Tạp chí Nông Thôn Việt số 73 - Tháng 02.2022.pdf

hàng trăm ngàn doanh nghiệp Dn rời bỏ thị trường; hàng triệu người lao động thất nghiệp; các chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế bị đứt gãy; nhiều Dn FDi chuyển đơn hàng ra nước ngoài…

2 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

4 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 5

GIÁ: 30.000 ĐỒNG www.nongthonviet.com.vn

Nguyễn Tuấn Anh - GSTS

Nguyễn Minh Châu - PGS.TS

Lầu 10, Tòa nhà số 12 Võ Văn Kiệt,

P Nguyễn Thái Bình, Q.1, TP.HCM ĐT: (028) 3821 1283

Fax: (028) 3914 7286 Hotline: 093 205 6666

văN phòNG hÀ NộI

26 Phạm Văn Đồng, Quận Cầu Giấy, TP Hà Nội

Điện thoại: 091 3460692Giấy phép xuất bản số 06/GP-BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 7/1/2016 Công văn chấp thuận tăng lên 76 trang số 3993/BTTTT-CBC do Bộ TT&TT cấp ngày 08/11/2019

In tại CT TNHH Quảng cáo và Thương mại Dương Phong

Khổ in (21 x 29)cm

vỚI sự Tham GIa cỦa

TS Vũ Trọng Khải, TS Nguyễn Sĩ Dũng,

TS Nguyễn Quang Như Quỳnh, ThS Vũ Tuấn Anh,

Lê Đại Anh Kiệt, Đỗ Quang Tuấn Hoàng, Anh Thư, Minh Huy, Trần Trọng Triết,

Đỗ Minh Tiến, Tài Võ, Quỳnh Trâm, Trần Như Đăng Tuyên, Hồng Nguyễn, Đông Khánh, Đặng Thùy, Tuệ Minh, Như Uyên, Đặng Tuấn, Quỳnh Hương, Lập Phương, Trương Thúy, Nguyễn Phước Bảo Đàn, Nguyễn Nhật Thanh, Xanh Nguyên, Nguyễn Thị Hải, Thảo Lư, Võ Quốc Việt, Lương y Diệp Bình, Bảo Hướng, Tường Nguyễn, Chu Minh Khôi, Thảo Vi

Ảnh bìa:

Vận chuyển hàng hóa tại Cảng quốc tế Long An.

100 95

Ươm mầm cho tương lai “Phủ sóng” nước sạch,

đâu chỉ chuyện của nông thôn

Tín dụng năm 2022 sẽ khởi sắc

Ký ức tộc người trên trang phục

Xã biên giới Bình Tân: Cầu “nông thôn

mới” mở đường lên công nghiệp

Mùa xuân đi gác kèo ong

Kim Phụng - Đà Lạt trong lòng huế

nhà cộng đồng Casamia - Vie

Làng nghề Việt: Rượu truyền thống

Cụ bà trăm tuổi điều hành nông trang gia đình

10

40 58

45 64

Mục lục

PLASTICS

VIET RICEOrganic

CÔNG TY CỔ PHẦN HIM LAM

6 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Ảnh: huy Đằng

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 7

M ở cửa trở lại nền kinh tế là nhu cầu cấp bách hiện

nay Đây là nhu cầu của bản thân nền kinh tế, của an

sinh xã hội và của cả công cuộc phòng chống dịch

Đối với nền kinh tế, phong tỏa đất nước là giải pháp mạnh

mẽ nhất để phòng chống dịch nhưng giải pháp này chỉ có ý

nghĩa và chỉ khả thi trong một thời gian ngắn

Việc phong tỏa kéo dài nhiều tháng trời đã khiến nền kinh

tế nước ta đối mặt với những tổn thất vô cùng nặng nề hàng

trăm ngàn doanh nghiệp (Dn) rời bỏ thị trường; hàng triệu

người lao động thất nghiệp; các chuỗi cung ứng trong nước

và quốc tế bị đứt gãy; nhiều Dn FDi chuyển đơn hàng ra nước

ngoài… Trong quý iii năm 2021, các hiệp hội thương mại hoa

Kỳ, hội đồng kinh doanh hoa Kỳ - ASEAn, hiệp hội Dn châu

Âu, hiệp hội Dn hàn Quốc đã gửi thư đến Thủ tướng Chính

phủ thúc giục phải khẩn cấp mở cửa và bình thường hóa nền

sản xuất họ khẳng định “ít nhất 20% thành viên sản xuất của

chúng tôi đã chuyển một số hoạt động sản xuất sang một

quốc gia khác” và cảnh báo nếu chậm mở cửa thì cơ hội thu

hút đầu tư từ quá trình đa dạng hóa nguồn cung ứng toàn cầu

sẽ không quay trở lại hàng chục hiệp hội Dn trong nước cũng

kiến nghị khẩn cấp nới lỏng phong tỏa, thực hiện vừa chống

dịch và bảo tồn nền kinh tế

nếu chúng ta phòng chống dịch thành công, nhưng lại để

nền kinh tế bị đổ vỡ, thì sự thành công đó rất ít có ý nghĩa Vì

rằng chắc gì nó có thể bù đắp được những mất mát to lớn cả

về sinh mạng con người, sự bất ổn xã hội, lẫn những tổn thất

về của cải vật chất khi nền kinh tế bị sụp đổ

Đối với an sinh xã hội, khi hàng triệu người bị phong tỏa,

bị mất việc làm thì ngân sách nhà nước sẽ phải chi những

khoản khổng lồ vừa cho phòng chống dịch, vừa cho an sinh

xã hội, dẫn đến sẽ cạn kiệt rất nhanh chóng Khi đó dù muốn

cứu giúp dân khỏi đói khát, bệnh tật, chắc gì đã có đủ nguồn

lực để làm! nguồn hỗ trợ từ xã hội cũng sẽ mau chóng suy kiệt, vì rằng nếu kinh tế đình đốn thì xã hội cũng khó có được nguồn bổ sung để tiếp tục làm từ thiện Rõ ràng, nếu kinh

tế không phục hồi, người dân không có việc làm để tự kiếm sống, tự lo cho mình thì không thể có một ngân sách nào, một nguồn hỗ trợ xã hội nào có thể chịu đựng bền lâu được.Đối với phòng chống dịch, chúng ta không thể phòng chống dịch bằng hai tay không Cần phải có tiền để mua vắc-xin, mua trang thiết bị y tế và muôn vàn thiết bị cần thiết khác Điều cần lưu ý, sự nghiệp phòng chống dịch là của toàn dân Không chỉ nhà nước cần có tiền để chi tiêu cho công việc này,

mà người dân cũng vậy nhà nước có chi nhiều đến mấy, mà nhiều người dân không có tiền để chi, thì hiệu quả của phòng chống dịch vẫn sẽ rất thấp Mà khi người dân không có đủ điều kiện để tự bảo vệ mình thì dịch bệnh vẫn rất dễ lây lan hậu quả tất yếu là công cuộc phòng chống dịch cũng không thể thành công

Mở cửa trở lại đất nước để phục hồi kinh tế, vì vậy, chính

là công việc cấp bách nhất hiện nay Tất nhiên, mở cửa kinh

tế thì lây nhiễm có thể gia tăng Đây là điều khó có thể tránh khỏi, nhưng lại là thách thức hoàn toàn có thể vượt qua Với tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ gần như đạt tới 90% cho những người trên 18 tuổi - bằng một trong những nước có tỷ

lệ tiêm chủng cao nhất thế giới, nước ta có thể được coi là đã đạt được miễn dịch cộng đồng Thêm vào đó, hàng loạt yếu

tố khác cho thấy chúng ta hoàn toàn có thể khống chế được dịch bệnh Đó là chúng ta đã tích tụ được nhiều tri thức và kinh nghiệm quý báu trong phòng chống dịch; người dân đã hiểu biết nhiều hơn và đã có thói quen thực hiện 5K; thuốc chữa Covid-19 đã được phát minh và bắt đầu có sẵn trên thị trường.Đừng chần chừ thêm nữa hãy dũng cảm mở cửa đất nước!

Mở cửa để phục hồi

đời sống kinh tế - xã hội

Ts NGuYỄN sĨ DŨNG

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 7

8 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Chuỗi Cung ứng

truyền thống

Chi tiết kế hoạch trên được Thứ trưởng Bộ TT-TT

Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh tại hội nghị trực tuyến

phổ biến, hướng dẫn triển khai kế hoạch đưa hộ sản

xuất nông nghiệp lên sàn TMĐT, thúc đẩy kinh tế số

nông nghiệp, nông thôn diễn ra hồi tháng 08/2021

Theo ông, thúc đẩy kinh tế số nông nghiệp là khai

phá thị trường kết nối hộ sản xuất nông nghiệp trực

tiếp với khách hàng trên nền tảng TMĐT Công nghệ

số, ứng dụng công nghệ số sẽ là xương sống định

hướng, tác động và thay đổi cách thức sản xuất nông

nghiệp truyền thống nhằm thúc đẩy hình thành kinh

tế số trong nông nghiệp bằng lộ trình chuyển đổi số

toàn diện

Trong chuỗi cung ứng nông nghiệp truyền thống,

vấn đề logistics ảnh hưởng rất nhiều tới hiệu suất

hoạt động Từ vườn, rau được thu hoạch, chuyển về

khâu sơ chế và đóng bao bì Sau đó chuyển tới doanh

nghiệp vận tải đưa xuống chợ đầu mối hoặc hệ thống

siêu thị Từ đó, rau mới được phân phối xuống các

điểm bán lẻ Tính ra, để đến được tay khách hàng cần

từ 12 - 24 tiếng Rau và thực phẩm có thời gian sống

ngắn nên chuỗi cung ứng nhiều tầng nấc và mất

nhiều thời gian như vậy sẽ làm giảm chất lượng, gia

tăng hao hụt và khiến chi phí trung gian đẩy lên cao

Trong đại dịch Covid-19 vừa qua, tất cả hàng hóa

tại các tỉnh như rau, trái cây, thịt cá… đều bị ách tắc

do trước đó chỉ có duy nhất chuỗi cung ứng truyền thống vận hành Một số vấn đề khác của chuỗi cung ứng trong những năm qua, như nông sản được mùa mất giá phải giải cứu, đều có nguyên nhân do chúng

ta chỉ có một chuỗi cung ứng truyền thống

Bản chất của chuỗi cung ứng truyền thống, đó là các khớp nối quyết định sự thành bại của chuỗi cung ứng sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm: hệ thống thu mua và xử lý nông sản thực phẩm nằm ở phía sản xuất; Chợ đầu mối hay tổng kho phân phối ở phía khách hàng; hệ thống vận chuyển kết nối giữa hai thành phần này Trên thực tế, hệ thống 3 thành phần

Ts NGuYỄN QuaNG Như QuỲNh

nhằm đưa các hộ sản xuất nông nghiệp lên sàn thương mại điện tử (TMĐT), Chính phủ đã hướng tới kiến tạo các nền tảng số để hướng dẫn, hỗ trợ hộ sản xuất nông nghiệp tiếp cận thị trường trong và ngoài nước Theo đó, sau khi thực hiện mục tiêu đưa 5 triệu hộ sản xuất nông nghiệp lên sàn TMĐT trong năm 2021, Chính phủ sẽ tiếp tục triển khai định hướng này trong năm 2022 và các năm tiếp theo.

offline quyết định thành bại online

Thời Sự nông nghiệP

Logistics

Sự kiện Livetream giới thiệu sản phẩm OCOP.

Chuỗi Cung ứng truyền thống mới

Chuỗi cung ứng truyền thống đã tồn tại rất lâu trên thực tế và rất khó thay đổi nhu cầu phải có một chuỗi cung ứng khác để giảm thiểu sự độc quyền trong thời gian tới là có thật, nhưng thay thế hẳn chuỗi cung ứng cũ lại rất khó khăn Cách tiếp cận khôn ngoan là từ từ phát triển các giải pháp chuỗi cung ứng khác nhằm dần dần hạn chế yếu tố độc quyền

Thứ nhất, cần quy hoạch hợp lý các vùng trồng như đã nói, rau có thời gian sống rất ngắn,

vì vậy cần quy hoạch khu vực trồng rau có bán kính khoảng 50km tới các thị trường chính Với khoảng cách này, hệ thống phân phối trực tiếp có thể triển khai nhằm đảm bảo rau tới các đại lý bán hàng mà không cần thông qua đơn vị thu mua vận chuyển và chợ đầu mối Dựa vào hệ thống vùng rau gần thị trường, chuỗi cung ứng nông sản và thực phẩm trực tiếp có thể vận hành hiệu quả

Thứ hai, đối với những loại sản phẩm như củ quả có thời gian sống lâu và ít bị ảnh hưởng hư hỏng trong quá trình vận chuyển, cần tập trung xây dựng một chuỗi cung ứng mô hình truyền thống mới để cạnh tranh trực tiếp với chuỗi cung ứng hiện có Cần có các chính sách hỗ trợ giúp các đơn vị thu hoạch, sơ chế và vận chuyển hình thành nên chuỗi cung ứng mới, có thể bán thẳng cho các đại lý và siêu thị hoặc qua sàn TMĐT trực tiếp cho khách hàng, bỏ qua chợ đầu mối

Thứ ba, các hộ nông dân, hợp tác xã nông nghiệp cần hướng tới sản xuất các sản phẩm có chất lượng cao hơn, sạch hơn và thân thiện môi trường hơn, từ đó có thể bán được giá cao tới khách hàng nếu các nông trại tập trung phát triển thương hiệu và nhận thức giá trị cho khách hàng, họ có thể triển khai bán hàng nông sản trực tiếp với giá cao, có lợi nhuận lớn hơn Chỉ khi nào sản phẩm nông nghiệp có giá cao thì mô hình phân phối trực tiếp bỏ qua chuỗi cung ứng truyền thống mới thể hiện tính hiệu quả

Thứ tư, vai trò của nhà nước rất quan trọng trong kiến tạo các giải pháp chuỗi cung ứng mới

cho các sản phẩm nông nghiệp Một ví dụ rõ ràng: trong năm 2021, nhà nước và nhân dân đã cùng nhau phối hợp kiến tạo chuỗi cung ứng vải thiều vượt qua đại dịch Thời gian gần đây, với nền tảng vận tải và các điểm bưu cục, VnPT và Vietel đang triển khai sàn TMĐT trên cả nước giúp tạo ra một chuỗi cung ứng nông sản mới, hạn chế vai trò thống trị của chuỗi cung ứng cũ trên thị trường

Sở hữu mạng lưới bưu cục rộng khắp và hệ thống vận tải trên cả nước, các sàn thương mại này sẽ giúp rất hiệu quả các sản phẩm nông nghiệp vùng sâu vùng xa tới khách hàng

Thứ năm, một dạng nền tảng như grab có thể là giải pháp hiệu quả giúp các nông trại độc lập phân tán tận dụng nền tảng vận tải chia sẻ Một nền tảng xe vận tải chia sẻ vận chuyển các dạng sản phẩm như nông sản, thư tín, bưu kiện nhỏ chạy định kỳ 1 - 2 giờ từ các tỉnh về các địa bàn trọng điểm như TP.hCM, và chiều ngược lại cũng chuyên chở hàng hóa lên lại các tỉnh là hiệu quả Mô hình này còn hiệu quả hơn nếu như được triển khai liên kết giữa các tỉnh Ví dụ bốn tỉnh Lâm Đồng, Bình Dương, Đồng nai và Bà Rịa Vũng Tàu cùng tham gia vào nền tảng vận tải chia sẻ liên tỉnh này hướng chung tới thị trường TP.hCM Chi phí cho hình thức chia sẻ này sẽ giúp gia tăng sự linh hoạt về thời gian, số lượng vận chuyển cũng như các loại hàng hóa vận chuyển Chi phí có thể cao hơn so với vận tải truyền thống, nhưng sẽ bù lại được, do khách hàng chấp nhận trả giá cao chủ động để có được nông sản và hàng hóa tươi ngon

từ thẳng nông trại tới bàn ăn

Chuỗi cung ứng nông sản và thực phẩm truyền thống vẫn sẽ tồn tại và đóng góp phần quan trọng trong việc đảm bảo thực phẩm cho

cả nước hiện tại và tương lai, để nhằm hạn chế

sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng truyền thống này, các giải pháp kiến tạo các chuỗi cung ứng khác cần được thúc đẩy thông qua ba hình thức chủ yếu: Kết nối nông sản thực phẩm trực tiếp tới khách hàng; Các nền tảng TMĐT dựa trên sức mạnh các công ty bưu điện; nền tảng logistics chia sẻ kết nối các vùng nông sản và thực phẩm Muốn thực hiện được sứ mệnh này, toàn bộ chuỗi cung ứng từ nông trại, vận chuyển, phân phối phải cùng thay đổi tâm thế, tiếp thu tri thức, nâng cấp kỹ năng vận dụng công nghệ chuyển đổi hoàn toàn mô hình chuỗi cung ứng truyền thống hiện tại

