Tạp chí Nông Thôn Việt số 70 - Tháng 11.2021.pdf

Giá vật tư, nguyên liệu đầu vào, chi phí logistics tăng mạnh khiến lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp không tương xứng với giá trị tăng trưởng của ngành… Thực tế cho thấy, nền nông n

Nông nghiệp Việt Nam:

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 3

DUY NHẤT chỉ có tại LienVietPostBank

DUY NHẤT chỉ có tại LienVietPostBank

Được triển khai từ ngày 12/7/2021

PHÍ

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 5

www.nongthonviet.com.vn

Sacmautho cam

Nông nghiệp Việt Nam:

Khát vọng trở thành thước đo mức độ bền vững của quốc gia Đào tạo nguồn nhân lực cho nông nghiệp số

Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

Võ Trọng Nghĩa - KTS

Hồ Thị Tú Anh - Nhà báo

Thư ký Tòa soạn

Nguyễn Thị Mai Phương Đặng Thị Thùy Dung

26 Phạm Văn Đồng, Quận Cầu Giấy,

Thành phố Hà Nội Điện thoại: 091 3460692

In tại CT TNHH Quảng cáo và

Thương mại Dương Phong

Khổ in (21 x 29)cm

Ảnh bìa: Ứng dụng thổ cẩm truyền

thống vào thời trang hiện đại

Nguồn: theMay

vỚi sự Tham gia cỦa

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan, PGS.TS Nguyễn Duy Thiệu, TS Vũ Trọng Khải, Tân Thành, Minh Lê, ThS Vũ Tuấn Anh, Ngọc Hằng, Cẩm Hà, Thảo Lư, Lê Quyên, Tuệ Minh, Minh Huy, ThS Trần Trọng Triết, Nguyễn Thị Thành Luận, Huy Đằng, Quý Lâm, Quỳnh Hương, Phan Quốc Vinh, Lương y Diệp Bình, Lê Thị Xuyên, Đông Khánh, Nhật Huy, Bảo Hướng, Tường Nguyễn, Trương Thúy, Hồng Nguyễn, Tuấn Anh Thùy Dung, Nguyệt Ánh, Kim Hoa, Anh Khôi, Minh Quang, Đặng Thùy, Phương Minh, Bá Anh, Huyền Trang, Thanh Huyền, Tam Diệp

giÁ: 30.000 đồng

www.nongthonviet.com.vn

đào tạo nguồn

nông nghiệp Việt nam:

Khát Vọng trở thành thước đo mức độ bền Vững của quốc gia

14

tp.hcm: bổ sung nguồn nước mặt

để giảm Khai thác nước ngầm

34

làm giàu nhờ cây chuối

22

10

Mục lục

công nghệ nông nghiệp trên đôi cánh bay

24

100 95

20

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 7

làng nghề Việt: sắc màu thổ cẩm

38 40

PLASTICS

VIET RICEOrganic

CÔNG TY CỔ PHẦN HIM LAM

nơi thờ phụng tổ nghề nông nghiệp

thơm lừng

cá bống Kho tiêu của nội

41

mới ghi nhận trong nước là 905.558, trong

đó có 813.315 ca đã được điều trị khỏi Việt

Nam hiện ghi nhận 21.966 ca tử vong Tổng

số liều vắc-xin phòng Covid-19 đã được tiêm

tính đến 30/10 là 78.940.403 liều, trong đó

tiêm 1 mũi là 55.578.783 liều, tiêm 2 mũi là

23.361.620 liều Ngày 14/10, Bộ Y tế đã đồng

ý tiêm vắc-xin cho các đối tượng từ 12 - 17

tuổi theo lộ trình từ tuổi cao đến thấp

Thông qua Nghị định 128/NQ-CP của Chính

phủ về việc thích ứng an toàn, linh hoạt và

kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19, Việt Nam

từng bước mở cửa các hoạt động kinh tế, di

chuyển nội địa Từ 21/10, các tỉnh thành đã

công bố 4 cấp độ dịch theo tiêu chí của Bộ Y

tế, trong đó 26 tỉnh thành là vùng xanh (bình

thường mới) gồm: Hà Nội, Hải Phòng, Bà

Rịa-Vũng Tàu ; 33 tỉnh thành ở vùng vàng (nguy

cơ trung bình) gồm: TP.HCM, Bình Dương, Long

An ; không có tỉnh thành nào đang ở cấp độ 3

(nguy cơ cao) và cấp độ 4 (nguy cơ rất cao)

Ngày 19/10, Quốc hội đã ban hành Nghị

quyết số 406/NQ-UBTVQH15 về một số giải

pháp nhằm hỗ trợ DN, người dân chịu tác

động của dịch Covid-19 Theo đó, giảm 30%

thuế thu nhập DN phải nộp năm 2021, miễn

thu nhập cá nhân, thuế GTGT và các loại thuế

khác, miễn tiền chậm nộp phạt trong năm

2020 và 2021 với các khoản nợ thuế, tiền thuê

và sử dụng đất đối với DN và tổ chức

Ngày 20/10, kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XV

chính thức khai mạc Do dịch Covid-19 diễn

biến phức tạp, kỳ họp này được tổ chức theo

hình thức kết hợp họp trực tuyến và họp tập

trung, chia thành 2 đợt, dự kiến bế mạc vào

ngày 13/11 Theo nội dung chương trình, Quốc

hội xem xét, thông qua 2 dự án luật, 5 dự thảo

Nghị quyết (theo quy trình tại một kỳ họp) và

xem xét, cho ý kiến đối với 5 dự án luật

Tính đến 30/10, tổng số ca mắc Covid-19 trên toàn cầu là trên 246 triệu ca, trong đó trên 223 triệu ca đã được điều trị khỏi Tổng số

ca tử vong là hơn 5 triệu ca, Các quốc gia đang bước vào mùa đông

có dấu hiệu gia tăng ca nhiễm, đặc biệt là tại Nga, Anh, Ukraine, Đức và Latvia Tại Châu Á, Singapore và Lào ghi nhận ca mắc cộng đồng cao nhất từ khi có dịch Covid-19, Trung Quốc cũng đã phải hủy các chuyến bay và đóng cửa trường học khi phát hiện 1 chùm

ca bệnh khi du lịch Trái lại, một số nước lại gỡ phong tỏa sau thời gian dài như Úc, Thái Lan và Hàn Quốc

Ngày 4/10, ông Fumio Kishida chính thức nhậm chức Thủ tướng Nhật Bản, thay cho ông Yoshihide Suga, người vừa từ chức sau chưa đầy một năm tại vị Nhà chính trị 64 tuổi quê Hiroshima phản đối việc phát triển năng lực nguyên tử của Nhật và sẽ phải gánh vác việc hồi phục kinh tế sau đại dịch Covid-19

Ngày 3/10, Hiệp hội Các nhà báo điều tra quốc tế (ICIJ) công bố

“Hồ sơ Pandora” dựa trên 11,9 triệu tài liệu thu được từ 14 công

ty dịch vụ tài chính trên thế giới Hồ sơ cho thấy mối liên hệ của gần 1.000 công ty ở các thiên đường thuế nước ngoài với hơn

330 chính trị gia của 90 quốc gia trên thế giới Trong đó, hồ sơ tiết lộ cách thức một số chính trị gia quyền lực nhất đã sử dụng các công ty bí mật ở nước ngoài để che giấu tài sản

Ngày 23/10, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ - Tayyip Erdogan cho biết ông

đã chỉ đạo Bộ Ngoại giao trục xuất các đại sứ của Mỹ và 9 quốc gia phương Tây khác vì yêu cầu trả tự do cho nhà hoạt động Osman Kavala, 7 người trong số đó là đại sứ của các đồng minh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ Trước đó, Kavala đối mặt với loạt cáo buộc liên quan các cuộc biểu tình chống chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ năm 2013 và âm mưu đảo chính lật đổ Tổng thống Erdogan bất thành năm 2016

Ngày 24/10, Chính quyền quân sự tại Myanmar cam kết hợp tác

“nhiều nhất có thể” với kế hoạch hòa bình đã được nhất trí trước

đó với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), bất chấp việc ASEAN mới đây đã quyết định không mời nhà lãnh đạo quân đội Myanmar dự Hội nghị thượng đỉnh ASEAN sắp tới

