Tạp chí Nông Thôn Việt số 72 - Tháng 01.2022 (Xuân 2022).pdf

Việc hàng triệu nhân công bỏ phố về quê, gây ra tình trạng thiếu lao động cho các nhà máy, xí nghiệp, nhưng nếu có chính sách sử dụng tốt, thì những người ở lại sẽ là lực lượng lao động

Tạp chí 1

2 Tạp chí

trước làn sóng lao động tự phát bỏ nhà máy, bỏ thành

phố về quê; hàng hóa nguyên liệu, sản phẩm không

lưu thông được; dòng vốn bị ách tắc… Mặc dù Chính

phủ đã nhanh chóng rút kinh nghiệm, kịp thời chỉ đạo

chuyển “trạng thái bình thường mới”: vừa ổn định phát

triển sản xuất, vừa phòng chống dịch an toàn hiệu quả, tuy

nhiên ba chuỗi cung ứng: lao động, vật tư nguyên liệu, dòng

vốn vẫn bị đứt gãy, là di chứng nặng nề để lại cho năm 2022

Năm 2022, tình hình thế giới vẫn có nhiều bất ổn Cuộc đối

đầu giữa các nước lớn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt Nhiều động

thái cho thấy quan hệ Mỹ - Trung ngày càng đi xuống Quan hệ

Nga - Mỹ và châu Âu cũng không tiến triển trước nguy cơ tiềm

ẩn xung đột ở biên giới Ukraine Trong khi, Trung Đông lại nóng

lên với sự trở lại cầm quyền của Taliban ở Afghanistan IS đang

có nhiều dấu hiệu hồi phục gây ra hàng loạt vụ khủng bố lớn ở

Afghanistan và Iraq Đại dịch Covid-19 tưởng chừng đã được

khống chế nhờ độ phủ vắc-xin thì biến chủng Omicron xuất

hiện Một lần nữa, nhiều quốc gia lại đóng cửa biên giới Chuỗi

cung ứng toàn cầu tiếp tục bị đứt gãy… Tất cả những điều đó

đã ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình khôi phục và phát triển

kinh tế của nước ta trong năm 2022

Năm 2022, vẫn dự báo là một năm khó khăn Cũng như

các nước trên thế giới, mục tiêu chống dịch hiệu quả, trước

làn sóng tấn công của biến chủng Omicron và những biến

chủng tiếp theo vẫn là nhiệm vụ cấp bách, thường xuyên Tuy

nhiên song song với đó vẫn phải có các giải pháp ổn định và

phát triển sản xuất, giữ vững mục tiêu tăng trưởng kinh tế Để

giữ vững mục tiêu tăng trưởng kinh tế, ngay từ những ngày

đầu năm này, Chính phủ cần có những chính sách kịp thời,

với mục tiêu rõ ràng, quy định cụ thể nhằm hỗ trợ doanh

nghiệp khắc phục “khủng hoảng đứt gãy” trong cả 3 lĩnh

vực, dòng vốn, vật tư nguyên liệu và lao động Đối với các

doanh nghiệp, hơn lúc nào hết, cần nâng cao tính chủ

động “vượt khó” - chuyển hướng sản xuất, sản phẩm,

ứng dụng công nghệ, số hóa… để giảm thiểu sự phụ

thuộc vào nguồn lao động

Nông nghiệp là lĩnh vực sản xuất có nhiều

rủi ro do thiên tai, dịch bệnh và biến động thị

trường Tuy nhiên, năm 2021, nông nghiệp vẫn

là ngành kinh tế có giá trị xuất khẩu cao nhất, đem lại nguồn ngoại tệ nhiều nhất cho đất nước Năm 2022, ngành nông nghiệp đề ra nhiều mục tiêu tăng trưởng cao Tuy nhiên,

để nông nghiệp trở thành một ngành kinh tế phát triển bền vững thì việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ… vào các khâu từ sản xuất đến chế biến, phải được khuyến khích, đẩy mạnh Những năm qua, nhiều doanh nghiệp lớn đã đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp từ nuôi trồng đến bảo quản, chế biến, đó là một xu hướng tích cực Chính phủ cần có chính sách ưu tiên về vốn tín dụng nhằm khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn vào lĩnh vực này, để họ thực hiện tốt hơn vai trò dẫn dắt - hợp tác, liên kết với nông dân, bảo đảm cung ứng nguyên liệu chất lượng cho đầu vào và bao tiêu đầu ra cho sản phẩm của các hộ nông dân, các hợp tác xã nông nghiệp; chú trọng đầu tư các kho chứa bảo quản và các nhà máy chế biến nông sản hiện đại, để làm gia tăng giá trị nông sản Trong những năm qua, mặc dù Chính phủ đã có nhiều chính sách đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn, nông dân, tuy nhiên, hạ tầng nông thôn, đặc biệt là nông thôn miền núi và các tỉnh Nam bộ vẫn chưa được đầu tư đúng mức Ba chương trình mục tiêu Quốc gia: Xây dựng Nông thôn mới; Giảm nghèo và an sinh xã hội bền vững; Phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu

số và miền núi - đều nhắm đến đối tượng là nông nghiệp, nông thôn, nông dân Tuy nhiên, giữa chủ trương và thực

tế vẫn đang có khoảng cách không nhỏ Điều này phải sớm được khắc phục Việc hàng triệu nhân công bỏ phố về quê, gây ra tình trạng thiếu lao động cho các nhà máy, xí nghiệp, nhưng nếu có chính sách sử dụng tốt, thì những người ở lại

sẽ là lực lượng lao động đáng kể bổ sung cho sản xuất nông nghiệp ở các làng quê lâu nay vốn đang rất thiếu lao động…

Để kinh tế đất nước phát triển vượt bậc, cần suy ngẫm và

áp dụng sáng tạo hơn nữa lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thư gửi các điền chủ và nông gia ngày 14/04/1946:

“Nông dân ta giàu thì nước ta giàu Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh…” “Muốn phát triển công nghiệp, phát triển kinh tế nói chung phải lấy việc phát triển nông nghiệp làm gốc, làm chính…” Năm 2021 khó khăn đứt gãy mà kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản vẫn đạt con số kỷ lục 48,6 tỉ USD Nên việc ưu tiên đầu tư nhiều hơn cho nông nghiệp không chỉ là đối sách hiệu quả vượt qua khó khăn trong năm tới mà còn là kế hoạch “sâu rễ bền gốc” phát triển bền vững kinh tế đất nước

Tạp chí Nông thôn Việt

Nông nghiệp thịnh thì đất nước thịnh

4 Tạp chí

100 95

CÔNG TY CỔ PHẦN HIM LAM

Thắp sáng hồi sinh

Ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội NN&PTNT Việt Nam: Cùng chung tay vì một nền nông

nghiệp hiện đại

Bánh tráng cù lao Mây bay đi Mỹ

Làm thế nào để cảnh quan miền núi mãi đẹp?

Người kết nối08

10 sự kiện trong nước nổi bật năm 2021

12 07

18

14

30

54 62

Nguyễn Tuấn Anh - GSTS

Nguyễn Minh Châu - PGS.TS

Thư ký Tòa soạN

Nguyễn Thị Mai Phương

26 Phạm Văn Đồng, Quận Cầu Giấy,

TP Hà Nội Điện thoại: 091 3460692

Giấy phép xuất bản số 06/GP-BTTTT

do Bộ TT&TT cấp ngày 07/01/2016

Công văn số 1833/CBC-QLBC của Cục Báo chí

(Bộ TT&TT) về việc chấp thuận xuất bản

báo Xuân 2022 ngày 19/11/2021.

In tại CT TNHH Quảng cáo và

Thương mại Dương Phong

Khổ in (21 x 29)cm

Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

Ngôi đền trên đỉnh Trường Sơn

Xuất khẩu nông sản chinh phục đỉnh cao mới

Tiếng gọi mùa xuân50

Chứng khoán Việt Nam, một năm thăng hoa52

Vinh danh những cống hiến thầm lặng

Mai mùa cũ

Thú vị rừng ngập mặn Rú Chá

Xu hướng thời trang 2022:

Đi tìm niềm vui

Chuyện nuôi hổ

ở Thảo cầm viên Sài Gòn

Những câu chuyện ly kỳ tình người và cọp

Những ngày K1 với những lần đầu tiên

Người Dao và tục thờ tranh, dạy chữ

Làng nón ngựa hơn

300 tuổi82

86 88

108

128 136

100 94

84

114 116

bài VỞ XiN gỞi VỀ

Kim Hoa toasoan@nongthonviet.com.vn

giÁ: 60.000 đồNg www.nongthonviet.com.vn

Nhóm Thực hiệN

Tuấn Anh - Nguyệt Ánh Minh Quang - Kim Hoa - Lộc Sâm

VỚi sự Tham gia cỦa

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan,

Hồ Xuân Hùng, Trần Văn Tuấn, Trần Thế Tuyển, Nguyễn Đức, Đức Quang, PGS.TS Vũ Trọng Khải, PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, TS Nguyễn Sĩ Dũng, PGS TS Nguyễn Duy Thiệu, TS Tô Văn Trường, Nhà văn Nguyễn Khắc Phê, Tạ Ngọc Hùng,

TS Tăng Minh Lộc, TS Đặng Văn Cường, Trần Bảo Định,

Lê Đại Anh Kiệt, Anh Hùng, Anh Phương, Cẩm Hà, Nhật Thanh, Hoàng Trọng, Minh Huy, Phúc Long, Chu Khôi, Tuyết Trinh, Đào Thanh Tùng, Tân Thành, Trịnh Hoàng Tân, Phạm Nguyễn Hoàng Lập Sơn, Thành Long, Phương Loan, Đào Thị Thanh Tuyền, Trần Như Đăng Tuyên, Hồng Nguyễn, Như Quỳnh, Thiên Như, Bắc Minh, Tuấn Anh, Thùy Dung, Như Uyên, Nguyệt Ánh, Ban Dung, Ánh Tuân, Đặng Dung,

Lê Khắc, Song Thùy, Phương Minh, Đoàn Minh, Minh Quang

Ảnh bìa: Họa sĩ DAD Ảnh: Hoàng Phước

Tạp chí 7

Một.Thắp sáng hồi sinh! Tôi miên man

nghĩ thế khi cả thành phố chìm trong bóng tối

đêm 19/11/2021, nhằm 15/10 năm Tân Sửu Đêm

tưởng niệm đồng bào tử nạn và cán bộ, chiến sĩ

hy sinh trong đại dịch Covid-19! Đèn điện tắt để

nhường ánh sáng cho những ngọn nến…

Nến trong văn hóa tâm linh của người Việt đã

quá đỗi thân quen Thuở hồng hoang khi chưa

có điện, chưa có dầu, nến được thắp để phục vụ

sinh hoạt cộng đồng Sau này nến xuất hiện khi

có sự kiện quan trọng trong đời sống tinh thần

của con người: sinh nhật; đám tang; đám hiếu,

cúng bái, tưởng niệm

Đại dịch Covid-19 như bóng ma trùm thế giới

Mảnh đất hình chữ S thân thương của chúng ta

không ngoại lệ Trong vòng hơn 5 tháng của làn

sóng dịch thứ 4 (từ tháng 5 - 11/2021) dịch bệnh

đã cướp đi sinh mạng của hơn 23 ngàn đồng bào;

trong đó TP.HCM có tới gần 18 ngàn người Khắp

từ Bắc chí Nam và cả chốn xa xôi, nơi kiều bào ta

sinh sống, tối 19/11 tất cả đều tắt điện, thắp nến

tưởng nhớ bà con ta tử nạn và tri ân những chiến

sĩ tuyến đầu đã ngã xuống trong cuộc chiến chống

Covid-19 khốc liệt và cam go

Tôi như người mộng du đi giữa bóng đêm,

giữa lung linh ngàn vạn ngọn nến Ánh sáng

huyền ảo của nến như nói hộ lòng người Tưởng

niệm để nhớ mãi khuôn mặt thân yêu của người

thân, bạn bè, đồng nghiệp, đồng đội Tưởng niệm

để chia sẻ với thân nhân người tử nạn và để thắp

sáng niềm tin, thắp sáng hồi sinh

Hai.Hồi sinh là trở lại sự sống Tôi may mắn có mặt trong những thời khắc thiêng liêng của lịch sử dân tộc Ấy là khi kẻ thù mang máy bay B52 rải thảm bom đạn, chất độc da cam lên những cánh rừng Trường Sơn, miền Đông Nam

bộ và phố phường Hà Nội Sau các trận rải thảm khốc liệt ấy, mặt đất hoang tàn bỗng hồi sinh

Sự hồi sinh không chỉ ở cây cỏ, núi sông mà trước hết ở niềm tin của con người

Chính niềm tin ấy đã tạo sức mạnh cho chúng ta làm nên một “Điện Biên Phủ trên không” cuối năm 1972, buộc kẻ thù phải ngồi vào bàn đàm phán, ký kết hiệp định chấm dứt chiến tranh, rút toàn bộ quân đội Mỹ ra khỏi đất nước Việt Nam Chính niềm tin ấy cho chúng

ta sức mạnh tổng hợp làm nên trận đại thắng trong chiến dịch mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh cuối tháng 04/1975 thu giang san về một dải, cùng nhau xây dựng cuộc sống mới Không chỉ lo cho mình, ít năm sau 30/04/1975, chúng ta đã giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng Có mặt trong thời khắc lịch sử ấy, tôi đã chứng kiến sự hồi sinh ngoạn mục của đất nước Chùa Tháp, sau những đêm dài địa ngục trần gian

Ba.Từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (năm 1986), đất nước ta bước vào công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo 35 năm, sự nghiệp đổi mới đã giành được thắng lợi vĩ đại, có ý nghĩa lịch sử Cả nước bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế “Đất nước ta chưa bao giờ có được tiềm lực,

vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay” thì đại dịch Covid-19 như bóng ma tràn vào hủy hoại thành quả lao động và cướp đi sinh mạng của hàng vạn đồng bào ta

Quả thực, đây là cuộc chiến chưa

có tiền lệ, chưa có giáo trình và phương

án tác chiến, nên có lúc chúng ta lúng túng, bị động Song với quyết tâm của

cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của toàn xã hội, sự ủng hộ của bạn bè quốc tế, chúng ta từng bước tìm ra lối

đi cho riêng mình Chống dịch như

chống giặc Chống dịch cứu dân; thực hiện mục tiêu kép vừa ngăn chặn dịch bệnh vừa phát triển kinh tế, ổn định

xã hội Đến nay, trước thềm Xuân mới Nhâm Dần, chúng ta đã cơ bản khống chế được dịch bệnh

Mọi khó khăn rồi cũng qua đi Đất nước đang hồi sinh từng ngày như các lần hồi sinh trước đây sau chiến tranh

và thiên tai, bão lũ Công cuộc “chống dịch như chống giặc” vẫn còn phức tạp, cam go, song, những kết quả bước đầu của cuộc chiến này cho ta niềm tin

để ngăn chặn, đẩy lùi bệnh dịch; tiếp tục thực hiện các mục tiêu xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh

Chúng ta tin ở sức mình, thắp sáng hồi sinh, tiến vào năm Nhâm Dần với niềm tin và sức mạnh của “chúa sơn lâm”, của cả dân tộc!

2 0 2 2

Ảnh: Nguyễn Hồng Ân

8 Tạp chí

1 Căn nhàCăn nhà Ông đang ở vốn được phân phối khi Ông là

giám đốc một nông trường, bề ngang có lẽ 4m phủ bì,

chiều dài khoảng 16m, 1 lầu

Tôi đã đến đó nhiều lần, từ khi Ông làm Bí thư Huyện

ủy một huyện ngoại thành, rồi Giám đốc Sở Nông

nghiệp, rồi Chủ tịch, rồi Bí thư Thành ủy… Thông thường,

khi cán bộ từ cấp trung lên cấp cao, đều được đổi nhà

lớn hơn Nếu là Ủy viên Bộ Chính trị thì chắc chắn phải

được chuyển đến một căn villa có khuôn viên rộng rãi,

ở những khu vực yên tĩnh, lịch sự… vừa bảo đảm điều

kiện sinh hoạt, làm việc cho cán bộ lãnh đạo, vừa thuận

tiện cho công tác bảo vệ Năm 1996 Đại hội Đảng khóa

VIII, Ông được bầu là Ủy viên Bộ Chính trị, được phân

công làm Bí thư Thành ủy, thì việc đổi nhà chắc chắn

chỉ một sớm một chiều Do vậy, trong một lần đến chơi,

tôi nửa đùa nửa thật với chị H – phu nhân của Ông: Khi

nào chị chuyển nhà, cho em “xin” Sở Nhà đất căn nhà

này (Hồi đó, nhà Nhà nước do Sở Nhà đất - sau nhập

với Sở Địa chính thành Sở Địa chính - Nhà đất và nay

là Sở Tài nguyên & Môi trường quản lý, và cấp - sau này mới chuyển thành thuê…) Chị H bảo: Không chuyển đâu chú Anh chị sẽ ở đây thôi! Tôi không tin, vì dù anh chị không muốn chuyển thì tổ chức cũng yêu cầu, bởi nguyên tắc bảo vệ cán bộ cấp cao Thế nhưng, Ông làm

Bí thư gần hết nhiệm kỳ vẫn ở nhà đó Rồi ra Hà Nội, làm đến chức vụ cao nhất về mặt Nhà nước, vẫn ở nhà đó.Cái sự “bảo thủ” (từ ngữ tôi nghe được của nhiều cán bộ lúc đó nói về việc Ông không chịu đổi nhà), cũng gây nhiều điều bất tiện Trước hết, anh em bảo vệ không có chỗ ngồi Nếu là biệt thự, như của hầu hết cán

bộ lãnh đạo khác, thì việc ăn nghỉ của anh em cảnh vệ, khá thoải mái Còn ở nhà Ông, chỉ đến khi giữ vị trí cao nhất về mặt Nhà nước, tôi mới thấy có cảnh vệ Cái phần trệt căn nhà, chỉ khoảng 16m2, để đồ đạc, xe cộ cũng đã chật, nên “không gian” dành cho cảnh vệ, chỉ có 2 cái ghế, 1 cái quạt đứng, dựng sát tường, ngay lối đi Khi có khách đến, từ 2 người trở lên, bảo vệ thường phải đứng,

Tạp chí 9

nhường ghế cho khách và lấy thêm ghế từ phòng ăn trong nhà bếp Bảo vệ vòng ngoài, vì vỉa hè hay sân vườn không có chỗ để đặt bốt gác như thường thấy ở trước nhà nhiều lãnh đạo cao cấp khác, nên cơ quan bảo vệ phải thuê hơn chục mét vuông mặt tiền căn nhà đối diện.Diện tích căn nhà quá nhỏ hẹp nên cũng gây không ít phiền phức trong sinh hoạt gia đình Lúc con trai nhỏ của Ông cưới vợ Không những cái tủ quần áo của cô chị Hai được dành cho đôi tân hôn, mà đến cái sào treo quần áo cũng bị người phục vụ trưng dụng nốt Chị Hai đi làm về, nhìn quần áo của mình để vào một góc, chỉ biết đứng nhìn… Những điều nhỏ nhặt ấy, có lẽ Ông không bao giờ biết…

Để giải quyết việc thiếu diện tích sử dụng, sau khi từ chối các phương án đổi nhà (do lãnh đạo thành phố gợi ý), cũng như mua thêm nhà (do chị H không muốn các con ở xa mình), Ông bà quyết định “cơi” thêm tầng Tuy nhiên, sau khi khảo sát kết cấu móng không đủ chịu tải thêm tầng, phương án “chốt” là… xây lại Bây giờ, trên nền nhà cũ, cũng với chiều ngang chưa đầy 4m và chiều dài chừng 16m, là căn nhà mới xây 4 tầng Trệt vẫn là bếp

và để xe cộ, một ít đồ đạc và “phòng làm việc” của anh em cảnh vệ Không gian làm việc của Ông chỉ có tầng lửng, khoảng hơn chục mét vuông, vừa đặt cái bàn làm việc

bé xíu như bàn học sinh, vừa đặt bộ bàn ghế tiếp khách, xung quanh là kệ chứa đầy sách Bên trên một kệ sách là ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với bài vị, di ảnh và một bát nhang, làm nơi thờ cúng gia tiên

Không chỉ tôi, chắc chắn ai thân tình đến thăm Ông cũng đều ái ngại về chỗ ở, chỗ làm việc, sinh hoạt quá chật hẹp đối với gia đình một lãnh đạo cao cấp Có lần tôi mạo muội so sánh: ông A, ông B “lên” sau anh mà được nhận biệt thự mặt tiền đường lớn, to đùng, sao anh không…? Ông

Nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đi khảo sát địa điểm xây dựng cầu bằng xe máy.

Nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang

thăm hỏi người dân trong dịp khánh thành

các công trình cầu mới.

10 Tạp chí

quắc mắt: Tại sao tôi cứ phải như họ? Có lúc vui vui, Ông

tiết lộ: Sau này, khi không còn khỏe nữa, tao sẽ về quê

Đất vườn nhà rộng, trồng đủ loại cây, tha hồ mà dưỡng

lão, lo gì Sau này, khi Ông đã nghỉ hưu, tôi có vài lần được

đến nhà Ông ở quê Đó là thửa đất do ông bà cha mẹ để

lại, Ông thuê cải tạo, xây căn nhà trệt, kiểu nhà nông thôn

Nam bộ, vừa là nơi thờ tự, vừa là chỗ ở, mỗi khi Ông đi về…

2 “Vận động”

Khi Ông đương chức, tôi đã nhiều lần chứng kiến

Ông từ chối quà biếu của cấp dưới, của doanh nghiệp

Có dịp Tết, Ông và tôi đang nói chuyện, có một nhóm

lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước tới chúc Tết Ông tiếp

vui vẻ nhưng khi nhìn thấy Ông đang tiếp khách, họ nói

lời chúc, để lại tệp phong bì lên bàn rồi xin phép ra về

Ông cầm tập phong bì, đọc: Công ty S, công ty V… Được

tôi nhận, Ông nói và đặt 2 cái phong bì mỏng xuống

bàn rồi đọc tiếp: Ngân hàng B, sao phong bì dày thế

Chủ tịch HĐQT Ngân hàng B đáp: Chỉ là chút quà nhỏ

chúc Tết thôi mà Anh Ông nửa đùa nửa thật: “Quà vậy,

người ta bảo hối lộ đấy” Nói xong Ông đặt lại vào tay

người khách mang đến – Tôi nhận 2 cái kia là được rồi,

còn lại mấy cái này, các ông đem về đi…

Ngay cả khi đã về hưu, Ông cũng không nhận quà

Có lần hai anh em đang nói chuyện, có người đến

mang một túi quà, không biết có gì trong đó Khách vừa

ló đầu vào chào, Ông nhìn thấy cái túi quà, đã gay gắt:

Cậu mang về đi Lần sau đến còn mang như thế nữa

thì đừng gặp tôi Người khách dạ dạ rối rít rồi mang túi

quà xuống lầu Một doanh nghiệp, có lẽ nhờ sự góp ý về

quy hoạch của ông với địa phương mà dự án không bị

doanh nghiệp khác thôn tính, anh ta muốn nhờ tôi đưa

đến nhà để cảm ơn Ông Tôi xin phép trước, Ông bảo

ngay: Thôi, đến để quà cáp chứ gì Cứ bảo nó làm cho

tốt, nếu dự án xong trong hai năm, tao đề nghị thưởng,

không xong thì bị phạt Khỏi đến…

Cho, tặng, biếu… Ông không nhận Nhưng Ông đi

“vận động”! Khi còn đương chức, Ông đã vận động

các doanh nghiệp tài trợ hơn năm mươi ngàn con bò,

giao Hội Chữ thập đỏ phân phối các các hộ nghèo ở

các tỉnh biên giới phía Bắc Nghe thông tin ấy, có người

nghĩ, người ta “cho” một phần vì nghĩa cử, nhưng một

phần cũng vì Ông – người lãnh đạo quốc gia, một tiếng

nói ủng hộ hay phản đối, có thể quyết định vận mệnh

một doanh nghiệp Nếu không phải là lãnh đạo đương

chức, sức mấy…?

Thế nhưng, khi về hưu - nghĩa là không có khả năng

chi phối lợi ích doanh nghiệp, ông “vận động” còn

nhiều hơn Nguyên cuối năm 2016, trong một lần được tháp tùng Ông đi tìm hiểu tình hình thực tế xây dựng Nông thôn mới ở một số huyện biên giới của tỉnh Long

An, nghe lãnh đạo địa phương nói không có tiền xây cầu nên không đạt tiêu chí giao thông và vì vậy không thể đạt tiêu chuẩn xã Nông thôn mới, một doanh nghiệp

đi cùng đã tự nguyện tặng địa phương hai cây cầu Tôi chợt nghĩ, có thể vận động các doanh nghiệp hỗ trợ xây dựng cầu cho các xã các huyện vùng sâu vùng xa, vùng biên giới Ngồi phía sau Ông, tôi hỏi nhỏ: Tạp chí em phát động chương trình xây cầu nông thôn được không anh? Ông trả lời ngay: “Làm việc gì mà giúp được cho dân thì làm…” Chương trình Cầu Nông thôn Biên giới của Tạp chí Nông thôn Việt ra đời như thế

Các chương trình xã hội do báo chí vận động, chủ yếu dựa vào uy tín tờ báo Tạp chí Nông thôn Việt, vừa nhỏ, vừa mới, mấy người biết Do vậy, Ban biên tập dự tính mỗi năm vận động các doanh nghiệp xây được năm ba cây cầu cũng là khá lắm rồi Nhưng sau khi phát động chương trình được mấy hôm, Ông gọi tôi đến và bảo: Tao vận động được X cây Sáng mai mày tới đi cùng tao đưa doanh nghiệp xuống địa bàn Cứ thế, mươi ngày nửa tháng, Ông lại thông báo đã “vận động” được doanh nghiệp A, doanh nghiệp B tài trợ 10 cây, 20 cây cầu Cho đến nay, Chương trình Cầu Nông thôn Biên giới đã vận động ngót nghét 270 tỉ, xây dựng được gần

300 cây cầu Trong đó có đến khoảng 70% là do Ông vận động Tạp chí Nông thôn Việt chỉ lo việc liên hệ với các địa phương để chuẩn bị cho những chuyến đi khảo sát thực tế của Ông và doanh nghiệp Long An, Đồng Tháp, rồi An Giang… Ông đi thực tế đến từng vị trí địa phương

đề nghị xây cầu Nơi nào xe hơi vô được thì đi xe hơi Xe

Tạp chí 11

hơi không vô được thì Ông đi xe máy hoặc đi bộ Doanh

nghiệp đi cùng cứ lệt bệt theo Không ít ông bà chủ vừa

đi vừa lắc đầu vì mệt… Ngoài những cây cầu nằm trong

Chương trình Cầu Nông thôn Biên giới của Tạp chí Nông

thôn Việt, ông còn vận động cả trăm cây cầu cho các

huyện không phải biên giới Ông bảo: “Cầu Nông thôn

Biên giới là của Nông thôn Việt Còn tao vận động thêm

cho các huyện bên trong, nơi nào cũng thiếu cầu…”

Chương trình xây dựng cầu nông thôn qua ông vận

động, theo ước tính của chúng tôi cũng phải hơn 300 tỉ

đồng Nhưng đó cũng chỉ là số nhỏ Ông không kể, không

cho kể, nhưng chúng tôi biết, bởi cuối mỗi năm, ông

thường tổ chức mời các nhà tài trợ một bữa cơm thân

mật, tại nhà, thay lời cảm ơn Trong những buổi như vậy,

hỏi chuyện người này người kia, tổng hợp lại, thấy con số

ông vận động được, trong thời gian chưa trọn một nhiệm

kỳ sau khi nghỉ hưu, đã cả ngàn tỉ đồng Số tiền ấy được

chuyển thẳng cho các địa phương xây dựng trường học,

bệnh viện, cầu nông thôn, nhà tình nghĩa, trao tặng bò

giống cho các hộ nghèo, quỹ hỗ trợ ngư dân bám biển,

quỹ học bổng và cho chương trình nước sạch học đường…

Tôi cũng chứng kiến không ít doanh nghiệp đến thăm

Ông và xin được tài trợ Có người, Ông “vận động” một, họ

cho hai, ba Có người, là cán bộ cấp dưới của Ông qua các

thời kỳ, đã nghỉ hưu, cũng góp sức “xin” cho các chương

trình mà Ông tham gia vận động… Tại các buổi lễ khánh

thành bàn giao công trình, các địa phương coi rằng đó là

nhờ “công lao” của Ông, Ông đều phải nói lại: “Công lao

đó là của các nhà tài trợ Tôi chỉ là người kết nối…”

3 Vĩ thanhÔng Nguyễn Vĩnh Nghiệp, nguyên Chủ tịch UBND

TP.HCM, sau khi nghỉ hưu, đã lập Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân

nghèo Và chỉ trong vòng hơn chục năm, trước khi mất, ông và các cộng sự đã vận động được hơn 300 tỉ đồng, góp phần chữa bệnh miễn phí cho hàng triệu bệnh nhân nghèo Lúc đó, chúng tôi cũng đặt câu hỏi: Vì sao ông Sáu Tường có thể vận động được nhiều tiền như vậy? Câu trả lời của các cộng sự, của người quen biết, và của cánh nhà báo, là vì… uy tín cá nhân

Uy tín cá nhân từ đâu? Tất nhiên, ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp - Sáu Tường đã từng làm Chủ tịch UBND TP.HCM,

đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động… Điều đó cần, nhưng chưa đủ Uy tín cá nhân được xây dựng dựa trên phẩm chất đạo đức, tư cách Với ông Sáu Tường, làm quan thì liêm khiết, một lòng vì sự nghiệp phát triển của TP Hết quan hoàn dân thì vẫn hết lòng hết sức vì dân Ông đi “xin” để hỗ trợ, giúp đỡ người nghèo… Và trong lòng mọi người, sự nghiệp “bảo trợ người nghèo” của ông còn vinh dự hơn cả sự nghiệp làm quan…

Uy tín cá nhân dựa trên phẩm chất đạo đức, tư cách Chỉ khi nào người đi “vận động” có được phẩm chất đó, thì người “đi cho” mới vui vẻ, sẵn lòng móc hầu bao “Vận động” được hàng trăm tỉ đồng để góp phần chữa lành bệnh cho cả triệu bệnh nhân nghèo; “Vận động” được hàng ngàn tỉ đồng để trang bị phương tiện xóa đói giảm nghèo bền vững cho hàng trăm ngàn gia đình, trang bị phương tiện cứu sinh cho hàng chục ngàn ngư dân yên tâm bám biển, để xây dựng hàng chục ngàn căn nhà tình nghĩa cho các hộ nghèo, hàng ngàn căn nhà chống lũ, hàng trăm cây cầu và các bệnh viện, trường học khang trang cho người dân và trẻ em nghèo ở những vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới… Những người “vận động” ấy luôn được người dân ở các địa phương và cả các nhà tài trợ cảm kích, tin cậy, kính phục Nhưng, trước sau, họ chỉ nhận về mình một vai trò khiêm tốn: NGƯỜI KẾT NỐI!

Khánh thành công trình trong một ngày mưa.

Kỳ họp thứ 1 QuốC hội Khóa xV (19/07/2021 - 29/07/2021)

Kỳ họp lần thứ nhất Quốc hội khóa XV đã bầu ra các cơ quan Nhà nước cho nhiệm kỳ mới Nhiều lãnh đạo chủ chốt đã được bầu từ sau khi Đại hội Đảng XIII kết thúc vào tháng 04/2021, nhưng đây là lúc họ nhận được sự

ủy quyền chính thức của Quốc hội cho nhiệm kỳ mới

Kỳ họp được rút ngắn kỷ lục để các đại biểu có thể sớm trở về các địa phương tham gia chỉ đạo công tác phòng chống dịch Đây cũng là Kỳ họp Quốc hội đã quyết định ủy quyền rộng lớn cho Chính phủ trong công tác phòng chống dịch

đại hội đảng toàn QuốC xiii (25/01 - 02/02/2021)

Đại hội đã tổng kết đánh giá tình hình phát triển đất nước trong

5 năm 2016 - 2020 và đề ra nhiệm vụ cho 5 năm 2021 - 2025

Đặc biệt, Đại hội Đảng đã cung cấp tầm nhìn phát triển cho đất

nước đến năm 2030 và 2045 Với tầm nhìn này, đến năm 2030

đất nước ta sẽ trở thành nước có thu nhập trung bình cao và

đến năm 2045 trở thành nước có thu nhập cao

Kỳ họp thứ 11 QuốC

hội Khóa xiV bầu

nhân sự mới Cho CáC Cơ

Quan nhà nướC (24/03 -

08/04/2021)

Một loạt nhà lãnh đạo cao cấp với tầm

nhìn và phong cách mới xuất hiện:

Chủ tịch Nước Nguyễn Xuân Phúc, Thủ

tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Cuộc bầu cử Quốc hội khóa XV diễn ra trong bối cảnh dịch Covid-19 bắt đầu bùng phát trở lại, nhưng đã thành công tốt đẹp Tỷ lệ

cử tri đi bầu đạt 99,60%

QuốC hội Khóa xV (22/05/2021)

Tạp chí 13

Nhâm Dần

2 0 2 2

dịCh CoVid-19 biến Chủng delta bùng phát (tháng 08, 09, 10/2021)

Dịch Covid-19 bắt đầu bùng phát tại các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, sau đó bùng phát dữ dội hơn với biến chủng Delta tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai và các tỉnh phía Nam Những phản ứng chính sách và các giải pháp phòng chống dịch theo mô thức zero Covid đã khống chế được một phần sự lây lan của dịch bệnh, nhưng lại gây ra tình trạng sản xuất, kinh doanh bị đứt gãy, đình trệ; tỷ lệ thất nghiệp tăng cao và gây ra các vấn đề an sinh xã hội nghiêm trọng

CáC đợt di Cư ồ ạt Của người dân Khỏi

tp.hCm Và CáC tỉnh Kinh tế động lựC miền

nam Về Quê (tháng 08, 09, 10/2021)

Các đợt di cư trong tháng 08 chủ yếu là để tránh dịch Khi dịch bệnh bùng

phát, người dân đã tránh dịch bằng cách chạy về quê Khi các lệnh phong

tỏa được nới lỏng, người dân tiếp tục chạy về quê vì những khó khăn liên

quan đến dân sinh Các đợt di cư ồ ạt này gây ra không ít áp lực tâm lý và hệ

lụy cho công tác phòng chống dịch, cũng như cho trật tự, an toàn xã hội

Vụ án thổi giá Kit xét nghiệm CoVid Của Công ty Việt á (18/12/2021)

Vụ thổi giá kít xét nghiệm của Công ty CP Công nghệ Việt Á gây bức xúc rất lớn trong dư luận Đây cũng là dịp

để các cơ quan chức năng xử lý triệt để hơn hiện tượng trục lợi trong công tác phòng chống dịch Covid-19

bộ trưởng Lê minh hoan: Biến cố lớn nhất là đại

dịch Covid-19 tiếp tục ảnh hưởng rất lớn đến toàn

bộ nền kinh tế Tuy vậy, ngành nông nghiệp vẫn trụ vững với hầu hết các chỉ tiêu được giao đều đạt, nhiều chỉ tiêu đạt cao Tăng trưởng toàn ngành dự báo đạt 2,8 - 2,9% Mọi lĩnh vực đều tăng

trưởng, khả quan nhất là trồng trọt Lúa tăng sản lượng, diện tích trồng giảm nhưng năng suất cao…

Có một số vấn đề cần lưu ý, trong đó có tiến độ thực hiện Chương trình xây dựng Nông thôn mới, vì việc giải ngân đầu tư công trong bối cảnh dịch bệnh không thuận lợi, hầu hết các địa phương đều gặp khó Một chuyện khác cũng rất đáng suy nghĩ là kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản của chúng ta đạt cao, ước trên 48,6 tỷ USD, nhưng thặng dư thương mại lại chỉ bằng nửa năm trước, điều đó có nghĩa là giá trị gia tăng của toàn ngành không cao và thu nhập của người nông dân không tăng tương xứng

Trong nước, bất chấp những nỗ lực của Chính phủ, chỗ này chỗ kia vẫn xảy ra tình trạng ùn ứ nông sản do quy định không thống nhất giữa các

Năm tới sẽ là năm của “vượt rào” và “chuyển đổi”, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan chia sẻ tầm nhìn về năm

2022 trong cuộc trò chuyện trước thềm năm mới Ông cũng nêu nhiều nhận định thẳng thắn với phóng viên Nông thôn Việt về cách làm nông nghiệp của vùng ĐBSCL quê hương mà ông luôn đặc biệt quan tâm.

14 Tạp chí

NÔNG NGHIỆP 2022

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan.

Tạp chí 15

Nhâm Dần

2 0 2 2

thụ, xuất khẩu Trước hết, phải kết nối giữa sản xuất và tiêu thụ, giữa các vùng nguyên liệu với hệ thống phân phối để sản xuất đáp ứng đúng nhu cầu thị trường Bên cạnh đó là xây dựng hệ thống dữ liệu để cung cấp số liệu đáng tin cậy về quy mô sản lượng, nguồn gốc sản phẩm, thời vụ… để người mua có thể truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng sản phẩm dễ dàng Không thể để tái diễn cảnh lúa chín vàng trên đồng, xoài chín vàng trên cây, cam quýt vào vụ rồi mới đi tìm thị trường

Cả bên cung lẫn bên cầu đều cần sự chủ động chuẩn

bị Các doanh nghiệp thu mua cũng thế, cần có kế hoạch thu xếp vốn liếng, kho bãi, bảo quản, chế biến… Một mục tiêu quan trọng khác là phải giảm cho được chi phí đầu vào Tôi mới đi công tác Móng Cái, cửa khẩu này chuyên tạm nhập tái xuất hàng nông sản Thái Lan Hàng được chở xuyên qua Lào tới nước ta để xuất sang Trung Quốc Chi phí vận chuyển cao thế mà họ vẫn có lãi, vậy phải xem lại chi phí sản xuất thu mua của chúng ta Dĩ nhiên chúng ta vẫn cần nhập khẩu nhiều loại nguyên liệu vật tư nhưng cái gì chủ động được thì phải làm, phải mở ra nhiều lĩnh vực cung ứng mới, đồng thời phát triển hạ tầng logistic, như những trung tâm tập kết, bảo quản nông sản ở vùng biên chẳng hạn Phát triển giao dịch nông sản số - một cấu phần của chuyển đổi sang nông nghiệp số - cũng sẽ góp phần giảm chi phí kinh doanh, đem lại lợi ích tốt hơn cho người nông dân Đề án chuyển đổi số ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030 đang được hoàn thiện, còn kế hoạch chuyển đổi số năm 2022 đã được triển khai rồi

địa phương về phòng chống dịch bệnh Chuỗi cung

ứng nói chung, trong đó có ngành nông nghiệp, còn

yếu, chưa liền lạc giữa sản xuất với thị trường Chúng

ta gần như chỉ mới quan tâm đến sản xuất mà chưa

quan tâm đúng mức đến xúc tiến thị trường, tới chuỗi

logistics nội địa Vật tư tăng giá sau đại dịch khiến giá

thành sản xuất tăng có thể làm lợi nhuận trong nông

đặc biệt phía Nam (Tổ 970) và được đánh giá là

đã hoạt động rất hiệu quả Từ hoạt động của Tổ

970, chúng ta có thể rút ra những kinh nghiệm

gì, thưa Bộ trưởng?