Kiểm tra hàng hóa tại một khu

trung chuyển.Ảnh: Overseas

Transport Corporation

10 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Thời Sự nông nghiệP

thay đổi tư duy

Chuyển đổi sang kinh tế số

nông nghiệp

Có nhiều biện pháp đã được đưa ra

nhằm giải quyết vấn đề này từ phía nhà

nước, tư nhân và xã hội Các cách tiếp cận

này rất đáng quý và khá hiệu quả, nhưng

chưa thực sự thay đổi tận gốc vấn đề, vì

thế chưa giúp chuyển đổi hoàn toàn nền

nn Việt nam Có lẽ chúng ta nên có một

cách tiếp cận hệ thống và sâu sắc hơn:

dựa trên mô hình 4D - Digital economy

(Kinh tế số), Digital agriculture (nông

nghiệp số), Digital village (Làng số) và

Digital farmer (nông dân số)

nền tảng quan trọng nhất chính là tư

duy chuyển đổi sang Kinh tế số mọi lĩnh

vực, trong đó có nn Chúng ta hay nói tới

chuyển đổi số doanh nghiệp nhưng ít khi

chú ý tới bản chất của nó Doanh nghiệp

muốn tồn tại và phát triển, quan trọng

hàng số, kinh tế - trong đó có nn - cần tập trung chuyển đổi và phát triển các sản phẩm số cho khách hàng số

Các hướng quan trọng để phát triển sản phẩm số bao gồm: Phát triển thuộc tính số mới cho sản phẩm (các giải pháp truy xuất nguồn gốc đã tạo ra thuộc tính

số mới cho sản phẩm nn khi người dùng

số có thể nhanh chóng xác định nguồn gốc sản phẩm nn); hỗ trợ nâng cao cho các sản phẩm nn truyền thống (các giải pháp bán hàng trên sàn TMĐT chính là

ví dụ khi chuyển đổi số giúp số hóa việc bán hàng nn truyền thống); Kiến tạo các

mô hình nn mới (giải pháp cùng đầu tư, canh tác và sử dụng các sản phẩm nn sạch giữa khách hàng và các hộ nông dân thông qua các nền tảng số); Kết hợp nn

và các ngành kinh tế khác trong các sản phẩm số (nn có thể kết nối với giáo dục tạo ra những sản phẩm hướng nghiệp

nhất là bán được hàng hóa và dịch vụ cho khách hàng như vậy, chuyển đổi số nhìn

từ góc độ kinh tế là bài toán làm thế nào

để phát triển các hàng hóa và dịch vụ số hướng tới người tiêu dùng số Lực đẩy mạnh mẽ và triệt để nhất, chính là người tiêu dùng đã chuyển sang người tiêu dùng số trong những năm gần đây

Động lực thúc đẩy người tiêu dùng số tại Việt nam cũng như trên toàn thế giới đó là: Các thiết bị cầm tay như smartphone ngày càng có năng lực xử lý và chức năng mạnh, nhiều hơn; 5g và sắp tới 6g sẽ tạo

ra những kết nối siêu tốc độ mạnh ổn định cho các dịch vụ số; Các công nghệ mới ngày càng được thương mại hóa và đưa vào triển khai; Vũ trụ ảo ra đời tạo ra kết nối và tương tác liên tục giữa các cá nhân với nhà sản xuất; Các công cụ và phương tiện tài chính số ngày càng nhiều

nhằm đáp ứng các nhu cầu của khách

Th.s vŨ TuấN aNh

những ngày đầu năm 2022, nông nghiệp (nn) Việt nam vẫn đối mặt những thách thức rất cũ,

diễn ra hàng chục năm nay Đó chính là hàng hóa nông sản xuất khẩu tiểu ngạch sang Trung Quốc

bị ùn tắc Bao giờ thì chúng ta mới giải quyết được thực trạng này một cách hệ thống và triệt để?

phát triển nông nghiệp Việt nam Mô hình 4D

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 11

Tất nhiên, nếu như nông dân chưa thực

sự chuyển đổi hết để khai thác tất cả các thuộc tính số của tôm số, thì họ vẫn có thể triển khai một số dịch vụ số như truy xuất xuất xứ của sản phẩm Về phần ứng dụng chuyển đổi số trong vận hành và quản trị, chúng ta hoàn toàn có thể thúc đẩy và triển khai áp dụng các công cụ giải pháp

số cho các quy trình kinh doanh như bán hàng, nhân sự, kiểm soát chất lượng…

Digital village (Làng số) và Digital farmer (nông dân số) là hai thành phần đóng vai trò thực thi và triển khai những

Làng số, định nghĩa đơn giản chính là

hạ tầng, nền tảng, môi trường và trường học số - nơi kinh tế số và nn số biến thành hiện thực thông qua các hoạt động của nông dân số Làng số được xem là mảnh ghép còn thiếu của toàn bộ hệ sinh thái

nn số gần đây chúng ta thường nghe nhiều về nền tảng do Bộ TT-TT thúc đẩy

Đây chính là một cấu phần quan trọng trong việc kiến tạo Làng số nhằm giúp tạo ra hạ tầng số cho nông dân số đổi mới sáng tạo và thúc đẩy sản phẩm và dịch vụ

số trong nn Tuy nhiên nền tảng số không thể nào kiến tạo đầy đủ Làng số Các thành phần khác như hạ tầng số về truyền dẫn, năng lượng cho nn, dữ liệu cũng cần được chú trọng và phát triển

Dữ liệu số chính là động lực cho Làng

số Một Làng số đúng nghĩa sẽ cần phải được số hóa tất cả các thông tin về diện tích, vị trí địa lý của từng mảnh ruộng trên

hệ thống giS, dữ liệu về thổ nhưỡng đất đai cũng như dữ liệu về nước và thời tiết trong Làng Làng số trong góc cạnh nn đòi hỏi tất cả các dữ liệu nn đầu vào cần được số hóa hoàn chỉnh và truy cập theo thời gian thực, tạo điều kiện cho nông nghiệp số tại Làng Một vấn đề quan trọng của Làng số đó chính là nền tảng thúc đẩy các tri thức, kỹ năng số cho người nông dân Chiều ngược lại, Làng số cần giúp

cho người nông dân số hóa những tri thức kinh nghiệm có từ ngàn đời nay trong hệ sinh thái tri thức số nn của Làng số Động lực cho chuyển đổi số ngành bất kỳ đó là

sự tích lũy tri thức và kinh nghiệm thông qua số hóa tri thức nhằm bảo toàn những tinh hoa tri thức của cộng đồng và xã hội Cuối cùng, nông dân số là hạt nhân quan trọng nhất để tạo nên kết quả nông dân số cần phải có tâm thế khởi nghiệp thay đổi chính bản thân mình vượt lên mọi thách thức của thị trường cạnh tranh, biến đổi khí hậu, nn sạch và hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, phát triển cộng đồng và người tiêu dùng thay đổi Mỗi nông dân phải là những chiến binh khởi nghiệp trên mảnh đất của mình trong ngôi làng số kiến tạo những sản phẩm nn số nhằm phát triển kinh tế

số nông dân số cần phải quyết liệt đổi mới sáng tạo và tích cực tham gia vào các mô hình kinh doanh số mới để tạo những giá trị số vượt trội cho nn nông dân số phải hiểu và áp dụng thành thạo công nghệ, công cụ và nền tảng số để chuyển đổi số nền tảng tất cả các hoạt động nn Muốn đạt được tất cả những điều nói trên, ngoài chính sách của nhà nước, hỗ trợ của sở ban ngành, trợ giúp của cộng đồng, hỗ trợ của các tổ chức quốc tế… người nông dân cần phải liên tục học hỏi phát triển không ngừng kỹ năng, tri thức và công nghệ số cho bản thân Đây chính là mối liên hệ hữu

cơ giữa Làng số với nông dân số

nn Việt nam cần một cuộc cách mạng thật sự để thay đổi tận gốc rễ, giải quyết triệt để các thách thức cũng như những vấn đề tồn tại hàng chục năm nay Điều này đòi hỏi cần có một tư duy hệ thống tiếp cận vấn đề từ cấp độ chiến lược - chiến thuật và giải quyết sự vụ cho hệ sinh thái nn Việt nam hơn thế nữa, tư duy giải quyết cần phải mang được những nét đặc trưng văn hóa của nền nn Việt nam đã tồn tại hàng ngàn năm lịch sử Mô hình 4D là một tiếp cận hợp lý, và cuộc cách mạng nn Việt nam phải được tiến hành bởi những người nông dân trong ngôi làng của họ

để tạo ra những giá trị cho chính họ bằng cuộc cách mạng chuyển đổi số

nn cho các em học sinh cấp 1 trên online,

rất thích nghi với bối cảnh giáo dục từ xa

trong đại dịch Covid-19)

những mụC tiêu quan

trọng trong Chuyển đổi số

nông nghiệp

Khi nhìn từ góc độ Kinh tế số nn như

đã nói ở trên, Chuyển đổi số nn - Digital

Agriculture sẽ hướng tới hai mục tiêu

quan trọng Một là chuyển đổi các hoạt

động canh tác nn thông qua áp dụng

công nghệ, công cụ và nền tảng số hai là

ứng dụng chuyển đổi số trong vận hành

và quản trị doanh nghiệp - hợp tác xã và

các thực thể sản xuất nn, ví dụ như OCOP

Chuyển đổi số các hoạt động sản xuất

nn có giá trị chiến lược quan trọng, đó là

kiến tạo hoặc hỗ trợ tạo ra các thuộc tính

số cho sản phẩm nn Ví dụ khi các hộ

nông dân thực hiện nuôi tôm trong các

hệ thống năng suất cao thông qua công

nghệ, thì con tôm đã chuyển đổi hoàn

toàn sang con tôm số - digital shrimp Tất

cả các thông tin nuôi tôm trong cả chu

trình từ tôm post cho tới tôm thành phẩm

đã được số hóa, giúp cho việc lan tỏa các

thuộc tính số này trên không gian số trước

khi tôm thật được tiêu thụ trên thị trường

12 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Đô thị hóa nông thôn bằng việc xây dựng các

khu đô thị nhỏ, bao gồm khu sản xuất công

nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ và khu

dân sinh với đầy đủ tiện nghi như đô thị sẽ tạo ra

hệ sinh thái mới, văn minh và phân tán ở khắp các

vùng quê Làm như vậy, người nông dân mới có thể

trở thành thị dân một cách bền vững Khi đó và chỉ

khi đó, những nông dân ly nông mới thật sự không

muốn giữ lại mảnh ruộng nhỏ bé của mình như là

tài sản “tiết kiệm” hay “vật bảo hiểm” để dự phòng

khi kinh tế khủng hoảng, mất việc làm thì lại trở về

làm nông dân, như chúng ta đang thấy trong đại

dịch Covid-19 hiện nay Do đó, họ sẵn sàng bán hay

cho thuê dài hạn những mảnh ruộng nhỏ bé của

mình, giúp cho việc thực hiện tích tụ ruộng đất vào

những nông gia giỏi, phát triển các trang trại gia

đình quy mô lớn, đủ năng lực chủ động sáng lập và

quản lý có hiệu quả các hợp tác xã đích thực của

mình, đồng thời tham gia chủ động có hiệu quả vào

chuỗi giá trị nông sản trên quy mô quốc gia và quốc

tế Khi đó, thị trường đất đai được hình thành và

phát triển, đòi hỏi luật pháp phải thừa nhận quyền

sở hữu của người dân, trước hết là nông dân Bảo

vệ môi trường sinh thái tự nhiên và nhân văn Trước hết, cần xác định rừng tự nhiên là một bộ phận cấu thành quan trọng nhất của kết cấu hạ tầng kinh

tế - xã hội Tình trạng lũ ống, lũ quét, sạt lở đất xảy

ra thường xuyên với quy mô lớn trong những năm qua là hệ luỵ của việc phá rừng tự nhiên Cần lưu

ý là rừng trồng không thể thay thế rừng tự nhiên trong việc bảo vệ môi trường sinh thái Vì vậy, cần

có chiến lược quốc gia khôi phục và bảo vệ rừng tự nhiên, như là yếu tố sống còn giao rừng tự nhiên cho các cộng đồng dân cư quản lý bằng các chính sách tài chính thỏa đáng và họ được phép khai thác lâm sản ngoài gỗ và thú rừng, khuyến khích trồng

và khai thác cây dược liệu dưới tán rừng, cho phép kinh doanh du lịch có điều kiện, để đạt được mức sống cao hơn phá rừng

Phát triển các cụm, khu tiểu thủ công nghiệp

và công nghiệp, xây dựng các trang trại quy mô lớn, đưa phố về làng, phải gắn liền với việc xây dựng các

“đưa phố về làng” mà không phá bỏ kiến trúc văn hoá làng.

góC nhìn

12 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 13

công trình bảo vệ môi trường, nhằm xử lý triệt để các

chất thải rắn, lỏng, không khí, tiếng ồn, bằng công

nghệ cao, do các hoạt động công nghiệp, dịch vụ và

nông nghiệp gây ra Cần phát triển kinh tế tuần hoàn,

trước hết là trong hoạt động chế biến nông, thủy sản,

chăn nuôi quy mô lớn, phổ cập rộng rãi việc sản xuất

biogas ở mọi miền quê Ở các trang trại chăn nuôi quy

mô lớn, phải lắp đặt các máy phát điện bằng biogas…

Bảo tồn các giá trị văn hóa mang đậm màu sắc

vùng miền và sắc tộc ở mỗi làng quê như di sản vật

thể và phi vật thể Đó là một bộ phận quý giá của môi

trường sinh thái nhân văn, góp phần phát triển du lịch

nông thôn Mặt khác, cần khôi phục chữ viết đã có và

tạo chữ viết mới cho các sắc tộc thiểu số để lưu giữ

văn hóa của họ Quản lý dân số cả về chất lẫn số lượng

Dịch vụ chăm sóc sức khoẻ phải được phát triển để

nâng cao thể chất con người Cần triển khai giáo dục

kiến thức dinh dưỡng cho toàn dân ngay từ khi còn

trên ghế nhà trường Từng bước khắc phục nạn tảo

hôn và hôn nhân cận huyết của các sắc tộc ít người,

bằng biện pháp truyền thông giáo dục là chính, kết

hợp với biện pháp pháp luật Thực hiện chính sách

giáo dục miễn phí từ bậc mẫu giáo đến phổ thông cơ

sở Trên cơ sở đó, phát triển rộng rãi các trường dạy

nghề phục vụ phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi

trường nông thôn, tạo ra một đội ngũ “thanh nông

tri điền”, những nông dân chuyên nghiệp và đội ngũ

lao động lành nghề cho các ngành phi nông nghiệp ở

nông thôn Cần có kế hoạch tổ chức di dân từ vùng này

sang vùng khác, nhất là từ nông thôn ra đô thị, phù hợp

với kế hoạch phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị

hóa nông thôn Từng bước xóa bỏ tình trạng di dân tự phát, biến rừng tự nhiên thành đất nông, lâm nghiệp như đã từng diễn ra Phải tuyên truyền giáo dục sinh sản cho thanh niên để có thể kiểm soát quá trình già hóa dân số