Ủy ban Giải Nobel Na Uy tuyên bố Giải Nobel Hòa bình năm

2021 thuộc về 2 nhà báo điều tra Maria Ressa (người Mỹ, gốc Philippines) và Dmitry Muratov (người Nga) vì những hoạt động liên quan tới tự do báo chí Maria Angelita Ressa là một nhà báo nổi tiếng, đồng sáng lập và là Giám đốc điều hành của tờ Rappler Trong khi Dmitry Muratov là chủ bút của tờ báo tiếng Nga Novaya Gazeta - vốn nổi tiếng với những bài báo chống tham nhũng và bảo vệ nhân quyền

thời sự trong Kỳ

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 9

K ết luận 14 của Bộ Chính trị ban hành

ngày 22/9/2021 là tấm lá chắn tin cậy

bảo vệ cho những cán bộ năng động,

sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích

chung, vì sự thịnh vượng của đất nước

Kết luận ra đời rất kịp thời khi tâm lý đùn đẩy trách

nhiệm, an phận thủ thường đang ngự trị ở không ít các

cơ quan, tổ chức từ Trung ương đến địa phương Theo

Kết luận, các sáng kiến nếu vì lợi ích chung thì chỉ cần

không trái với Hiến pháp và Điều lệ của Đảng là đã có

thể trình cấp thẩm quyền phê duyệt để có thể triển

khai Khi triển khai nếu không đạt được hoặc chỉ đạt

được một phần kết quả thì vẫn được miễn truy cứu

trách nhiệm Kết luận 14 quả thực có thể mở đường

cho một định hướng tư duy mới để thúc đẩy sự đổi

mới, sáng tạo và tinh thần dám nghĩ, dám làm trong

toàn bộ nền quản trị của đất nước ta Quan trọng nhất

là các tư tưởng cơ bản của Kết luận phải được cụ thể

hóa trong hoạt động lập pháp của Nhà nước

Có hai vấn đề liên quan đến lập pháp ảnh hưởng

rất lớn đến sự đổi mới, sáng tạo và tinh thần dám nghĩ,

dám làm của cán bộ, công chức Một là, sự chồng chéo,

sự xung đột của các văn bản pháp luật Hai là sự lạm

dụng điều chỉnh trong hoạt động xây dựng pháp luật

Rõ ràng, khi pháp luật chồng chéo và xung đột, thì cán

bộ, công chức làm kiểu gì cũng sẽ sai phạm Đơn giản

là vì tuân thủ luật này, thì sẽ vi phạm luật khác Trong

bối cảnh như vậy, không làm gì cả vừa an toàn và vừa

có lợi Càng làm nhiều thì càng sai phạm nhiều Cuối

cùng, không khéo những người không làm gì cả sẽ

được lên chức, những người dám quyết để thúc đẩy

công việc lại bị kỷ luật, thậm chí bị tù tội

Để khắc phục sự chồng chéo, xung đột giữa các

văn bản pháp luật, chúng ta cần phải hoàn thiện quy

trình lập pháp, mà trước hết là hoàn thiện kỹ thuật

soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật Hiện nay,

các văn bản này đang được soạn thảo phân tán ở

rất nhiều bộ ngành và phần lớn bởi những người

không được đào tạo về kỹ thuật soạn thảo văn bản

quy phạm pháp luật Tốt nhất là nên soạn thảo văn

bản một cách tập trung Tất cả các văn bản quy phạm

pháp luật đều cần được soạn thảo bởi một cơ quan có

chuyên môn sâu về công việc này Một cơ quan như vậy có thể là Cục Soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật thuộc Bộ Tư pháp chẳng hạn Các bộ chuyên môn chỉ tập trung nghiên cứu và thúc đẩy chính sách lập pháp Nếu chính sách lập pháp của họ được Chính phủ phê chuẩn thì sẽ được chuyển cho Cục Soạn thảo văn bản để được soạn thảo thành văn bản quy phạm pháp luật Làm được như vậy, không chỉ chất lượng các văn bản pháp luật sẽ được nâng cao, mà sự chồng chéo, xung đột cũng sẽ được khắc phục

Hai là sự lạm dụng điều chỉnh Không biết từ bao giờ, mỗi khi đối mặt với bất cứ một vấn đề gì trong cuộc sống, chúng ta đều nghĩ rằng phải ban hành pháp luật Đây là một lỗi rất lớn về tư duy Bởi vì rằng

tự do quan trọng hơn điều chỉnh Tự do là một giá trị

tự thân và một giá trị tuyệt đối Điều chỉnh là một giá trị tương đối và chỉ có giá trị khi đó là một sự cần thiết

Có tự do mới dễ sáng tạo, mới dễ dám nghĩ dám làm Điều chỉnh có thể giúp chúng ta xử lý một vấn đề nào

đó, nhưng đó phải là một sự bắt buộc vì không còn lựa chọn khác Bởi vì rằng lạm dụng điều chỉnh cũng trói chặt chân tay của chúng ta Khi làm bất cứ một việc gì cũng phải tuân thủ 1001 các quy định chặt chẽ của pháp luật, thì cán bộ, công chức còn có thể dám nghĩ, dám làm theo cách nào được đây?

Vì vậy, cần phải đổi mới tư duy lập pháp Chớ nên gặp bất cứ vấn đề gì cũng nghĩ đến việc phải ban hành pháp luật để xử lý Cách tư duy này sẽ đẻ ra vô tận xiềng xích trói chặt tất cả chúng ta, cũng như trói chặt nhiều

cơ hội và tiềm năng của đất nước Cứ nghĩ mà xem, khi đòi hỏi phải phục hồi kinh tế đang ngày càng trở nên nóng bỏng, mà hàng năm trời chúng ta vẫn không thể phê duyệt được các dự án đầu tư công, thì chúng

ta có phải là thật sự đã trở thành con tin của những quy định pháp luật rối rắm và chồng chéo hay không?!

Để tránh việc lạm dụng điều chỉnh, quốc hội các nước trên thế giới đều tổ chức xem xét các dự luật một cách rất cẩn trọng qua ba lần thảo luận Trong đó, lần thảo luận thứ nhất nhằm xem xét sự cần thiết của dự

án và sự ảnh hưởng đến quyền tự do của người dân

Có lẽ Quốc hội nước ta cũng cần tổ chức một phiên thảo luận như vậy

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 9

Kết luẬn 14 của bộ chính trỊ &

tinh thần dám nghĨ, dám làm

TS NguyễN Sĩ DũNg

thời luẬn

thời sự nông nghiệp

dự thảo và lấy ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước; dự kiến sẽ trình trong cuối quý 4/2021 Chiến lược này sẽ hiện thực hóa quan điểm chỉ đạo

và định hướng của Đại hội XIII của Đảng, trong đó, nhấn mạnh đến đổi mới mô hình tăng trưởng trong nông nghiệp dựa trên động lực “Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.Chiến lược hướng đến mục tiêu cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng Nông thôn mới Chiến lược cũng xoay quanh 3 trụ cột “nông nghiệp sinh thái” - “nông thôn hiện đại” - “nông dân thông minh” và

Thưa bộ trưởng, thời gian qua,

dịch covid-19 kéo dài đã gây khó

khăn trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt

là kinh tế của đất nước, trong đó

có ngành nông nghiệp Trong

khó khăn đó, theo ông có

tín hiệu nào lạc quan?

bộ trưởng Lê minh hoan: Đại dịch

Covid-19 khiến kinh tế đất nước rơi vào

giai đoạn khủng hoảng nhất trong nhiều

năm, dù đã được dự báo phần nào từ

những diễn biến phức tạp, khó lường

của dịch bệnh toàn cầu Có thể nhận định

rằng, ngay năm đầu tiên của nhiệm kỳ

mới, khó khăn nhiều hơn thuận lợi, thách

thức nhiều hơn cơ hội, tác động sâu rộng

không chỉ trong ngắn hạn, mà kéo dài

qua trung hạn, thậm chí đến dài hạn

Song, luôn còn đó tín hiệu lạc quan,

tích cực đến từ điểm tựa niềm tin của

doanh nghiệp và người dân về sự phục

hồi kinh tế sau đại dịch trong điều kiện

bình thường mới Kinh tế vĩ mô vẫn ổn

định, lạm phát ở mức thấp, các cân đối

lớn được bảo đảm… Trước nhiều thách

thức, ngành nông nghiệp tiếp tục là

“trụ đỡ” của nền kinh tế Lũy kế 9 tháng

đầu năm 2021, tốc độ tăng trưởng đạt

2,74% Riêng trong quý 3, mặc dù dịch

bệnh diễn ra trên diện rộng ở 19 tỉnh,

thành phía Nam, nhưng giá trị gia tăng

của ngành nông nghiệp đạt 1,04%, so

cùng kỳ Lương thực, thực phẩm vẫn

đảm bảo nguồn cung và góp phần vào

an sinh xã hội ở các đô thị lớn trong điều

kiện giãn cách xã hội Kim ngạch xuất khẩu nông - lâm - thủy sản đạt trên 35,5

tỷ USD, tăng 17,7% so với cùng kỳ, dự báo có thể đạt và vượt mục tiêu cả năm

Khi các đô thị lớn thực hiện giãn cách

xã hội, nhiều lực lượng lao động cùng lúc trở về quê, nhất thời tạo ra áp lực lớn nhưng đồng thời cũng cho thấy vai trò hậu phương quan trọng của nông thôn

Tuy nhiên, ngành nông nghiệp cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn từ các vấn đề nội tại lẫn các yếu tố khách quan như biến đổi khí hậu, biến động thị trường và biến chuyển xu thế tiêu dùng của thế giới Giá vật tư, nguyên liệu đầu vào, chi phí logistics tăng mạnh khiến lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp không tương xứng với giá trị tăng trưởng của ngành… Thực tế cho thấy, nền nông nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào nước ngoài, tính tự chủ chưa cao, năng lực, trình độ của doanh nghiệp trong nước, hợp tác xã nông nghiệp chưa theo kịp ưu thế, tiềm lực của các nhà đầu tư, doanh nghiệp nước ngoài

những khó khăn luôn luôn hiển hiện ngành nông nghiệp làm cách nào để thích ứng và phát huy lợi thế, thưa bộ trưởng?

Để ngành nông nghiệp tiếp tục đảm trách vai trò “trụ đỡ” bền vững, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Chiến lược Phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững giai đoạn 2021 - 2030 đang được

Không chỉ là “trụ đỡ” của nền kinh tế khi đất nước ở vào

thời điểm khó khăn, ngành nông nghiệp còn đang hướng đến

khát vọng vươn tầm, đủ sức trở thành “thước đo mức độ bền

vững của quốc gia”, theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan

Khát Vọng trở thành

thước đo mức độ bền Vững

của quốc gia

nông nghiệp Việt nam

Bộ trưởng

Lê Minh Hoan

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 11

thời sự nông nghiệp

thảo mộc tự nhiên, dược liệu có giá trị dinh dưỡng cao; là nơi trải nghiệm cảnh quan thiên nhiên, gìn giữ tính đa dạng sinh học, hấp thụ khí các-bon, giúp cân bằng hệ sinh thái Những giá trị gần như vô hình đó tạo ra không gian sống hài hòa, thân thiện giữa con người với thiên nhiên…

Ông đánh giá thế nào về vai trò của các hợp tác xã trong việc chuyển đổi nông nghiệp nước ta thành một nền nông nghiệp bền vững, thưa bộ trưởng?