Lập tổ công tác là câu chuyện xử lý tình huống nhằm

hỗ trợ tiêu thụ nông sản cho nông dân và giúp xã hội

hạn chế việc thiếu thốn lương thực, thực phẩm trong

đại dịch Nhưng từ hoạt động của tổ cũng giúp chúng

ta nhìn lại toàn bộ chuỗi cung ứng và tìm cách kết nối

sản xuất - tiêu thụ cho từng loại nông sản của các địa

phương Ngoài ra, nó còn cho ta thấy dữ liệu thông tin

cung - cầu trong ngành hiện chưa thông suốt Người

nuôi trồng cứ nuôi trồng, người mua cứ mua mà chưa

có sự kết nối Nông nghiệp của chúng ta còn khá mù mờ

về thông tin, đó là thực tế rút ra từ hoạt động của Tổ 970

Năm 2022, một trong những trọng tâm công tác

của Bộ là sẽ hướng đến sự minh bạch thông tin về tiêu

Mua bán nông sản tại Chợ nổi Cái Răng - Cần Thơ.

16 Tạp chí

cơ quan khác giải tỏa được cuộc điều tra theo mục

301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 của Mỹ về gỗ, góp phần đẩy giá trị xuất khẩu lâm sản lên gần 16 tỷ USD Nhưng thẻ vàng IUU do EU áp đặt (cảnh báo khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định) vẫn chưa được gỡ và gần đây, Mỹ áp thuế chống phá giá với mặt hàng mật ong của ta…

Trong nền kinh tế toàn cầu hiện nay, rào cản thương mại, kỹ thuật bảo hộ và đặc biệt, yêu cầu của

xu thế tiêu dùng có trách nhiệm, là điều tất yếu Muốn được hưởng trái ngọt từ các FTA, chúng ta phải vượt qua những điều đó Tôi vẫn nói nôm na là ngành nông nghiệp của đang đứng trước “3 biến”: biến đổi khí hậu, hiện hữu rồi; biến đổi thị trường - thị trường này

mở ra, thị trường khác khép lại, thậm chí có thị trường một cánh mở, một cánh khép vì hàng rào kỹ thuật;

biến đổi xu thế tiêu dùng của thế giới theo hướng không chỉ sạch, ngon, mà còn phải “xanh”, tức là ít tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái nhất

Tại COP26, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã cam kết Việt Nam sẽ cân bằng Carbon vào năm 2050

Để thực hiện được cam kết đó, ngành nông nghiệp

có vai trò không nhỏ Vừa qua, tại một hội thảo mà tôi cùng chủ trì với bà Carolyn Turk, Giám đốc Ngân hàng Thế giới, tôi rất đồng tình khi bà ấy nói phải xem việc chuyển nền nông nghiệp từ “nâu” (thâm dụng tài nguyên thiên nhiên, nhân lực) sang “xanh”

(thâm dụng khoa học tri thức…) là cơ hội Nông nghiệp không chạy theo sản lượng mà chuyển sang

mô hình tuần hoàn sẽ tạo ra nhiều ngành hàng mới, doanh nghiệp khởi nghiệp mới, việc làm mới ở nông thôn Định hướng đó cũng đã được thể hiện trong

thương lái

Có Vai trò Quan trọng

Bộ trưởng vừa đề cập đến vấn đề giá cả Ông nghĩ

thế nào về câu chuyện được nhắc đi nhắc lại hàng

năm là “được mùa mất giá, được giá mất mùa”?

Vấn đề là quy luật cung - cầu của thị trường

thôi Tôi thấy buồn khi ai đó cứ đẩy người sản xuất

và thương lái thành 2 chiến tuyến Thương lái cũng

từ nông dân mà ra, họ không sát sao với sản xuất thì

cũng sạt nghiệp như chơi Đồng Tháp quê tôi có câu

“nông dân thương thương lái, thương lái thương lại

nông dân” Các doanh nghiệp không len lỏi xuống

từng hộ sản xuất ở vùng sâu vùng xa để thu mua hết

được Phải có đội ngũ thương lái Một hệ sinh thái

nông nghiệp bao gồm cả thương lái và trong đó, tất

cả các bên phải có niềm tin với nhau là điều mà nền

nông nghiệp nào cũng cần, nhất là nông nghiệp còn

nhỏ lẻ như của ta hiện nay

Còn để khắc phục nghịch lý “mất giá” thì như

tôi đã nói, trước hết phải kết nối cung - cầu, phải có

thông tin để nông dân chủ động ngay từ khâu sản

xuất nhằm hạn chế tình trạng dội chợ Kế đến là phải

có hạ tầng để bảo quản, chế biến rồi tiết giảm chi phí

đầu vào, tăng tính cạnh tranh của sản phẩm

Theo Bộ trưởng, các hiệp định thương mại tự

do (FTA) mà Việt Nam ký kết đã mở ra cơ hội

như thế nào cho ngành nông nghiệp? Chúng ta

đã tận dụng được hết các lợi ích từ FTA chưa,

thưa ông?

FTA luôn có hai mặt, chứ không chỉ toàn cơ hội

Năm qua, một thành công của Bộ là phối hợp với các

TRONG NềN KINH TẾ TOàN CầU HIệN NAy, RàO CẢN THƯơNG MạI, Kỹ THUậT BẢO Hộ

Và ĐặC BIệT, yêU CầU CỦA XU THẾ TIêU DùNG Có TRÁCH NHIệM,

Tạp chí 17

NôNg Nghiệp ViệT Nam 2021

Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn bền vững

đến 2030, tầm nhìn 2050 mà Bộ NN&PTNT đã trình lên

Thủ tướng Chính phủ Nhưng tất nhiên, câu chuyện này

liên quan đến hàng chục triệu hộ nông dân và toàn xã

hội, không chỉ gói ghém trong Bộ NN&PTNT Toàn xã hội

phải cùng đồng lòng góp sức

QuốC hội Không “bắt”

người dân đbsCl Chỉ trồng lúa!

Quốc hội khóa XV vừa thông qua quy hoạch

sử dụng đất quốc gia Thảo luận trước khi quy

hoạch được thông qua, có ĐBQH cho rằng

không hợp lý nếu cứ bắt ĐBSCL “gánh gạo” cho

cả nước, bởi vì làm lúa vừa vất vả vừa có thu nhập

không cao Là người con của ĐBSCL , Bộ trưởng

suy nghĩ gì về ý kiến này?

Cần nói lại cho rõ thế này, Quốc hội đã “quyết nghị”

giữ 3,5 triệu hecta đất trồng lúa, nhưng không phải là

“quyết giữ” đất chỉ để trồng lúa Đất này có thể linh

hoạt canh tác, miễn sao khi cần thì có thể nhanh chóng

trở lại trồng lúa để bảo đảm an ninh lương thực Còn

phần lớn đất lúa nằm ở vùng ĐBSCL là vì sự thuận lợi

trong canh tác lúa gạo của vùng này Lắng nghe những

ý kiến tranh luận, tôi thấy là ngay cả những người muốn

giảm đất lúa cũng chưa nói rõ nếu giảm rồi thì làm gì với

đất đó, sản phẩm làm ra tiêu thụ thế nào, ở đâu…

Thật sự thì ở nhiều tỉnh vùng ĐBSCL như Cà Mau,

Đồng Tháp, Bạc Liêu, An Giang… nông dân đã sản xuất

lúa luân canh với cây, con khác, cho hiệu quả kinh tế cao

hơn thuần lúa Ở Đồng Tháp vừa rồi, mùa không trồng

lúa, bà con đưa nước vào ruộng nuôi cá linh Làm lúa

3 vụ thu nhập 50 triệu đồng/ha/năm nhưng luân canh

lúa và cá linh thì đạt 250 triệu đồng, gấp 5 lần, tương

tự như mô hình trồng lúa kết hợp nuôi tôm ở Cà Mau

Bạc Liêu Nói cách khác là có thể tích hợp đa giá trị trên

1 đơn vị diện tích theo hướng nông nghiệp tuần hoàn,

nông nghiệp sinh thái Mình cũng không nên đồng nhất

“lương thực” chỉ là lúa gạo mà là một hệ cây con có

thể nuôi sống con người Đảm bảo an ninh lương thực

cũng là theo nghĩa đó Cho nên, tôi muốn nhấn mạnh

một lần nữa, là Quốc hội không “bắt” người dân ĐBSCL

chỉ trồng lúa đâu! Vừa qua, Bộ cũng đã chỉ đạo các cơ

quan nghiên cứu trong năm 2022 đánh giá toàn diện

để chuyển mô hình sản xuất lúa 3 vụ ở vùng đầu nguồn

các tỉnh ĐBSCL thành mô hình xen canh, luân canh cho

giá trị cao hơn

Xin cảm ơn Bộ trưởng đã dành cho Tạp chí

Nông thôn Việt cuộc trao đổi này!

Nhâm Dần

2 0 2 2

Thành lập mới và trở lại hoạt động

1.640 doanh nghiệp, nâng tổng số lên

hơn 14.400 doanh nghiệp nông nghiệp.

Có6 dự án, cơ sở với tổng mức đầu

tư trên 5.000 tỷ đồng được khởi công,

khánh thành, đi vào hoạt động.

63/63 tỉnh, thành phố phê duyệt Đề án, Kế hoạch OCOP cấp tỉnh

62 tỉnh, thành phố đánh giá, phân hạng và công nhận 5.320 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên (gấp 1,66 lần so với năm 2020)

5.614 xã (68,2%) 5,8% so với 2020

1.250 hTX Nông nghiệp, nâng tổng số hTX Nông nghiệp lên 19.100 hTX

4.180 HTX Nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ nông sản

1.980 HTX Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

78 liên hiệp HTX Nông nghiệp

18 Tạp chí

ThÙY DuNg thực hiện

Cuối năm 2021, Chủ tịch Tổng hội NN&PTNT Việt Nam - ông Hồ Xuân Hùng đã có cuộc trao đổi với

Tạp chí Nông thôn Việt để nhìn lại một chặng đường đầy khó khăn, vất vả nhưng cũng có rất nhiều điều

đáng tự hào của nông nghiệp Việt Nam nói chung và hoạt động Tổng hội nói riêng.

Trong bối cảnh đại dịch Covid-19

diễn biến phức tạp, gây khó khăn trên

nhiều lĩnh vực, ngành nông nghiệp đã

khẳng định được vai trò “trụ đỡ” đối

với nền kinh tế đất nước Ông đánh

giá thế nào về sự vận hành của ngành

nông nghiệp trong thời gian qua?

ông hồ Xuân hùng: Năm 2021 là năm

cực kỳ khó khăn không chỉ riêng với Việt

Nam mà với cả thế giới Tuy nhiên, nhìn vào

tỷ trọng tăng trưởng GDP và những đóng

góp của ngành nông nghiệp cho kinh tế đất

nước, có thể thấy ngành nông nghiệp Việt

Nam vẫn giữ được “nhịp” Với điểm nhấn

kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản

ước đạt 48,6 tỷ USD, ngành nông nghiệp

đã khẳng định được vị thế của mình cả ở

trong nước và trên thị trường quốc tế

Một trong những yếu tố mang lại thành

công chính là nhờ việc ứng dụng khoa

học, công nghệ ngày càng cao không chỉ

trong sản xuất, chế biến nông nghiệp mà

cả trong việc mở rộng thị trường tiêu thụ

- điểm yếu lâu nay của chúng ta Sự bùng

nổ của thương mại điện tử đã góp phần

hỗ trợ rất lớn cho việc tiêu thụ nông sản

Thông qua các sàn thương mại điện tử,

người nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp

nông nghiệp đã kết nối được với người tiêu

dùng ở mọi miền và cả ở nước ngoài ngay

trong đại dịch Trong năm 2021, chuỗi liên kết trong sản xuất nông nghiệp cũng đã có được cái nhìn rõ nét hơn Chính những khó khăn trong mùa dịch đã trở thành động lực

để nông dân và các doanh nghiệp trong và ngoài lĩnh vực nông nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị, hỗ trợ lẫn nhau

Bài học kinh nghiệm rút ra được

từ năm 2021 là gì, thưa ông?

Đó chính là bài học về niềm tin Người dân, doanh nghiệp đã rất tin cậy vào chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước Khi đã có đủ niềm tin thì sẽ tạo

ra một sức mạnh đủ sức đối phó với khó khăn Niềm tin giúp mọi người đồng lòng, sát cánh bên nhau để vượt qua những thách thức của thời cuộc Bên cạnh đó là tính chủ động Chính sự chủ động đánh giá, phân tích và vạch ra kế hoạch đối phó

từ sớm đã giúp người dân và doanh nghiệp

có các bước đi phù hợp trong đại dịch

Thời gian vừa qua, chúng ta cũng đã chứng kiến cảnh tượng hàng chục ngàn người dân tự phát bỏ phố về quê, dẫn đến không ít hệ lụy về nhiều mặt, cả về kinh tế lẫn an sinh xã hội Đó là bài học lớn Chúng ta cần tập trung chăm lo cho người nông dân

để ổn định sinh kế cho họ, tạo tình thế vững chắc cho đất nước trong mọi trường hợp

CùNg CHuNg Tay vì mộT NềN NôNg NgHiệp HiệN đại

Năm 2021, Tổng hội NN&PTNT đã

có những hoạt động gì nhằm hỗ trợ kết nối và nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp thành viên, thưa ông?

Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 gây nhiều khó khăn trên tất cả các phương diện, Tổng hội NN&PTNT chủ động thích ứng với tình hình, kịp thời chuyển hình thức hoạt động trực tiếp kết hợp trực tuyến Bằng những hoạt động thiết thực, Tổng hội đã thể hiện trách nhiệm, vai trò đồng hành cùng nông dân, doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn

Cụ thể, Tổng hội đã phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại của Bộ NN&PTNT

tổ chức 3 chương trình “Bác sĩ nông học” tại các huyện Chợ Mới, Tân Phú (tỉnh An Giang) và huyện Lấp Vò (tỉnh Đồng Tháp) nhằm giúp nông dân tiếp cận những kỹ thuật, công nghệ mới trong sản xuất; đi sâu vào các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhất là trong tiêu thụ nông sản Bên cạnh

đó, Tổng hội cũng tổ chức thành công hội nghị trực tuyến kết nối tiêu thụ cho sản phẩm vải thiều Lục Ngạn (tỉnh Bắc Giang)

và mận Tam Hoa (tỉnh Lào Cai); phối hợp với Vụ Thị trường trong nước của Bộ Công thương tổ chức tập huấn cho các doanh nghiệp và HTX nông nghiệp về “Xây dựng

18 Tạp chí

ÔNG HỒ XUÂN HÙNG, CHỦ TỊCH TỔNG HỘI NN&PTNT VIỆT NAM

Tạp chí 19

Nhâm Dần

2 0 2 2

phương án sản xuất kinh doanh phù hợp

với tình hình mới”, “Phương pháp tiêu thụ

nông sản trực tuyến trên Internet”; phối

hợp với Liên hiệp HTX Kinh tế số Việt Nam

tổ chức hội thảo giới thiệu cổng thông

tin quản lý, giám sát, truy xuất minh bạch

và kết nối thị trường nông sản Việt Nam

Ngoài ra, Tổng hội cũng tham gia cùng

Ban Kinh tế Trung ương, Bộ NN&PTNT, Hội

Nông dân Việt Nam trong các tọa đàm, hội

thảo về chuyển đổi số nông nghiệp nhằm

hỗ trợ nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp

chuyển đổi số đúng hướng Thông qua các

hoạt động được tổ chức, Tổng hội đã thu

hút được một số doanh nghiệp đầu tư cho

lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn

Mặt khác, Tổng hội còn chủ động đóng

góp ý kiến với Trung ương về kế hoạch tái cơ

cấu ngành nông nghiệp, tham gia xây dựng

các chủ trương chính sách… như tham gia

đóng góp ý kiến cho Tổng kết Nghị quyết

26/TW về Nông nghiệp, nông dân, nông

thôn; Chương trình Mục tiêu quốc gia xây

dựng Nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025…

Là đơn vị đồng hành, Tổng hội đã có

những đóng góp thế nào cho Chương

trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng

Nông thôn mới?

Vừa qua, Quốc hội đã phê duyệt chủ

trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc

Đây là nội dung rất quan trọng, nhằm hỗ trợ giải quyết những khó khăn trong xây dựng Nông thôn mới ở vùng sâu, vùng

xa, vùng biên giới… Tuy chưa đi vào hoạt động chính thức, nhưng những mô hình thí điểm của Tạp chí Nông thôn Việt thực hiện tại một số địa phương đã giúp phát hiện những khó khăn cũng như ghi nhận kịp thời những mong muốn và nhu cầu của người dân Thời gian tới, khi chính thức triển khai Chương trình Nghĩa tình Biên giới, chúng tôi sẽ chọn một số địa phương làm điểm để hỗ trợ xây dựng Nông thôn mới và rút kinh nghiệm trước khi lan tỏa mô hình ra cả nước

Xin ông chia sẻ về thêm về định hướng hoạt động của Tổng hội trong năm 2022

Quan trọng nhất là phải tập trung tham gia nhằm triển khai kịp thời, đầy đủ các chủ trương, chính sách của Nhà nước Với vai trò là tổ chức xã hội nghề nghiệp, Tổng hội sẽ là đơn vị kịp thời nắm bắt và phản ánh đến các bộ ngành liên quan những khó khăn, vướng mắc từ cơ sở thực tế để làm sao có được những giải pháp tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp Đây là nội dung hoạt động mà Tổng hội đặc biệt chú trọng Chẳng hạn Chính phủ đã có chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp nhưng các doanh nghiệp vẫn gặp khó, do vậy, Tổng hội cần tìm hiểu, lắng nghe để kịp thời có tiếng nói nhằm thúc đẩy nông nghiệp, nông thôn phát triển.Tiếp đó, Tổng hội sẽ có những giải pháp để giúp bà con nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp hoạt động trong và ngoài lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn hiểu rõ, nắm bắt đầy đủ các chủ trương, chính sách của Nhà nước nói chung, trong lĩnh vực nông nghiệp - nông thôn nói riêng Tổng hội cũng chú trọng tạo điều kiện cần thiết cho thành viên Tổng hội phát huy được tinh thần năng động, sáng tạo, chủ động thích ứng với mọi tình huống

Xin cảm ơn ông

gia xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025 Ngay sau đó, Chính phủ cũng đã có

Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết này Với vai trò và trách nhiệm của mình, Tổng hội là thành viên tích cực tham gia vào các nội dung chuẩn bị cho Chương trình trong giai đoạn 2021 - 2025 song song với việc tiếp tục hỗ trợ, tư vấn cho các địa phương; kêu gọi các tổ chức, doanh nghiệp tham gia vào Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới

Điển hình là Chương trình Cầu Nông thôn Biên giới của Tạp chí Nông thôn Việt đến nay đã vận động được khoảng 270 tỷ đồng xây dựng gần 300 cây cầu giao thông nông thôn tại các vùng còn nhiều khó khăn, góp phần cải thiện cơ sở hạ tầng nông thôn, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân

Đặc biệt, Tổng hội đã xây dựng kế hoạch liên kết với Bộ NN&PTNT và Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng để triển khai thực hiện Chương trình Nghĩa tình Biên giới

TổNG HộI CũNG CHú TRọNG TạO ĐIềU KIệN CầN THIẾT CHO THàNH VIêN TổNG HộI PHÁT HUy ĐƯợC TINH THầN NăNG ĐộNG, SÁNG TạO, CHỦ ĐộNG THíCH ứNG VớI MọI TìNH HUỐNG

Năm 2021, Tổng hội đã có nhiều hoạt động hỗ trợ nông dân tiếp cận những kỹ thuật, công nghệ mới trong sản xuất.