Tiến trình phát triển nông thôn toàn diện cần được các địa phương căn cứ vào trình độ phát triển, điều kiện kinh tế, xã hội và tự nhiên của mình để xác định các mục tiêu theo thứ tự ưu tiên phù hợp với nhu cầu thiết thực và các giải pháp thực hiện bằng các nguồn lực của người dân, tài trợ của nhà nước và

các tổ chức, nhất là các doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị sản phẩm theo chủ trương Mỗi làng, xã một sản phẩm để tạo ra được sinh kế cho các nông hộ, đồng thời tạo ra được vùng nguyên liệu bền vững cho mình

nhà nước cần có chính sách tài trợ cho hệ thống các trường dạy nghề cho con em nông dân để họ trở thành những nhà nông chuyên nghiệp hay những người lao động có trình độ cao, đáp ứng nhu cầu phát triển đa dạng của kinh tế nông thôn

Sau mỗi kế hoạch hàng năm và 5 năm, cần đánh giá toàn diện việc thực hiện các mục tiêu phát triển, rút kinh nghiệm cho việc lập và thực hiện các kế hoạch phát triển tiếp theo Bộ nn&PTnT có vai trò trọng yếu trong việc tổ chức chương trình quốc gia

về phát triển nông thôn toàn diện

nhà nƯớC Cần Có Chính SáCh Tài TRợ ChO hệ Thống CáC TRƯờng Dạy nghề ChO COn EM nông DÂn

Để họ TRỞ Thành những nhà nông Chuyên nghiệP hAy những ngƯời LAO Động Có TRình Độ CAO, ĐáP ứng nhu Cầu PháT TRiển ĐA Dạng CủA Kinh Tế nông Thôn

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 13

14 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 15

tr ong nước quốc tế

Tính đến ngày 21/01/2022, Việt nam có 2.094.802

ca nhiễm Covid-19, đứng thứ 28/224 quốc gia và

vùng lãnh thổ Số ca nhiễm mới ghi nhận trong nước

là 2.088.295 ca, trong đó có 1.792.107 bệnh nhân

đã được công bố khỏi bệnh Tổng số ca tử vong do

Covid-19 tại Việt nam tính đến nay là 36.266 ca, chiếm

tỉ lệ 1,7% so với tổng số ca nhiễm Việt nam cũng đã

ghi nhận 73 ca mắc Covid-19 do biến thể Omicron,

trong đó TP.hCM phát hiện 3 ca nhiễm trong cộng

đồng với nguồn lây từ 1 người nhập cảnh Các tỉnh và

thành phố phía Bắc như hà nội, hải Phòng đang ghi

nhận số ca tăng cao với hơn 1.000 ca mỗi ngày Trong

khi đó, các tỉnh thành từng là tâm điểm dịch tại phía

nam lại có xu hướng giảm và đi ngang với vài trăm ca

ghi nhận mỗi ngày Tổng số liều vắc xin đã được tiêm

là 172.714.400 liều, trong đó tiêm mũi 1 là 78.789.865

liều, tiêm mũi 2 là 73.308.371 liều, tiêm mũi 3 (tiêm bổ

sung/tiêm nhắc và mũi 3 liều cơ bản) là 20.616.164

ngày 11/01, Quốc hội đồng ý giảm 2% thuế suất thuế

giá trị gia tăng (VAT) trong năm 2022 đối với các nhóm

hàng hóa, dịch vụ đang chịu mức thuế VAT 10%, áp

dụng từ 01/02/2022 đến hết 31/12/2022 Mức giảm

này sẽ không áp dụng với các nhóm hàng hóa, dịch

vụ gồm: viễn thông, công nghệ thông tin, hoạt động

tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh

doanh bất động sản, các sản phẩm hàng hóa và dịch

vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt

ngày 15/01, Chính phủ vừa ban hành nghị định số

10/2022/nĐ-CP quy định về lệ phí trước bạ Trong đó

đáng chú ý là ô tô điện được miễn lệ phí trước bạ lần

đầu trong 3 năm; hai năm tiếp theo mức thu lần đầu

bằng 50% so với ôtô chạy xăng, dầu có cùng số chỗ

ngồi Mức thu lệ phí trước bạ đối với nhà, đất là 0,5%,

Súng săn; súng dùng để tập luyện, thi đấu thể thao là

2% Mức thu đối với tàu thủy, kể cả sà lan, ca nô, tàu kéo,

tàu đẩy, tàu ngầm, tàu lặn; thuyền, kể cả du thuyền;

tàu bay là 1% Mức thu đối với xe máy là 2% nghị định

10/2022/nĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/03/2022

ngày 08/01, TAnD TP.hCM đã tuyên án 10 năm tù đối

với ông Tất Thành Cang (nguyên Phó Bí thư Thường

trực Thành ủy TP.hCM) trong vụ chuyển nhượng 9

triệu cổ phần của Sadeco cho Công ty nguyễn Kim

20 đồng phạm bị tuyên án từ 7 cho đến 16 năm tù kèm

các khoản bồi thường theo bản án

Tính đến ngày 21/01/2022, cả thế giới có 343,204,629 ca nhiễm Covid-19, trong đó 276,381,298 ca khỏi bệnh; 5,593,309 ca tử vong và 61,230,022 ca đang điều trị Số lượng ca Covid tăng vọt

do chủng Omicron và có diễn biến phức tạp tại israel, Pháp, Đức

và Venezuela Mặc dù dịch bệnh vẫn tiếp tục lây lan ở nhiều nước trên thế giới, nhưng Tổng giám đốc Tổ chức y tế thế giới (WhO) Tedros ghebreyesus lạc quan rằng đại dịch Covid-19 có thể kết thúc trong năm 2022 nếu tỷ lệ tiêm chủng vaccine toàn cầu tăng

và các nước cùng hợp tác để kiềm chế dịch bệnh lây lan

Cuộc biểu tình nổ ra từ ngày 02/01 tại Kazakhstan để phản đối chính phủ quyết định ngừng trợ giá khí đốt hóa lỏng (LPg), khiến giá loại nhiên liệu này ở nhiều nơi tăng gấp đôi Biểu tình bắt đầu ở

TP sản xuất dầu Zhanaozen, sau đó nhanh chóng lan sang các TP khác trên cả nước, đặc biệt là TP lớn nhất nước Almaty giới chức Kazakhstan ngày 15/01 cho biết số người chết là do bạo loạn ở nước này đã lên 225, tăng mạnh so với công bố trước đó là 50 người Theo ước tính ban đầu, thiệt hại về tài sản lên tới gần 200 triệu uSD

ngày 12/01, hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCnA) cho biết, Triều Tiên đã thực hiện thành công vụ bắn thử một tên lửa siêu vượt

âm trong ngày trước đó, lãnh đạo Kim Jong un đã thị sát buổi phóng thử Thiết bị bay siêu vượt âm đã thực hiện một số đường bay kỹ thuật và bắn trúng mục tiêu đã định ở vùng biển cách 1.000km

ngày 15/01, quốc đảo Tonga hứng chịu một cơn sóng thần cao khoảng 1,2m ở đảo chính Tongatapu ngay sau khi núi lửa ngầm hunga Tonga-hunga ha’apai phun trào Trước đó một ngày, đợt phun trào dữ dội khác cũng xảy ra, khiến chính phủ Tonga phát cảnh báo sóng thần trên toàn quốc hiện thiệt hại của Tonga vẫn chưa được thống kê Vụ phun trào gây động đất đến bờ biển của nhật, Mỹ và các nước khu vực nam Mỹ

ngày 18/01, Quốc hội indonesia phê chuẩn luật dời thủ đô đến TP mới có tên nusantara Thủ đô mới có chức năng trung tâm và là biểu tượng cho bản sắc quốc gia, cũng như đóng vai trò trung tâm kinh

tế trọng điểm mới Luật mới này giúp cung cấp khuôn khổ pháp lý cho kế hoạch khổng lồ trị giá 32 tỷ uSD để dời đô khỏi Jakarta, siêu

đô thị 10 triệu dân thường xuyên đối mặt tình trạng tắc nghẽn giao thông nghiêm trọng, lũ lụt và ô nhiễm không khí

ngày 16/01/2022, tay vợt số 1 thế giới novak Djokovic đã phải lên máy bay rời khỏi Australia do bị trục xuất khỏi nước này novak Djokovic cũng bị cấm nhập cảnh vào Australia trong 3 năm kể từ ngày bị trục xuất Trước đó, thị thực nhập cảnh của Djokovic đã bị hủy khi tay vợt không trình được bằng chứng đã tiêm chủng đầy

đủ vaccine ngừa Covid-19

16 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Cầu nông Thôn

cầu “nông thôn mới” mở đường lên công nghiệp

từ vùng đồng bưng

ngày xưa…

Duyên số đẩy đưa tôi gắn bó với Bình

Tân từ khi xã này chưa có tên, vẫn còn

là phần đất của Bình hiệp Tết nguyên

đán năm 1978, đơn vị tôi ăn Tết ở Cái Đôi,

nhưng chỉ được trọn ngày mồng một Vì

chiều mồng hai Tết chúng tôi đã hành

phía nam lên lập nghiệp, xã Bình Tân mới

ra đời Thời điểm ấy, những ngôi nhà tranh vách đất mọc lên giữa nơi đồng bưng đã là

sự đổi thay kỳ diệu

đến xã nông thôn mới

ngày nay

hôm giáp Tết vừa qua, có dịp về thăm Kiến Tường, anh Lê Tấn Lộc - Trưởng Phòng Quản lý Đô thị thị xã Kiến Tường lấy

xe 7 chỗ đưa tôi đi tham quan một vòng

từ Bình hiệp, Bình Tân, lên Cái Đôi về lại Thạnh Trị Điều bất ngờ nhất là ở Bình Tân

quân về Măng Đa để bắt đầu 22 ngày đêm chiến đấu đẫm máu và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang lần thứ 2 Toàn bộ tư trang của đơn vị vẫn còn gửi lại Cái Đôi và được bà con trân trọng giữ gìn

Thời đó chưa có đường, muốn đi từ khẩu Bình hiệp lên Cái Đôi phải theo lộ Bình hiệp (Mộc hóa) ra bờ sông Vàm Cỏ rồi đi tàu đò Mùa khô thì cắt đồng bưng hơn một buổi đi bộ mới tới nơi Cả vùng đất mênh mông dọc biên giới từ Bình hiệp lên tới Láng Đao (Long Khốt) là cánh đồng bưng ngút ngàn vô tận Dân cư lúc ấy rất thưa thớt chỉ độ vài trăm nóc nhà dọc sông Vàm Cỏ, rạch Cái Đôi

Trong và sau chiến tranh biên giới Tây nam, tỉnh Long An thi công giúp tuyến đê

và tuyến đường biên giới nối Bình hiệp với Bình Châu (giờ là một phần của quốc

lộ 62), đường sá dần dần mở ra Đoàn Xây dựng Kinh tế Đồng Tháp 1 phải mất nhiều năm trời đào kinh xã phèn xây nhà, hình thành xóm Kinh tế mới cho người dân

Lê aNh

Bình Tân là xã trẻ nhất của thị xã

Kiến Tường (tỉnh Long An), mới thành

lập từ năm 1989, cũng là xã được công

nhận nông thôn mới cuối cùng trong

năm 2020 sau 4 xã khác của Kiến

Tường nhưng đến nay, Bình Tân đã

vượt lên dẫn đầu thị xã về tỉ lệ nhà đạt

chuẩn lên đến 93.4% so với tỉ lệ chung

là 78,5% Một trong những tác nhân

giúp Bình Tân vươn lên phát triển

nhảy vọt là những cây cầu “nông thôn

mới” đã kết nối, mở đường cho vùng

đất thuần nông này với công nghiệp

và thủ công nghiệp toàn vùng.

XÃ BIÊN GIỚI BÌNH TÂN:

Cầu n4 trên đường

lộ Kinh 61 đã kết nối Bình Tân với khu công nghiệp cửa khẩu.

nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trong ngày khánh thành cầu n4.

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 17

xe 7 chỗ đã chạy được ngoằn ngoèo khắp

xã, từ Cái Đôi đến ấp Mới qua Bình hiệp

Trên địa bàn xã có đủ cấp độ đường: quốc

lộ 62, đường n2, đường liên xã đi Bình

hiệp, đường liên ấp Quốc lộ rải nhựa

khang trang, đường liên xã đổ bê tông

rộng 4m và cả đường liên ấp cũng được rải

đá cấp phối Không còn khái niệm đường

mòn, bờ đắp, lộ đất của ngày xưa Không

còn gò bàu, đất cao đất trũng Không còn

cỏ tranh lau sậy, cỏ mờm Bình Tân hiện

ra là những dãy nhà bê tông khang trang

tường vôi trắng mới những vườn cây ăn

quả xanh um với đủ lại chuối, xoài, mít

trĩu quả như xứ miệt vườn Không hề kém

cạnh những xã lớn, xã lâu đời như Tuyên

Thạnh, Bình hiệp, Thạnh Trị… Bình Tân

còn có thể so sánh được với những thôn

xóm trù phú ở Miền hạ

Anh Lộc cho biết theo báo cáo Chương

trình xây dựng nông thôn mới của thị xã

Kiến Tường, thì đến nay trên địa bàn 5 xã cơ

sự thay đổi kỳ diệu

Chừng như muốn trả lời tôi bằng

những hình ảnh trực quan trước sự đổi

thay kỳ diệu của Bình Tân, Phó Chủ tịch

uBnD xã Bình Tân - anh Đặng hoàng

Kha - đã hướng dẫn chúng tôi đi sâu hơn

vào các thôn ấp của xã và vào nhà một số

hộ dân Tôi thật bất ngờ khi tại nhà ông

nguyễn Văn Lòng ở ấp Cái Đôi Tây hiện

ra một cơ sở sản xuất hàng thủ công mỹ

nghệ từ cây lục bình

nguyên do là hiện nay lục bình

phát triển rất nhiều và nhanh, che kín

mặt sông rạch, khiến ghe tàu đi lại khó

khăn gần đây, có những doanh nghiệp

ở Bình Dương đã đặt hàng các đại lý ở

Kiến Tường tổ chức cho các hộ gia đình

thu hoạch lục bình phơi khô theo quy

cách và sản xuất các giỏ, thùng mỹ nghệ

xuất khẩu giá lục bình nguyên liệu và

gia công tùy theo sản phẩm lớn nhỏ từ

hiện được phần lớn nhờ vào sự phát triển của chương trình xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn, mà quan trọng nhất trong đó

là chương trình cầu và đường Trước đây trên các tuyến đường liên xã, các cầu nông thôn đã bê tông hóa chỉ rộng 1m nên việc

đi lại rất khó khăn bất tiện Vận chuyển sản phẩm lục bình mỹ nghệ từ nhà dân đến các đại lý bằng đường bộ là bất khả thi người dân muốn đi làm ở khu công nghiệp cũng khó Với các chương trình hỗ trợ xây dựng nông thôn mới, nhất là Chương trình Cầu nông thôn do nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Ban biên tập Tạp chí nông thôn Việt tổ chức vận động xây dựng, Bình Tân đã có 5 cây cầu mới khang trang, rộng 4m, tải trọng 5 tấn Đặc biệt, cây cầu n4 trên trục lộ liên xã Kinh 61 có tác dụng rất lớn Cây cầu này đã nối liền Bình Tân, Bình hiệp và kết nối với Quốc lộ

62 để vào khu công nghiệp cửa khẩu, đáp ứng nhu cầu đi lại của người lao động,Cầu nông thôn mới không chỉ thay đổi bộ mặt, điều kiện sinh hoạt người dân nông thôn, mà còn mở đường cho nông dân tiếp cận và kết nối với kinh tế công nghiệp Điều này thật đúng với tinh thần chỉ đạo của nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang là làm cầu không chỉ để người dân đi lại mà còn để “kinh tế đi”

30.000 - 100.000 đồng/cái Sản xuất gia công, không bị gò bó về thời gian, tuổi tác nên mọi thành viên trong gia đình đều có thể tham gia Trong gia đình ông Lòng có một phụ nữ trên 60 tuổi vốn bị bại liệt từ nhỏ không đi lại được, đôi tay cũng yếu hơn người bình thường, nhưng với nghề đan lục bình, mỗi ngày bà có thể làm

ra được vài ba sản phẩm có thể tự nuôi sống bản thân Với những lao động nông nghiệp hay người làm việc theo giờ hành chính, những người có tuổi, việc đan lục bình là cơ hội có thêm thu nhập Đó là một nhân tố giúp Bình Tân dù đất hẹp, người đông vẫn vươn lên khá giả

Anh Đặng hoàng Kha còn cho biết thêm một nhân tố khác, là Bình Tân gần Khu kinh

tế Cửa khẩu quốc tế Bình hiệp, với diện tích 168ha thuộc Khu kinh tế Cửa khẩu Long An, hiện có hai doanh nghiệp đang hoạt động (Công ty Tnhh Tainan Enterprises và Công

ty Tnhh Victory internaitonal) hàng trăm thanh niên Bình Tân đã tham gia lao động trong khu công nghiệp này cũng là động lực thúc đẩy sự phát triển của địa phương

năm 2020, số lao động có việc làm ở Bình Tân là 1.625 người, đạt tỉ lệ 90,33% - cao hơn 13% so với năm 2011

Theo anh Lộc giải thích, tăng trưởng

về lao động, việc làm ở Bình Tân thực

người tàn tật cũng có thể làm nghề đan lát lục bình xuất khẩu.