Một trong những nguồn lực quan trọng đóng góp vào quá trình chuyển đổi tăng trưởng trong nông nghiệp nằm ở các mô hình kinh tế hợp tác, các hợp tác xã nông nghiệp Nhiều nền nông nghiệp phát triển đều quan tâm đầu tư vào hợp tác xã nông nghiệp Do

đó, Bộ NN&PTNT đề nghị các địa phương quan tâm đến hợp tác xã, một thiết chế kinh tế - xã hội nông thôn Khi nói về hợp tác xã, Bác Hồ đã đúc kết: “Nhóm lại thành giàu, chia ra thành khó” Nếu tất cả trông chờ vào nguồn vốn hữu hạn của Nhà nước thì sẽ không bao giờ đáp ứng đủ cho nhu cầu vô hạn của xã hội Huy động vốn từ cộng đồng, hợp tác

xã, doanh nghiệp đối tác sẽ là một giải pháp cơ bản, bền vững trong nền kinh

tế thị trường mà cả thế giới đã làm trăm năm nay, thay vì chỉ trông cậy vào sự hỗ trợ từ Nhà nước

Vấn đề cần quan tâm là những chương trình, chính sách hỗ trợ phù hợp, giúp nâng cao năng lực và chất lượng hoạt động của các mô hình kinh tế hợp tác, các hợp tác xã nông nghiệp Theo

đó, hợp tác xã và nông dân (thành viên hợp tác xã) được trang bị đầy đủ kiến thức để có thể lập phương án sản xuất kinh doanh phù hợp, khả thi; xây dựng bảng cân đối tài chính minh bạch nhằm thuyết phục được người tham gia góp vốn gia tăng sản xuất, thu về lợi nhuận…

Xin cảm ơn bộ trưởng!

quan tâm đặc biệt đến thể chế nhằm tập

trung khơi thông nguồn lực; tăng cường

hợp tác công tư trong tổng thể phát triển

gắn kết, hài hòa “Nhà nước - thị trường

- xã hội” Đối với nguồn nhân lực trong

nông nghiệp, chiến lược hướng đến xây

dựng tầng lớp nông dân thông minh,

chuyên nghiệp, được huấn luyện nghề

nông và cả ngành nghề phi nông nghiệp

Xin bộ trưởng giải thích thêm về

ý tưởng xây dựng một nền nông

nghiệp tích hợp đa giá trị mà

chúng ta đang hướng đến?

Gợi mở từ “Chiến lược quốc gia về

tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030,

tầm nhìn 2050” vừa được Chính phủ ban

hành, ngành nông nghiệp xác định yêu

cầu chuyển đổi từ “tư duy sản xuất” sang

“tư duy kinh tế”, hướng tới những “giá

trị xanh” được tạo nên từ “chuyển đổi

xanh, tiêu dùng xanh, kinh tế xanh”

Song song với mục tiêu duy trì, cải thiện

năng suất, sản lượng, nền nông nghiệp

cần phát triển tích hợp đa giá trị

Tích hợp đa giá trị là tạo ra giá trị gia

tăng tối ưu trên một đơn vị diện tích canh

tác trong điều kiện đất nông nghiệp ngày

càng thu hẹp và chịu tác động từ biến đổi

khí hậu, thiên tai, dịch bệnh; là tạo ra giá trị tăng thêm dựa trên khai thác hiệu quả các nguồn lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thay cho thực trạng tăng trưởng dựa trên thâm dụng lao động, thâm dụng tài nguyên thiên nhiên; là kết tinh tài nguyên bản địa với các kỹ thuật, công nghệ chế biến tiên tiến

và cả những bản sắc văn hóa - xã hội để tạo ra thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp, nông thôn; là kết nối hài hòa nông nghiệp truyền thống với các mô hình nông nghiệp hữu cơ, thông minh, tuần hoàn

Với cách thức tiếp cận đa giá trị, các công trình hạ tầng, các đề án, kế hoạch phục vụ, hỗ trợ phát triển nông nghiệp, hay mở rộng ra đến tất cả các vấn đề của ngành nông nghiệp, đều có thể được quan sát, nhìn nhận trong tổng thể của

sự kết nối, của tính đa công dụng, đa chức năng, đa mục tiêu

Ví dụ như ở ngành lâm nghiệp, một khu rừng không chỉ có giá trị trong khai thác, chế biến gỗ mà còn được xem là một nguồn lực thiên nhiên, với tính đa dụng của nó Cùng với giá trị từ cây gỗ thô, rừng còn là không gian bảo tồn các động vật hoang dã, những loài

Cần hướng đến nền nông nghiệp bền vững, hiện đại.

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 11

linh hoạt giải pháp để đạt tăng trưởng 3% trong năm 2021

Sau một thời gian dài ngưng trệ do ảnh hưởng của dịch Covid-19, quý 4 là giai đoạn ngành nông nghiệp khôi phục sản xuất, thúc đẩy tiêu thụ

và xuất khẩu nhằm phấn đấu đưa tăng trưởng cả năm đạt 3%.

Bệ đỡ an toàn của nền kinh tế

Theo Tổng cục Thống kê, tổng sản

phẩm trong nước (GDP) quý 3/2021 ước

tính giảm 6,17% so với cùng kỳ năm

trước, là mức giảm sâu nhất kể từ năm

2000 đến nay, do mức độ ảnh hưởng

nghiêm trọng của dịch Covid-19, đặc

biệt là ảnh hưởng của đợt dịch thứ 4 đến

các địa phương trong vùng kinh tế trọng

điểm phía Nam Trong bối cảnh đó, cũng

theo số liệu của Tổng cục Thống kê, khu

vực nông lâm nghiệp và thủy sản đã

thể hiện được vai trò là bệ đỡ của nền

kinh tế với mức tăng trưởng 1,04%

trong khi khu vực công nghiệp và xây

dựng giảm 5,02%, khu vực dịch vụ giảm

sâu nhất 9,28% Quý 3 giảm sâu khiến

GDP 9 tháng chỉ tăng 1,42% so với cùng

kỳ năm trước, trong đó, riêng khu vực

nông lâm nghiệp và thủy sản duy trì đà

Có còn cơ hội tăng trưởng trong quý 4?

Bước sang quý 4, ngành nông nghiệp vẫn còn rất nhiều khó khăn, thách thức cần phải đối mặt Trong những tháng cuối năm, theo ông Nguyễn Văn Việt,

Vụ trưởng Vụ Kế hoạch (Bộ NN&PTNT), trồng trọt không còn nhiều dư địa tăng trưởng nên chủ yếu phải dựa vào lĩnh vực chăn nuôi và thủy sản, trong khi hai ngành này hiện đang gặp rất nhiều khó khăn Cụ thể, giá thành phẩm bán ra thấp nhưng giá thức ăn chăn nuôi, giá thức ăn thủy sản lại tăng cao Muốn hoàn thành

kế hoạch chung thì “chăn nuôi và thủy sản phải có sự tăng trưởng mạnh mẽ hơn nữa trong quý 4”, ông Việt nhấn mạnh.Giải pháp cho ngành chăn nuôi, theo ông Nguyễn Văn Trọng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT),

ra nhiều giải pháp ứng phó, khắc phục

sự đứt gãy của chuỗi cung ứng trong thời gian giãn cách xã hội nhằm đảm bảo nguồn cung lương thực, hàng hóa thiết yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước cũng như cung ứng xuất khẩu

thời sự nông nghiệp

Linh hoạt trong hành động

Nhận định khó khăn chung từ nay đến cuối năm vẫn còn rất lớn, ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT, cho biết: Bộ NN&PTNT đã ban hành Kế hoạch hành động theo các nhóm nhiệm vụ trọng tâm để thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu trong thời gian tới Theo đó, sẽ tập trung chỉ đạo sản xuất, kinh doanh phù hợp với điều kiện thời tiết, diễn biến dịch Covid-19 tại từng tỉnh, thành phố

Ngoài ra, sẽ đẩy mạnh phát triển thị trường, tìm mọi cách tháo gỡ rào cản, tạo thuận lợi cho tiêu thụ trong nước và xuất khẩu Cũng theo ông Tiến, ngành Nông nghiệp nông thôn sẽ tăng cường kết nối, phối hợp với các tập đoàn viễn thông như Viettel Post, VNPT Post, các doanh nghiệp có ứng dụng giao hàng

cần khuyến khích các doanh nghiệp chủ

động tái đàn, trước mắt để đảm bảo cung

ứng cho dịp cuối năm Song song đó,

phải tăng cường sử dụng tối đa nguồn

nguyên liệu trong nước để giảm áp lực

của giá thức ăn chăn nuôi, chú trọng liên

kết trong chuỗi để vừa tiết kiệm đầu vào

vừa giảm giá thành sản phẩm

Lạc quan hơn, ông Nguyễn Quang

Hùng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục

Thủy sản, cho rằng việc đạt mục tiêu

trong nuôi trồng thủy sản là không khó

vì theo ông, khi các doanh nghiệp chế

biến hoạt động trở lại được thì việc sản

xuất sẽ khôi phục nhanh chóng “Chúng

tôi sẽ tổ chức lại việc khai thác và đa

dạng loài nuôi nhằm đạt mục tiêu về

sản lượng cung ứng cho sản xuất và xuất

khẩu của năm nay”, ông Hùng cho biết

Đánh giá về tiềm năng của thị trường

xuất khẩu thủy hải sản, ông Hồ Quốc Lực,

Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thực

phẩm Sao Ta, cho rằng còn nhiều cơ hội

tăng trưởng trong quý 4 Theo ông, các

cường quốc xuất khẩu tôm như Ấn Độ,

Indonesia thời gian qua cũng bị dịch

Covid-19 làm đứt gãy chuỗi cung ứng,

dẫn đến nguồn cung tôm trên thị trường

thế giới sụt giảm, tạo điều kiện cho việc

tiêu thụ tôm dễ dàng hơn Mặt khác,

chuyên nghiệp tăng cường giao dịch điện tử, hỗ trợ doanh nghiệp và các HTX, các hộ nông nghiệp chuyển đổi số

để thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ nông sản trên nền tảng công nghệ Ngoài ra, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng tập trung giải quyết khó khăn về kỹ thuật, thủ tục thông quan, hạ tầng logistic nhằm hạn chế tình trạng

ứ đọng hàng hóa tại các cửa khẩu sang Trung Quốc, tại nơi sản xuất, nhà máy

và các thị trường xuất khẩu trọng điểm Song song đó, tăng cường các giải pháp phòng, chống thiên tai hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại đến mức thấp nhất cho kinh tế, sản xuất, đời sống người dân.Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến,

Bộ NN&PTNT sẽ tiếp tục cơ cấu lại nông nghiệp gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tập trung vào chuyển nhanh tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp Thứ trưởng đề nghị, đối với một số lĩnh vực, cần có sự quyết tâm cao hơn nữa trong thực hiện nhiệm vụ để đạt được các mục tiêu đã

đề ra Từng ngành hàng phải điều chỉnh linh hoạt kế hoạch sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng hàng nông sản và hiệu quả sản xuất, kinh doanh

thời sự nông nghiệp

trong 9 tháng đầu năm, Kim ngạch xuất Khẩu nông lâm thủy sản ước đạt 35,5 tỷ usd, tăng 17,7%

so Với cùng Kỳ năm trước

câu chuyện nông nghiệp

Vai trò của tài sản trí tuệ

trong lĩnh vực nông nghiệp

Việt Nam hiện có gần 1.000 sản phẩm nông,

lâm, thủy sản có chỗ đứng trên thị trường, nhưng

chỉ hơn 50 sản phẩm trong số này có chỉ dẫn địa

lý; 150 sản phẩm có nhãn hiệu chứng nhận hoặc

nhãn hiệu tập thể được đăng ký xác lập, bảo hộ

Trong đó, một số ít sản phẩm đã được đăng ký

bảo hộ ở cả trong nước và nước ngoài như nước

mắm Phú Quốc, cà phê Ban Mê Thuột, thanh long

Bình Thuận, vú sữa Lò Rèn… Những sản phẩm

có chỉ dẫn địa lý hoặc bảo hộ hiện đã có mặt tại

nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ

Trong khi đó, ở trong nước, nhiều loại đặc

sản nổi tiếng nhưng chưa được bảo hộ đang đối

mặt với tình trạng hàng giả, hàng nhái tràn lan,

như gạo hạt dài đội lốt gạo Nàng thơm Chợ Đào,

cá tra đội lốt cá dứa, cá bông lau, các loại nước

chấm công nghiệp mang mác nước mắm truyền

thống… làm rối loạn thị trường, ảnh hưởng đến

sản xuất nông nghiệp nói chung mà không đủ cơ

sở pháp lý để xử lý đến nơi đến chốn

Tình trạng bị ăn cắp thương hiệu sản phẩm

cũng xảy ra thường xuyên khiến nhiều doanh

nghiệp trong nước lao đao, phải nhờ đến sự can

thiệp, xử lý của các cơ quan pháp luật trong một

thời gian dài, thậm chí đến 5 - 7 năm, vừa mất

công, mất sức, vừa ảnh hưởng đến uy tín, thương

hiệu và việc kinh doanh Trường hợp công ty

Hoàng Phát ở Long An sở hữu giống thanh long chất lượng cao chuyên xuất khẩu bị nông dân “mượn” giống để trồng rồi tự ý bán sản phẩm ra thị trường, là một ví dụ Nhận diện và bảo vệ tài sản trí tuệ trong hoạt động của doanh nghiệp là hết sức quan trọng, nó giúp doanh nghiệp có chiến lược quản lý tài sản trí tuệ hợp lý, hiệu quả, bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp Đồng thời, nó còn có khả năng thúc đẩy sự sáng tạo của con người bằng việc trao cho các nhà sáng tạo sự khích lệ chính thức từ việc công nhận các quyền và lợi ích kinh

tế khác liên quan đến tài sản trí tuệ Nếu không

có một hệ thống quyền và cơ chế bảo vệ quyền rõ ràng thì các loại tài sản trí tuệ của doanh nghiệp

sẽ bị xâm phạm một cách bất hợp pháp Nông nghiệp Việt Nam với thành phần chủ yếu là kinh tế hộ nhỏ, lẻ có xuất phát điểm thấp

về trình độ công nghệ so với các lĩnh vực kinh tế khác ở nước ta, chưa kể so với nông nghiệp của các nước tiên tiến Vì thế, khi bước vào quá trình chuyển đổi số nói chung và chuyển đổi số trong

Tài sản trí tuệ được coi là động

lực cạnh tranh trong kinh tế, là

động lực đổi mới, sáng tạo trong

nghiên cứu và phát triển xã hội nói

chung Với xu thế hiện nay, cạnh

tranh giữa các nền kinh tế chính là

cạnh tranh về tài sản trí tuệ

trong nông nghiệp số

MINH LÊ

Tài sản

Trí Tuê

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 15

câu chuyện nông nghiệp

nông nghiệp, nông thôn nói riêng - một cuộc chơi công bằng giữa các chủ thể tham gia và đang làm thay đổi câu chuyện phát triển nông nghiệp từ “cá lớn nuốt cá bé” thành “cá nhanh nuốt cá chậm” trên quy mô toàn cầu - với nông nghiệp Việt Nam là một vấn đề không đơn giản

Tài sản trí tuệ - yếu tố quan trọng

để chuyển đổi số thành công

Hiện tại, chưa có một định nghĩa rõ ràng về chuyển đổi số (digital transformation) nhưng có thể hiểu ngắn gọn đó là sự tích hợp các công nghệ

kỹ thuật số vào tất cả các lĩnh vực của ngành hay doanh nghiệp nhằm thay đổi cách thức vận hành,

mô hình kinh doanh, và cung cấp các giá trị mới cho khách hàng… Tại Việt Nam, chuyển đổi số được hiểu theo nghĩa là quá trình thay đổi từ mô hình doanh nghiệp truyền thống sang doanh nghiệp số bằng cách áp dụng các công nghệ mới như dữ liệu lớn (big data), internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây (Cloud)… nhằm thay đổi phương thức điều hành, lãnh đạo, quy trình làm việc, văn hóa công ty

Chuyển đổi số hiện nay không chỉ đơn giản là

số hóa (biến đổi dữ liệu giấy thành dữ liệu mềm,

số hóa quy trình cũ), mà nó yêu cầu phải ứng dụng công nghệ số tạo ra những phương thức làm việc mới, mở ra thời kỳ phát triển “thông minh hóa”, cao hơn hẳn các thời kỳ “cơ khí hóa”, “điện khí hóa”, “tự động hóa” trước đây Nếu như bỏ lỡ cơ hội chuyển đổi số nói chung, chuyển đổi trong nông nghiệp nói riêng, sẽ ảnh hưởng lớn đến sự phát triển chung của đất nước, bởi tỷ trọng GDP nông nghiệp trong

cơ cấu nền kinh tế dù có giảm đi thì nông nghiệp vẫn giữ vai trò chiến lược dài hạn, là bệ đỡ cho an ninh, an sinh của đất nước

Theo đánh giá của Bộ NN&PTNN, một số đơn

vị đã sử dụng công nghệ số trong trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp Tiêu biểu trong trồng trọt là các phần mềm phân tích dữ liệu về môi trường, giai đoạn sinh trưởng của cây, cho phép truy xuất, theo dõi các thông số này theo thời gian thực Trong chăn nuôi, ứng dụng Internet vạn vật (IoT), block chain, công nghệ sinh học ở trang trại quy mô lớn Trong lâm nghiệp, ứng dụng công nghệ DND mã vạch để quản lý giống và lâm sản;

công nghệ GIS và ảnh viễn thám để xây dựng các phần mềm phát hiện sớm và cảnh báo cháy rừng, mất rừng và suy thoái rừng Trong thủy sản, ứng

dụng thiết bị dò cá sử dụng sóng siêu âm, máy đo nồng độ mặn, đo dòng chảy, điện thoại vệ tinh, công nghệ GIS và hệ thống định vị toàn cầu.Đối với các hợp tác xã nông nghiệp, theo báo cáo của Cục Kinh tế hợp tác, có 199/12.600 HTX nông nghiệp (tỉ lệ 1,5%) ứng dụng công nghệ cao, trong

đó 164 HTX áp dụng kỹ thuật canh tác, nuôi trồng, bảo quản; 17 HTX áp dụng tự động hóa tưới tiêu; 17 HTX áp dụng công nghệ sinh học; 1 HTX ứng dụng công nghệ trong sản xuất vật tư nông nghiệp Ở địa phương, tỉnh Lâm Đồng được đánh giá là một trong những tỉnh đạt khá nhiều thành tựu bước đầu trong chuyển đổi số nông nghiệp khi có tới 25/52 doanh nghiệp nông nghiệp sử dụng giải pháp IoT…Với những thành tựu đạt được trong quá trình chuyển đổi số nêu trên, có thể nhận thấy vai trò của các yếu tố cấu thành nên tài sản trí tuệ trong từng khâu, từng chuỗi của sản suất nông nghiệp khi chuyển đổi số là vô cùng quan trọng vì hầu hết các ứng dụng đều liên quan đến 3 nhánh quyền (quyền tác giả và quyền liên quan; quyền sở hữu công nghiệp, quyền giống cây trồng) Vì vậy, để có thể chuyển đổi số thành công, các hình thức tài sản trí tuệ đều phải được doanh nghiệp thực hiện đầy