20 Tạp chí

Xin nói ngay, đây là một góc nhỏ

miền quê của một đất nước xa

xôi mà tôi vừa có chuyến đến

thăm Một góc nhỏ thôi, một ít thời gian thôi,

những gì nhìn thấy được, nghe ngóng được, rồi

hỏi han một chút, ngẫm nghĩ một chút, tích hợp một

chút, cũng có thể là suy diễn một chút mà thật nhiều

cảm xúc, thật nhiều điều liên tưởng Một chuyến đi

ngắn ngủi nhưng thêm một góc nhìn về một miền

quê thôn dã giàu sức sống và thật đáng sống

Miền quê nơi đó đẹp như tranh thuỷ mặc Những

con đường làng quanh co rộng thoáng với những

cây ven đường, cây bụi và cây tán, cây tầng cao và

cây tầng thấp, những thảm cỏ xanh rờn, những bông

hoa dại ven đường Đúng là “cây chen lá, đá chen

hoa” Những con mương nước trong veo, những

tường rào gỗ mộc mạc phủ mảng dây leo, điểm xuyết

những bụi thuỷ sinh thật tự nhiên Giếng làng như

giữ dấu tích của một thời ngày xưa bên cạnh những

trụ bơm nước sạch công cộng Những ngôi nhà kiên

cố khang trang sạch sẽ Những cửa hàng nông sản,

thực phẩm, nhu yếu phẩm mà đa phần được làm ra

từ bàn tay, khối óc của những người làng để phục

vụ du khách Đặc biệt, một khu nhà cộng đồng rộng

thoáng với nhiều phòng chức năng, những kệ sách,

bản đồ giới thiệu lịch sử hình thành ngôi làng, những

kệ trưng bày những dụng cụ làm nông, những sản phẩm tạo ra từ nghề nông Đây là ngôi nhà chung để người làng lui tới để sinh hoạt văn hóa, học tập, giao lưu Tính cộng đồng từ đây, tri thức hóa người làng từ đây, một cộng đồng cư dân làng hài hòa cũng được tạo lập từ đây

Cảm nhận được làng quê này là của người làng này Người làng mới là chủ thể tạo lập làng quê, hình thành văn hóa làng, phát triển kinh tế làng, kiến tạo không gian làng với những khung cảnh thanh bình, giàu sức sống Người làng không biệt lập trong ngôi nhà của mình mà kết nối lại thành cộng đồng dân cư làng, xã hội làng, sức mạnh làng “Lệ làng” thông qua những quy tắc ứng xử không phải để vượt lên “luật vua” mà thẩm thấu những quy phạm pháp luật dựa trên đặc điểm của làng, làm cho pháp luật được người làng tiếp nhận một cách tự nguyện, nhẹ nhàng, sáng tạo Tính liên kết ngang những người làng cùng nhau làm chủ làng quê của mình, chính quyền chỉ giữ vai

Nhân chuyến thăm một miền quê xa xôi,

Lê miNh hoaN

thêm một góc nhìn về một nông thôn đáng sống

20 Tạp chí

Tạp chí 21

phố, phố trong làng Những công trình công cộng được đầu tư phục vụ người làng: nhà văn hóa, trung tâm học tập cộng đồng, trường học, trạm y tế, chợ mua bán, nơi chôn cất, khu xử lý rác, trụ sở hành chính Rồi nào cấp điện, nào cấp nước, đèn điện sáng choang thay những ngọn đèn dầu khi tỏ khi

mờ Người làng hớn hở đón chào ngày khánh thành những công trình mới, háo hức trước quang cảnh mới, hòa vào nhịp sống mới Đi xa lâu ngày trở về bỗng thấy lạ mà hình như quen, nhưng quen mà hình như sao thấy lạ

Nhìn đây đó vẫn thấy hình như còn thiếu điều

gì đã ăn sâu vào tâm thức, đã nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách người làng à, hình như đó là cái hồn quê Đây đó, bên cạnh những xã Nông thôn mới đã dựng được “cốt” mới nhưng vẫn giữ được

“hồn” cũ, thì có hình ảnh một vài nơi nhìn thấy hiện đại hơn nhưng cảm nhận được sự thô ráp, vô hồn như cô gái đẹp mà kém duyên Nhiều công trình được xây dựng nhưng dường như xa lạ với người làng, thấy thiếu điều gì đó thân thuộc như hình bóng ngày xưa Những hàng cây xanh mát vệ đường, luỹ tre nên thơ ngày nào bỗng bị thay thế một cách khiên cưỡng bằng những chậu hoa đẹp nhưng cảm thấy xa lạ với khung cảnh tự nhiên quanh làng

Có phải do người ta giàu có nên mới có thể xây dựng làng quê đẹp đẽ như vậy Hình như đúng mà hình như cũng chưa đúng Hình ảnh làng quê thôn

dã giàu bản sắc, đậm chất văn hóa, tràn đầy sức sống, cộng đồng hài hòa thân thiện do chính người làng tạo lập Đó sẽ là sức hút, khi ấy người rời làng

sẽ quay về nhiều hơn, khách phương xa sẽ tìm đến thăm thú trải nghiệm đông đúc hơn, sản phẩm từ làng sẽ được tiêu thụ nhiều hơn, thu nhập và chất lượng sống người làng sẽ được nâng thêm

Điều làm nên hình ảnh nông thôn đầy sức sống chính là cách đặt con người vào đúng vị trí trung tâm, người làng tạo ra sức sống cho làng Hình ảnh nông thôn với ruộng vườn sạch sẽ chính là điều người ta xem đó là phẩm cách của một địa phương, đất nước Nông thôn là để phục vụ con người và chính con người đã cùng nhau tạo ra nông thôn theo cách riêng của mình Người làng cùng kiến tạo, cùng quản lý để rồi người làng cùng thụ hưởng thành quả của mình Khi ấy, nông thôn sẽ thực sự là nơi đáng sống, nơi đáng trở về, nơi đáng tìm đến!

“Quê hương mỗi người chỉ một Như là chỉ một

mẹ thôi Quê hương nếu ai không nhớ Sẽ không lớn nổi thành người”!

trò cung cấp dịch vụ công, tư vấn, hỗ trợ Đó chính là

thiết chế tự quản trong cộng đồng dân cư

Đi xa rồi lại nhớ về quê hương Người ta đẹp tới

đâu thì cũng không bằng quê nhà vì “Quê hương

mỗi người chỉ một” Ai cũng có tình yêu quê hương

xứ sở, nơi mình sinh ra, trải nghiệm thời thơ ấu cho

đến lúc trưởng thành, ra đi tìm kiếm cơ hội cho cuộc

sống và làm việc “Khi thương trái ấu cũng tròn”,

con người chúng ta vốn dĩ vẫn vậy, làng quê mình dù

sao vẫn đẹp Song, đôi khi cũng cần nhìn về người

để ngẫm về mình, để mỗi ngày một tốt hơn, để tránh

tự bằng lòng trong một thế giới muôn màu Thế giới

này là sự giao thoa, học hỏi lẫn nhau mà thôi

yêu thương là vậy nhưng rồi bỗng một ngày

làng quê không còn gần gũi nữa, chỉ còn trong khắc

khoải, trong tâm niệm, trong mơ hồ Bôn ba chốn thị

thành, hít thở không khí tất bật của người thành thị,

hình ảnh làng quê chỉ còn mờ ảo như những cuộn

khói mùa đốt đồng Rồi cũng đôi khi trở về làng như

một nghĩa vụ, như một cuộc du ngoạn Ngắn thì

sáng về chiều lại vội vã đi, dài thì ba hôm năm bữa

cũng lại đi, để lại họ hàng thân thuộc, thửa ruộng,

bờ ao Có những người già thốt lên, tụi nó về rồi đi

nhanh như người ta đi thăm bẫy vậy

Quê mình đã có nhiều đổi thay từ khi nông thôn

khoác lên mình chiếc áo mới Đường làng mở rộng

khang trang, nhà cửa kín cổng cao tường, làng hóa

Nhâm Dần

2 0 2 2

22 Tạp chí

ịch bệnh chưa qua đi, thì năm mới 2022 đã tới Cho dù

có một vài dự báo lạc quan là đại dịch Covid-19 sẽ kết thúc vào giữa hoặc cuối năm 2022, thì sống chung an toàn với dịch vẫn là mô thức chủ đạo của đời sống xã hội trong năm Nhâm Dần đang đến này

Vận hành mô thức sống chung an toàn với Covid-19 có lẽ vẫn là một trong nội dung quan trọng nhất của nền quản trị quốc gia trong năm 2022

Sống chung với Covid có nghĩa là nâng cao sức

đề kháng của toàn dân và thực hiện các giải pháp cần thiết để khống chế sự lây lan của dịch bệnh ở mức

số ca phát bệnh không làm quá tải các bệnh viện và các cơ sở y tế, số ca tử vong được giảm thiểu tối đa

Sống chung với Covid còn có nghĩa là không để các giải pháp phòng chống dịch cực đoan làm cho nền kinh tế bị tê liệt, an sinh xã hội bị ảnh hưởng nặng nề

Để nâng cao sức đề kháng cho toàn dân thì quan trọng nhất là phổ cập tiêm chủng và tiêm chủng tăng cường Quan trọng không kém là trang bị cho người dân sự hiểu biết chính xác, khách quan và khoa học

về Covid và cách thức phòng chống nó Khi và chỉ khi mỗi người dân đều có thể tự bảo vệ mình thì dịch bệnh mới có thể bị đẩy lùi Ngoài ra, hiểu biết cũng làm gia tăng sức đề kháng Cần điều chỉnh kịp thời

để có được một chiến lược truyền thông cân bằng, khách quan và khoa học Truyền thông theo kiểu “thà thừa hơn thiếu” có thể gây ra sự hoảng loạn và tuyệt vọng Đây không khéo là một trong những nguyên

nhân làm cho xã hội bị tê liệt, và những phản ứng cực đoan tăng cao

Để sống chung an toàn với Covid, thì cần nhanh chóng giảm tải cho các bệnh viện và các cơ sở y tế bằng cách không điều trị cưỡng ép các ca lây nhiễm nhưng không phát bệnh Chính sách nhất quán trong

cả nước là cho phép những người này được cách ly

và điều trị tại nhà Theo số liệu thống kê được đại diện của Bộ y tế công bố tại Hội thảo quốc gia về phục hồi

và phát triển du lịch ngày 25/12/2021 tại Nghệ An, chỉ

có khoảng 1% những người đã tiêm chủng đầy đủ bị nhiễm sẽ phát bệnh nặng phải điều trị Như vậy, tập trung tất cả những người dương tính (F0) vào các bệnh viện và các cơ sở y tế để điều trị là bất hợp lý Nếu các ca F0 không triệu chứng có thể tự điều trị tại nhà, thì các ca F1 cũng không cần phải cách ly tập trung Cũng như đối với các ca F0, điều quan trọng là trang bị cho họ kiến thức, thuốc men và khả năng tiếp cận dịch vụ tư vấn để tự cách ly

Để sống chung an toàn với Covid, thì Nhà nước cần cân đối giữa phòng chống dịch, bảo tồn nền kinh tế

và bảo đảm an sinh xã hội Các phản ứng chính sách phòng chống dịch cực đoan sẽ rất giống với sốc phản

vệ Những vấn đề mà chúng gây ra cho nền kinh tế và cho đời sống dân sinh thường bao giờ cũng lớn hơn rất nhiều so với vấn đề mà chúng hướng tới để giải quyết Hậu quả là chúng ta phải đối mặt với rủi ro là chưa chết

vì dịch bệnh đã chết vì thiếu đói và vì bất ổn xã hội

Dự cảm

22 Tạp chí

Tạp chí 23

nhưng quan trọng không kém là tốc độ thực thi chính sách Rất nhiều doanh nghiệp đang cầm cự một cách tuyệt vọng với khó khăn, rất nhiều người dân đang bị thiếu đói Trong bối cảnh như vậy, thực thi các chính sách chậm trễ sẽ chẳng khác gì thực thi các chính sách yếu kém

Cuối cùng, đất nước ta đã hội nhập rất sâu rộng với thế giới Năm 2022 cũng như mọi năm khác, các biến động của thế giới không thể không ảnh hưởng tới đất nước ta Biến động cần được quan tâm nhất trong năm 2022 là lạm phát Lạm phát trên thế giới đang tăng cao Khi được nhập khẩu vào nước ta, lạm phát này sẽ được gọi là lạm phát chi phí đẩy Do phải nhập khẩu rất nhiều nguyên vật liệu, thiết bị về để sản xuất, nên khi giá của chúng tăng, thì giá thành sản phẩm cuối cùng của chúng ta không thể không tăng Nhưng giá sản phẩm tăng thì chưa chắc đã được thị trường chấp nhận Phản ứng chính sách khôn ngoan và phù hợp nhất ở đây là tìm mọi cách

để giảm giá thành các sản phẩm của chúng ta hơn là hành xử theo cách giá đầu vào tăng thì chúng ta tăng giá đầu ra Để làm được điều này, các doanh nghiệp phải tìm cách tiết kiệm và cắt giảm nhiều hơn nữa các chi phí của mình; các cơ quan Nhà nước cũng cần cắt giảm chi phí thủ tục và chi phí tuân thủ nhiều nhất có thể cho các doanh nghiệp và cho người dân Quả thật, lạm phát chưa hiện hữu, thì những tác động tâm lý của nó đã rất lớn Xu thế người người, nhà nhà đua nhau đầu tư vào bất động sản để bảo vệ tài sản của mình đang thật sự tạo ra một cơn sốt Nếu các

cơ quan quản lý không có các phản ứng chính sách kịp thời và phù hợp, bong bóng bất động sản sẽ rất dễ hình thành Mà đã hình thành, thì nó nhất định sẽ vỡ tung trong một ngày đẹp trời để lại những hệ lụy vô cùng to lớn về kinh tế và xã hội

Ngoài lạm phát, xu thế số hóa, xu thế kinh tế xanh của thế giới cũng sẽ ảnh hưởng mạnh mẽ đến nước ta Đây là những xu thế không chỉ tất yếu, mà còn lành mạnh Tiếp nhận và bắt kịp với những xu thế này là rất quan trọng, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững

Năm Nhâm Dần 2022 đang đến Dẫu khó khăn thách thức còn nhiều, nhưng con đường phía trước

đã ngày càng sáng tỏ Với những kinh nghiệm tích

tụ được trong phòng chống dịch và với tư duy ngày càng được giải phóng khỏi hệ chuẩn zero Covid, chúng ta nhất định sẽ phục hồi và phát triển kinh tế -

xã hội thành công

Phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội là nội dung quan trọng thứ 2 của nền quản trị quốc gia trong năm 2022 Do dịch bệnh bùng phát và do các giải pháp phong tỏa cứng theo mô thức zero Covid, nền kinh tế của đất nước đã bị ảnh hưởng rất nặng nề, hàng loạt các vấn đề nghiêm trọng về an sinh xã hội

đã phát sinh Về kinh tế, các chuỗi cung ứng bị đứt gãy; nhiều hoạt động sản xuất - kinh doanh bị đình chỉ, bị hạn chế; hàng loạt các doanh nghiệp bị phá sản hoặc phải đình chỉ sản xuất; kinh tế đã có lúc tăng trưởng âm đến trên 6% Về xã hội, hàng triệu người bị mất việc làm, hàng triệu người bị giảm thu nhập Hệ lụy là rất nhiều người bị thiếu đói

Kinh tế và xã hội gắn liền với nhau Có phục hồi được kinh tế, chúng ta mới có thể giải quyết được một cách căn bản các vấn đề về an sinh xã hội Bài toán phục hồi kinh tế là một bài toán lưỡng nan vì hiện nay cả tổng cung và tổng cầu đều giảm Chính

vì vậy chương trình phục hồi kinh tế phải nhắm vào việc giải cho được bài toán này Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội cho hai năm 2022 và

2023 được Chính phủ trình Quốc hội phê chuẩn là rất rộng lớn và toàn diện Chương trình này bao gồm

cả các chính sách tài khóa, các chính sách tiền tệ

và cả những cải cách thể chế Tuy nhiên, mọi chính sách pháp luật chỉ tốt ngang bằng với việc chúng được thực thi như thế nào trong cuộc sống Ở đây, chất lượng thực thi chính sách là rất quan trọng,

Nhâm Dần

24 Tạp chí

Nhâm

Dần

2 0 2 2

XuẤT KHẨu NôNg SẢN

CHiNH pHỤC đỈNH CaO mỚi

đẶNg DuNg ghi

Mặc dù chịu ảnh hưởng nặng nề chưa từng có

của đại dịch Covid-19, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản

của Việt Nam năm 2021 vẫn ước đạt 48,6 tỷ USD - con số kỷ lục

từ trước đến nay Các chuyên gia đã nói gì về con số này?