18 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

nông Thôn Mới

ươm mầm cho tương lai

ngôi trường mới

Sau gần 2 năm thi công, cuối năm

2021, Trường ThPT Thiên hộ Dương (khu

phố 5, phường 2, thị xã Kiến Tường, tỉnh

Long An) được khánh thành và đưa vào

hoạt động, phục vụ công tác dạy và học

từ năm học 2021 - 2022 Đây cũng là ngôi

trường hoạt động và phát triển theo định

hướng chất lượng cao đầu tiên phục vụ

nhu cầu học tập của học sinh khu vực

Đồng Tháp Mười của tỉnh Long An

Trường ThPT Thiên hộ Dương được

xây dựng với diện tích 34.379m2, gồm 2

tầng và các hạng mục phụ trợ cùng trang

thiết bị đồng bộ theo quy định Có 22

phòng học, 4 phòng thí nghiệm, khu hiệu

bộ, nhà thi đấu đa năng, hồ bơi, sân bóng

đá… trường đáp ứng yêu cầu về cơ sở

vật chất của trường học đạt chuẩn quốc

gia, tạo điều kiện để thầy và trò có được

môi trường giảng dạy và học tập thuận

tiện hơn ông Bùi Xuân Lộc - hiệu trưởng

Trường ThPT Thiên hộ Dương phấn khởi

cho biết: “Trường ThPT Thiên hộ Dương

sự quan tâm của nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đối với sự nghiệp giáo dục Bởi ngôi trường là do nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang vận động Tập đoàn Đầu tư Sài gòn, Công ty Cổ phần Phát triển

đô thị Sài gòn Tây Bắc đầu tư xây dựng với tổng kinh phí 132 tỉ đồng Tại buổi lễ khánh thành, nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã trao tặng nhà trường cuốn sách Tiểu sử Võ Duy Dương ông hy vọng thông qua cuốn sách, các em học sinh sẽ thấm nhuần được tư tưởng của người Anh hùng dân tộc Thiên hộ Dương, đồng thời

hy vọng các thầy, cô giáo của trường sẽ nỗ lực, tận tâm dạy dỗ, dìu dắt các em về tình yêu quê hương đất nước, học tập tốt và có

ý chí, nghị lực để đem sức, tài cống hiến cho đất nước

thế hệ mới

năm học đầu tiên, Trường ThPT Thiên

hộ Dương có 11 lớp với 386 học sinh gồm khối lớp 10 và lớp 11 Em nguyễn hoàng Trang nhi, học sinh lớp 10A1 tâm sự: “Em

được xây dựng và đưa vào hoạt động có

ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp giáo dục của thị xã Kiến Tường nói riêng và của khu vực Đồng Tháp Mười nói chung Sự ra đời của ngôi trường không chỉ giải quyết được những khó khăn trong công tác tuyển sinh đầu cấp ThPT của thị xã Kiến Tường

ở những năm học trước, mà còn đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng của học sinh khu vực Đồng Tháp Mười tham gia học tập các lớp chất lượng cao”

Không chỉ đẹp về kiến trúc xây dựng, công trình Trường ThPT Thiên hộ Dương còn mang ý nghĩa nhân văn, thể hiện

ĐẶNG ThÙY

Trước ngôi trường mới khang trang, thầy và trò Trường ThPT Thiên hộ Dương (Long An) không giấu nổi niềm vui và sự tự hào ngập tràn nơi đây là những nụ cười hân hoan, những ước mơ, hoài bão…

Khánh thành trường ThPT Thiên hộ Dương.

nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đánh trống khai giảng năm

học mới.

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 19

rất vinh dự và tự hào khi trở thành học

sinh khóa đầu tiên học tại Trường ThPT

Thiên hộ Dương Được học ở ngôi trường

mới khang trang, hiện đại, em sẽ cố gắng

học tập và rèn luyện thật tốt để xứng đáng

với tình cảm, công sức của biết bao nhiêu

người”

Có được trường học khang trang, cơ

sở vật chất đầy đủ phục vụ việc dạy và

học luôn là mong đợi của thầy cô giáo, các

em học sinh vùng nông thôn Thấu hiểu

những mong đợi ấy, cũng như để chia

sẻ khó khăn với quê nhà Long An, những

năm qua, nguyên Chủ tịch nước Trương

Tấn Sang đã kết nối với các nhà hảo tâm

trong và ngoài tỉnh quyên góp, ủng hộ cho

ngành giáo dục của tỉnh Trước Trường

ThPT Thiên hộ Dương, nguyên Chủ tịch

nước Trương Tấn Sang cũng đã vận động

các mạnh thường quân ủng hộ khoảng

117 tỉ đồng để xây dựng Trường ThPT hậu

nghĩa (huyện Đức hòa) Đưa vào sử dụng

từ năm học 2014 – 2015, Trường ThPT hậu

nghĩa khang trang với trang thiết bị hiện

đại theo chuẩn quốc gia đã giúp thầy và

trò tại trường có điều kiện dạy và học tốt

hơn, nhờ đó, chất lượng giáo dục ngày

càng được nâng lên Ban giám hiệu nhà

trường cho biết, trường đã có nhiều học

sinh đậu vào các trường đại học hàng đầu

trong nước

ngoài ra, thông qua chương trình

của nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã mang nước sạch đến cho học sinh và giáo viên, cán bộ công nhân viên của các trường, góp phần giữ sức khỏe cũng như hạn chế các bệnh phát sinh từ nguồn nước, tạo điều kiện cho thầy và trò thêm yên tâm dạy và học

Sự quan tâm của nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cùng các nhà hảo tâm là nguồn động lực to lớn động viên các

em học sinh thêm quyết tâm, kiên trì trong học tập cũng như phát triển bản thân để trở thành những “hạt giống tốt”, những người có ích trong tương lai và đóng góp tích cực cho xã hội

“nước sạch học đường”, nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã vận động kinh phí lắp đặt hàng ngàn hệ thống lọc nước tại các điểm trường mẫu giáo, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Long An Là địa phương chịu ảnh hưởng nặng do hạn và xâm nhập mặn, nguồn nước của Long An bị hạn chế dẫn đến nước uống và nước dùng cho sinh hoạt bị thiếu hụt nguồn nước không

an toàn là một trong các nguyên nhân làm cho chất lượng sống bị giảm và ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng, đặc biệt

là sự phát triển của trẻ em Chương trình

“nước sạch học đường” với sự đồng hành

Các đại biểu trồng cây lưu niệm tại trường ThPT Thiên hộ Dương.

Toàn cảnh trường ThPT Thiên hộ Dương.

20 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

nguyễn Tấn Truyện, Trưởng

phòng Khoa học và Quan hệ

quốc tế của BQL Vườn Quốc gia hướng

dẫn chúng tôi đến gặp anh Võ Văn Vinh,

gia đình có ba đời làm thợ rừng Đến đời

Vinh, gia đình anh chọn định canh và nhận

trên một cánh rừng nhưng không phải ai

gác kèo cũng đạt kết quả như nhau Có

người gác 10 kèo ong đóng tổ đến 9 nhưng

có người chỉ được 4 - 5, thậm chí thấp hơn

Vinh nổi tiếng và được người dân trong

vùng “kiềng mặt” vì gác kèo mát tay Trên

đường đưa tôi đến nơi gác kèo có ong làm

tổ bằng chiếc xuồng nhỏ mỏng manh,

Vinh kể: “Mùa tràm trổ bông từ tháng 9

tới tháng 10, ong kéo về ăn bông, tìm chỗ

đóng tổ để sinh con đẻ cái nếu không có

kèo, ong làm tổ có khi quá cao, khi quá sâu

trong rừng, việc ăn ong, lấy mật sẽ khó

khăn gác kèo là tạo ra cái “sườn nhà” phù

hợp cho ong đóng ổ theo ý mình”

vào mùa mưa và một phần nắng hai phần mát vào mùa khô Đầu kèo hướng về phía mặt trời mọc Chọn hướng gió thích hợp tùy theo mùa để đặt hướng gác kèo thuận cho đường bay của đàn ong… người gác kèo phải hiểu tánh ý của đàn ong mà chọn

độ cao, hướng kèo rồi còn phải dọn cỏ, cắt cây che mát chỗ này, tạo khoảng trống chỗ kia để đàn ong ưng ý đáp vô kèo đóng

ổ Chừng nửa tháng sau ngày gác kèo, đi một vòng dòm ngó đã biết được bao nhiêu kèo có ong đóng ổ và thêm hai tuần nữa đã

có thể ăn ong lấy mật Câu chuyện đang hồi hấp dẫn thì Vinh quay mũi xuồng tấp

Bộ kèo ong chỉ gồm ba đoạn cây hai đoạn cây được cắm xuống mặt đất để làm trụ (thường là cây tràm), đầu trên vạt nhọn Cây cao trên dưới 2m được gọi là cây nống, cây thấp (khoảng 1,7m) gọi là cây nạng Cây thứ ba là cây kèo (cây tràm, cây cau, cây bình bát) được khoét lỗ hoặc vạt ngàm để gác lên trên đầu của cây nống

và cây nạng theo một góc chênh chếch với mặt đất, theo cách nói của Vinh là tỉ

lệ 7/3 ngoài bộ kèo thiệt ngon, theo Vinh,

ăn thua còn là chọn chỗ gác kèo, hướng gác kèo Điểm gác kèo tốt nhất là cây tràm thấp có nhiều bông, có trảng trống, thuận đường cho ong bay, có lượng nắng mặt trời chiếu xuống thân kèo phù hợp

Thường là hai phần nắng một phần mát

Lê ĐạI aNh kIỆT

đi gác kèo ong

Chúng tôi đến ấp Vồ Dơi, nơi đặt trụ sở của Ban quản lý Vườn Quốc gia U Minh Hạ vào giữa trưa một ngày nắng cháy Mùa khô là thời điểm chính vụ

ăn ong, lúc này sản lượng mật ong cao nhất, chất lượng tốt nhất so với hai mùa còn lại là mùa mưa

và mùa lỡ Đây cũng là thời điểm rừng được bảo vệ nghiêm ngặt nhất để phòng chống cháy rừng

gác kèo ong trong một khoảng rừng thưa.

Tổ ong trắng muốt.

20 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

nông Thôn Mới

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 21

vô một đám tràm non chen lẫn mây, sậy lưa thưa Vinh ra hiệu cho tôi im lặng nhẹ nhàng, thận trọng từng bước, Vinh vẹt cây

mở đường dẫn tôi đi dọc bờ kinh Được hơn 10m, Vinh dừng lại chỉ tay ra hiệu đã đến chỗ kèo ong đóng tổ Tôi giương mắt nhìn, chỉ thấy một màn cây lưa thưa Bất đắc dĩ, Vinh vẹt sâu hơn lớp cây trước mặt

Tôi trố mắt, một khối đen ngòm to bằng hai miệng thúng lúc nhúc hàng triệu con ong đang trĩu oằn dưới một kèo ong Tôi lấy máy say sưa bấm, đổi từ góc này sang góc khác mong có bức ảnh hoàn chỉnh nhất về cái kèo ong Vinh lo lắng thì thào

Tổ ong 8 lít.

Tổ ong trên thân kèo

của anh Võ Văn Vinh.

hối thúc: “nó động! nó ra! Lẹ đi anh”! Khi xuồng tách bờ đi một đoạn xa, Vinh mới thở ra, cười thoải mái “Em thì quen rồi,

cơ thể đề kháng với nọc Lo là lo cho anh! hồi nãy ong bị động bay ra, chậm một chút

nó sẽ tấn công Tập tính ong rất lạ, người nào bị chích một mũi, nó sẽ theo mùi nọc tiếp tục tấn công dù đã chạy rất xa Ong cũng rất dị ứng với thiết bị điện tử”…

đạo ăn ong

Không chỉ sáng tạo trong việc “định sẵn” chỗ “làm nhà” cho ong, cách ăn ong của người gác kèo ong u Minh cũng rất lạ Theo Vinh, tổ ong được thiết kế rất bài bản với một quy tắc nghiêm ngặt Phần cao ở đầu kèo chứa toàn sáp và mật ong còn được gọi là khúc mức, kế đến là phần ong non và ong già người ăn ong đến gần đốt con cúi và thổi khói vào tổ, ong

bị say khói bay đi Khúc mức hiện ra một khối màu trắng ngà, mọng mật Lần ăn ong đầu tiên chỉ cần cắt khúc mức này đem về nhà vắt

Từ lần thứ hai trở đi, phải tỉa gọn tổ ong cho nhẹ để không bị gió thổi hư và cắt một phần tổ cũ cột vô đoạn kèo trống từ khúc mức đã cắt để ong tái tạo ổ nhanh hơn Cứ như vậy, một lần gác kèo ong có thể thu hoạch từ bốn đến năm lần cho đến khi hết mùa, ong bay đi

Vừa khai thác mật, lấy sáp vừa bảo tồn sinh thái chính là nét độc đáo của nghề gác kèo ong ở u Minh Theo các nhà khoa học thì Campuchia và indonesia cũng có nghề ăn ong nhưng họ khai thác tổ ong chỉ một lần Trong thập niên 90, unESCO từng tổ chức hội nghị để những người

ăn ong các nước Đông nam á, chủ yếu

là Campuchia và indonesia, học tập cách gác kèo của những người ăn ong ở u Minh

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 21

22 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Võ Văn Vinh và gần 10 lit mật thu hoạch từ 1 keo ong.

Tổ ong ruồi và mật, một đặc sản hiếm của u Minh.