đủ và công khai, minh bạch Điều này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp chế biến nông, thủy sản xuất khẩu khi ứng dụng chuyển đổi số trong truy xuất nguồn gốc vào sản xuất, chế biến các sản phẩm nông nghiệp có giá trị gia tăng cao Kinh nghiệm từ mô hình của các nước phát triển:

“tạo dựng một doanh nghiệp thành công trước rồi sau đó thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ khi nền tảng cơ sở đã được xây dựng” cho thấy, để đảm bảo tính an toàn và khả năng phát triển bền vững, các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam có thể thực hiện quy trình 3 bước để sở hữu tài sản trí tuệ, gồm: tạo ra tài sản trí tuệ, xác lập quyền sở hữu trí tuệ và thương mại hóa tài sản trí tuệ Muốn vậy, các doanh nghiệp cần tiến hành việc kiểm toán tài sản trí tuệ (IP Audit) và lập danh mục tài sản trí tuệ để quản lý Kiểm tra quyền sở hữu của những tài sản trí tuệ mà doanh nghiệp tạo ra, từ đó có phương án chuyển quyền đối với những tài sản trí tuệ không dùng đến; xem xét nhu cầu cần nhận chuyển giao quyền từ các tổ chức, cá nhân khác để có phương án đàm phán, ký kết hợp đồng chuyển giao, từ đó, có thể tối ưu hóa hiệu quả mang lại của tài sản trí tuệ khi bắt tay vào công cuộc chuyển đổi số

Theo đánh giá

của Viện Khoa

học sở hữu trí tuệ,

công tác quản trị

tài sản trí tuệ tại

Việt Nam chưa

được quan tâm

câu chuyện nông nghiệp

cho nông nghiệp số

đào tạo nguồn nhân lực

sản xuất trong khi trên thị

trường, người tiêu dùng

phải chịu giá rất cao

Nguyên nhân chính

yếu của vấn đề này là trong quá khứ chỉ có một kênh phân phối nông sản thực phẩm thông qua chợ đầu mối Khi kênh này bị ảnh hưởng bởi đại dịch, toàn bộ chuỗi gần như bị chặt đứt

Cần thay đổi tư duy kinh tế nông nghiệp

Trước tình hình nói trên, Bộ NN&PTNT đã chỉ đạo nhiều hoạt động hỗ trợ chuỗi cung ứng nông sản Cụ thể như thành lập tổ công tác 970 giải quyết bài toán đa dạng hóa các mô hình cung ứng nông sản, thực phẩm cho TP.HCM và các tỉnh khác

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam đã

đề nghị một số giải pháp cụ thể như chủ động tập hợp đầu mối và nắm bắt nhu cầu của thị trường

để tham gia hiệu quả việc cung ứng cho các tỉnh, thành có nhu cầu, đồng thời thúc đẩy lưu thông tiêu thụ tại chỗ Quan trọng hơn, cần thay đổi tư duy kinh tế nông nghiệp cho cả cơ quan quản lý lẫn nông dân trong việc điều chỉnh quy hoạch trồng trọt, chăn nuôi gắn với thị trường đầu ra

Nhằm đáp ứng yêu cầu nói trên, trong một thời gian ngắn, tổ công tác 970 và các tỉnh đã đưa ra nhiều giải pháp như nắm rõ đầu mối, sản

lượng nông sản trên địa bàn, thiết kế các gói (combo) nông sản và thực phẩm nhằm tạo chuỗi cung ứng thay thế trong thời gian dịch bệnh Bên cạnh đó, các đơn vị cũng sáng tạo nhiều cách kết nối trực tiếp từ nhà cung cấp đến các điểm đặt hàng tạo ra giải pháp bán hàng trên thị trường Cuối cùng là giải pháp xe bán hàng lưu động kết hợp đặt trước 2 - 3 ngày Các phương

án này giúp người mua, người bán kết nối trực tiếp với nhau, hạn chế trung gian nên chi phí vận hành thấp và giúp giá bán rẻ hơn, thời gian tiếp cận khách hàng cũng được rút ngắn hơn Kết quả nói trên rất đáng khích lệ tại đầu ra của chuỗi cung ứng nông sản Tuy nhiên, việc phát triển lớn hơn và hiệu quả hơn các giải pháp kết nối trực tiếp này đòi hỏi sự chuyển đổi sâu sắc từ đầu cung của các chuỗi cung ứng: các nông trại, nông dân và hợp tác xã Có thể nói đầu ra của chuỗi cung ứng đã được chuyển đổi thông minh với xu hướng chuyển đổi nhanh chóng của khách hàng khi chuyển sang sử dụng số Tương tự như vậy, các công ty cung ứng cũng nhanh chóng thay đổi mô hình kinh doanh và vận chuyển

Tuy nhiên, nếu đầu ra chuyển đổi nhanh chóng bao nhiêu thì đầu sản xuất lại chậm thay đổi bấy nhiêu Từ tháng 7 tới nay, khi triển khai chương trình phỏng vấn các chủ nông trại nhằm giúp các nông trại thích ứng nhanh với đại dịch, chúng tôi nhận thấy ngay cả việc sử dụng Zoom thì không phải chủ nông trại nào cũng biết và sử dụng thành thạo Thực tế đó phản ánh một vấn đề quan trọng trong nông nghiệp thông minh: nhân lực số Chuỗi cung ứng chỉ trở thành thông minh khi tất cả thành phần trong chuỗi bao gồm sản xuất, vận chuyển

và tiêu thụ số hóa đồng bộ cùng nhau Không thể chuyển đổi các nông trại và chuỗi cung ứng nông

ThS Vũ TuấN ANH

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 17

dụng được ngay Ví dụ đào tạo điều khiển máy bay không người lái Drone sẽ phải được thiết kế dựa trên các loại máy bay sẵn có trên thị trường cũng như lưu ý các vấn đề sử dụng tại địa phương; các chương trình công nghệ bao gồm trí thông minh nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, IoT và các hệ thống điều khiển tự động Các chương trình đào tạo này cần được triển khai qua các trung tâm nông nghiệp hoặc các trường đại học, viện nghiên cứu có sẵn các mô hình hoặc trang thiết bị để học viên có thể học và thực tập ngay tại thực địa Nhóm ba của chương trình đào tạo chính là

kỹ năng sử dụng và vận hành các thiết bị, phần mềm, công cụ và nền tảng công nghệ Ví dụ giải pháp truy xuất nguồn gốc muốn hoạt động được

sẽ cần các công nhân cập nhật ngay các thông tin trên thiết bị cầm tay vào hệ thống điện toán đám mây Hệ thống AI và dữ liệu lớn vận hành được sẽ cần rất nhiều các hình ảnh cập nhật từ các nông dân canh tác trên ruộng Các nông trại cũng cần được đào tạo kiến thức chuyên môn về thị trường, chuỗi cung ứng, marketing, dịch vụ và trải nghiệm khách hàng, bán hàng, xây dựng thương hiệu cũng như các công nghệ và giải pháp 4.0 cho các hoạt động kinh doanh số Nông nghiệp thông minh

và số hóa, cũng như bất kỳ các ngành khác, luôn cần công nghệ và nguồn nhân lực Trái ngược với công nghệ được nhiều công ty và tổ chức cũng như các công ty nước ngoài đầu tư phát triển, phần vốn nhân lực cho nông nghiệp thông minh chưa được chú trọng và đầu tư đúng mức Vốn nhân lực nông nghiệp thông minh bị thiếu hụt sẽ dẫn tới các nông trại không thể triển khai chuyển đổi số

để đồng bộ hóa với chuỗi cung ứng

Việc thiếu hụt nguồn nhân lực công nghệ cao

sẽ cản trở các nông trại áp dụng công nghệ hiệu quả để gia tăng năng suất, chất lượng cũng như tạo ra các giá trị công nghệ mới, ví dụ việc truy xuất nguồn gốc Nguồn nhân lực nông nghiệp thiếu hụt các kỹ năng số sẽ dẫn tới hiệu suất và năng suất lao động giảm sút mặc dù có được sử dụng các công cụ công nghệ cao Cuối cùng, các nông trại sẽ rất khó

có những giải pháp tiếp cận thị trường đáp ứng các thay đổi về chuỗi cung ứng như đã nêu ở trên Một chương trình đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp thông minh cần được hình thành càng sớm càng tốt trên cơ sở phối hợp giữa Bộ NN&PTNT, Bộ Khoa học - Công nghệ và Bộ Giáo dục - Đào tạo nhằm phục

vụ kịp thời nông nghiệp thông minh và số hóa

sản thực phẩm sang số hóa mà quên đi công tác đào tạo nhân lực số

Nhân lực cho nông nghiệp thông minh chưa được quan tâm đúng mức

Đối tượng quan trọng nhất cần được đào tạo chính là các chủ nông trại, chủ doanh nghiệp hoặc hợp tác xã, như Thứ trưởng Trần Thanh Nam có đề cập Lãnh đạo các cơ sở nông nghiệp truyền thống cần được đào tạo để thay đổi nhận thức về mô hình kinh doanh nông sản và thực phẩm; về đổi mới sáng tạo nhằm tự chuyển đổi các sản phẩm nông nghiệp truyền thống để phù hợp với kinh doanh

số Thứ hai, họ cũng cần được đào tạo về tư duy và năng lực lãnh đạo nhằm tự thúc đẩy doanh nghiệp vượt qua khó khăn; cách quản trị nông trại tinh gọn để tiết giảm chi phí vận hành và cải thiện chất lượng cũng như năng suất Kế tiếp chính là các chương trình đào tạo giúp cho chủ doanh nghiệp hiểu được đại cương về các công nghệ mang lại những giá trị vượt trội cho các sản phẩm nông nghiệp Cuối cùng không thể thiếu được, họ cần phải được cập nhật các kiến thức về nông nghiệp bền vững tuần hoàn hướng tới 17 mục tiêu bền vững của UNDP Các chương trình đào tạo cần được triển khai định kỳ tại các địa phương theo hình thức tập trung Sau đó, các giải pháp như huấn luyện (coaching), hướng dẫn (mentoring) và tư vấn sẽ được triển khai giúp các chủ nông trại hoặc hợp tác xã nắm và vận dụng được kiến thức vào thực tế