ÔNG NGUyỄN QUỐC TOẢN (Cục trưởng Cục Chế biến

và Phát triển Thị trường Nông sản - Bộ NN&PTNT)

chủ động tìm thị trường riêng

Như chúng ta đã biết, trong năm

2021, ngành nông nghiệp đã chịu nhiều ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 trên nhiều phương diện, kể cả khu vực sản xuất nông nghiệp đến khu vực phân phối lưu thông và tiêu thụ nông sản Tuy nhiên, chúng ta đã có sự nỗ lực rất cao nhằm không để bị đứt gãy chuỗi cung ứng trên thị trường và vươn lên với sức tăng trưởng mạnh mẽ Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản ước đạt 48,6 tỷ USD - vượt mức chỉ tiêu Chính phủ giao, là một con số rất ý nghĩa.Nhìn lại năm 2021, có thể thấy chúng ta không quá lệ thuộc vào một thị trường xuất khẩu

mà đã chủ động tìm ra được những thị trường mới, thị trường ngách như khối Halal - thị trường Hồi giáo toàn cầu Mặt khác, chúng ta cũng đã quyết tâm đầu tư cho khu vực chế biến nông sản - khâu tạo ra giá trị gia tăng đột phá, giúp cho hàng hóa của chúng ta cải thiện được tình trạng bảo quản, giảm gánh nặng cho khâu logistics

Trong thời gian tới, Bộ NN&PTNT sẽ tiếp tục coi chế biến nông sản, phát triển thị trường là khâu then chốt trong

cơ cấu ngành nông nghiệp trong giai đoạn 2021 - 2026 Đồng thời tập trung tạo ra những giá trị gia tăng mới, chuyển dịch từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp bằng cách nâng cao nhận thức của doanh nghiệp, người dân, hợp tác xã và năng lực thị trường của người nông dân Khi có năng lực thị trường, người nông dân sẽ làm chủ được đầu ra của sản phẩm, chủ động cải tiến theo tín hiệu của thị trường

Vừa qua, Cục Chế biến và Phát triển Thị trường Nông sản đã tham mưu Bộ NN&PTNT trình Thủ tướng Chính phủ Đề án Thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập và phân tích thông tin thị trường nông sản Đề án khi được triển khai sẽ hỗ trợ người dân, cộng đồng doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số để nắm bắt thông thị trường đạt hiệu quả hơn

24 Tạp chí

Tạp chí 25

Nhâm Dần

Trong một năm mà toàn cầu đứt gãy

chuỗi cung ứng, việc xuất khẩu thiếu

thuận lợi, chi phí vận tải tăng cao, nhưng

xuất khẩu nông lâm thủy sản của ta lại

đạt được con số cao nhất từ trước đến

nay: 48,6 tỷ USD là tín hiệu vô cùng đáng

mừng Đầu tiên, phải nói đó là công của

người nông dân, các doanh nghiệp xuất

khẩu, đã mang lại nguồn hàng cũng

như chủ động thích ứng với thị trường,

bền bỉ thực hiện được các mục tiêu Để

có thắng lợi này, thương mại điện tử đã

góp phần rất lớn trong việc kết nối với thị

trường quốc tế Đây chính là thước đo

cho sự tìm tòi, sáng tạo, nỗ lực vượt khó

của người nông dân, doanh nghiệp

Tuy nhiên, trong con số 48,6 tỷ USD vẫn

còn đó những lo ngại Các nông sản chủ lực

như gỗ, sản phẩm từ gỗ, cà phê, tiêu, thủy sản có giá xuất khẩu rất cao nhưng giá trị thặng dư, giá trị sinh lời của người nông dân chưa nhiều do giá vật tư đầu vào cao

Nhìn tổng thế, chi phí vận tải, chi phí cho phòng chống dịch chiếm phần lớn, dẫn đến thặng dư thấp Đây là điều đáng chú ý

Hiện nay, nông sản Việt Nam vẫn còn nằm trong “tầm ngắm” của các thị trường văn minh và thị trường có giá trị sinh lời cao, do hàng hóa của chúng ta vẫn bị ảnh hưởng bởi hai yếu tố: truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm (tồn dư hóa chất ) Để năm 2022, hoạt động xuất khẩu đạt hiệu quả cao hơn thì việc truy xuất nguồn gốc cũng như công tác tài chính, thủ tục hành chính cần phải đảm bảo minh bạch dựa trên công nghệ số

ÔNG PHạM VăN TẤN (PGĐ Phân viện Cơ điện và Công nghệ sau thu hoạch)

ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong nông nghiệp góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải

Tại Hội nghị về “Biến đổi khí hậu - COP 26” ở Glasgow (Anh) vào tháng 11/2021, Thủ tướng Việt Nam đã cam kết rằng “Việt Nam sẽ đạt được mục tiêu mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050” Đây là một cam kết rất mạnh mẽ khi Việt Nam vẫn còn

là nước đang phát triển.

Một số nghiên cứu gần đây cho thấy sản xuất nông nghiệp chiếm tới 1/3 lượng khí thải - carbon của thế giới Trong đó, châu Á chiếm đến 44% tổng lượng khí thải

- carbon và chiếm tới 90% diện tích lúa của thế giới Khí thải - carbon phát sinh từ sản xuất nông nghiệp gây biến đổi khí hậu chủ yếu do các hoạt động sản xuất có sử dụng nhiên liệu hoá thạch như xăng, dầu, than đá; các chất khí NOx sinh ra từ các hoạt động sản xuất và sử dụng phân bón cho nông nghiệp; khí methane (CH4) sinh

ra do quá trình phân hủy yếm khí của rơm

rạ và từ chất thải của các loại gia súc; khí carbonic (CO2) sinh ra do đốt rơm rạ và phá rừng để sản xuất nông nghiệp

Đối với sản xuất nông nghiệp của Việt Nam, để có thể giảm được phát thải gây biến đổi khí hậu nhưng vẫn cải thiện tốt được thu nhập và đời sống của nông dân, đồng thời đảm bảo được an ninh lương thực quốc gia, trong 30 năm tới cần đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật để giảm vật tư và phân bón đầu vào; nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị của các sản phẩm đầu ra Tập trung xây dựng nền “Nông nghiệp bảo tồn” (Conservation Agriculture), tận dụng và nâng cao giá trị các phụ phế phẩm nông nghiệp, không đốt rơm rạ mà sử dụng nó để sản xuất nấm, phân bón hữu cơ cho đất; giảm và thay thế dần phân bón vô cơ bằng các loại phân hữu

cơ, vi sinh; sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo, thay thế dần các dạng năng lượng hoá thạch Đồng thời, chuyển đổi một phần diện tích lúa sang các hoạt động sản xuất khác có hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường hơn.

Sau vô vàn khó khăn, tình hình đại dịch Covid-19

đang dần được kiểm soát Chính phủ của các nước thành viên EU đang thúc đẩy áp dụng giấy tờ đi lại căn

cứ vào việc tiêm vắc-xin, nới lỏng các quy định đi lại,

mở cửa một phần dịch vụ ăn uống và du lịch Do vậy, thị trường nhập khẩu nông sản EU đã bắt đầu khởi sắc

Đây là thời điểm thuận lợi để thúc đẩy xuất khẩu nông sản của nước ta sang thị trường này

Thị trường EU hiện chỉ chiếm khoảng 11% và vẫn còn rất nhiều tiềm năng Để tận dụng tốt cơ hội, hàng Việt Nam cần đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn vệ sinh thực phẩm cũng như vận chuyển, lưu thông thông suốt, đây là khâu mà các doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn chưa đủ sức đáp ứng đầy đủ

Chúng ta cần thúc đẩy nông nghiệp xanh tuần hoàn, là nền nông nghiệp sản xuất áp dụng đồng bộ quy trình, công nghệ để sử dụng hợp lý, tiết kiệm đầu vào, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên Ngoài

ra, Việt Nam có thể hình thành hệ sinh thái kinh tế nông thôn, phát

triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp, không chỉ phục vụ sản xuất mà còn

phát triển kinh tế nông thôn, du lịch nông nghiệp, nông thôn kết hợp với

chuyển đổi số một cách phù hợp, bài bản và khoa học các khâu trồng trọt,

sản xuất, thu hoạch và phân phối Đồng thời, cần chú trọng đào tạo nguồn

nhân lực cho nông dân, nâng cao dân trí cho nông dân, hướng đến thái độ

sống tích cực, khuyến khích tinh thần tự lực, liên kết, hợp tác

26 Tạp chí

Nhâm

Dần

2 0 2 2

nông dân, họ là ai?

Không phải ai làm việc và sống bằng

nghề nông đều là nông dân Các chủ trang

trại cá nhân, hợp danh, trách nhiệm hữu hạn

và cổ phần đều là các nhà tư sản, nhà đầu

tư kinh doanh nông nghiệp Người lao động

trực tiếp trong các trang trại này là công

nhân nông nghiệp, còn người lao động quản

lý làm thuê là viên chức công trong trang trại

nhà nước và là viên chức tư trong các trang

trại hữu hạn và cổ phần Chỉ có người chủ và

các thành viên trong trang trại gia đình (kinh

tế nông hộ) mới là nông dân

Trang trại gia đình có ưu thế tuyệt đối

mà các loại trang trại khác không có, đó

là trong trường hợp thị trường và thời tiết

bất thuận, thì trang trại gia đình vẫn có

thu nhập theo cơ chế “lấy công làm lãi”

do sử dụng sức lao động của chính mình

(các loại trang trại khác sẽ bị phá sản do

sử dụng sức lao động làm thuê) Các trang

trại gia đình có thể có tới hàng ngàn hecta

canh tác, nuôi trồng thủy hải sản, hàng

vạn đầu con gia súc, gia cầm… mà các

khâu sản xuất mang tính sinh học vẫn

được kiểm soát tốt, thực hiện đúng lúc,

đúng cách, với năng suất lao động rất cao

Như vậy, có thể nói nông dân là lực

lượng lao động chủ yếu của nền nông

nghiệp Và do vậy, họ phải là những nhà

nông chuyên nghiệp, giỏi nghề nông,

sống bằng nghề nông với mức sống ngày

càng cao như những người trong tầng lớp

trung lưu của xã hội hiện đại

bản lĩnh, Kiến thứC

Và Kỹ năng Cần Có

Người nông dân chuyên nghiệp luôn phải thích ứng với nền kinh tế toàn cầu hóa, cạnh tranh ngày càng quyết liệt

Vì vậy, họ phải có bản lĩnh, kiến thức và

kỹ năng tương thích với nền kinh tế thị trường hiện đại

Đầu tiên, người nông dân chuyên nghiệp phải là người biết chấp nhận rủi ro trong kinh doanh, “thua keo này bày keo khác” Song song đó, họ phải khắc phục triệt để tính tùy tiện vốn có của người tiểu nông trong quản lý và sản xuất Người nông dân chuyên nghiệp phải thực hiện nghiêm túc, đầy đủ quy trình công nghệ trong quản lý và sản xuất để bảo đảm sự tác động đúng lúc, đúng cách của con

người đối với cây trồng, vật nuôi

Một điều rất quan trọng là người nông dân chuyên nghiệp phải giữ gìn chữ “tín” trong mọi cam kết Nền nông nghiệp hiện đại coi mỗi trang trại là một khâu trong chuỗi giá trị ngành hàng, kết nối với thị trường ở cả đầu ra và đầu vào của quá trình sản xuất Thậm chí, trang trại gia đình được coi là đơn vị sản xuất gia công cho các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ nông sản Trang trại kinh doanh nhiều mặt hàng nông sản với quy mô sản xuất lớn thì sự cố kết với các đối tác ngày càng chặt chẽ, tuy bình đẳng nhưng lệ thuộc vào nhau Sự đứt gãy trong bất kỳ khâu nào của chuỗi giá trị do sự thất tín gây ra đều mang lại hậu quả lớn cho các chủ thể tham gia chuỗi

VŨ TrỌNg khẢi

Nền nông nghiệp hiện đại, trước hết và tối thiểu, phải đảm bảo an toàn cho người sản xuất và

người tiêu dùng, cũng như phải đảm bảo an toàn môi trường sinh thái Để thực hiện được điều này, cần áp

dụng công nghệ cao, số hóa trong cả hoạt động sản xuất và quản lý Do vậy, cần phải hình thành và phát triển đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, có đủ bản lĩnh, kiến thức và kỹ năng trong sản xuất và quản lý nông nghiệp.

Xây dựNg đội Ngũ NôNg dâN CHuyêN NgHiệp

TrONg THời đại KiNH Tế Số

26 Tạp chí

Tạp chí 27

Nhâm Dần

2 0 2 2

Người nông dân chuyên nghiệp phải

biết ra quyết định đúng lúc, đúng cách

Bản chất của lao động quản lý là một

chuỗi ra các quyết định trong quá trình

kinh doanh Người nông dân, với tư cách

là chủ trang trại gia đình, phải biết ra quyết

định đúng lúc và kịp thời trong mỗi tình

huống kinh doanh cụ thể

Người nông dân chuyên nghiệp

không thể không xác định được cơ cấu

và quy mô sản xuất hợp lý của trang trại

Căn cứ vào nhu cầu của thị trường tiêu

thụ, điều kiện sẵn có của trang trại như

thổ nhưỡng, khí hậu, cơ sở hạ tầng giao

thông, thủy lợi, khả năng vốn, kỹ năng lao

động của các thành viên, mối liên kết với

các đối tác… chủ trang trại phải xác định

sản xuất những mặt hàng nông sản nào,

với quy mô bao nhiêu để mang lại hiệu

quả kinh tế cao mà vẫn bảo vệ được môi

trường sinh thái Sản xuất chuyên môn

hóa quá cao một loại nông sản nào đó

thì dễ dàng trong cả quản lý và kỹ thuật,

nhưng rủi ro cao và không tận dụng hết

các yếu tố sản xuất của trang trại Sản

xuất đa ngành, nhất là theo mô hình VAC

(Vườn, Ao, Chuồng) có thể tận dụng tối

đa các yếu tố sản xuất, và áp dụng kinh tế

tuần hoàn, giảm thiểu rủi ro, nhưng gặp

khó khăn trong quản lý và sản xuất, phải

liên kết với nhiều đối tác cung ứng dịch vụ

đầu vào - đầu ra Nhà nông chuyên nghiệp

phải có khả năng xác định cơ cấu và quy

mô kinh doanh hợp lý của trang trại

Nhà nông chuyên nghiệp phải biết lập

kế hoạch kinh doanh hằng vụ, hằng năm

và dài hạn, hạch toán được chi phí sản

xuất, giá thành và lời lỗ của từng mặt hàng

nông phẩm, luôn kiểm soát được dòng

tiền vào - ra của trang trại, bảo đảm cân

đối vốn trong quá trình kinh doanh

Người nông dân chuyện nghiệp phải

biết vận động và quản lý HTX của mình

để giảm giá dịch vụ đầu vào và nâng cao

giá tiêu thụ nông sản, tăng sức mạnh đàm

phán với các đối tác của trang trại Chủ

trang trại gia đình phải biết giám sát, buộc

giám đốc và bộ máy quản lý của HTX thực

hiện đúng và hiệu quả các nghị quyết của đại hội và hội đồng quản trị HTX

Cùng với đó, họ phải chủ động liên kết với các doanh nghiệp cung ứng đầu vào, đầu ra cho trang trại, đặc biệt là với các doanh nghiệp mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm của trang trại Đồng thời, phải biết

ký kết hợp đồng với HTX hoặc thông qua HTX ký kết hợp đồng kinh tế với các đối tác trong chuỗi giá trị của mỗi loại nông sản

do trang trại làm ra

Nhà nông chuyên nghiệp phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và sản xuất, phải biết sử dụng mạng Internet để thu thập thông tin thị trường, công nghệ sản xuất mới, năng lực của các đối tác, thiết lập được kênh tiêu thụ nông sản trực tuyến Họ cũng phải am tường kỹ thuật sản xuất các loại nông sản trong cơ cấu sản xuất của trang trại, biết sử dụng công cụ, máy móc, thiết

bị thông minh trong sản xuất và quản lý

Người nông dân chuyên nghiệp phải có

ý thức và luôn thực hiện nghiêm túc sản xuất theo GAP, trước hết là Vietgap và các loại GAP khác của các thị trường tiêu thụ nông sản, bảo đảm truy xuất được nguồn gốc sản phẩm

giải pháp xây dựng đội ngũ nông dân Chuyên nghiệp

Không còn cách nào khác là phải đào tạo một đội ngũ “thanh nông tri điền” thay thế cho “lão nông tri điền” theo kiểu cha truyền con nối Nhà nước cần có chính sách đầu tư đào tạo miễn phí cho con em nông dân có trình độ học vấn tối thiểu là tốt nghiệp THCS (lớp 9/12), tốt nhất là tốt nghiệp THPT (lớp 12/12) Cần giao trách

nhiệm và cấp kinh phí cho các cơ sở trong hệ thống đào tạo các ngành nghề nông nghiệp (đại học và cao đẳng nghề)

để mở các khóa đào tạo nông dân trẻ với thời gian đào tạo phù hợp Cần giao cho học viện nông nghiệp chủ trì xây dựng khung chương trình và phương pháp đào tạo nông dân chuyên nghiệp Các trường nông nghiệp khác căn cứ vào khung chương trình này, nhu cầu đào tạo của vùng nông nghiệp sinh thái, nơi nhà trường đóng chân để xây dựng năng lực đào tạo của mình cả về đội ngũ giáo viên

và giáo trình

Nội dung chương trình đào tạo tổng hợp cả kỹ thuật sản xuất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, kỹ thuật sử dụng công cụ sản xuất, quản lý hiện đại, kiến thức quản trị kinh doanh nông nghiệp và pháp luật, chính sách của Nhà nước về nông nghiệp, ứng dụng công

nghệ thông tin trong quản lý và sản xuất Còn nội dung chương trình các môn học phải phù hợp với chiến lược phát triển nông phẩm của mỗi vùng kinh tế sinh thái (không bao gồm nhũng cây trồng, vật nuôi không có tại địa phương, vùng) Nhất thiết trường đào tạo phải có trang trại để sinh viên thực hành trên đồng ruộng, vườn cây, chuồng trại chăn nuôi, ao nuôi trồng thuỷ sản Học bằng thực hành ở trang trại phải chiếm ít nhất 2/3 thời gian đào tạo

Để hoạt động đào tạo đạt hiệu quả, Chính phủ cần giao cho học viện nông nghiệp thí điểm mở các khóa đào tạo nông dân chuyên nghiệp ở mỗi vùng kinh

tế sinh thái Trên cơ sở đó, học viện nông nghiệp mới có thể xây dựng chương trình khung và phương pháp đào tạo và các trường nông nghiệp khác có căn cứ để xây dựng chương trình riêng cho mình phù hợp với nhu cầu phát triển nông nghiệp của địa phương, nơi nhà trường đóng chân

CHíNH PHỦ PHẢI COI CHíNH SÁCH ĐàO TạO NÔNG DÂN CHUyêN NGHIệP Là MộT QUỐC SÁCH QUAN TRọNG Để HIệN ĐạI HóA NÔNG NGHIệP, ĐầU TƯ ĐàO TạO ĐộI NGũ NÔNG DÂN CHUyêN NGHIệP Là ĐầU TƯ DàI HạN CHO HIệN ĐạI HóA NÔNG NGHIệP

28 Tạp chí

Cống hiến hy sinh nhiều nhất cả

trong thời chiến và thời bình,

nhưng hiện nông dân là tầng lớp

chịu nhiều thiệt thòi nhất trong

xã hội Bên cạnh phải hy sinh cho an ninh

lương thực của cả nước, người nông dân

Việt Nam còn phải chịu rất nhiều khoản

đóng góp cho xây dựng hạ tầng cơ sở và

phát triển nông thôn Trong nông thôn và

nông nghiệp vẫn còn những vấn đề nhức

nhối nhất, cần phải tiếp tục mổ xẻ để tìm

ra lối đi đích thực cho bài toán Tam nông

Trong đại dịch Covid-19, điều đó càng thể

hiện rõ qua hình ảnh người dân các tỉnh

lẻ, phần lớn là nông dân phải tháo chạy

khỏi các thành phố lớn để về quê bằng đủ

các loại phương tiện trong nỗi sợ hãi, mất

niềm tin vào chính sách an sinh xã hội

đâu là nguyên nhân?

Nếu ví nền kinh tế quốc dân của Việt

Nam là một con tàu thì nông nghiệp chính

là cái thân tàu chịu tải trọng toàn bộ, các

ngành khác được xem là máy, bánh lái,

chân vịt, boong Tất cả những cơ phận

có tính năng chấp hành ấy, chỉ vận hành

hữu hiệu khi lộ trình hải hành đúng hướng

nhờ vào một vật cỏn con - đó là cái la bàn

chuẩn hướng! Chuẩn hướng cho hải đồ

của riêng con tàu của mình

Tô VăN TrưỜNg

“Nông dân, nông nghiệp, nông thôn / Tam nông là cõi sinh tồn tổ tông” Quả thật, từ bao đời nay, Tam nông là ba vấn đề lớn, có liên quan mật thiết với nhau và ảnh hưởng đến toàn bộ đời sống kinh tế xã hội

Trên thực tế, cả hệ thống chính trị và bộ máy truyền thông của Việt Nam đều tỏ ra quan tâm đặc biệt đến Tam nông Bởi lẽ câu cửa miệng của chúng ta là: “Nước ta là một nước nông nghiệp, đa số nhân dân ta

là nông dân” và những lời lẽ tốt đẹp nhất, hoa mỹ nhất đều hướng về lũy tre làng Nhưng tại sao sau 76 năm giành được độc lập, và sau 46 năm thống nhất đất nước để cả nước cùng đi lên chủ nghĩa xã hội, đến bây giờ nông dân nước ta vẫn là tầng lớp nghèo khổ nhất?