Một tổ ong trên thân kèo Phần tam giác ở góc bên trái là khúc mức còn gọi

là mũi két chứa nhiều mật ong.

giải mã

đoàn phong ngạn!

nói đến người gác kèo ong, không

thể không nhắc đến đoàn Phong ngạn và

những luật lệ bất thành văn của nó người

dân địa phương và những người ăn ong

luôn tự hào mỗi khi nhắc đến luật lệ này

nhưng đoàn Phong ngạn là gì thì không ai

biết Theo Đại nam Quốc Âm Tự Vị, phong

葑 là ong mật, ngạn 岸 (còn được phát

âm thành ngàn) là rừng Rừng u Minh xưa nhiều thú dữ, rắn độc người đi khai phá rừng cũng là lưu dân tứ chiến, có thể cướp bóc, giết chóc nhau Tai họa có thể đến từ mọi phía nên người ăn ong từ xa xưa đã kết hợp với nhau theo từng nhóm gọi là đoàn như vậy, có thể hiểu đoàn Phong ngạn là một nhóm người cùng làm nghề gác kèo, ăn ong mật rừng

Theo nhà văn nguyễn Trọng Tín, người sinh ra và gần cả đời gắn bó với Cà Mau, luật lệ của đoàn Phong ngạn rất chặt chẽ và cũng rất nhân văn Mỗi người trong đoàn được giao một phần rừng để gác kèo và chịu trách nhiệm bảo vệ rừng Có lẽ do tính chất đối kháng dữ dội với thiên nhiên và con người thời ấy nên thành viên phải là đàn ông, phải búi tóc người trong đoàn không được xâm phạm lãnh địa, không được ăn ong trên kèo thành viên khác Thông thường trên mỗi đầu kèo, thân kèo có khắc tên hoặc dấu hiệu của người chủ Khi một thành viên của đoàn mất mà không có con hoặc cháu trai thừa kế thì số đầu kèo và phần đất rừng khai thác của người ấy sẽ chia đều cho người khác trong đoàn

Để bảo vệ an toàn cũng như bảo đảm

sự minh bạch, các thành viên Phong ngạn không đi một mình vào rừng mà phải đi ít nhất hai người, cũng không tự

ý vô rừng mà trước mỗi chuyến đi phải báo cho đoàn Khi va chạm với thú dữ, với các nhóm đối kháng khác, phải hết lòng hết sức, liều chết bảo vệ nhau Mỗi thành viên gia nhập đoàn phải qua nghi

lễ trang nghiêm và cùng cắt máu ăn thề với lời thề độc địa, thông thường, nội dung bảo chứng chính là sinh mạng của mình

người vi phạm sẽ bị xử theo luật lệ của đoàn, mức phạt cao nhất là bị đuổi ra khỏi đoàn Trong bối cảnh thời ấy, làm một thợ rừng đơn lẻ, không có sự hỗ trợ của cộng đồng là mất mạng như chơi

Rừng đệm u Minh hiện nay hầu hết

đã được giao khoán cho dân và mỗi người

tự gác kèo ong trên phần đất khoán của mình Đoàn Phong ngạn cũng không còn nhưng ý thức đoàn kết, tương trợ và bảo

vệ nhau, bảo vệ rừng của dân Phong ngạn xưa hầu như còn nguyên trong tâm thức những người sống bằng nghề gác kèo ong Vinh cho biết anh luôn tự hào và tuân thủ theo đúng đạo ăn ong của dân Phong ngạn hàng năm, Vinh khai thác hàng trăm lít mật từ 6ha rừng nhận khoán Thứ mật thiên nhiên thuần khiết được bán với giá chỉ 400.000 đồng/lít Thu nhập

ấy đủ để Vinh trang trải đời sống và nuôi con học đại học ngành nhà hàng khách sạn Con anh Vinh cũng muốn gắn bó với rừng u Minh, cháu mong sẽ giới thiệu với

du khách những đặc sản ẩm thực khẩn hoang từ nguyên liệu của rừng u Minh theo phong cách mới

Đoàn Phong ngạn đã “quá vãng”

nhưng đạo và người Phong ngạn vẫn sinh sôi…

TuỆ mINh

nông Thôn Mới

22 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

mênh mông nhưng

bị bỏ hoang, cây dại

Anh hồ Phúc hoàng tại mô hình

kinh tế của mình Ảnh: Tuệ Minh gấc cao sản phủ xanh đất hoang

Là cán bộ phụ trách kỹ thuật chăm sóc tôm,

hoàng cũng từng đi học nhiều mô hình làm kinh tế giỏi hoàng bàn với vợ cùng mấy anh trai đứng ra làm thủ tục thuê vùng đất Cồn

Ma để làm trang trại “Khi bỏ công việc đang có thu nhập với ý định cải tạo vùng đất hoang, gia đình, anh em đều phản đối kịch liệt và cho mình là khùng nặng người ta chọn công việc an nhàn, còn mình thì lại tự chuốc khổ vào thân”, hoàng nhớ lại

ngoài chuyện phải thuyết phục gia đình, khó khăn lớn nhất của hoàng lúc bấy giờ là đồng vốn

Chỉ vỏn vẹn có 60 triệu đồng trong tay, hoàng thuê 3,5ha đất cồn hoang, cùng với vợ bắt tay vào thu gom rác thải, cây dại Dọn dẹp xong, hoàng thuê máy ủi về san lấp mặt bằng Chỉ riêng tiền công khai hoang đã ngốn của vợ chồng hoàng 200 triệu

hoàng đã thế chấp sổ đỏ vay ngân hàng, mượn người thân, bạn bè tổng cộng thêm 500 triệu để đầu tư giống, trang thiết bị máy móc, giàn lưới

hoàng chọn giống gấc cao sản, vì đây là giống cây chịu hạn tốt, dễ trồng, lại là cây dược liệu chữa được nhiều bệnh nhưng để xây dựng mô hình phát triển bền vững, nhất là ổn định đầu ra cho sản phẩm, anh đã đến đặt vấn đề trực tiếp với Công ty

Cổ phần hòa Việt, một công ty chế biến dược liệu

Với kế hoạch cụ thể, sự đầu tư mạnh dạn của mình, anh được công ty đồng ý ký hợp đồng 5 năm Trong

đó, công ty sẽ cung ứng giống, hỗ trợ kỹ thuật và cam kết bao tiêu sản phẩm Anh hoàng cho biết:

gấc là cây trồng mà hiện nay thị trường đang rất cần ngoài quả thì thân cây cũng được tận dụng

để chế biến sản xuất tinh dầu Là loại cây dài ngày nên chỉ cần đầu tư một lần là người trồng có thể thu hoạch từ 15 - 20 năm

nắm bắt được đặc tính sinh học của cây gấc chỉ xanh tốt và cho thu hoạch từ tháng 6 đến tháng 10 nên hoàng đã trồng xen canh thêm nhiều cây ngắn ngày khác để lấy ngắn nuôi dài Cồn Ma hoang vu, đầy cây dại ngày nào giờ đã được phủ một màu xanh của dưa hấu, dưa leo Anh cho biết đất ở đây tuy toàn là cát nhưng nguồn nước ngầm ổn định, cây trồng được chăm sóc tốt sẽ phát triển rất nhanh Trang trại ở trên nền đất cao nhất của xã, do vậy khi mưa lũ không lo bị ngập Với 3.500 gốc gấc cao sản phát triển xanh tốt, trang trại cho thu hoạch hàng trăm triệu đồng mỗi năm “Mình xác định đầu tư vào sản xuất nông nghiệp không lo sợ lỗ Và đây là con đường ngắn nhất để mình có thể làm giàu”, hoàng chia sẻ Anh khoe đã đầu tư hệ thống dàn máy phun sương hiện đại nhập từ Đài Loan cho trang trại của mình, thời gian tới anh dự tính trồng thêm nhiều cây dược liệu, và tương lai không xa sẽ xây dựng hệ thống nuôi cá sinh học theo công nghệ cao ông Vũ Văn Dương, Chủ tịch uBnD xã Quỳnh Bảng cho biết: “Anh hoàng là một trong những người tiên phong biến vùng đất hoang hóa ở Cồn

Ma trở nên trù phú Mô hình trang trại của anh hoàng đã giúp anh làm giàu trên chính quê hương, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương” TRAng Thông Tin này Có Sự

Phối hợP CủA Văn Phòng Điều Phối nông Thôn Mới TRung ƯƠng

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 23

24 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

từ đặC sản quê hương

đến thương hiệu quốC gia

Bắc Kạn được mệnh danh là thủ phủ

của dong riềng Từ lâu, người dân nơi đây

đã tận dụng nguồn nguyên liệu dồi dào

này để làm ra những sợi miến ngon nức

tiếng Ở Côn Minh, nơi có nghề làm miến

dong lâu đời nhất tỉnh Bắc Kạn, miến được

làm thủ công với nguyên liệu hoàn toàn từ

tinh bột củ dong riềng nên sợi miến dai,

giòn, vị ngọt mát Thấy được tiềm năng

của sản phẩm này, năm 1991, chị nguyễn

Thị hoan (xã Côn Minh, huyện na Rì, tỉnh

Bắc Kạn) cùng gia đình bắt tay vào trồng

cây dong riềng và mua sắm dụng cụ để

làm miến Sản phẩm làm ra không đủ đáp

ứng nhu cầu của người mua, chị hoan

liền thành lập hTX sản xuất miến dong Tài

hoan để có thể tăng năng lực sản xuất

Sau hơn 30 năm gắn bó với nghề, đến

nay, chị hoan vẫn kiên định với phương

châm sản xuất: đặt chất lượng lên hàng

đầu hTX Tài hoan luôn chú trọng làm tốt

khắt khe để vào thị trường châu Âu Mới đây, hTX Tài hoan cũng đã thông qua một trung gian để xuất khẩu 1,5 tấn miến dong sang thị trường Mỹ để thăm dò thị trường Trên thị trường nội địa, hTX đã ký hợp đồng phân phối sản phẩm với 30 doanh nghiệp, đại lý trên cả nước và có mặt trên nhiều sàn thương mại điện tử lớn Thông qua các trang bán hàng online postmart.vn, voso

vn, Shopee, Lazada miến dong Tài hoan

đã đến tay khách hàng trên khắp cả nước năm 2020, sản lượng miến dong Tài hoan tiêu thụ trên thị trường đạt 250 tấn năm 2021, cơ số này dự kiến đạt gần 300 tấn hiện hTX đang tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương với thu nhập đạt 6 - 7 triệu đồng/người/tháng “Tôi hy vọng miến dong Tài hoan sẽ luôn được thị trường đón nhận để nông dân yên tâm sản xuất Qua đó, giúp phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cho bà con cũng như góp phần gìn giữ nghề làm miến truyền thống của địa phương”, chị hoan chia sẻ

từng khâu trong chuỗi sản xuất, từ chọn nguyên liệu, sản xuất, phân loại, đóng gói

Để có được nguồn nguyên liệu tốt nhất, hTX liên kết với các vùng trồng tại địa phương trồng dong riềng theo quy trình an toàn Dù đổi mới hình thức sản xuất với hệ thống máy móc hiện đại nhưng đến nay, Tài hoan vẫn sản xuất miến theo phương pháp truyền thống với 100% nguyên liệu là dong riềng, tuyệt đối không pha trộn thêm bất cứ loại bột nào khác nhờ vậy, sản phẩm của hTX luôn giữ được hương vị đặc trưng

ngoài ra, hTX còn đầu tư để hoàn thiện từ bao bì, nhãn mác, mã vạch đến chứng nhận

về chất lượng, an toàn thực phẩm theo quy định Các thành viên hTX cũng phải cam kết thực hiện nghiêm túc các quy định về

vệ sinh thực phẩm, an toàn lao động

“Tiếng lành đồn xa”, giữa tháng 08/2020, hơn 5 tấn miến dong của hTX Tài hoan đã xuất khẩu sang Cộng hòa Séc

Đây là sản phẩm OCOP đầu tiên của tỉnh Bắc Kạn vượt qua được những tiêu chuẩn

ĐẶNG DuNG

Miến dong là món ăn quen thuộc của người Việt nam

Trong các mâm cỗ dịp lễ Tết lại càng không thể thiếu bát miến dong nóng hổi

Cũng chính vì thế mà trên cả nước có rất nhiều làng nghề chuyên sản xuất loại đặc sản này

chuẩn 5 sao Miếndong

Mỗi Xã MộT SẢn PhẩM

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)• 25

ứng dụng Công nghệ để nâng tầm nghề gia truyền

Làng nghề miến dong Việt Cường tại

xã hóa Thượng (huyện Đồng hỷ, tỉnh Thái nguyên) nổi tiếng cả nước với loại miến làm từ dong riềng tía Cùng với những bí quyết riêng, người dân làng nghề sản xuất miến dong Việt Cường đã tạo ra những sợi miến mảnh, dai, giòn cùng mùi hương dịu nhẹ đặc trưng

giám đốc hTX Miến Việt Cường, anh nguyễn Văn Ba - một người con trong gia đình có 3 đời làm miến truyền thống - kể:

“gia đình tôi làm miến từ thời ông bà nội

Từ bé tôi đã được hướng dẫn cách pha bột, làm miến Còn nhớ hồi đó bố tôi phải đạp xe đạp chở miến đi bán khắp Đồng

hỷ, Phú Bình, TP Thái nguyên”… học hết cấp 2, anh nguyễn Văn Ba ra đời lập nghiệp với đủ thứ nghề nhưng rồi cuối cùng, anh quyết định nối nghiệp cha, tiếp quản cơ sở sản xuất miến dong của gia đình Vay mượn ngân hàng cùng anh

em, bạn bè được 180 triệu đồng làm vốn lận lưng, anh Ba “ủ mưu” làm mới nghề truyền thống của quê hương

năm 2007, anh Ba vận động thành lập hTX Miến Việt Cường Từ 7 thành viên ban đầu, đến nay hTX Miến Việt Cường đã có

30 thành viên tham gia hTX đã đầu tư hệ thống nhà xưởng và giàn phơi lên tới 26

tỷ đồng, ứng dụng dây chuyền sản xuất

hiện đại với hệ thống máy ép thủy lực công suất 2 tấn sản phẩm/ngày cùng nhiều loại máy móc hiện đại như máy khuấy bột, máy cắt Đặc biệt, năm 2017, anh Ba cùng một

số thành viên đã sáng chế ra dây chuyền phơi miến bán tự động chạy bằng ròng rọc, góp phần tăng năng suất lên khoảng 1.000kg miến/ngày Trung bình mỗi tháng, hTX Miến Việt Cường xuất bán khoảng

50 tấn miến các loại với doanh thu lên tới hàng chục tỷ đồng mỗi năm hiện xưởng sản xuất của hTX đã tạo công ăn việc làm thường xuyên cho 30 lao động với mức thu nhập trung bình 6 triệu đồng/người/tháng.giám đốc hTX Miến Việt Cường cho biết thêm, đến nay, hTX có tất cả 4 sản phẩm chính là miến dong, miến khoai lang, miến sắn dây và miến tỏi đen nhờ dây chuyền sản xuất hiện đại, hTX ngày càng nâng cao cả sản lượng và chất lượng sản phẩm Bao bì sản phẩm cũng được cải tiến nhìn bắt mắt hơn hiện nay, sản phẩm của Việt Cường được phân phối rộng rãi tại hầu khắp các siêu thị lớn như Big C, VinMart, CoopMart Đặc biệt, một số sản phẩm đã xuất khẩu sang châu Âu và Thái Lan, Lào năm 2020, sản phẩm miến dong Việt Cường đã được chứng nhận OCOP 5 sao cấp Quốc gia

Anh Ba cho biết ngoài thu mua thành phẩm, hTX sẽ tiếp tục hỗ trợ bà con tại làng nghề tiêu thụ sản phẩm trên cơ sở giám sát quy trình chế biến và sản xuất Bên cạnh đó, hTX cũng đang khảo sát vùng nguyên liệu trồng dong riềng tại các khu vực lân cận, lên phương án liên kết với

bà con để trồng và chế biến nguồn nguyên liệu tại chỗ trên cơ sở cung cấp giống và kiểm soát quá trình trồng

năm 2020, anh nguyễn Văn Ba được Trung ương hội nông dân Việt nam tặng Bằng khen vì đã có thành tích xuất sắc trong các phong trào thi đua yêu nước của hội nông dân Việt nam giai đoạn 2015 - 2020 Mới đây nhất, anh được vinh danh là 1 trong

63 “nông dân Việt nam xuất sắc 2021”

Dây chuyền phơi miến bán tự động chạy bằng ròng rọc của hTX Miến Việt Cường.