Nhóm hai của chương trình đào tạo chính là các

đề tài về công nghệ hướng tới các nhân viên trực tiếp vận hành tại nông trại Các chương trình này cần được thiết kế chuyên sâu, thực dụng và có tính thực tiễn cao trong công việc giúp cho người học sử

câu chuyện nông nghiệp

Việc thiếu hụt nguồn

nhân lực công nghệ

cao sẽ cản trở các

nông trại áp dụng

công nghệ hiệu quả

để gia tăng năng

suất, chất lượng cũng

như tạo ra các giá trị

công nghệ mới.

Văn phòng Chứng nhận Halal - HCA Việt Nam là tổ chức duy nhất tại Việt Nam được công nhận quốc tế bởi:

JAKIM (Malaysia), GCC Accredittation Center (GAC), ESMA (UAE), MUIS (Singapore), CICOT (Thái Lan), KFDA (Hàn Quốc) và là thành viên Hội đồng thực phẩm Halal thế giới (Word Halal Food Council) Tại Việt Nam, HCA Việt Nam được cấp phép hoạt động bởi Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng - Bộ Khoa học Công nghệ

Hiện nay, thị trường các quốc gia Hồi giáo có các quy định và tiêu chuẩn khác nhau tùy theo khu vực hoặc quốc gia Do vậy, HCA Việt Nam có 3 chương trình Chứng nhận Halal khác nhau, gồm chương trình GCC đáp ứng yêu cầu của khu vực Vùng Vịnh GCC; chương trình MUI và JAKIM đáp ứng yêu cầu của thị trường Indonesia, Malaysia và một số thị trường khác

sổ tay nông nghiệp

Cần chuẩn bị gì trước khi

đăng ký chứng nhận Halal?

Trước tiên, doanh nghiệp cần nắm

rõ các khái niệm: Halal, Haram, nguyên

liệu Halal, quy trình sản xuất được đảm

bảo kiểm soát bởi Halal…

Halal trong tiếng Arab có nghĩa là

được phép Người Hồi giáo chỉ sử dụng

các sản phẩm có chứng nhận Halal

Ngược lại với Halal là Haram thì bị cấm,

không được phép sử dụng Một số loại

thực phẩm được coi là Halal tự nhiên như

trái cây tươi, rau củ quả tươi, thủy hải sản

tươi sống, các chất vô cơ trong tự nhiên

(như muối…), được người Hồi giáo sử

dụng mà không cần chứng nhận Halal

Người Hồi giáo không sử dụng các

sản phẩm không có chứng nhận Halal,

vì họ không biết trong nguyên liệu hoặc

quá trình chế biến có Haram hay không

Với họ, chứng nhận Halal là bằng chứng

về chất lượng sản phẩm, sự tinh khiết

(không bị nhiễm hoặc có thành phần là

các Haram) Vì quy định khắt khe như vậy

nên muốn thâm nhập thị trường Trung

Đông, các doanh nghiệp phải xác định rõ:

truy xuất nguồn gốc thành phần nguyên liệu Nguyên liệu phải đáp ứng các yếu tố: không có thành phần Haram (bị cấm);

không có các yếu tố ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng và đảm bảo vấn đề

vệ sinh thực phẩm; không sản xuất, vận chuyển, lưu trữ chung với các sản phẩm/

nguyên liệu có chứa thành phần Haram;

không có yếu tố nghi ngờ, chưa được làm rõ là nguyên liệu Halal hoặc Haram;

không sử dụng cồn dưới mọi hình thức

để cho trực tiếp vào sản phẩm… Toàn bộ các yêu cầu trên phải được làm rõ, truy xuất được qua các chứng từ hồ sơ mà doanh nghiệp cung cấp cho đoàn đánh giá Đặc biệt, các nguyên liệu từ động vật bắt buộc phải có chứng nhận Halal

Thiết lập và áp dụng Hệ thống đảm bảo Halal như thế nào?

Việc thiết lập Hệ thống đảm bảo Halal sẽ tương tự việc xây dựng hệ thống quản lý chất lượng khác, tuy nhiên đây là tiêu chuẩn tôn giáo nên lòng tin cực kỳ quan trọng Doanh nghiệp cần có chính sách Halal rõ ràng, có cam kết minh bạch của lãnh đạo về việc thực hiện, áp dụng tiêu chuẩn Halal trên nguyên tắc đặt quyền lợi của người tiêu dùng nói chung và người tiêu dùng Hồi giáo nói riêng lên trên hết Ngoài các vấn đề về kiểm soát chất cấm Haram trong quá trình sản xuất, chứng nhận Halal cực kỳ quan tâm đến hệ thống quản lý chất lượng, nếu doanh nghiệp có 1 hệ thống chất lượng bất kỳ như HACCP, ISO 22000, BRC sẽ thuận lợi rất nhiều khi áp dụng

Hệ thống đảm bảo Halal

Cuối cùng, doanh nghiệp cần rà soát lại tổng thể và tiến hành đăng ký chứng nhận Halal Các vấn đề cần lưu ý khi tiến hành đăng ký: chọn chương trình chứng nhận phù hợp với thị trường xuất khẩu;

toàn bộ dây chuyền sản xuất sản phẩm Halal bắt buộc phải tách biệt với dây chuyền sản xuất sản phẩm không Halal

Chọn lựa nguyên liệu như thế nào để đáp ứng yêu cầu Halal?

Chứng nhận Halal rất quan trọng việc

Chứng nhận Halal là thủ tục quan trọng bậc nhất để

hàng hóa Việt Nam nói chung, nông sản Việt Nam nói riêng,

có thể vào được thị trường Trung Đông, nơi có các quốc gia

Hồi giáo với nhiều quy định riêng khá nghiêm cẩn

ĐẶNg THÙy

hướng dẫn chứng nhận halal

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 19

chuyên đề: chuỗi liên Kết trong nông nghiệp Văn bản mới

Khánh thành 15 cầu nông thôn

tại vùng biên giới long an

Việt phối hợp với

các địa phương trên

địa bàn tỉnh Long

An tổ chức khánh

thành và đưa vào sử

dụng 15 công trình

giao thông nông

thôn tại vùng biên

giới tỉnh này.

Cùng ngày, 8 cây cầu trên tuyến đường Rạch Tràm - Mỹ Bình (huyện Đức Huệ) có chiều dài trung bình 28m, thiết kế bê-tông, tải trọng 8 tấn cũng chính thức được đưa vào sử dụng, với tổng kinh phí xây dựng hơn 13 tỷ đồng; trong đó Tổng Công ty CP Phong Phú và Công ty CP Đầu tư Phát triển Phong Phú tài trợ 3 tỷ đồng, Công ty CP Đầu

tư Tân Đức tài trợ 1 tỷ đồng, Công ty TNHH Thương mại và Sản xuất Quản Trung tài trợ 1 tỷ đồng… Tham dự và phát biểu tại lễ khánh thành các công trình giao thông nông thôn nêu trên, nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ghi nhận nỗ lực của lãnh đạo các địa phương trong việc hoàn thiện hạ tầng, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống người dân vùng biên giới Ông cho rằng sự đóng góp của các nhà tài trợ, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh hoành hành, là vô cùng quý báu Chính vì vậy, việc sử dụng có hiệu quả các công trình cầu, cống phải được đặc biệt chú trọng Ông đề nghị các địa phương sớm hoàn thiện quy hoạch hệ thống giao thông nông thôn, đồng bộ cơ sở hạ tầng nhằm thu hút các nhà đầu tư, tạo thêm công ăn việc làm cho người dân địa phương

Tại thị xã Kiến Tường, 3 cây cầu mới được

xây dựng gồm: cầu Kênh 76 (phường 2), cầu Kênh Cửa Đông 3 (phường 2)

và cầu Kênh Cửa Đông 1 (nối phường 1 và 2)

Tổng kinh phí xây dựng hơn 4 tỷ, trong đó Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam - Vietinbank tài trợ 2 tỷ đồng

Trên tuyến đường cặp kênh Trà Cú của xã Thuận Bình (huyện Thạnh Hóa), 2 cầu Kênh T1, Kênh 8 và 2 cống Ông Chí, Cống liền khối, với tổng giá trị đầu tư hơn 5,4 tỷ đồng, trong

đó Vietinbank tài trợ 3 tỷ đồng cũng đã hoàn thành Dịp này, UBND huyện Thạnh Hóa cũng

đã đầu tư tuyến đường cặp kênh Trà Cú dài khoảng 5,5km

Các đại biểu cắt băng khánh thành tuyến Rạch Tràm - Mỹ Bình tại huyện Đức Huệ tỉnh Long An