Tam nông thời COvid-19

Nhâm

Dần

2 0 2 2

Nếu nhìn rộng hơn, rõ ràng là la bàn không chịu tác động của con người Cái chính định hướng phát triển phải là bánh lái con tàu và “người cầm lái” Nếu người lái tàu không xác định rõ đích đi/điểm đến,

mù mờ về mục tiêu, bàn mãi vẫn chưa thông… sẽ rất khó đưa đến vinh quang

Nông nghiệp Việt Nam là nền sản xuất gia công, phần giá trị cao nhất trong chuỗi giá trị nằm ở ngoài lãnh thổ Việt Nam (chế biến sâu, thương hiệu) Nông dân chỉ có thể hưởng phần lợi nhuận ở khâu sản xuất, mà khâu này thường thấp lại rủi ro cao (thiên tai, bất ổn thị trường, thương lái ép giá, giá đầu vào cao…) Nông dân không hề được hưởng gì từ lợi nhuận của các khâu khác

có lợi nhuận cao hơn, ít rủi ro hơn (thu gom, chế biến, thương mại, xuất khẩu), trong

Tạp chí 29

Tam nông thời COvid-19

khi họ cũng không được bảo hộ, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước còn hạn chế cả

về lượng và chất Tam nông, chủ yếu vẫn đi vào bề nổi là xây dựng, còn đời sống thực của nông dân ít được quan tâm

Trong đại dịch Covid-19, nông nghiệp

bị đứt gãy chuỗi sản xuất, nông sản ứ trệ đầu ra Nông sản phần lớn dạng thô, không đồng nhất quy chuẩn chất lượng

do phần lớn vẫn là sản xuất nhỏ lẻ, thiếu kho trữ, khâu chế biến yếu, khiến nông sản không có giá trị cao Nay chuỗi sản xuất, tiêu thụ trong nước đang dần phục hồi nhưng chưa chắc chắn bởi dịch bệnh vẫn khó lường, các địa phương không đồng nhất quy định về lưu thông phân phối Các vùng sản xuất nông sản chủ lực thiếu kênh kết nối bài bản với thị trường tiêu thụ nên đô thị thì thiếu mà nông thôn thì sản phẩm phải đổ bỏ

Nông sản xuất khẩu cũng không sáng sủa do khâu logistic chưa có dấu hiệu thuận lợi (thiếu container, thiếu kho bãi, thiếu nhân lực bốc dỡ hàng, cước vận chuyển tăng mạnh…); nhà nhập khẩu phá sản hoặc ngưng trệ hoạt động Doanh nghiệp chế biến hàng xuất khẩu phần lớn giảm công suất hoặc đóng cửa do thiếu nhân công (cho thôi vì không xuất được hàng nên không có tiền trả lương hoặc

Nhâm Dần

2 0 2 2

công nhân bỏ về quê vì Covid-19) Cạn vốn quay vòng hoạt động vì ngân hàng ngừng đáo hạn khi thấy hoạt động kinh doanh ngưng trệ

Nông dân tiếp tục gặp khó khi giá vật

tư đầu vào tăng mạnh, đặc biệt là phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, khiến đa số nông sản hiện nay giá thành cao hơn giá bán Nông dân không còn vốn để tái sản xuất vụ mới Nếu có sản xuất thì nông dân phải đối mặt với rủi ro năng suất giảm

Nông thôn, hiểu theo nghĩa thông thường là nơi mà những người làm nghề nông sinh sống, hay nói cách khác là quần thể người có cùng nhóm sinh kế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp Sản xuất nông nghiệp đi xuống đồng nghĩa với khả năng gia tăng tỷ lệ hộ nông dân không còn thu nhập, thiếu ăn, nghèo đói, con cái phải bỏ học, bệnh tật không thể chạy chữa Hàng ngàn gia đình nông thôn trước trông cậy vào thu nhập của người thân lên thành phố làm việc, nay do ảnh hưởng của Covid-19, các hộ gia đình thêm gánh nặng con cái bị thất nghiệp, ở thành phố làm không đủ sống nên phải tay trắng quay về… Bất ổn xã hội nông thôn vì thế

mà gia tăng

đâu là giải pháp?

Giải bài toán Tam nông, đòi hỏi phải rất sáng suốt và nhiều quyết tâm Phải tổ chức lại sản xuất, trong đó lấy hiệu quả làm thước đo Quy mô nhỏ không bao giờ

có hiệu quả cao Hãy tổ chức sản xuất nông nghiệp thông qua doanh nghiệp

tư nhân Phải sửa ngay Luật Đất đai theo hướng trao cho người dân quyền sử dụng/

chuyển nhượng

Lấy tư duy thị trường để hình thành các vùng sản xuất theo điều kiện sinh thái, không theo địa lý hành chính Các vùng sinh thái chỉ chọn những cây con thực sự có lợi thế cạnh tranh Trên cơ sở quy hoạch vùng sản xuất, kéo thành thị

về nông thôn bằng cách hình thành các cụm sản xuất gắn với sơ chế, chế biến, hệ thống dịch vụ logistic áp dụng công nghệ

4.0 từ kho trữ, cảng, tới các điểm giao dịch ngân hàng, sàn giao dịch kết nối thẳng tới thị trường tiêu thụ, giảm chi phí lưu thông

Giảm giá thành sản xuất: Nhà nước vừa qua gần như đứng ngoài chuyện tăng giá xăng dầu cho nông nghiệp Thật vô lý nếu

để người nông dân mua xăng dầu chạy máy nông nghiệp mà phải chịu các loại phí tham gia giao thông như ô tô, xe máy Đẩy nhanh kinh tế tuần hoàn, ít nhất tái sử dụng ngay 100% chất thải chăn nuôi

và phụ phẩm trồng trọt Việc này tiết kiệm

ít nhất 30% lượng phân bón vô cơ sử dụng hàng năm, cỡ khoảng 3 triệu tấn

Mở cửa cho du lịch, đặc biệt đẩy mạnh

du lịch nông thôn, kích cầu tiêu thụ nông sản Tất nhiên phải thực hiện nghiêm chỉnh theo hướng dẫn phòng chống dịch,

kể cả 5K và phòng vệ bản thân

Chuyển chức năng thương mại nông sản từ Bộ Công thương sang cho Bộ NN&PTNT Bố trí tham tán nông nghiệp tại các nước nhập khẩu chính của VN cũng như các nước cạnh tranh xuất khẩu với

VN Ngân hàng trung ương làm việc với các ngân hàng thương mại để hình thành các điểm hỗ trợ tín dụng cho từng đối tượng nông dân, HTX, doanh nghiệp…Bây giờ là lúc khoan sức dân, đừng coi nông nghiệp là “trụ đỡ” hay bà đỡ nữa mà

là động lực, nền tảng của phát triển Muốn vậy, đầu tư cho nông nghiệp ít nhất phải tương đương đóng góp của nông nghiệp cho GDP Cần quan tâm đến nông nghiệp cho biên giới, hải đảo, vừa sản xuất, vừa bảo vệ biên cương, biển đảo của Tổ quốc.Chỉ có thay đổi quan niệm về nông nghiệp, nông dân và nông thôn thì mới có cái nhìn đúng đắn và có sự quan tâm, đầu

tư đúng mức cho Tam nông

30 Tạp chí

1. Đầu tháng 05/1971, sau 4 tháng

huấn luyện, đơn vị tôi nhận lệnh lên

đường đi B Chiều ngày hành quân thứ 4,

từ Cự Nẫm - xã Anh hùng của huyện Bố

Trạch, tỉnh Quảng Bình - chúng tôi lên xe

đi vào Trường Sơn Đó là ngày cuối cùng

chúng tôi được hưởng không khí miền

Bắc Không biết đường đi bao xa, nhưng

cảm giác của những người lính trẻ chúng

tôi khi ấy, đi lên Trường Sơn như đi vào

cửa tử Hai bên đường, một bên là vách

núi, một bên là vực sâu, đều trống huơ

trống hoác Không có rừng, không có cây

chỉ có dấu đạn bom cày nát đất Xe cứ bò

lên rồi xuống dốc Cả trung đội ngồi trên

thùng chiếc xe Giải phóng, ban đầu thì

chật cứng, nhưng chừng 1 giờ đồng hồ,

bị rung xóc, lắc bên này quật bên kia, đã

rộng rinh Trời tối mịt Xe không thể bật

đèn Chỉ thấy bên đường, phía bờ vực, có

bóng người, khoác dù trắng, đứng làm

cọc tiêu sống… Không biết đã qua bao

lâu, có lẽ chừng 11 - 12 giờ đêm, xe chúng

tôi mới dừng lại Đêm đầu tiên ngủ rừng,

mở đầu cho 3 tháng trời đi bộ vượt Trường

Sơn, đúng nghĩa “vượt núi băng rừng

dù sau này, có nhiều hài cốt được quy tập

về Nghĩa trang Trường Sơn và các nghĩa trang địa phương, nhưng còn bao nhiêu hài cốt vẫn nằm lại rải rác trên những lối mòn hành quân chưa được tìm thấy? Có bao nhiêu cán bộ chiến sĩ hy sinh mà thân xác không còn nguyên vẹn…? Mai này, khi nhắc đến Trường Sơn, có ai còn nhớ đến các anh hùng liệt sĩ vô danh vô tích ấy?Hôm chúng tôi đến hang Tám Cô, trời

đã về chiều Sau khi thắp hương trong đền liệt sĩ Trường Sơn bên cạnh cửa hang,

tự nhiên ý nghĩ về những liệt sĩ, trong đó

có đồng đội đơn vị tôi, còn nằm lại đâu đó trên các nẻo đường Trường Sơn Có bao nhiêu vong linh có được nơi thờ tự như 8 liệt sĩ ở hang Tám Cô, hay 10 liệt sĩ ở Ngã

ba Đồng Lộc? (Lúc ấy Nghệ An chưa xây dựng Đền Liệt sĩ Truông Bồn) Những địa danh như Truông Bồn, Ngã ba Đồng Lộc, Bến phà Long Đại, Đường 20 Quyết

Ba tháng hành quân, với chàng tân binh chưa tròn khóa huấn luyện như tôi, khó khăn gian khổ tưởng chừng không thể vượt qua Những lần gạt nước mắt vĩnh biệt đồng đội nằm lại; những ngày chỉ có ngửa mặt leo dốc rồi cúi mặt lội suối giữa trời mưa tầm tã, không một chỗ ráo đặt balô; những ngày sốt rét tái người

mà vẫn phải lê từng bước một… Ba tháng hành quân Chỉ có ba tháng hành quân,

mà cả một đời in dấu!

Năm 2009, nhân dịp chuẩn bị kỷ niệm

50 năm mở đường Trường Sơn, tôi đề xuất Ban biên tập (BBT) Báo Sài Gòn Giải Phóng (SGGP) được trở lại Trường Sơn, tuyến đường đã đưa tôi cùng đồng đội vào chiến trường thời ấy, để tìm dấu tích của Trường Sơn huyền thoại mà bàn chân hàng triệu cựu chiến binh như tôi đã từng

đi qua Sau nửa tháng rong ruổi trên hai tuyến đường Đông Trường Sơn (bên Việt Nam) và Tây Trường Sơn (bên phía nước bạn Lào và Campuchia), nhóm phóng viên Báo SGGP đã viết loạt bài chủ đề

“Trở lại Trường Sơn huyền thoại” khá gây được tiếng vang (sau này NXB TP.HCM tập hợp in thành sách) Riêng tôi, một CCB trở

Ký sự đức quaNg

30 Tạp chí

Tạp chí 31

đường 20 Quyết Thắng - con đường

đã đưa chúng tôi vào Trường Sơn ngày

ấy, nay như thế nào Tuy nhiên, một lần nữa chúng tôi bị ngăn lại vì lý do đường quá xấu, xe không thể đi Hôm ấy, trời đã chạng vạng, tôi ra đường, đau đáu nhìn lên biên giới, nơi có Trọng điểm ATP máu lửa Mấy anh em đi cùng ra đứng cùng tôi, chắp tay bái vọng Tự nhiên, tôi bật lời khấn nguyện: Các liệt sĩ đồng đội có linh thiêng thì phù hộ cho chúng tôi xây dựng thêm những ngôi đền liệt sĩ Trường Sơn

ở những trọng điểm ác liệt, trong đó có ngôi đền trên Trọng điểm ATP…

2.ít có một Tổng Biên tập nào mà tin tưởng cấp dưới như Tổng Biên tập báo SGGP Trần Thế Tuyển đối với tôi trong việc đề xuất và tổ chức thực hiện Chương trình NTTS Tất nhiên đó là chương trình

3 không (không phụ cấp, không thù lao, không hoa hồng), nên không đụng chạm đến tài chính Nhưng, hơn hết, đó là sự đồng cảm mục tiêu của những người lính sống sót sau cuộc chiến: trả nghĩa cho đồng đội Anh là Tổng Biên tập, là Trưởng ban Tôi là Phó ban Thường trực

Tuy nhiên có nhiều việc, tôi nghĩ ra bất chợt, và đề xuất, anh cũng đồng ý Việc

đề xuất xây 4 ngôi đền là ví dụ Khi phát động Chương trình NTTS, chúng tôi mong muốn vận động xã hội chung tay góp

Thắng, Trọng điểm ATP, Cổng Trời đường

12 (Quảng Bình), Bến Tắt (Quảng Trị), Ngã

ba biên giới (Kon Tum)… đều là những

địa danh được viết bằng máu của các liệt

sĩ bộ đội, thanh niên xung phong, công

nhân giao thông, dân công hỏa tuyến…

cho Trường Sơn trở thành huyền thoại

Tháng 07/2009, ngay khi Chương

trình Nghĩa tình Trường Sơn (NTTS) do

Báo SGGP phát động, chúng tôi trở lại

Quảng Bình Tôi có ý định sẽ đi hết con

phần chăm lo cho gia đình thương binh liệt sĩ Trường Sơn, chăm lo cho đồng bào các dân tộc đã từng chung lưng đấu cật với bộ đội Trường Sơn và xây dựng các công trình tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trên những trọng điểm

ác liệt của Trường Sơn Ý nghĩa của việc xây dựng “các công trình tưởng niệm”

là muốn các thế hệ tương lai có thể đến với Trường Sơn, hiểu biết về Trường Sơn qua những chuyến viếng thăm các công trình tưởng niệm này Tôi đề xuất xây 4 ngôi đền tại Quảng Bình, Quảng Trị, Kon Tum và Bình Phước Với suy nghĩ lúc đó, Quảng Bình là nơi khởi nguồn của đường Trường Sơn (vì chúng tôi đến Quảng Bình

là bắt đầu vào Trường Sơn) Quảng Trị có chiến dịch Khe Sanh - Đường 9 Nam Lào nổi tiếng ác liệt và thương vong Kon Tum

là ngã ba biên giới - nơi tập kết và chia quân về các chiến trường Tây Nguyên, Nam bộ Bình Phước là điểm cuối của đường Trường Sơn Anh đồng ý ngay, mặc

dù chưa biết tiền nong vận động ra sao

Có được sự tin cậy và ủy quyền của Tổng Biên tập, tôi tự giác vào cuộc triển khai vận động và triển khai thực hiện chương trình như làm cho chính mình

Như có một thế lực tâm linh hỗ trợ, chúng tôi đi đến đâu vận động, cũng đều nhận được sự đồng tình ủng hộ Con số hơn 150 tỉ đồng chỉ sau 2 lần vận động, lúc ấy, với một tờ báo địa phương, là con

số không tưởng Tuy nhiên, hành trình tìm

và thống nhất địa điểm xây dựng 3 ngôi đền ở 3 tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Kon Tum cũng không hề đơn giản Phải đi đi lại lại nhiều lần, địa điểm ưng ý thì phải thương lượng, chờ đợi; nơi không ưng thì phải chọn hết điểm này đến điểm khác… Cuối cùng, từ năm 2011 đến 2013, Chương trình NTTS Báo SGGP cũng đã tổ chức xây dựng được 3 ngôi đền: Bến phà Long Đại (Quảng Bình), Bến Tắt (Quảng Trị) và Ngã ba biên giới thuộc xã Bờ y tỉnh Kon Tum, do hai ngân hàng VietcomBank và VietinBank tài trợ

Phải đến cuối năm 2012, tôi mới được

Đường 20 Quyết Thắng hôm nay.

Kỷ niệm hư xe giữa đường trong lần đi khảo sát địa điểm xây dựng Đền tại Trọng điểm ATP.

32 Tạp chí

Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng Quảng Bình

tổ chức chuyến đi trọn đường 20 Quyết

Thắng để tìm địa điểm xây dựng đền

tưởng niệm Từ Đồng Hới lên hang Tám Cô,

đường còn dễ đi, nhưng từ hang Tám Cô

trở lên, thì đúng là một hành trình chẳng

kém thời chúng tôi vào chiến trường hơn

40 năm trước Quãng đường chỉ chưa đầy

60km mà chiếc xe UAZ (U-Oát) của Bộ đội

Biên phòng Quảng Bình, do một tay lái

“chiến” nhất điều khiển, cũng đánh vật

hết hơn 5 giờ đồng hồ mới tới được Đồn

Biên phòng Cà Roòng Thượng tọa Thích

Thanh Phong, trụ trì chùa Vĩnh Nghiêm,

rất nhiệt tình với Chương trình NTTS, hứa

sẽ vận động tài trợ xây dựng đền, đã đi

khảo sát cùng tôi trên chuyến xe ấy Đi

chưa được nửa đường, ông đã lắc đầu,

nói như đùa “đường sá vầy, chắc tôi ở

trên này tu luôn thôi…” Cũng vì đường

quá xấu, ý định xây dựng ngôi đền nơi tận

cùng biên giới đành phải tạm dừng Năm

2013, sau khi làm lễ tổng kết Chương trình

NTTS, tôi nghỉ hưu Chương trình NTTS do

Báo SGGP phát động, khép lại 1 năm sau

đó Việc vận động xây dựng đền tưởng

niệm liệt sĩ Trường Sơn trên Trọng điểm

ATP đường 20 Quyết Thắng, không có

người thực hiện Lời khấn nguyện trước

cửa đền liệt sĩ hang Tám Cô, cứ canh cánh

trong lòng

3.Tháng 02/2016, Tạp chí Nông

thôn Việt ra mắt bạn đọc Mặc dù tờ tạp

chí nhỏ, của Tổng hội NN&PTNT - một tổ

thực tế không phải vậy Địa điểm xây đền chúng tôi chọn là nửa quả đồi thoai thoải trên vị trí sát biên giới Tuy nhiên, Chỉ huy trưởng Biên phòng tỉnh lúc đó và cả Bộ

Tư lệnh Bộ đội Biên phòng không đồng

ý, đề nghị chọn địa điểm khác, vì đó là

“vị trí phòng thủ dự bị” của đơn vị Nhân

kỷ niệm ngày Thương binh liệt sĩ 27/07, ngày 26/07/2018, Tỉnh Đoàn Quảng Bình, đơn vị được UBND tỉnh giao làm chủ đầu

tư, BBT Tạp chí Nông thôn Việt và nhà tài trợ tổ chức Lễ khởi động (do chưa được

sự thống nhất về địa điểm xây dựng nên không thể để khởi công) Sau đó, UBND tỉnh Quảng Bình tiếp tục có công văn đề nghị Quân khu 4 và Bộ Quốc phòng “có

ý kiến” Cuối cùng, phải đến công văn của Bộ Tổng Tham mưu do Tổng tham mưu trưởng Thượng tướng Phan Văn Giang (nay là Đại tướng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng) ký, vị trí chúng tôi chọn để xây dựng đền mới được… “đồng ý” Công trường xây dựng Đền chính thức được thi công vào tháng 07/2019 Tuy nhiên, trận

lũ lụt lịch sử cuối năm 2020 khiến các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế bị chìm trong mưa lũ Hệ thống giao thông trên địa bàn nhiều nơi bị tê liệt nhiều ngày liền, làm gián đoạn việc thi công Tiếp theo, dịch Covid-19 ập đến, công trường

bị phong tỏa Cứ thế, tiến độ thi công công trình liên tục bị kéo dài…

Đầu tháng 11/2021, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng Quảng Bình, Đại tá Trịnh Thanh Bình, trong khi đi kiểm tra tuyến

chức xã hội nghề nghiệp mới thành lập

- nhưng chúng tôi vẫn luôn trung thành với mục tiêu thiện nguyện Chỉ sau khi phát hành được 8 tháng, BBT Tạp chí đã phát động Chương trình Cầu Nông thôn Biên giới, sau một chuyến cùng Chủ tịch Tổng hội tháp tùng nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang kiểm tra tình hình xây dựng Nông thôn mới ở một huyện biên giới thuộc tỉnh Long An Và chỉ sau 3 năm, Chương trình đã vận động được hơn 270

tỉ đồng, xây dựng được khoảng 300 cầu nông thôn Tuy nhiên, tôi vẫn luôn tìm cơ hội để trở lại với việc thực hiện ý tưởng xây dựng ngôi Đền tưởng niệm liệt sĩ trên Trọng điểm ATP đường 20 Quyết Thắng

Trong một lần đến thăm người bạn đang

là chủ một doanh nghiệp lớn, tôi tâm sự

về nỗi băn khoăn vì một lời nguyện chưa thành của mình Anh, vốn là một sĩ quan quân đội thời bình, sau khi tốt nghiệp đại học Người cha thân yêu của anh cũng là liệt sĩ hy sinh trên chiến trường Trường Sơn Nghe tôi bày tỏ, anh nói ngay: Để em tài trợ… Tôi mừng đến ngỡ ngàng Một lời nói Chỉ một lời nói, không cần văn bản

Nhưng tôi tin vào anh còn hơn bất kỳ bản hợp đồng giấy trắng mực đen nào…

Những công việc tiếp theo, cho đến khi ngôi đền được tổ chức khởi công, cũng là hành trình vượt khó Chỉ riêng địa điểm xây đền, tưởng chừng chỉ cần quyết định của chính quyền tỉnh, thì mấy ngàn mét vuông đất trống đồi trọc trên biên giới, nào có khó khăn gì Nhưng

NôNG THôN MớI

Cùng Đại tá Trần Thế Tuyển (áo sọc) dâng hương tại miếu hang Tám Cô.