ông Trịnh Đắc hạ, Chi hội trưởng Chi hội người Cao tuổi của thôn, giới thiệu:

“Dân làng tôi vẫn hay nói vui với nhau:

người Thổ hà chả mấy khi đi đâu xa, chỉ

có bánh đa nem của họ là đi khắp mọi nơi trên toàn đất nước” Theo ông hạ, đất trồng lúa, trồng khoai không có, nên xưa nay người Thổ hà tìm mọi cách để bảo

đảm cuộc sống Bươn chải khắp chốn, dân trong làng học hỏi và mang về đủ thứ nghề nhưng không hiểu sao chỉ còn nghề làm bánh đa nem là hưng thịnh đến tận bây giờ Ban đầu, bánh chỉ bán trong làng, trong xã, rồi dần dần, tiếng đồn vang

xa, giờ thì bánh đa nem Thổ hà bán khắp trong nam, ngoài Bắc, xuất khẩu sang Đài Loan (Trung Quốc), hàn Quốc, nhật Bản và các nước châu Âu

Bánh đa nem Thổ hà được làm từ gạo với nhiều công đoạn, trong đó khâu phơi bánh quyết định không nhỏ đến chất lượng thành phẩm bởi nếu gặp trời mưa, bánh sẽ bị mốc, còn nếu nắng to hoặc quá hanh khô, bánh lại dễ nứt, vỡ những ngày nắng hanh, chỉ cần phơi 2 tiếng là có thể thu phên hôm trời mát hay có mưa thì phải làm khô bánh bằng máy sấy, sau đó, hong bánh dưới quạt gió để tạo độ mềm, dai Khi bánh đã đủ khô, người dân bóc từng lá bánh ra khỏi phên để cắt Ưu điểm của bánh đa nem Thổ hà là chiếc bánh không quá dày hay quá mỏng, mềm dẻo rất dễ cuốn, khi ngâm vào nước vẫn dai chứ không bị bở nát Cùng với đó, dân làng “nói không” với chất phụ gia nên sản phẩm bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm

Theo ông Cáp Trọng Việt, trưởng thôn Thổ hà, cả thôn có hơn 600 hộ làm bánh

đa nem Thời gian bán chạy nhất của sản phẩm này là từ tháng 9 đến hết tháng 2 năm sau Trung bình mỗi ngày, một hộ sản xuất khoảng 250 - 300kg gạo, thu nhập trung bình từ 7 - 10 triệu đồng/người/tháng ngoài sản phẩm chính, dân trong thôn còn làm bánh đa nướng, mì gạo, buôn bán nhỏ và nuôi lợn

Bánh đa nem Thổ hà được người tiêu dùng ưa chuộng bởi bánh trắng mịn, mỏng tang lại rất đều nhau, có vị thơm nhẹ nhàng của gạo ngon được chọn lọc tinh tế,

kỹ lưỡng, đồng thời rất dẻo dai khi cuốn và giòn rụm khi chiên những người con xa quê và khách du lịch phương xa mỗi khi

có dịp về làng đều chọn món quà quê nức tiếng này để mang về dùng và biếu tặng người thân…

Thổ Hà là làng cổ trù phú ven sông

Cầu thuộc huyện Việt Yên, tỉnh

Bắc Giang Nét cổ kính của Thổ

Hà thể hiện từ chiếc cổng làng rêu phong

đến ngôi đình, mái chùa và những nếp

nhà cổ nhỏ xinh trong những ngõ nhỏ rêu

phong chỉ vừa đủ cho hai người đi bộ tránh

nhau Dấu tích của nghề gốm còn hiển

hiện khá nhiều trên những bức tường nhà

xây toàn bằng mảnh gốm vỡ hay tiểu sành,

dù hình ảnh cũ “Làng gốm cữ này đang độ

lửa/Khói cỏ de thơm khắp cả làng/Thuyền

đinh khoang nặng đang rời bến/Thanh

Nghệ xuôi vào, Tuyên Thái sang” (Vũ Quần

Phương) đã không còn nữa Lò gốm Thổ

Hà “tắt lửa” vào những năm 80 của thế kỷ

trước Người dân Thổ Hà chuyển sang làm

bánh đa nem, nấu rượu để sinh nhai

Đến Thổ hà khoảng giữa tháng 6,

khắp làng đều thành nơi phơi bánh Trên

sân đình, chùa, trên mái nhà, trên cây

Tiếng bánh đa “trở mình”, nổ giòn tanh

hỒNG NGuYỄN

ngoài nghề làm gốm

- nay đã “tắt lửa”, Thổ hà (huyện

Việt yên, tỉnh Bắc giang) vẫn duy

trì được nghề làm bánh đa nem

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 27

thổ cẩm pà thẻn

chinh phục du khách

ĐôNG khÁNh

Người Pà Thẻn hiện còn lưu giữ nhiều nét văn hóa dân tộc độc đáo

không chỉ trong phong tục, tập quán sinh sống mà còn cả trong các

bộ trang phục truyền thống bắt mắt với nhiều hoa văn, họa tiết cầu kỳ

độC đáo váy áo pà thẻn

Tại bản My Bắc thuộc xã Tân Trịnh

huyện Quang Bình, chúng tôi gặp chị Phù

Thị hải giữa lúc chị đang hoàn thiện bộ váy

áo cho ngày cưới Theo lời chị, con gái người

Pà Thẻn – theo phong tục – phải tự tay dệt

cho mình bộ váy áo mới mặc trong ngày cưới

Vì vậy, ngay từ lúc 5 - 6 tuổi, trẻ em gái Pà Thẻn

đã được bà và mẹ dạy cách dệt thổ cẩm và thêu

trang phục Mỗi năm, thiếu nữ Pà Thẻn phải tự

tay dệt và thêu 1 - 2 bộ quần áo cho mình để diện

trong những ngày Tết hoặc lễ hội

Để hoàn thành một bộ váy áo truyền thống

(bao gồm váy, áo, khăn đội đầu xếp nhiều lớp và

thắt lưng) với màu sắc chủ đạo là đỏ, đen và trắng,

phụ nữ Pà Thẻn cần đến 3 tháng để dệt vải, nhuộm

và khâu bằng tay, sau đó thêu trang trí Chiếc áo của

người phụ nữ Pà Thẻn có yếm trước ngực để tạo sự

kín đáo và duyên dáng yếm hình vuông, thêu hoa văn

màu đỏ, vàng xen lẫn những đường kẻ trắng tôn thêm

vẻ sặc sỡ của thân áo ngoài nếu chiếc áo được may đo vừa vặn với thân trên thì ngược lại, phần váy bên dưới lại xòe ra khá cầu kỳ và độc đáo, cuốn hút sự chú ý của nhiều người Trang phục truyền thống của người Pà Thẻn thường được mặc vào những dịp quan trọng như lễ hội, tết, lễ cưới… những ngày chợ phiên cũng là dịp để thiếu

nữ Pà Thẻn diện những bộ trang phục truyền thống đỏ rực được dệt kỹ lưỡng và thêu nhiều hoa văn, họa tiết cầu kỳ với vòng cổ, hoa tai làm bằng bạc lóng lánh xuống núi giao duyên nhiều đôi bạn trẻ Pà Thẻn đã thành vợ chồng từ những phiên chợ như thế

nghề sống đượC nhờ du kháCh

Để quảng bá cũng như bảo tồn các loại hình văn hóa dân tộc độc đáo của người Pà Thẻn, chính quyền tỉnh hà giang đã đầu tư cơ sở vật chất để xây dựng My Bắc thành điểm văn hóa du lịch cộng đồng; trong đó, ngoài hoàn thiện hạ tầng giao thông, điện nước, cảnh quan phục vụ nhu cầu lưu trú, tham quan và ăn uống, chính quyền và cộng đồng còn chú trọng phát triển nghề dệt thổ cẩm và may, thêu trang phục truyền thống cũng như các sản phẩm từ vải thổ cẩm của

Pà Thẻn để thu hút khách những năm gần đây, ngày càng có nhiều đoàn khách trong và ngoài nước đến My Bắc tham quan, tìm hiểu văn hóa độc đáo của người

Pà Thẻn Một trong nhiều món quà được du khách lựa chọn sau chuyến đi tại đây là những bộ trang phục thổ cẩm truyền thống hoặc các sản phẩm làm từ vải thổ cẩm Pà Thẻn

Theo chị Phù Thị Thiên, thành viên sáng lập hTX Dệt thổ cẩm My Bắc, hTX đã bán hàng ngàn sản phẩm các loại: trang phục truyền thống, tranh treo tường, túi xách, khăn đội đầu, chăn thêu, vỏ gối… cho du khách tham quan đến từ các nước: Bỉ, áo, Đức, Mỹ, Anh, Pháp năm 2020, sản phẩm thổ cẩm My Bắc đạt được chứng nhận 3 sao OCOP Chị Thiên cho biết thêm, một bức tranh treo tường bằng thổ cẩm có giá bán khoảng 2 triệu đồng, bộ trang phục truyền thống dân tộc Pà Thẻn có giá trung bình khoảng 3 triệu đồng, những bộ được chạm hoặc gắn bạc có giá cao hơn, khoảng 4 triệu đồng “Có thời điểm sản phẩm làm ra không đủ cung ứng cho khách hiện nay, sản phẩm dệt thổ cẩm của hTX chúng tôi ngày càng đa dạng, khách

du lịch - nhất là người nước ngoài - rất thích các sản phẩm này Chúng tôi cũng thường được mời tham gia triển lãm sản phẩm trong nước Đây là cơ hội lớn

để chúng tôi giới thiệu văn hóa và sản phẩm truyền thống của dân tộc chúng tôi…”, chị Thiên cho biết

Pà Thẻn là tộc người có lịch sử cư trú khá lâu đời ở hà giang,

số lượng trên 5.000 người, chiếm khoảng 0,8% dân số cả

tỉnh, phân bố tập trung ở 2 huyện Quang Bình và Bắc Quang.

Trang phục nữ dân tộc Pà Thẻn.

May trang phục

28 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Du LịCh

aNh Thư

buổi trưa về ăn Cơm nhà

ngược dòng lịch sử, năm 1147, vua

Lý Anh Tông đã cho dựng hành dinh ở

đây để trấn giữ vùng cửa ngõ sông nước

quan trọng bậc nhất của quốc gia Đại

Việt năm 1802, với sự ra đời của vương

triều nguyễn, vua gia Long đặt ra trấn yên

Quảng bao lấy toàn miền Đông Bắc Tổ

quốc, và lấy Quảng yên làm trấn lỵ… Do vị

trí đặc biệt quan trọng nên ở bất cứ thời kỳ

nào, dù có những thay đổi về hành chính,

Quảng yên vẫn luôn là trung tâm cấp tỉnh,

là đô thị quan trọng của toàn vùng Đông

Bắc năm 1963, hai tỉnh Quảng yên, hải

ninh và đặc khu hồng gai hợp nhất thành

tỉnh Quảng ninh với trung tâm đặt tại hạ

Long, thị xã Quảng yên chuyển thành

huyện yên hưng, nội thị Quảng yên bị hạ

cấp xuống thành thị trấn Quảng yên - thị

trấn huyện lỵ của huyện yên hưng Quảng yên có phần bị “lãng quên”…

nhưng có lẽ vì thế mà nơi đây còn lưu lại những ngôi nhà cũ mang dáng dấp riêng, rất đẹp, dù có hơi tàn tạ Một trưa vắng cuối năm, tha thẩn trên những con phố khá yên ả, anh bạn tôi bật ra một nhận xét thú vị “Quảng yên vẫn là kiểu đô thị

“buổi trưa về ăn cơm nhà” Là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích sự bình dị đơn sơ của một thời xa vắng sống chậm,

dù rằng dáng vẻ đó có lẽ cũng không còn được bao lâu nữa Quảng yên đã có đường cao tốc hạ Long - hải Phòng đi qua Con đường hẳn sẽ mở ra những cơ hội mới, sự sôi động mới

đền trần - miếu vua bà

Quảng yên có khoảng hơn 200 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có 1 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 38 di tích quốc gia, 12 di tích cấp tỉnh Chúng tôi chỉ kịp đến di tích quốc gia Đền Trần –miếu Vua Bà

Sẽ là thừa nếu nói nhiều về danh tướng - hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn

nhưng chắc hẳn nhiều người chưa biết

và sẽ phỏng đoán nhầm về miếu Vua Bà

Miếu Vua Bà có từ đời nhà Trần (1288), nằm ngay bên cạnh đền thờ vị anh hùng dân tộc Trần hưng Đạo, mặt quay về phía dòng sông lịch sử Xa xa là hai ống khói rất cao của nhà máy điện hài Phòng phía

Không, Quảng yên không phải

loại “thị xã hẹp trong một tầm

tiếng gọi” Thị xã Quảng yên nằm

cách trung tâm thủ đô hà nội125

km về phía Đông nơi đây đã từng

là “thủ phủ” của tỉnh Quảng yên…

bên kia sông Toàn khu vực đã được tôn tạo khang trang, rộng rãi, rất đúng với tinh thần khoáng đạt của triều Trần

hoàn toàn không phải là một nhân vật hoàng gia, Vua Bà là một cụ bà bán hàng nước bình dị dưới gốc cây quếch cổ thụ bên bờ sông Bạch Đằng Tương truyền trong khi đi thị sát địa hình để chuẩn bị bãi cọc ngầm chống giặc nguyên - Mông, hưng Đạo Vương đi qua một bến đò và ghé lại trò chuyện với bà cụ bán hàng

Cụ bà rành rẽ kể cho ông về quy luật lên xuống của thủy triều, địa thế lòng sông, đồng thời mách kế cho ông kết hợp chiến thuật hỏa công để đánh giặc

Chiến thuật bãi cọc của ngô Quyền một lần nữa đã được hưng Đạo Vương vận dụng một cách sáng tạo hàng trăm cọc gỗ bịt sắt được cắm xuống lòng sông theo chiều xiên 45 độ ngược chiều

miền đông Bắc

Duxuân

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 29

nước ròng Khi thủy triều lên, Trần hưng

Đạo cho những thuyền nhỏ khiêu khích

chiến thuyền địch, dụ cho địch đuổi sâu

vào trong sông Thủy triều rút, quân Trần

hưng Đạo từ hai bên bờ bất thần phản

công, địch hoảng sợ tháo lui, lúc ấy nước

đã xuống dưới mức cọc, lòng sông tua tủa

cọc nhọn như hầm chông Trận đại chiến

đã tiêu diệt 3 vạn quân nguyên và 400

chiến thuyền Sau khi thắng trận, Trần

hưng Đạo quay lại bến đò tìm bà cụ bán

nước thì không thấy nữa Để tỏ lòng biết

ơn, ông dâng sớ xin nhà vua phong sắc

cho bà là “Vua Bà” và lập đền thờ tại đây

“the little đà lạt”

Sao có thể bỏ qua được hồ yên Trung

khi đã đến Quảng yên chứ! những con

đường uốn lượn duyên dáng với hai hàng thông mã vỹ cao vút đậm chất điện ảnh dẫn đến một hồ nước yên bình, xanh

và còn khá hoang sơ, không khỏi khiến người ta nhớ đến Đà Lạt Mà chẳng khác mấy đâu, cái màu xanh ấy, cái mùi hương mát lành ấy của “phấn thông vàng”! hồ yên Trung nằm trọn trong một thung lũng có đồi núi bao quanh soi bóng giữa

hồ nổi lên hai hòn đảo, một lớn, một nhỏ được người dân gọi là đảo con Rùa Phía bắc của hồ là dãy đồi núi có tên là Con Xà (đồi Rắn) chạy song song với núi yên Tử Phía nam là những đồi thấp hơn, tiện cho khách du lịch đến vãn cảnh

nếu đi cùng “người ấy” thì chỉ cần dựa vào vai nhau mà ngắm hồ là đã quá

đủ cho một ngày thư thái nếu ưa rộn ràng hơn cùng một nhóm bạn, hãy chuẩn

bị chút “đồ nghề” rồi gom quả thông, lá thông mà làm một tiệc nướng gọn nhẹ (tất nhiên không được phép quên các quy tắc phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường) Chắc chắn sẽ là một trải nghiệm cực kỳ thú vị