Các đại biểu thực hiện nghi thức khánh thành cầu

phát triển toàn diện

nông thôn Việt nam Vì

một miền quê đáng sống

mục tiêu tổng quát của phát triển nông thôn toàn

diện là tạo nên những miền quê đáng sống cho

người dân Việt nam, xét trên tất cả các mặt kinh tế,

xã hội, văn hóa và môi trường sinh thái tự nhiên và

nhân văn tuy vậy, chúng ta vẫn phải xây dựng kế

hoạch với những mục tiêu, giải pháp ngắn hạn cho

từng bước đi của mỗi địa phương cụ thể, tùy theo

trình độ phát triển, điều kiện kinh tế, tự nhiên, lịch sử,

văn hóa và bối cảnh quốc tế Vì thế, không thể phát

triển nông thôn toàn diện bằng chương trình quốc

gia xây dựng nông thôn mới với 19 tiêu chí cho tất

cả các địa phương 19 tiêu chí này, là các mục tiêu

cần đạt được của mỗi xã, huyện, tỉnh, đã xóa nhòa

ranh giới giữa mục tiêu và giải pháp phát triển, “cào

bằng” giữa các địa phương có trình độ phát triển

và đặc điểm kinh tế - xã hội, tự nhiên khác nhau Ví

dụ, tiêu chí phải có tổ chức kinh tế hợp tác (tổ hợp

tác và hợp tác xã) ở mỗi xã không phải là mục tiêu

phát triển, hơn nữa kinh tế hợp tác không có ranh giới hành chính một xã có thể không có hợp tác xã hay tổ hợp tác, nhưng người dân ở đó vẫn có thể là thành viên của hợp tác xã, tổ hợp tác có trụ sở ở địa phương khác 19 tiêu chí nông thôn mới có xu hướng trở thành mục tiêu phấn đấu vì thành tích của các cấp lãnh đạo từ xã đến huyện, tỉnh được công nhận

là địa phương (xã, huyện, tỉnh) đã hoàn thành 19 tiêu chí nông thôn mới, nhưng ở nhiều địa phương chất lượng cuộc sống của người dân vẫn còn thấp do chưa tạo được sinh kế bền vững nhiều chợ và nhà văn hóa được xây dựng khá tốn kém nhưng không hoạt động; công trình nước sạch trở thành nguồn cung cấp nước bị ô nhiễm… Vì vậy, cần xác định lại quan điểm và nội dung, giải pháp của chương trình quốc gia xây dựng nông thôn mới như là một kế hoạch 5 năm và hàng năm của chương trình phát triển nông thôn toàn diện vì một miền quê đáng sống.

Mục tiêu tổng quát của

chương trình phát triển

nông thôn toàn diện là tạo

ra những miền quê đáng sống, thể hiện

bằng chất lượng sống của người dân, xét

trên tất cả các khía cạnh kinh tế, xã hội,

văn hóa và môi trường sinh thái

Nếu cho đến nay, sau 10 năm thực

hiện, Chương trình xây dựng Nông thôn

mới đã đạt được một số kết quả có thể

vì làng có tín ngưỡng thờ Thành Hoàng, người có công tạo dựng làng Đình làng

là nơi thờ Thành Hoàng, đồng thời cũng

là nơi sinh hoạt cộng đồng của dân làng, nơi diễn ra các lễ hội làng Các đơn vị hành chính, xã, huyện, phủ, châu, tỉnh

có nhiều biến thiên trong lịch sử dân tộc, nhưng làng vẫn tồn tại như nó vốn

có Làng trở thành cái nôi của văn minh, văn hóa của dân tộc Việt, với sự đa dạng phong phú của các vùng miền và các sắc tộc khác nhau Làng Việt trước hết là làng của văn minh lúa nước, của xã hội thuần nông Do đó, để hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, làng cũng phải biến đổi sâu sắc, toàn diện, nhưng vẫn giữ được hồn cốt văn hóa của mỗi vùng miền, mỗi sắc tộc

đã tạo nên dân tộc Việt Bảo tồn và phát triển làng Việt đã trở thành mục tiêu và nội dung của tiến trình phát triển nông thôn nước ta Cần bảo tồn những giá trị nhân văn, truyền thống lịch sử của mỗi làng, như “tình làng nghĩa xóm”, “lá lành đùm lá rách”; bảo tồn những di tích lịch sử như đình, chùa, miếu, nhà thờ; nét văn hóa truyền thống như các lễ hội của

TS Vũ TrỌNg KHảI

Phát triển nông thôn

toàn diện là một tiến trình

không có điểm kết thúc với

những mục tiêu được định

trước bằng các chỉ tiêu kinh

tế - xã hội Từ một nước

nông nghiệp lạc hậu tiến

lên hiện đại và hội nhập

kinh tế quốc tế, phát triển

nông thôn toàn diện trở

thành nội dung căn bản

nhất, quyết định sự thành

bại của sự nghiệp chấn

hưng đất nước ta

cầu nông thôn

xây dựng “phần hồn” từ văn hóa làng

được coi là xây dựng “phần cốt”, tiêu biểu là công trình bê tông hóa đường làng, ngõ xóm, thì nay phải chuyển sang giai đoạn cần chú trọng xây dựng phần hồn văn hóa Đó là sự nối kết tinh thần bền chặt trong nông thôn Việt, là triết lý căn bản để hình thành Miền quê đáng sống và trong lịch sử đó là văn hóa làng:

Làng ở đồng bằng Bắc bộ, Trung bộ; ấp ở Nam bộ; bản, phum, sóc - nơi cư ngụ của các sắc tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long

Sau đây gọi chung là làng

Làng là đơn vị quần cư được hình thành từ thời Hùng Vương đến nay

Nước ta nhiều lần mất nước, với hàng ngàn năm Bắc thuộc, hay gần 100 năm Pháp thuộc, nhưng chưa bao giờ mất làng Vì làng có tính tự quản rất cao, đến mức “phép vua thua lệ làng”; vì làng được hình thành bền vững bởi sự

cố kết huyết tộc của một vài dòng họ, có truyền thống lịch sử, văn hóa, điều kiện

tự nhiên riêng có của mỗi ngôi làng cụ thể và được thể chế hóa thành hương ước; vì làng là một cấu trúc phi nhà nước,

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 21

mỗi làng cụ thể Hương ước của mỗi

làng là bản “hiến pháp làng”, đã cố

kết dân làng thành một khối thống

nhất, đoàn kết bảo vệ sự tồn tại của

làng trước sự hưng vong của đất

nước qua các triều đại, từ thời Hùng

Vương đến nay Tuy nhiên, bên cạnh

việc phát huy những giá trị nhân văn,

văn hóa tốt đẹp, cũng cần khắc phục

những tập quán làm ăn tùy tiện, quy

ước, cách ứng xử, tầm nhìn tiểu nông,

không vượt qua lũy tre làng Do sự kết

cấu huyết tộc, nên dân làng thường

ứng xử “dĩ hòa vi quý”, “chín bỏ làm

mười”, duy tình hơn duy lý, thậm chí

hương ước còn quy định hôn nhân

“trong làng, ngoài họ” Tư duy hẹp

hòi, đố kị giữa các làng và dòng họ,

thằng mõ làng lớn bắt nạt thằng mõ

làng bé, đã làm suy yếu sức mạnh

của dân tộc Điều này chỉ tạm mất đi

khi quốc gia bị ngoại bang xâm lược

Trong nền kinh tế thị trường và đặc

biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa,

mỗi làng phải trở thành một mắt xích,

một khâu kết nối với xã hội rộng mở,

tiếp nhận những giá trị mới về kinh

tế, văn hóa ở tầm quốc gia và quốc

tế, làm phong phú thêm bản sắc tốt

đẹp của văn hóa làng, đồng thời khắc

phục những hạn chế, lạc hậu của nếp

nghĩ tiểu nông “không vượt khỏi lũy

tre làng” và các giá trị văn hóa lỗi thời

khác Đồng thời, đề cao giá trị thượng

tôn pháp luật và chữ “tín” trong mọi

cam kết với đối tác trên phạm vi quốc

gia và quốc tế

Vì tất cả những lý do nêu trên,

cần lấy làng (bản, ấp, phum, sóc) làm

đơn vị cơ bản, điểm xuất phát về mặt

văn hóa và tinh thần của tiến trình

xây dựng các miền quê đáng sống, là

viên gạch cơ bản cho bất cứ độ lớn về

mặt hành chính nào như xã, huyện,

tỉnh Nông thôn mới

Ngày 1/10, Thủ tướng Chính phủ ban

hành Quyết định 1658/Qđ-TTg phê

duyệt “chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050” với mục tiêu giảm

cường độ phát thải khí nhà kính trên GDP; xanh hóa các ngành kinh tế…

Chiến lược đặt ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, cường độ phát thải khí nhà kính trên GDP giảm ít nhất 15% so với năm 2014; đến năm 2050, cường độ phát thải khí nhà kính trên GDP giảm ít nhất 30% so với năm 2014

Ngày 4/10, đề án phát triển nuôi trồng

thuỷ sản trên biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được Thủ tướng chính phủ phê duyệt, theo Quyết định 1664/Qđ-TTg Đề án đặt

mục tiêu cụ thể đến năm 2025, diện tích nuôi biển đạt 280.000ha, thể tích lồng nuôi 10 triệu m3; sản lượng nuôi biển đạt 850.000 tấn Giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt 0,8 - 1 tỷ USD Đến năm 2030, giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt 1,8 - 2

tỷ USD Tầm nhìn đến năm 2045, ngành công nghiệp nuôi biển đạt ở trình độ tiên tiến với phương thức quản lý hiện đại Công nghiệp nuôi biển có đóng góp trên 25% tổng sản lượng và giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt trên 4 tỷ USD