32 Tạp chí

Tạp chí 33

giới của Tạp chí Nông thôn Việt, chúng tôi đã vận động được nhiều trăm tỉ, đã xây dựng cả ngàn căn nhà tình nghĩa,

đã xây dựng hàng trăm cây cầu bê-tông, góp phần hoàn thành mục tiêu xây dựng Nông thôn mới ở nhiều làng xã vùng sâu vùng xa, vùng biên giới Những công trình

ấy đều rất có ý nghĩa, rất cần thiết cho những gia đình nghèo, những làng xã khó khăn mà ngân sách Nhà nước chưa với tới Tuy nhiên, điều đọng lại trong tôi vẫn là những ngôi đền Một ngôi nhà tình nghĩa, 5 - 10 năm sau, khi kinh tế gia chủ khá lên, họ sẽ phá đi xây lại Một cây cầu nông thôn tải trọng 5 tấn hôm nay, 10 - 20 năm nữa, hạ tầng giao thông nông thôn phát triển, những cây cầu to hơn, hiện đại hơn sẽ thay thế nó… Còn những ngôi đền,

100 năm, nhiều trăm năm, sẽ vẫn tồn tại với giang sơn, Tổ quốc Đời người thì hữu hạn, nhưng tuổi thọ của những công trình tâm linh thì vĩnh cửu Các thế hệ sau chỉ

có thể tôn tạo, vun bồi Những ngôi đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn ở Ngã ba biên giới (Kon Tum), ở Bến phà Long Đại (Quảng Bình), Bến Tắt bên bờ dòng sông Bến Hải lịch sử (Quảng Trị) và trên Trọng điểm ATP của đường 20 Quyết Thắng (Quảng Bình), sẽ góp vào danh sách các đền đài ghi công các anh hùng liệt sĩ “vì nước quên thân” Trong những địa chỉ tâm linh ấy, đền liệt sĩ trên Trọng điểm

biên giới, đứng ở vị trí Đền đang được xây

dựng, anh điện thoại cho tôi, vui mừng

báo tin công trình sắp hoàn thành Được

tin, tôi bàn với BBT thu xếp công việc để

đi kiểm tra và chuẩn bị cho việc khánh

thành Ngày 19/11/2021, chúng tôi bay ra

Đồng Hới, xe của Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên

phòng, Tỉnh Đoàn và nhà tài trợ - Ngân

hàng LienVietPostBank chi nhánh Quảng

Bình đã chờ sẵn Đoàn đi thẳng lên Phong

Nha, dừng lại ăn trưa và mua đồ lễ viếng

các liệt sĩ hang Tám Cô và miếu y tá Đến

hang Tám Cô, chúng tôi xuống xe vào

đền dâng lễ Từ khi tôi vào đền, một con

bướm nhỏ bay đến đậu trên vai Và từ lúc

đó cho đến khi chúng tôi qua cửa hang,

rồi đốt vàng mã, ước chừng hơn 30 phút,

con bướm chuyển từ vai trái qua vai phải

rồi xuống cánh tay phải và đậu lại đó cho

đến khi tôi đốt gần xong vàng mã, mới vỗ

đôi cánh mỏng bay đi… Qua khỏi hang

Tám Cô, miếu y tá, con đường phía trước

vẫn vậy, rừng núi hai bên vẫn vậy mà sao

trong tôi có cảm giác rạo rực lạ thường

Ngôi đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn

sắp hoàn thành Ngôi nhà tụ họp vong

linh các anh chị hy sinh trên đường 20

Quyết Thắng, trên Trọng điểm ATP, trên

ngầm Cà Roòng… sắp hoàn thành

4.Từ Chương trình NTTS Báo SGGP

đến Chương trình Cầu Nông thôn Biên

ATP đường 20 Quyết Thắng có thể coi là địa điểm “trên đỉnh Trường Sơn” - xa xôi hẻo lánh, ít dân và cận kề biên giới nhất.Nghĩ lại hành trình thực hiện một ước nguyện kéo dài 12 năm, tôi không thể không nói lời cảm ơn đến nguyên Tổng Biên tập báo SGGP Trần Thế Tuyển, người

đã tin cậy để tôi được xây dựng và thực hiện một chương trình thiện nguyện bằng niềm tin rất… tâm linh Cảm ơn những đồng nghiệp đã cùng tôi trong cuộc hành trình ngược xuôi biên giới từ Tây Ninh

ra tới Cao Bằng, qua Chương trình NTTS đến Chương trình Cầu Nông thôn Biên giới Cảm ơn các mạnh thường quân, các nhà tài trợ VietcomBank, VietinBank, LienVietPostBank; UBND Tỉnh, Bộ chỉ huy

Bộ đội Biên phòng và Tỉnh Đoàn Quảng Bình Và đặc biệt, cảm ơn ông Dương Công Minh, người đã quyết định tài trợ trọn gói cho ngôi Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn trên Trọng điểm ATP đường

20 Quyết Thắng

Những hạng mục cuối cùng của Công trình Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn trên Trọng điểm ATP đang gấp rút hoàn thiện Chắc chắn, ngôi đền sẽ được khánh thành trong dịp kỷ niệm sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh - người quyết định

mở đường Trường Sơn và đồng ý lấy ngày sinh của mình làm ngày thành lập đơn vị

mở đường

Trên đất nước Việt Nam có hàng ngàn ngôi đền được xây dựng qua nhiều thế

hệ, để tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ

đã bỏ mình vì nước Đền tưởng niệm liệt

sĩ Trường Sơn trên Trọng điểm ATP đường

20 Quyết Thắng không chỉ là nơi tụ hội vong linh các anh hùng liệt sĩ hy sinh trên chiến trường này Đó còn là dấu mốc, là điểm tựa trấn giữ biên cương Tổ quốc Mai này, đó sẽ là địa chỉ du lịch tâm linh,

có thể đánh thức một vùng đất heo hút, nghèo khó của đồng bào các dân tộc nơi biên giới…

Đứng trước ngôi đền sừng sững giữa đại ngàn, trong lòng tôi cảm xúc dâng trào!

Toàn cảnh công trình đang xây dựng.

34 Tạp chí

NôNG THôN MớI

Ba mươi năm trước, cũng vào mùa nước,

tôi và nghệ sĩ nhiếp ảnh Giản Thanh Sơn

được anh Tám Tấn - Phó Bí thư Huyện ủy

Mộc Hóa, đưa đi kiểm tra chống lũ ở ven

biên giới Nước mênh mông, sông và đồng nước

liền nhau như biển, ấy vậy mà anh Tám Tấn vẫn

định vị được đây là kinh Đòn Dong, kia là kinh Cây

Khô dù bờ kinh đã chìm sâu trong nước, còn cây

khô thì chỉ là cái tên

Năm nay trở lại Bình Hòa Tây và Bình Phong

Thạnh mới hay Mộc Hóa giờ có thêm xã mới Bình

Thạnh Tôi đã chuẩn bị túi nhựa bao máy ảnh,

mang dép cao su để đi tắc ráng nhưng Vũ Đình

Trúc, Giám đốc Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng

huyện Mộc Hóa, người hướng dẫn chúng tôi, hớn

hở thuyết minh: đã có đường nhựa, đường bê tông

cho xe bốn bánh đến tận các xã, ấp Với sở thích

của dân phượt nhiếp ảnh, tôi và nghệ sĩ nhiếp ảnh

Phạm Tên chọn cách di chuyển bằng xe gắn máy

Qua Cửa Đông Kiến Tường một đoạn ngắn,

Trúc rẽ phải vào con đường láng nhựa Xe bon bon

qua những xóm nhà, vườn cây trù phú, y hệt như

những làng xóm, phố thị các tỉnh phía Nam chứ

không phải đang đi trên Đồng Tháp Mười mùa

nước Xuyên qua đoạn đường hai bên trồng cây

chuông vàng trổ hoa rực rỡ, một cây cầu bê tông

khang trang mở ra chào đón Tôi giật mình vì cái

Lê đại aNh kiệT

Chuyện đất lành chim đậu đang diễn ra ở xã Bình Thạnh (Mộc Hóa, Long An) với cả nghĩa đen và nghĩa bóng

Những cây cầu mới không chỉ nối những bờ kênh mà còn “dẫn”

đàn chim én về cho mùa xuân trù phú hơn trên đất biên giới xa xôi.

tên quen thuộc: cầu Kinh Cây Khô Nhỏ - cái đồng nước ngập sâu ngày nào nay đã thành vườn tược đường sá thế này ư?

Cho Cầu trọn gói, xã huyện làm đường, dân hiến đất

Trúc tươi cười giải thích đây là một trong 10 cây cầu trên con lộ liên xã mà cũng là liên huyện, nối từ Bình Hiệp của thị xã Kiến Tường qua Bình Hòa Tây, Bình Thạnh của huyện Mộc Hóa và liên thông với Tân Hiệp của huyện Thạnh Hóa Con lộ chạy song song với kinh 61 nên có tên là đường Bắc kinh 61 Trước đây đường hẹp, cầu hẹp chỉ 1m ngang Nhờ chương trình Cầu Nông thôn Biên giới của Tạp chí Nông Thôn Việt vận động tài trợ kinh phí xây cầu, huyện đã đầu tư kinh phí mở rộng đường, vận động nhân dân hiến đất Như phép lạ, chỉ sau 2 năm, tuyến đường huyết mạch dài 15km xuyên qua đồng nước đã hoàn thành Cầu Cây Khô Nhỏ là cầu cuối cùng của tuyến đường đang hoàn thiện, vừa được nghiệm thu trong tháng 12/2021.Tôi chợt nhớ đoạn Tỉnh lộ 49 từ Tuyên Nhơn đi Kiến Bình chỉ 25km mà tỉnh Long An phải huy động nhân lực,

Tạp chí 35

vật lực nhiều năm trời mới đào đắp xong, vậy mà với

huyện nghèo mới thành lập, con đường đã hoàn thành

chỉ sau 2 năm Trúc đắc ý giải thích: “Đây là nhờ bí quyết

độc chiêu của Chương trình Cầu Nông Thôn Họ đầu tư

trọn gói từ nguồn vốn, thiết kế thi công mỗi cây cầu với

mặt cầu rộng 4m, trọng tải 5 tấn, trên dưới 1 tỉ đồng tùy

theo độ dài, địa thế khu vực… với điều kiện: địa phương

phải làm đường vô cầu theo đúng chuẩn 4m cho xe ô tô

đi được Nhờ vậy, công việc và kinh phí của huyện nhẹ

đi nhiều Phần đối ứng 20% vốn làm cầu của xã chủ yếu

là đất làm đường vào cầu Phần này xã vận động người

dân hiến tặng Xưa nay đi lại vận chuyển bằng đường

thủy vừa chậm, vừa trúc trắc, nên nghe có đường ô tô,

người dân sẵn lòng hiến đất Người ít thì vài trăm mét

vuông, trung bình 400 - 500m2 Đặc biệt, ông Phan

Đình Tùng ở dốc cầu Cây Khô Nhỏ hiến trên 900m2 đất

Hóa ra của cho đã quan trọng mà cách cho càng quan

trọng hơn Cách cho cầu trọn gói, đi kèm điều kiện có

đường đồng bộ của chương trình Cầu Nông thôn Biên

giới - Tạp chí Nông thôn Việt vừa trợ lực, vừa “gây men”

cho chính quyền và nhân dân địa phương chung sức

chung lòng cải thiện hệ thống giao thông

Chi phí giảm, thu nhập tăng

Đi từ Bình Hòa Tây vào Bình Thạnh, tôi cố tìm kiếm hình ảnh đồng nước ngày xưa nhưng vô vọng Hai bên

đường là vườn cây, đồng lúa, những ruộng lúa được

cấy bằng máy thẳng hàng, đều tăm tắp Hầu hết nhà cửa dân

cư đã bê tông hóa, thỉnh thoảng

có những biệt thự khang trang mang dáng dấp thị thành Có những đoạn đường người dân trồng hoa kiểng 2 bên vệ đường tạo ra sắc màu tươi tắn Có cầu,

có đường, bộ mặt cuộc sống Bình Thạnh đã thay đổi mà chừng như tâm thế, niềm

vui của người dân cũng được nâng lên qua ý thức làm

đẹp không chỉ trong sân mà ngay cả lối đi qua nhà

Đồng Tháp Mười là đất thấp, đất phèn, muốn sản xuất phải đào kinh xả phèn, cũng là mở giao thông

thủy, nên khi chuyển sang giao thông bộ phải làm rất

nhiều cầu qua các ngã tư kinh Có đoạn chỉ vài trăm

mét đã có đến 3 - 4 cây cầu, cũng có cây cầu chỉ cái tên

cũng đủ hiểu vai trò quan trọng của nó: Cầu Ba Xã Đó

là tâm điểm giao nhau giữa ba xã Bình Hòa Đông, Bình

Hòa Tây, Bình Thạnh Dân cư càng đông, quy hoạch

phát triển thay đổi nhanh, trường học cũ bị rơi vào ốc

đảo, phải xây cầu để trẻ con đến trường thuận lợi như cầu Đường Bàng - Biên Phòng Cây cầu không chỉ giải quyết nhu cầu đi lại mà còn mở đường tri thức cho trẻ

em đi vào tương lai

Nói về lợi ích và hiệu quả của 10 cây cầu trong chương trình xây dựng Nông thôn mới, anh Nguyễn Văn Cương - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Thạnh - cười rạng rỡ: “Lợi ích thì nhiều lắm, khó mà nói hết”! Anh cho biết chính 10 cây cầu và con đường Bắc kinh 61 là xương sống kết nối với các thiết chế khác để xã vững vàng đón nhận danh hiệu xã Nông thôn mới vào năm tới Trên trục đường này, xã vừa xây thêm một trường Tiểu học và THCS thứ hai với phòng ốc khang trang, diện tích khuôn viên rộng đến 3ha Hiện nay, toàn xã

có 300 học sinh Tiểu học và 170 học sinh THCS, trước đây chưa có trường, các em học lớp 6 đến lớp 9 phải lên tận thị trấn Bình Phong Thạnh cách đây 16km để học tiếp Hiện nay, 80% hộ dân đã được kết nối với đường

bộ 4m Việc cấp cứu, chữa bệnh bằng xe ô tô đã thuận lợi dễ dàng Người dân không phải lo chết oan vì chống xuồng đi bệnh viện

Con đường và những cây cầu nông thôn đã thay đổi căn bản hoạt động sản xuất và sinh hoạt đời sống người dân Chỉ 3 năm trước đây, việc vận chuyển hàng hóa, vật tư thiết bị nông nghiệp, nông sản… 100% là đường thủy, vừa chậm vừa bất tiện, chi phí lại cao Hiện nay, cán cân vận chuyển thủy - bộ đã cân bằng 50/50, giúp chi phí vận chuyển vật tư xây dựng, nông nghiệp hay thiết bị máy móc giảm đến 30%; các dịch vụ nông nghiệp như cấy, sạ lúa… có thể giảm đến 29% Ngược lại, việc thu mua nông sản thuận lợi hơn nên giá lúa và các loại nông sản khác tăng lên Riêng giá lúa sau khi

có cầu đã tăng khoảng 200 đồng/kg Với nông dân đây

là số tiền có ý nghĩa rất lớn, là phần lãi ròng của họ Đặc biệt, có đường giao thông, tiêu thụ nông sản thuận lợi, người dân tự tin chuyển đổi 279ha đất lúa sang cây ăn trái theo quy hoạch của huyện, chủ yếu là thanh long, mít, dưa hấu, bưởi…

Trên đường đi, tôi nhìn thấy một số nhà hộp cao tầng kiểu nhà yến và có tiếng chim ríu rít Anh Cương

hể hả nói đó là cái mới 100% ở địa phương Từ ngày có đường, có cầu chuyên chở vật liệu xây dựng dễ dàng, nhiều người dân đã xây nhà ở và nhà nuôi yến Không chỉ người tại địa phương mà có 6 hộ từ nơi khác đến xây nhà yến Không biết hiệu quả ra sao, hỏi thì họ chỉ cười cười nhưng số nhà yến cứ tăng không ngừng, mỗi người xây từ 1 tới 3 nhà Như ông Nguyễn Văn Ren ở ấp Chuối Tây đã xây 3 nhà yến và đang xây cái thứ tư

CON ĐƯỜNG Và NHữNG

CÂy CầU NÔNG THÔN Đã

THAy ĐổI CăN BẢN HOạT

ĐộNG SẢN XUẤT Và SINH

HOạT ĐỜI SỐNG NGƯỜI DÂN

vá, thiếu các yếu tố thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững Thế nên khi triển khai Chương trình xây dựng Nông thôn mới (NTM) vào năm 2009, công tác quy hoạch NTM được xác định là nhiệm vụ trọng yếu số 1

Dù vậy cho đến nay, chất lượng quy hoạch NTM ở khu vực miền núi phía Bắc vẫn chưa có nhiều tiến triển, nếu không muốn nói là còn rất thấp