Sơn, một bạn trẻ người địa phương, nói với tôi rằng, chỉ rất gần đây người dân địa phương mới nghĩ đến chuyện khai thác du lịch Có thuyền nan với giá cho thuê chỉ vài chục ngàn đồng mỗi giờ để ta lướt mái chèo “lãng du” trên mặt hổ yên

ả, dạo chơi đảo Rùa Cũng có thể thuê xe đạp nếu không muốn tản bộ nhưng cũng chỉ mới sơ khai có thế thôi Ở nhiều góc,

hồ yên Trung vẫn nguyên sơ như tự ngàn năm xưa vẫn thế…

30 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Nhìn về thượng nguồn sông Hương,

sẽ thấy một ngọn núi cao sừng sững giữa mây trời, đó chính là

Kim Phụng

ĐăNG TuYêN

Thuộc địa phận xã hương Thọ (thành

phố huế), ngọn núi này được xem

là “chủ sơn” của cố đô huế, được

vua Minh Mạng khắc vào Cửu đỉnh Là một

danh thắng xứ huế, nhưng với chiều cao

gần 430m và được mệnh danh là ngọn núi

cao nhất huế, không phải ai cũng đủ quyết

tâm để leo lên núi Kim Phụng Ở độ cao lý

tưởng, không khí nơi đây trong lành, mát

rượi, hội tụ thảm thực vật nhiệt đới đa dạng,

đặc biệt là loài chim chào mào nổi tiếng với

tiếng hót thánh thót, du dương Dân chơi

chào mào đều thừa nhận, loài chim trên núi

cao này là “giọng chim hay nhất của huế”,

tên gọi Kim Phụng có vẻ như ít nhiều gắn bó

với loài chim quý

nằm ở phía Tây nam, Kim Phụng như

là hậu cảnh của xứ huế và phá Tam giang

chính là tiền cảnh cho mảnh đất kinh thành

xưa ngoài tên Kim Phụng, núi còn có ít

nhất 5 tên gọi, đó là núi Thương (Thương

Sơn) hay Thiên Dữu trong sách vở, là hòn

Đốn hay Đụn trong cách gọi của dân vùng

nông thôn xung quanh, núi Chúa theo cách

gọi của dân miền biển từ xa vọng về Dù

với tên gọi nào, mỗi khi nhắc đến, hầu hết người dân huế đều chỉ đích danh ngọn núi, nổi bật giữa sông nước, mây trời nơi thượng nguồn dòng sông hương thơ mộng

Với những người thích khám phá các điểm đến ở vùng núi thì Đà Lạt luôn là điểm

du lịch lý tưởng Tuy nhiên, với sự ưu đãi của thiên nhiên, huế cũng không thiếu các điểm đến có thể check-in như một phiên bản của Đà Lạt: đồi Thiên An, đồi Vọng Cảnh, hồ Sơn Thọ, hay xa hơn là miền cao

A Lưới; nhưng với Kim Phụng, sẽ là một cảm giác rất khác Ở Kim Phụng, bạn có thể chiêm ngưỡng một khoảng không gian thật sự yên tĩnh, hữu tình với tiếng chim hót thánh thót, những thảm thực vật nhiệt đới, những rừng cây xanh rợp bóng mát, khung cảnh nên thơ xen lẫn trong những

đà Lạt trong lòng huế Kim Phụng

Để đến chân núi, phải xuyên qua đường mòn phủ cây xanh, ít người qua lại

Đường mòn phủ kín lá cây rừng.

Chú ý đường mòn và các mốc chỉ đường để tránh lạc.

Từ đỉnh cao này sẽ nhìn thấy bao quát thành phố huế kề cận bên dòng sông hương quanh co.

Phóng Sự Ảnh

30 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 31

đây tạo điều kiện cho không chỉ cây thân gỗ phát triển mà hệ thống cây bụi, những loài cây săn mồi cũng hết sức phong phú Đó là những cây nắp ấm vốn được nhiều người chơi cây cảnh hiện nay ưa chuộng mọc rải rác bên các khe suối, lẫn khuất trong những bụi cây sim, cây mua ngay bên chân du khách Đặc biệt là cảm giác trekking xuyên qua rừng nhiệt đới, không khí thoải mái như

ở miền cao nguyên Lang Biang, để chinh phục nơi cao nhất của miền cố đô xưa, là rất khó tả Đứng ở đó, hít căng tràn khí hậu mát mẻ, phóng tầm mắt về hướng những lăng tẩm của vua, chúa thời nguyễn, hay bao quát dòng hương quanh co, uốn lượn, mang theo hai bên mình là thành quách và

cả thành phố huế mộng mơ…

Dừng chân bên những ụ mối khổng lồ của rừng tự nhiên nhiệt đới.

Đường mòn phủ kín lá cây rừng.

Phật nhỏ và tượng thần núi Thương với những bát hương Trước mặt tượng Phật về bên phải, có một nơi khá im mát có thể làm nơi cắm trại cho nhiều người

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 31

32 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

BẢO Vệ Môi TRƯờng nƯớC

“phủ sóng” nước sạch, đâu chỉ chuyện của nông thôn

hụt này là do công ty cấp nước tại địa phương chưa lắp đặt đường ống đến nhà dân vì tỷ lệ dân số thấp trong khi chi phí đầu tư cao Và cư dân ở La hà, Sông

Vệ không phải là những cư dân đô thị duy nhất phải

sử dụng nước bẩn Ở nhiều khu vực đô thị khác, dù

sử dụng nước máy nhưng tình trạng nước tại vòi

có mùi, có cặn bám hoặc thậm chí lơ lửng tạp chất không phải là chuyện hiếm Tại TP.hCM, kết quả chương trình giám sát chất lượng nước của Trung tâm y tế Dự phòng TP năm 2019 cho thấy 42% mẫu nước sinh hoạt thu thập từ các quận huyện không

Ở đô thị nhưng dùng nướC… bẩn

Phát biểu đề dẫn tại tọa đàm trực tuyến “giải

pháp đảm bảo chất lượng nước cho đô thị” của

ông nguyễn Đức Quang - Phó Chủ tịch Tổng hội

nn&PTnT, Tổng Biên tập Tạp chí nông thôn Việt,

cho rằng cấp nước đô thị đang gặp phải 2 vấn đề

chính: bất cập trong cung cấp nước sạch do tốc

độ đô thị hóa quá nhanh dẫn đến nhà máy nước

không đủ công suất; chất lượng nước chưa đồng

nhất, không đảm bảo an toàn cho người sử dụng

Thực tế trên cả nước hiện nay vẫn tồn tại nhiều

khu vực đô thị “khát” nước sạch nguyên nhân

chính xuất phát từ việc nhiều doanh nghiệp chưa

dám mạnh dạn đầu tư mở rộng quy mô cấp nước

do quan ngại đầu tư kém hiệu quả, khả năng thu

hồi vốn thấp Đơn cử là hai thị trấn La hà và Sông

Vệ thuộc huyện Tư nghĩa, trung tâm tỉnh Quảng

ngãi Dù là đô thị loại V nhưng tỷ lệ người dân sử

dụng nước máy chỉ đạt khoảng 50% nhiều năm

qua, hàng trăm hộ gia đình phải sử dụng nước

giếng nhiễm phèn nặng để sinh hoạt, còn ăn uống

phải mua từng bình nước sạch Tình trạng thiếu

Như uYêN

An ninh nguồn nước ở đô thị trong những năm gần đây có nhiều tín hiệu lạc quan Tỷ lệ người dân đô thị sử dụng nước sạch hiện ở mức cao, các công trình cấp nước tập trung được đầu tư tương đối hiệu quả, các con số trên báo cáo cho thấy ngành nước đang đứng trước nhiều cơ hội đột phá nhưng bài toán nước sạch ở đô thị vẫn tồn tại nhiều câu hỏi còn bỏ ngỏ: Vì sao tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch ở nhiều khu vực đô thị vẫn còn thấp? Làm thế nào để đảm bảo chất lượng nước cho đô thị? Và hệ thống văn bản pháp luật quản lý ngành nước hiện nay đã hợp lý hay chưa?

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 33

đạt chỉ tiêu hóa lý, có hàm lượng clo, sắt và amonic

vượt quá chỉ số an toàn ngay tại Thủ đô hà nội, nhiều

gia đình hiện vẫn đang sử dụng nước đục, nhiễm sắt,

phải tự đầu tư các thiết bị lọc với chi phí cao Đây là

hệ quả trực tiếp từ những đường ống xuống cấp gây

rò rỉ và ô nhiễm Mặt khác, nhiều nhà máy nước được

đầu tư hàng chục năm trước với công nghệ lỗi thời

chưa đủ khả năng lọc và xử lý mọi tạp chất

nguồn nướC thô bị “uy hiếp”

Chất lượng nguồn nước thô kém cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình xử lý nước tại các

nhà máy, gia tăng chi phí cho nhà đầu tư ông Trần

Kim Thạch - Trưởng phòng Quản lý chất lượng nước,

Tổng Công ty cấp nước Sài gòn cho biết nước sinh

hoạt tại TP.hCM hiện nay được khai thác chủ yếu từ

nguồn nước mặt sông Đồng nai, sông Sài gòn và

kênh Đông Tuy nhiên, nguồn nước thô này qua quá

trình sản xuất công nghiệp, đô thị hóa hiện đang ô

nhiễm nặng, hạn mặn vào mùa khô và có hàm lượng

mangan và amonic cao vào mùa mưa Mạng lưới cấp

nước phụ thuộc nhiều vào giao thông đô thị, trong

khi tại những khu vực đông dân cư, hạ tầng đường

sá chật hẹp, lưu lượng giao thông cao như trung tâm

TP.hCM, việc bảo trì và bảo vệ tuyến đường ống khó

khăn làm ảnh hưởng đến chất lượng nước tại vòi

ông Phạm Mạnh hùng, Phó Tổng giám đốc Kỹ thuật Công ty CP nước Aquaone - một nhà đầu tư

hoạt động 5 năm trong ngành cấp nước cũng cho

biết, khi triển khai dự án, quan trọng nhất là phải

kiểm tra nguồn nước thô Công ty phải đánh giá nguy

cơ an toàn nguồn nước thô bằng số liệu và mô hình

giả lập nhằm đảm bảo chất lượng nước sau xử lý an

toàn, đạt chuẩn Các thông số nước thô COD, nhiệt

độ, độ ph, độ đục… đều được giám sát trực tiếp bởi

Sở Tài nguyên & Môi trường nhằm đảm bảo nước

sạch và sạch đến tận vòi

1 vấn đề, 4 bộ quản lý

Với thực trạng chất lượng nước đô thị đáng báo động như hiện nay, cơ quan nhà nước nào có trách nhiệm quản lý và giám sát chất lượng nước? ông nguyễn hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Cục hạ tầng

kỹ thuật Bộ Xây dựng cho biết trên thực tế, chất lượng nước đang được 4 Bộ gồm Bộ nn&PTnT, Bộ Xây dựng,

Bộ y tế và Bộ Tài nguyên & Môi trường giám sát Trách nhiệm chồng chéo ngoài làm phức tạp hóa quy trình còn gây khó khăn trong việc giám sát triệt để chất lượng nước thô, nước đã qua xử lý và nước tại vòi Riêng hoạt động cấp nước, từ sau nghị định 117 ban hành năm 2007, cũng do 2 Bộ đồng quản lý Trong

đó, cấp nước khu vực đô thị do Bộ Xây dựng quản lý, còn chương trình cấp nước sạch nông thôn được chuyển về Bộ nn&PTnT tiếp quản Việc phân định rạch ròi cơ quan quản lý cấp nước đã dẫn đến sự thiếu nhất quán trong bộ quy chuẩn chất lượng nước khi ở nông thôn là bộ quy chuẩn nước hợp vệ sinh nhưng ở

đô thị lại là quy chuẩn nước sạch đô thị ngoài ra, với những địa phương vốn “nghèo” nước sạch, việc cát

cứ ranh giới hành chính tạo ra nhiều thách thức trong hành trình đưa nước sạch đến người dân

ông hồ Xuân hùng, Chủ tịch Tổng hội nn&PTnT Việt nam, nguyên Thứ trưởng Bộ nn&PTnT, đồng tình với kiến nghị cần đồng bộ hóa bộ quy chuẩn nước sạch để người dân dù sống ở đâu cũng được hưởng nước sạch với tiêu chuẩn như nhau; đồng thời đưa công tác quản lý về 1 cơ quan đầu mối để tránh phân tán, chồng chéo trách nhiệm ông đề xuất kiến nghị đến các ban ngành và Chính phủ xây dựng chính sách quản lý nước thô, nước tại nguồn chặt chẽ, sát sao hơn; hỗ trợ doanh nghiệp trong đổi mới thiết bị công nghệ

ngoài ra, ông cũng đề nghị các doanh nghiệp ngành cấp nước minh bạch trong quá trình cung cấp dịch vụ cho người dân, công khai thông tin và các chỉ

số kỹ thuật về chất lượng nước và kỳ vọng một tương lai nước uống được tại vòi như các nước tiên tiến trên thế giới

Toàn cảnh nhà

máy nước mặt

sông Đuống.

Các đại biểu tham dự tọa đàm.

Số liệu cấp nước đô thị

• Tỷ lệ cư dân được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung: 92%

• Tỷ lệ thất thoát, thất thu nước sạch: 17,2%

• Tỷ lệ tổng lượng nước thải được thu gom xử lý: 15%

• Tổng công suất thiết kế mạng lưới nhà máy nước đô thị: 10,6 triệu m 3 /ngày đêm

34 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Tài nguyên

ĐỖ QuaNG TuấN hoÀNG

Gaia đã trồng xong 37.902 cây gỗ

lớn bản địa, phủ xanh thêm 45,5

hecta rừng, thực hiện 2 hành trình

trồng rừng cho doanh nghiệp, học sinh, 5

buổi tọa đàm trực tuyến, thêm sức sống

cho 4 khu rừng đặc dụng, đầu nguồn trên

khắp Việt nam (Khu Bảo tồn Thiên nhiên

- Văn hóa Đồng nai, Khu Bảo tồn Thiên

nhiên Xuân Liên và Vườn quốc gia Bến

En, Vườn quốc gia Bạch Mã) Đó là những

con số đặc biệt đáng nhớ, ghi dấu lại hành

trình 365 ngày thăng trầm, đầy thách thức

nhưng cũng không ít cơ hội mà đội ngũ

gaia đã cùng nhau vượt qua

Trong những ngày diễn biến dịch bệnh

vô cùng phức tạp, cả đội ngũ nỗ lực vượt

khó trong tình hình giãn cách, nhằm đảm

bảo tiến độ trồng và chăm sóc các khu

rừng, giám sát các cây xanh thuộc dự án

Trồng cây trường học Để có thể duy trì và

thực hiện các hoạt động, hàng trăm cuộc

họp trực tuyến đã diễn ra, những kế hoạch

làm việc liên tục thay đổi theo tình hình dịch bệnh, những chuyến đi công tác tốc hành của cả đội ngũ ngay thời điểm dịch bệnh vừa được kiểm soát… Để có thể giữ thông tin liên lạc xuyên suốt liên tục giữa đội ngũ gaia và cán bộ quản lý các khu rừng, những người dân địa phương… là những cuộc gọi giữa rừng sâu với tình trạng sóng internet chập chờn, những

góp một cây là góp rừng

năm 2021 là một năm đầy thách thức không chỉ với nền y học và kinh tế toàn cầu Đây còn là năm đặt ra những bài toán khó đòi hỏi mỗi cá nhân, tổ chức cần học cách đối mặt và tìm giải pháp để nỗ lực vượt qua nghịch cảnh Với Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên gaia, năm 2021 chính là thời điểm cấp thiết để hành động, lan tỏa thông điệp, lời kêu gọi về tầm quan trọng của việc trồng rừng, phục hồi thiên nhiên để ngăn ngừa những đại dịch tiếp theo

buổi họp tổ chức nhanh chóng trước khi trời mưa bão…

Bà Đỗ Thị Thanh huyền, người sáng lập và là giám đốc của Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên gaia, xúc động chia sẻ: “năm

2021 với vô vàn biến số cũng chính là thời điểm chúng tôi thấu hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa thực tiễn của những điều gaia đã

và đang làm Mỗi ngày, câu hỏi gaia nhận được nhiều nhất chính là: Trồng rừng có liên quan gì đến đại dịch? nhiều người yên tâm cho rằng thiên nhiên đang được phục hồi trong dịch bệnh, càng đáng quan ngại hơn khi không ít người trong số chúng ta đã

và đang hiểu sai nguồn gốc của đại dịch Chúng ta đeo khẩu trang, tiêm vaccine và tin tưởng chính mình đang được bảo vệ tốt nhất Sự thật, thiên nhiên - người mẹ vĩ đại,

lá chắn sức khỏe của cả nhân loại đã và đang phải hứng chịu những hậu quả nặng

nề từ Covid-19, mà những con số khổng lồ

từ lượng khẩu trang và rác thải y tế chỉ là

và lời nhắn của người đóng góp sẽ xuất hiện tại các khu rừng trên website gaia

Sau đó, gaia sẽ tiến hành trồng rừng và báo cáo công khai về khu rừng cho mọi người biết và tiếp tục đóng góp

Mỗi cây xanh được kiến tạo hôm nay

sẽ trở thành những rừng cây kỳ diệu, có tác động cải thiện chức năng sinh thái rừng, lọc sạch không khí, chống sạt lở, giảm thiệt hại bão lũ, ứng phó với biến đổi khí hậu trị giá tới 4,5 tỷ đồng trong vòng 50 năm tới

Đây chính là quà tặng cho tương lai, góp phần dệt nên lá chắn vững vàng cho cả

hành tinh, thế hệ con cháu mai sau Florence Williams, nhà báo, diễn giả người Mỹ chuyên về chủ đề môi trường, sức khỏe và khoa học, đã viết trong cuốn sách The nature Fix: Why nature Makes

us happier, healthier, and More Creative (Thiên nhiên hàn gắn: Tại sao thiên nhiên làm chúng ta hạnh phúc hơn, khỏe mạnh

hơn và sáng tạo hơn) rằng: Chúng ta cần những chuyến đi ngắn giữa thiên nhiên để kích thích các giác quan Mọi người đều cần có chỗ trú ẩn sạch sẽ, yên tĩnh và an toàn giữa thiên nhiên trong thành phố Tiếp xúc ngắn hạn với thiên nhiên có thể khiến ta bớt hung bạo, tăng độ sáng tạo, sẵn sàng cống hiến hơn, và cải thiện sức khỏe nói chung Để ngăn cơn trầm cảm, cứ theo liều thuốc khuyên dùng của người Phần Lan, tức là ít nhất năm giờ mỗi tháng giữa thiên nhiên Thế nhưng cũng như các nhà thơ, nhà thần kinh học và những người chạy bộ bên bờ sông đã cho thấy, có những lúc ta cũng cần phải đắm mình sâu hơn, lâu hơn giữa thiên nhiên hoang dã để phục hồi sau những áp lực nặng nề, để tưởng tượng ra tương lai, và

để trở thành con người văn minh nhất mà mình có khả năng trở thành”

Để ai cũng có cơ hội được thiên nhiên hàn gắn, mỗi người hãy bắt đầu bằng việc trồng một cây!

Các nhà khoa học đưa ra thuyết địa tâm lý rằng: thiên nhiên nào con người ấy - nghĩa

là môi trường sống ảnh hưởng đến tâm

lý của con người Còn có cả một ngành sinh - dân tộc học (ethnobiology) chuyên nghiên cứu tri thức của các dân tộc về các loài cây dại và thú hoang trong môi trường của mình Và các nghiên cứu này chỉ ra rằng họ là những cuốn bách khoa từ điển sống về lịch sử tự nhiên, họ có từ riêng (trong ngôn ngữ bản địa của mình) để gọi từng loài một trong số hàng ngàn hay hơn nữa các loài cây và thú, họ hiểu biết chi li tường tận về đặc tính sinh học, sự phân

bố và công dụng tiềm tàng của các loài đó

Thời giAn TốT nhấT Để TRồng Rừng, PhụC hồi Và BẢO Vệ Thiên Chính Là ngAy BÂy giờ Thời ĐiểM Phù hợP nhấT Để LAn TỏA những Thông ĐiệP Đúng Về nguồn gốC CủA DịCh Bệnh, Cùng nhAu Chung TAy hành Động Chính Là ngAy LúC này

một phần nhỏ trong số đó nếu chúng ta

không thay đổi, không hành động ngay

hôm nay để bù đắp thiên nhiên ngay lúc

này, thì không chỉ thế hệ con cháu của

chúng ta mà bất cứ ai cũng đều có thể trở

thành nạn nhân tiếp theo tạo ra và hứng

chịu những hậu quả nặng nề từ hàng loạt

nguy cơ đại dịch mới”

Dịch bệnh xuất hiện và hoành hành

trong năm 2021 vừa là thách thức, lại cũng

chính là hồi chuông cảnh tỉnh để tất cả

chúng ta cùng nhau ngẫm lại cách con

người đối xử với thiên nhiên Đâu là nguồn

gốc của đại dịch, làm thế nào để ngăn

ngừa dịch bệnh, đâu là chìa khóa để phòng

trừ những đại dịch trong tương lai một

cách bền vững… Tất cả những thực trạng,

những câu hỏi hóc búa trên đã thôi thúc

đội ngũ gaia không ngừng hành động để

mang kiến thức và giải pháp đến gần hơn

với công chúng Trồng rừng chính là một

trong những giải pháp thiết thực đó

Chương trình góp 1 cây là góp rừng

(http://bit.ly/gop1caylagoprung) là sáng

kiến của Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên

gaia nhằm kêu gọi doanh nghiệp, cộng

đồng chung tay đóng góp, cùng trồng

rừng đầu nguồn tại Việt nam để khôi

phục hệ sinh thái, cải thiện chức năng

của hệ sinh thái, tạo nơi sinh sống cho

36 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

Thảo vI

Phước, Quảng nam) hỏi rừng

lim của anh nguyễn Đình hoa,

ai cũng biết, bởi ở Quảng nam, không có

mấy người đi trồng lim, lại trồng trên diện

tích lớn như anh

Rừng lim của anh hoa được tạo dựng

từ năm 2010 Thời gian đó, thấy nhiều

người vào rừng tìm và chặt phá lim, anh

hoa nảy ra ý nghĩ mình có đất rộng, sao

không thử trồng loại gỗ quý hiếm này?

nghĩ là làm 20.000 cây lim xanh, giá

15.000 đồng/cây được anh mua về trồng

trên khu đất rộng 8ha của mình Để cây có

thể phát triển tốt lúc còn nhỏ, anh trồng

lim xanh xen kẽ với keo nhằm tạo bóng

mát cho lim “Khi lim phát triển ổn định và

cao khoảng 1m, tôi thu hoạch keo cho cây

lim phát triển nhanh hơn, cũng là cách lấy

ngắn nuôi dài”, anh hoa chia sẻ

gần 11 năm chăm sóc, rừng lim

của anh hoa giờ đây đã xanh ngắt, rợp

bóng nhiều cây cao đến 20m, đường

kính 30cm Anh cho biết rừng lim có ba

tầng, loại lá non ở tầng trên cùng mới

ra màu đỏ, lá ở giữa thì màu xanh lục và

tầng dưới cùng xanh đậm “Mỗi năm tôi

làm cỏ 2 lần để chân rừng được thông

thoáng Không giống nhiều loại cây

khác, cây lim khi đến mùa không rụng

hết lá mà chỉ rụng rải rác nên lúc nào khu

rừng cũng rậm rạp”, anh hoa cho biết

Từ 20.000 cây ban đầu, đến nay, qua

một vài lần bị bão giông quật gãy và sâu

bệnh tàn phá, rừng lim của anh hoa đã thu hẹp còn 4ha với khoảng 7.000 cây

Để phát triển kinh tế trong thời gian chờ lim đến lứa thu hoạch, anh hoa trồng xen chuối, cây ăn quả trong rừng lim, hàng tháng anh thu được khoảng 10 triệu đồng

ngoài những loại cây ăn trái trồng xen, rừng lim còn mang lại cho anh món lợi khác, đó

là nấm lim xanh, loại nấm chỉ mọc và sinh trưởng trên những gốc lim đã chết Anh hoa cho biết trước đây anh có bệnh về gan, nghe nhiều người mách bảo, anh thường phải vào rừng tìm loại nấm mọc trên gốc cây lim đã chết để uống Việc đi tìm nấm rất khó khăn vì theo anh, nấm mọc trong rừng

tự nhiên không nhiều, khó kiếm trong khi

có rất nhiều người cùng đi tìm nấm về bán cho thương lái vì giá bán loại nấm này khá cao, có lúc lên đến vài triệu đồng một ký

“Khi trồng lim, tôi nghĩ có rừng lim không chỉ để thu hoạch gỗ mà còn có thể chừa lại gốc cho nấm mọc, khỏi phải mất công đi tìm nữa”, ông hoa nói hiện tại, với rừng lim 4ha, gia đình anh thu được không ít nấm sau mỗi mùa, nhờ đó, thu nhập từ rừng lim của gia đình anh ngày một cao hơn

người trồng rừng lim ở tiên hiệp

TÀI vÕ

Tháng 10/2010 Sở y tế Quảng nam có văn bản đề nghị Viện Dược liệu (Bộ y tế) kiểm tra chất lượng và tác dụng của nấm lim xanh Quảng nam Sau 3 tháng, ông nguyễn Minh Khởi (Viện trưởng Viện Dược liệu) có văn bản trả lời Theo đó, loại nấm mọc dưới gốc cây lim được xác định

là nấm linh chi tự nhiên, có tên khoa học ganoderma lucidum (Leyss Ex Fr.) Karst., thuộc họ nấm lim (ganodermataceae)

Viện Dược liệu khuyến cáo người dân dùng nấm theo hướng dẫn đã có trong các tài liệu chính thống về dược liệu như

“những cây thuốc và vị thuốc Việt nam”

(gS.TS Đỗ Tất Lợi), “Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt nam” (Viện Dược liệu)

Rừng lim xanh ngắt của anh hoa.

ông hoa bên cây lim

11 năm tuổi của mình.

nấm lim xanh mọc trên những gốc lim chết tại rừng lim của anh hoa.

Tài nguyên

Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002) • 37

Lưu giữ tình yêu với

những cánh rừng sâu để mang lan rừng về cấy ghép lên những thân cây, đá các loại

ngày qua ngày, đến nay, tại khu bảo tồn lan rừng của ông có đến trên 215 loài phong lan, thạch lan tự nhiên với hơn 10.000 giò cấy vào thân cây, kẽ đá; 20 loài địa lan với khoảng 1.000 gốc trồng rải rác khắp vườn

ngoài ra, Khu bảo tồn Troh Bư còn có gần 1.000 loại cây và hoa khác, trong đó khoảng

300 giống bản địa tái sinh tại chỗ

Xuất thân từ gia đình có truyền

thống trong ngành lâm nghiệp,

lại sinh sống tại vùng đất Tây

nguyên đại ngàn, ông hưng có tình yêu rất

lớn với thiên nhiên, hoa cỏ, đặc biệt là với

các loài lan rừng Xót xa khi thấy ngày càng

có nhiều giống lan đối diện nguy cơ mai

một, năm 1995, ông hưng đã quyết định

mua 5ha đất tại huyện Buôn Đôn để trồng

cây rừng, bảo tồn các loại lan ông tìm đến

Thảo vI

năm 2017, Khu bảo tồn lan rừng Troh

Bư tọa lạc tại xã Ea nuôl (huyện Buôn

Đôn, tỉnh Đắk Lắk) được Tổ chức Kỷ

lục Việt nam (Vietking) vinh danh “Bộ

sưu tập lan rừng tự nhiên lớn nhất

Việt nam” Chủ nhân của khu bảo tồn

đồ sộ này là ông Đỗ Tuấn hưng, người

đã ròng rã hơn 25 năm sưu tầm, bảo

tồn nhiều loại lan rừng quý hiếm.

nhiều người chơi lan đột biến tìm đến hỏi mua nhưng ông hưng đều từ chối “Tôi sưu tầm lan rừng để bảo tồn nguồn gen hoa lan quý hiếm, lưu giữ giá trị của thiên nhiên cho đời sau, chứ không nhằm mục đích kinh doanh”, ông hưng chia sẻ

hiện nay, Khu bảo tồn lan rừng Troh Bư cũng là một địa điểm du lịch thu hút khách, đặc biệt là những người yêu thích thiên nhiên, đam mê sinh vật cảnh

lanrừng

2006, ban đầu chỉ là từ nhu cầu trang trí cây xanh cho không gian quán cà phê vừa mở, bốn năm sau, năm

2010, anh vấp phải thất bại đầu tiên “năm

đó (2010 – PV), phong trào chơi sanh cảnh

rộ lên, nhiều người đổ xô buôn bán, “săn”

các loại sanh độc, đẹp với mong muốn đổi đời nhưng không ngờ đó chỉ là “cơn sốt”

ảo Chỉ một thời gian ngắn giá sanh tụt dốc

không phanh, tôi mất gần 3 tỷ đồng Một

số cây lúc mua hàng chục triệu nhưng khi bán lại chỉ được mấy trăm ngàn đồng Cả vườn sanh 30 cây, tôi bán rẻ và chủ yếu cho

bà con láng giềng trồng lấy bóng mát”, anh Trường nhớ lại Với ước mơ sở hữu riêng một vườn cây cảnh, sau cú vấp ngã đầu tiên, Trường bắt đầu lên mạng và bôn ba khắp nơi để học hỏi kinh nghiệm Đầu năm

2014, anh quyết tâm gây dựng lại vườn cây cảnh Anh chia sẻ: “Sau này mình mới nhận

ra chơi cây không phải cứ mua bằng tiền là được mà phải hiểu biết từng loại cây Có gần gũi, gắn bó với nó thì mới chăm sóc nó tốt và từ đó cho ra những cây cảnh độc, lạ hiện nay, khu vườn của anh có nhiều chủng loại, từ cây cảnh truyền thống như: sanh, mai, bồ đề, duối… cho đến các dòng cây ăn quả như: khế, me, ổi, mận, vú sữa tuổi đời hàng chục năm được chăm sóc, cắt tỉa thành nhiều dáng, thế độc lạ Một

số cây cảnh có giá trị nghệ thuật cao, đặc biệt là các “cụ mai” đọt xanh có giá tính bằng tiền tỷ

Mới ngoài 40, anh hồ Xuân

Trường ở xã Tam Xuân 1 huyện

núi Thành tỉnh Quảng nam đã

sở hữu vườn cây cảnh trên 70

gốc gồm nhiều loại khác nhau,

có cây giá vài trăm triệu, có

cây giá cả tỷ đồng

Vườn cây cảnh tiền tỷ của anh trường

QuỲNh TrÂm

38 • Tạp chí • số 73 (Tháng 02/2002)

ĐẶNG TuấN, ảnh hIroYukI okI

nhà cộng đồng Casamia tọa lạc tại xã Cẩm Thanh

(TP hội An, tỉnh Quảng nam) - nơi gắn liền với hình ảnh của

những rặng dừa nước - một lần nữa là sự kết hợp hoàn hảo

giữa kết cấu bằng tre và bê tông cốt thép theo phong cách

đặc trưng của KTS Võ Trọng nghĩa và cộng sự

Một góc Casamia Club house nhìn từ trên cao.