Nguyên nhân của tồn tại này, trước hết phải kể đến việc thiếu đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp về quy hoạch nông thôn; sau đó là do Quy hoạch KT-XH 2010

- 2020 ở hầu hết các huyện thuộc các tỉnh miền núi đều chưa hoàn thiện Quy hoạch ở xã chỉ vạch ra được

vị trí đặt hạ tầng cơ bản như trục chính các tuyến giao thông, đường điện, hệ thống cấp nước sạch, trụ sở, trường học, trạm y tế Các quy hoạch khác như sản xuất, quy hoạch sử dụng đất rất sơ sài, thiếu căn cứ thực tế Ở cấp thôn bản, các nội dung quan trọng của quy hoạch nhằm nâng cao đời sống cư dân NTM như cải tạo nhà ở; tôn tạo hệ thống tiêu thoát nước, xử lý rác thải, nước thải sinh hoạt; cải tạo vườn ao tạp để có sinh cảnh đẹp và có thu nhập… bị lãng quên

Những hạn chế đó đã ảnh hưởng xấu tới định hướng phát triển KT-XH theo mục tiêu NTM của từng vùng, từng xã đến các bản làng và tất yếu ảnh hưởng tới không gian phát triển, kiến trúc cảnh quan và đầu

tư, nhất là những điểm có nhu cầu phát triển mới, có tốc độ nhanh như thị trấn, thị tứ, khu du lịch

Kiến trúC Cảnh Quan Của bản làng ít đượC Coi trọng, Chưa

Quản lý đúng mứCHiện nay, việc xây dựng ở nông thôn miền núi hầu hết đều tự phát, thiếu quy hoạch, thiếu chuẩn mực kiến trúc Việc nghiên cứu các mẫu nhà ở tiện nghi, hiện đại, phù hợp với lối sống văn minh nhưng vẫn giữ được nét đặc trưng của văn hóa bản địa ít được quan tâm, hướng dẫn nên kiến trúc cảnh quan chung ở các thôn bản ngày càng pha tạp, mất đi vẻ đẹp tự nhiên vốn có của các bản làng vùng cao

Một ví dụ điển hình nhất là trong chương trình di dân thủy điện Sơn La giai đoạn 2007 - 2013 Theo đó, 22.000 hộ đồng bào 8 dân tộc phải di dời đến khoảng

250 điểm, cụm dân cư mới Lẽ ra đây sẽ là cơ hội tốt

để tạo dựng nên những thôn bản mới văn minh mà vẫn đậm bản sắc riêng của từng dân tộc Thế nhưng, nhà nước chỉ lo đến hạ tầng cơ bản như điện, đường giao thông, trụ sở chính quyền, trường trạm, nước sạch… Rốt cuộc, các thôn bản mới biến thành những khu dân cư khô khan, tạp nham không bản sắc Cơ hội khai thác du lịch văn hóa để làm giàu hơn cho người dân và chính quyền từ những thôn bản mới vuột mất

Cơ hội thu hút đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội từ khu vực dân cư mới cũng tan biến

TăNg miNh Lộc

Phó Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam Nguyên Cục trưởng, Chánh Văn phòng điều phối NTM Trung ương

Nếu nông thôn có 3 chức năng chủ yếu: sản xuất nông nghiệp để

tạo cái ăn nuôi xã hội; giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; là hệ sinh

thái cho đời sống con người, thì kiến trúc cảnh quan là yếu tố quan

trọng, tác động trực tiếp đến 2 chức năng lớn của nông thôn: giữ

gìn bản sắc văn hóa dân tộc và đảm bảo hệ sinh thái Quan trọng là

vậy nhưng sau hơn 11 năm xây dựng Nông thôn mới, kiến trúc cảnh

quan khu vực miền núi phía Bắc vẫn là yếu tố ít được chú ý

36 Tạp chí

mãi đẹp?

cảnh quan miền núi

Làm thế nào để

Tạp chí 37

Nhâm Dần

Kiến trúc cảnh quan phải được coi trọng Xây dựng NTM rất cần sự tác động của giới kiến trúc sư nếu muốn có được những vùng quê trù phú, xinh đẹp

và có bản sắc Để có thể tạo ra không gian sống tốt hơn, tiện ích, văn minh hơn cho cư dân nhưng vẫn bảo tồn, phát huy được bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc, các cơ quan hữu trách, các cộng đồng dân cư địa phương cần làm rõ đâu là bản sắc văn hóa dân tộc của địa phương, bản sắc đó được thể hiện như thế nào, ra sao, ở đâu Chỉ khi làm rõ được những yếu tố này, các nhà kiến trúc mới có thể thiết kế kiến trúc cảnh quan phù hợp cho từng nơi để chính quyền địa phương căn cứ vào đó mà giám sát, quản lý và người dân có cơ sở thực hiện

Tiếp đó cần hoàn thiện công cụ quản lý kiến trúc cảnh quan nông thôn Muốn quản lý các hoạt động trong lĩnh vực kiến trúc cảnh quan nông thôn, trước hết, cần cụ thể hóa Luật Xây dựng bằng các định chế liên quan hoạt động kiến trúc cảnh quan Trong đó, cần có các quy định cụ thể về mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung, lĩnh vực hoạt động, các biện pháp chế tài… làm

cơ sở cho cán bộ và cơ quan quản lý cũng như người dân thực thi

Quản lý kiến trúc cảnh quan là lĩnh vực mới, đòi hỏi người thực thi nhiệm vụ phải am hiểu nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trình độ chuyên môn Để nâng cao năng lực trong lĩnh vực này, cần có kế hoạch đào tạo, tuyển dụng cũng như định danh trong hệ thống - đặc biệt là ở cấp cơ sở - đối với công chức thực hiện nhiệm vụ quản lý kiến trúc cảnh quan Chỉ khi có đội ngũ cán bộ cơ sở có kiến thức, có trách nhiệm và có công cụ pháp lý tốt trong thực thi thì mới hy vọng kiến trúc cảnh quan được tuân thủ nghiêm túc, đặc biệt là trong xây dựng NTM ở vùng cao

Ngoại trừ một số thôn bản lân cận thị xã, thị trấn

và làng du lịch còn nhìn chung, tác động của giới kiến trúc sư để tạo ra không gian sống tốt hơn, văn minh hơn cho đồng bào các dân tộc dường như chưa được lưu ý Ngay cả vấn đề quản lý kiến trúc cảnh quan cũng bị buông lỏng, để người có quyền sử dụng đất xây nhà ở, công trình phụ tùy ý, kiểu dáng tự sáng tác

Tình trạng người dân tự khoét núi ven các trục giao thông để xây nhà hoặc dựng nhà ven suối vi phạm chỉ giới an toàn vẫn diễn ra thường xuyên Bình quân mỗi năm, khu vực miền núi phía Bắc có khoảng 200

hộ bị ảnh hưởng bởi tình trạng sạt lở núi hoặc lũ cuốn

Ờ cấp xã, cán bộ chuyên môn và lãnh đạo xã chưa coi

đó là nhiệm vụ của mình và cũng rất thiếu kiến thức

để thực hiện Quan trọng hơn, Luật Xây dựng hiện

hành chưa cụ thể hóa việc quản lý kiến trúc cảnh quan ở nông thôn nên dù có ý thức trách nhiệm, cán bộ xã hay thôn bản cũng khó thực thi Nói cách khác, chúng

ta đang không chỉ thiếu đội ngũ cán bộ có tâm, có tầm mà còn thiếu công cụ quản

lý cho lĩnh vực này nên khi kinh tế phát triển, người dân có nhu cầu xây dựng mạnh thì bộ mặt bản làng ngày càng xộc xệch hơn, cảnh quan thiên nhiên càng bị biến dạng theo hướng tiêu cực hơn

làm gì để KhắC phụC?

Về tổng thể, kiến trúc cảnh quan chỉ hiệu quả khi một vùng, một làng bản có được định hướng phát triển đúng và có động lực phát triển mạnh mẽ Việc sửa chữa sự lệch pha của các đồ án quy hoạch cần phải bắt đầu từ việc rà soát lại quy hoạch cấp tỉnh để đảm bảo quy hoạch này là “xương sống”, là cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy hoạch của huyện và xã

Trước đây, do nôn nóng đạt chuẩn NTM, nhiều tỉnh miền núi phía Bắc đã đề nghị hạ thấp quy chuẩn hạ tầng (được quy định trong Bộ tiêu chí quốc gia NTM)

và Chính phủ đã cho phép các tỉnh được quy định

cụ thể quy chuẩn hạ tầng trên địa bàn Sau 5 năm, kiểm tra lại mới thấy nhiều tỉnh đã hạ thấp quá mức các quy chuẩn mà không tính đến sự phát triển bền vững Do đó, để có căn cứ hợp lý cho quy hoạch, phải nghiên cứu, điều chỉnh lại các tiêu chuẩn, quy chuẩn

hạ tầng (giao thông, nhà văn hóa, khu thể thao, nhà ở…) phù hợp với đặc thù NTM của vùng cao và đảm bảo cho sự phát triển bền vững của vùng này Cần lưu ý, để quy hoạch “có sức sống”, các mục tiêu phát

QUy HOạCH Là ĐịNH

HƯớNG PHÁT TRIểN, DO

Vậy, RẤT CầN ĐƯợC ĐầU

TƯ XứNG ĐÁNG ĐầU TƯ

38 Tạp chí

từ “câu chuyện sản phẩm”

oCop -

báu Vật Của làng Quê

Các mô hình thành công trên thế giới

đều coi OCOP chính là các báu vật của

từng làng quê Nó có thể có quy mô không

lớn nhưng độc đáo và thấm đẫm giá trị

văn hóa, thổ nhưỡng nơi chốn cũng như

kỹ năng của người làm ra nó Đây chính là

điểm mạnh nhất, là sự đặc sắc bản địa để

sản phẩm OCOP có lợi thế khi cạnh tranh

trên thương trường Những điều đó góp

phần tạo nên câu chuyện và dấu ấn riêng

biệt cho từng sản phẩm, trở thành công

cụ hiệu quả trong việc quảng bá cũng

như sự thu hút cho OCOP Nói cách khác,

bán sản phẩm OCOP là bán câu chuyện

của sản phẩm Trong Bộ tiêu chí quốc gia

về đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP

của Việt Nam, riêng phần “Câu chuyện

sản phẩm” chiếm 10/100 điểm, chưa kể 3

điểm cho tính sáng tạo về ý tưởng của sản

phẩm Điều này cho thấy “câu chuyện

sản phẩm” rất quan trọng

“Câu chuyện sản phẩm” Các yếu tố đặc hữu địa phương còn ít được khai thác; thông tin gắn liền với địa danh, con người, văn hóa, câu chuyện lịch sử hay bảo vệ môi trường của sản phẩm còn thiếu, nội dung câu chuyện dài dòng nhưng thông điệp về giá trị sản phẩm quá ít… Một ví dụ: trà mãng cầu của Sóc Trăng tham gia OCOP 5 sao quốc gia năm 2020, đơn

vị sản xuất chỉ có một thông điệp là trà thơm ngon, tốt cho sức khỏe - vốn sản phẩm nào cũng nói vậy – mà không khai thác câu chuyện trà mãng cầu Xiêm ở vùng Ngã Năm, Sóc Trăng khai thác từ cây mãng cầu gai ghép với gốc bình bát hoang dại để phù hợp với vùng đất trũng quanh năm phèn, mặn Việc ghép 2 loại cây này cho ra những cây mãng cầu đặc biệt có trái quanh năm, hương vị trái rất khác biệt Trong khi đó, một cơ sở ở Thái Nguyên phát triển sản phẩm mới là trà tứ quý Trà Thái Nguyên thì nhiều người biết, nhưng sản phẩm này được nhà sản xuất

Ở nước ta hiện nay có gần 8.000 sản phẩm tham gia Chương trình OCOP, trong

đó có 5.021 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên

Trong khi các sản phẩm 4 - 5 sao hầu hết đều làm khá tốt phần “Câu chuyện sản phẩm” thì các sản phẩm còn lại vẫn chưa

ổn Dân làng có thể kể vanh vách cái bánh này ngon làm sao, cái chổi kia làm cầu kỳ thế nào, chai rượu ủ men bằng công nghệ đặc biệt của địa phương nổi tiếng cả vùng nhưng chỉ là nói miệng với nhau, không có gì bảo chứng Khi bán sản phẩm ra thị trường ngoài địa bàn xã hay huyện, khách hàng không thể biết nó đặc sắc ở chỗ nào Vì vậy, khi chuẩn bị hồ

sơ chấm điểm OCOP, gần 80% sản phẩm phải bổ sung “câu chuyện sản phẩm” và tìm cách “bảo chứng” thông qua việc in lên bao bì, tờ rơi hoặc đưa lên website, dựng phim ngắn

Không chỉ người sản xuất, ngay cán

bộ cơ sở nhiều nơi cũng chưa hiểu hết

ý nghĩa cũng như cách thức xây dựng

Ts đẶNg VăN cưỜNg

Câu chuyện của sản phẩm chính là thứ có thể chạm đến cảm xúc và trái tim, làm thay đổi hành vi và trở thành một phần lý do thúc đẩy khách hàng mua hàng Khởi nguồn từ Nhật Bản, Mỗi làng một sản phẩm - OCOP của Việt Nam bám chặt nguyên tắc phát huy nội lực, hướng đến chất lượng xuất khẩu và chủ thể luôn đổi mới sáng tạo

Tạp chí 39

phát từ chính niềm tự hào của người dân, của cộng đồng về sản phẩm đó Chỉ có họ mới kể ra được lịch sử hình thành và phát triển sản phẩm như thế nào, nó có sự tích

gì, nét văn hóa ra sao Bên cạnh đó rất cần các chuyên gia hỗ trợ để có thể tìm ra các lợi thế khác, ví dụ trà hoa vàng ở Ba Chẽ - Quảng Ninh có hàm lượng hoạt chất cao hơn nơi khác không, hay mật ong bạc hà ở Mèo Vạc - Hà Giang thơm ngon hơn những nơi khác vì thổ nhưỡng, khí hậu vùng núi tai mèo ấy khác biệt và tinh khiết thế nào

so với những nơi khác…

Điều quan trọng nhất, đó phải là câu chuyện có thật Nhiều sản phẩm OCOP hiện nay mắc lỗi ở thông tin in trên bao bì chưa đúng sự thật hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền kiểm định Nhiều sản phẩm quảng bá chữa được cao huyết áp, giảm

mỡ máu, giảm béo… nhưng chỉ dựa vào kinh nghiệm hoặc truyền tụng dân gian

mà chưa có bằng chứng khoa học và chưa được cấp có thẩm quyền nào xác nhận

Cùng góp sứC để xây dựng “Câu Chuyện

sản phẩm”

Thời gian tới, “Câu chuyện sản phẩm”

vẫn giữ số điểm cao trong thang điểm đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP Để có thể xây dựng những “câu chuyện sản phẩm”

xây dựng câu chuyện: sản phẩm gồm 4

hộp, mỗi hộp là một loại trà thu hoạch vào

từng mùa khác nhau trong năm: xuân, hạ,

thu, đông, do vậy, mỗi hộp có một hương,

vị đặc sắc riêng; để làm được bộ trà này

mất cả năm và rất công phu… Cách dẫn

dắt này tạo nét mới, tính độc đáo và sự tò

tính độc đáo địa phương Nó tạo nên lợi

thế đặc biệt mà hàng hóa sản xuất công

nghiệp quy mô lớn không thể có được

Người Israel rất thành công trong lĩnh vực

nông nghiệp, vì khẩu hiệu của họ là “I AM

UNIQUE” (tạm dịch: Tôi là duy nhất/Chỉ tôi

mới có) Trà mạn của ta bán tầm hai, ba

trăm ngàn đồng một ký, trà đinh tầm hơn 3

triệu, trà Shan cổ thụ hơn chục triệu đồng

Nhưng trà Đại hồng bào bên Trung Quốc

có giá trên 35 tỷ đồng/kg, bởi vì mọi người

tin rằng nó quý, nó hiếm, câu chuyện sản

phẩm của nó làm người mua thể hiện

được đẳng cấp và thấy may mắn, tự hào

khi mua được nó

Xây dựng câu chuyện sản phẩm có

thể giúp giá sản phẩm OCOP tăng lên

nhiều lần Mà muốn làm tốt, phải xuất

CÂU CHUyệN SẢN PHẩM

Là THÔNG ĐIệP Mà CHỦ THể OCOP MUỐN TRUyềN TẢI ĐẾN CộNG ĐồNG NHằM THAy ĐổI CẢM XúC CỦA NGƯỜI MUA Nó MANG GIÁ TRị VÔ HìNH NHƯNG LạI Có THể CHạM ĐẾN CẢM XúC Và TRÁI TIM, LàM THAy ĐổI HàNH VI Và TRỞ THàNH MộT PHầN LÝ DO KHIẾN KHÁCH HàNG MUA HàNG VớI OCOP, THÔNG ĐIệP CỦA SẢN PHẩM CòN ẩN CHứA CẢ NIềM Tự HàO CỦA VùNG QUê Và NGƯỜI QUê LàM RA Nó

có ý nghĩa thực tế hơn, hiệu quả hơn, trước tiên, công tác truyền thông cần đi trước một bước để khơi gợi được niềm tự hào của chủ thể, của cộng đồng địa phương nhằm bảo tồn, phát triển sản phẩm và thúc đẩy các cơ quan quản lý nhà nước thấy trách nhiệm của mình trong việc triển khai OCOP Phát triển OCOP không phải việc của riêng ngành nông nghiệp mà là vấn đề của văn hóa, du lịch, xúc tiến thương mại, là việc tạo dựng sức mạnh mềm của địa phương, của quốc gia Chỉ cần 1 bộ phim Squid Game mà

cả thế giới đang “phát cuồng” với việc làm bánh dân gian và chơi trò chơi dân gian của Hàn Quốc là một ví dụ

Công tác đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho từng nhóm đối tượng, từng nhóm sản phẩm, từng khâu trong chuỗi giá trị OCOP cũng cần được mở rộng thông qua việc xây dựng nhiều bộ bài giảng phù hợp Để thích ứng với tình hình mới, cần phát triển việc đào tạo từ xa và tập huấn trực tuyến, sớm hình thành và phát triển các trung tâm khởi nghiệp và sáng tạo ở cấp vùng, cấp tỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu rất lớn và đa dạng của chủ thể OCOP Câu chuyện sản phẩm của OCOP cần rất nhiều

tư vấn, chuyên gia, nhất là chuyên gia

về văn hóa, mỹ thuật công nghiệp, công nghệ chế biến để hỗ trợ các chủ thể OCOP xây dựng câu chuyện sản phẩm hiệu quả, song song đó là việc thể chế hóa cơ chế tài chính cho hoạt động tư vấn, hỗ trợ chủ thể tài liệu hóa câu chuyện sản phẩm

Cuối cùng, tăng cường mạnh mẽ hoạt động xúc tiến thương mại - giải pháp đặc biệt quan trọng giúp sản phẩm OCOP tồn tại, phát triển Xúc tiến thương mại cần có điểm ưu tiên, tôn vinh cho các sản phẩm

có câu chuyện hay, độc đáo, thể hiện đặc sắc bản địa

Sản phẩm OCOP có bán được nhiều thì người dân mới tiếp tục tham gia tích cực

và tái đầu tư phát triển sản phẩm mới Có vậy, giá trị OCOP, giá trị của văn hóa bản địa mới được bảo tồn một cách hiệu quả

40 Tạp chí