Cũng trong ngày 4/10, Thủ tướng Chính

phủ ban hành Quyết định

1662/Qđ-TTg phê duyệt đề án bảo vệ và phát triển rừng vùng ven biển nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 -

2030 Nhiệm vụ chủ yếu của Đề án là

quản lý, bảo vệ và sử dụng hiệu quả

diện tích rừng vùng ven biển hiện

có, đặc biệt là đối với diện tích rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng sản xuất là rừng tự nhiên vùng ven biển Bên cạnh đó, khôi phục và phát triển rừng Cụ thể, trồng mới 20.000ha rừng, gồm: 9800ha rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển; 10.200ha rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay

Ngày 12/10, Thủ tướng Chính phủ ra

Quyết định 1705/Qđ-TTg ban hành

kế hoạch triển khai nghị quyết 24/2021/Qh15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư chương trình mTQg giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 -

2025 Mục đích của Kế hoạch nhằm

triển khai nghiêm túc, có chất lượng

và hiệu quả Nghị quyết 24/2021/QH15, nâng cao công tác quản lý, điều hành và thực hiện có hiệu quả Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025

Ngày 14/10, Thủ tướng Chính phủ ban

hành Quyết định 1719/Qđ-TTg phê

duyệt chương trình mTQg phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn i: từ năm 2021 đến năm 2025 Chương

trình đưa ra mục tiêu đến năm 2025 phấn đấu mức thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số tăng trên

2 lần so với năm 2020; tỉ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số mỗi năm giảm trên 3%; phấn đấu 50% số

xã, thôn ra khỏi danh sách địa bàn đặc biệt khó khăn

Văn bản mới

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 21

TRANG THÔNG TIN NÀY CÓ SỰ

PHỐI HỢP CỦA VĂN PHÒNG ĐIỀU PHỐI

NÔNG THÔN MỚI TRUNG ƯƠNG

từ cây chuối

liệu chuối rất ngon, rất dồi dào, nhất là nguồn chuối dạt sau khi đóng hàng xuất khẩu hầu như bị đổ bỏ, rất lãng phí”

Từ những đau đáu về lời giải cho bài toán khó này, biết một mình không làm nên chuyện, ông quyết định rủ những người khác cùng làm Năm 2018, HTX Thanh Bình được thành lập khi ông đã ở tuổi 48 Bắt tay khởi nghiệp ở một lĩnh vực tốn kém và nhiều rủi ro như chế biến nông sản với nguồn vốn hạn chế nhưng ông Hùng luôn có niềm tin vững chắc rằng nếu đủ tâm huyết và kiên nhẫn, bền bỉ thì sẽ thành công

Ông Hùng lên mạng tìm hiểu về các doanh nghiệp trong lĩnh vực chế biến nông sản từ Nam ra Bắc Có danh sách doanh nghiệp trong tay, một mình một

xe máy, ông tìm đến từng doanh nghiệp, bắt đầu từ những doanh nghiệp gần nhất Chỉ là anh nông dân nên hầu như không ai muốn tiếp, nhưng ông Hùng không nản lòng, đến đâu ông cũng thật thà chia sẻ mong muốn học về chế biến nông sản Ông Hùng kể: “Đi bao nhiêu

Người thành lập HTX Thanh

Bình là ông Lý Minh Hùng, một

nông dân chân đất chính hiệu

Nông dân “cầu toàn”

Quê gốc ở Bắc Giang, ông Hùng từng

phiêu bạt khắp nơi làm thuê làm mướn

trước khi dừng chân ở “đất chuối” Thanh

Bình Tự nhận mình là người rất cầu toàn

và cái tính khí ấy luôn làm mình cực thân

nhưng theo ông, cũng nhờ nó mà ông

ngày càng “khôn” ra Làm bất cứ chuyện

gì hoặc hỏi han, trao đổi với ai ông đều

ghi chú lại thật cẩn thận để về học theo

LÊ QuyÊN

Ở tuổi lên 2, chuối tươi

và nhiều loại nông sản

Ông là nông dân trồng chuối ở xã Thanh Bình tiên phong ký kết với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm theo chuỗi liên kết vì theo ông, điều đáng sợ nhất với người nông dân là sản phẩm làm ra

mà không bán được Khi doanh nghiệp rút lui vì chương trình không hiệu quả, ông đã kịp học được từ doanh nghiệp

sự chuyên nghiệp trong sản xuất chuối sạch theo quy trình khép kín để áp dụng cho vườn chuối của mình

Là nông dân sản xuất giỏi, năm 2018, ông được Hội Nông dân tỉnh hỗ trợ đi học hỏi, tham quan ở Hàn Quốc Chuyến đi

đó đã làm thay đổi hẳn nhận thức của ông Ông chia sẻ: “Ở Hàn Quốc, từ sâm

họ làm ra rất nhiều sản phẩm khác nhau,

từ chính phẩm đến phụ phẩm Tôi tự đặt câu hỏi tại sao mình không làm được như

họ trong khi có sẵn một vùng nguyên Làm giàu

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 23

Sản phẩm chế biến của HTX khá đa dạng: chuối già lùn sấy dẻo, sấy giòn, xoài, mít, thơm, đậu… Ngoài ra, HTX đang thử nghiệm chế biến bột chuối

sử dụng cho người, bột chuối làm thức

ăn gia súc vì tiềm năng xuất khẩu của dòng hàng này rất lớn “Danh sách các sản phẩm của HTX sẽ tiếp tục nối dài, mục đích của tôi là sẽ không bỏ một bộ phận nào của cây chuối vì thân cây chuối cũng có thể chế biến thành thực phẩm cao cấp ” - ông Hùng nói

Từ cuối năm 2020, HTX còn thử nghiệm sản xuất thêm dòng sản phẩm mới là tận dụng thân cây chuối làm bẹ chuối khô xuất khẩu Theo ông Hùng:

“Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, công suất sản xuất của HTX giảm còn khoảng 60% Hiện HTX chủ yếu bán và xuất khẩu chuối tươi nhưng vẫn duy trì hoạt động chế biến HTX đang tập trung kết nối, tiếp cận với những thị trường khó tính hơn như châu Âu, Nhật Bản… Tuy yêu cầu về chất lượng sản phẩm của những thị trường này cao hơn nhưng bán được với giá tốt, thị trường ổn định

và rất giàu tiềm năng, lại ít rủi ro so với thị trường xuất khẩu truyền thống là Trung Quốc Trong đó, dòng sản phẩm chế biến từ phế phẩm trong sản xuất

là bẹ chuối khô đang có nhiều đối tác quan tâm ”

Ngay từ khi mới đưa sản phẩm ra thị trường, HTX Thanh Bình quan tâm đầu

tư đồng bộ nhãn hàng, logo, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu độc quyền… Theo ông Hùng: “Tôi tự tin ăn trái chuối cả vỏ

vì chuối tôi sạch, an toàn Quan điểm của tôi về nhãn hàng, thương hiệu là phải có sự tự tôn, sản phẩm của tôi phải mang tên tôi Nhiều đơn hàng, tôi chấp nhận bán giá rẻ hơn với điều kiện trên sản phẩm phải có logo của HTX Logo sản phẩm của HTX là Thanh Bình mang ý nghĩa về vùng nguyên liệu an toàn, yên ả, nông sản rất ngon”

TRANG THÔNG TIN NÀY CÓ SỰ PHỐI HỢP CỦA VĂN PHÒNG ĐIỀU PHỐI NÔNG THÔN MỚI TRUNG ƯƠNG

công ty rồi cũng có doanh nghiệp quan

tâm đến câu chuyện của tôi và sẵn sàng

chia sẻ cách làm với những nông dân

thật tình như tôi Tôi xin tham gia một

khâu trong quy trình chế biến của họ

Họ không tin tôi làm được, tôi xin họ cho

mình thời gian”

Bước khởi nghiệp đầu tiên, trong 3

tuần thử chế biến ông lỗ 19 triệu và làm

không ra thành phẩm Rất nhiều lần chế

biến ra sản phẩm ông phải đem đi hủy

vì không muốn làm ra sản phẩm chỉ tạm

chấp nhận được Đi đâu ông cũng mua

sản phẩm chế biến về ăn thử, vừa ngẫm

nghĩ về cách người ta làm trước khi bắt

tay vào thử nghiệm Khoảng 2 - 3 giờ

sáng khởi đầu mỗi ngày, lúc tinh thần sáng suốt nhất, ông Hùng thức dậy pha bình trà, ngồi ngẫm nghĩ về cách chế biến

Theo ông Hùng: “Tốt về lý thuyết thôi chưa đủ mà luôn cần thử nghiệm trong thực tế Mỗi mẻ hàng chế biến xong, tôi đều lưu mẫu để kiểm tra xem bao lâu sản phẩm này biến màu, bao lâu hư hại

để công bố thời hạn sử dụng cho hiệu quả Công sức, chất xám tôi bỏ ra rất khó định lượng hết được”

“Mọi thứ trên cây chuối đều làm ra tiền”

HTX Thanh Bình hiện có 10 thành viên và vùng nguyên liệu chuối đạt tiêu chuẩn xuất khẩu rộng 70ha Ngoài ra, HTX còn liên kết bao tiêu đầu ra cho nhiều nông dân trồng chuối trong vùng

Hiện HTX đang triển khai kế hoạch xây dựng nhà máy chế biến đồng bộ gồm:

dây chuyền chế biến, hệ thống cấp đông, dây chuyền chế biến rác thải hữu cơ từ nguồn sơ chế, chế biến nông sản thành nguồn phân hữu cơ, kho bảo quản xử

lý sau thu hoạch, kho ủ chuối thương phẩm ngay tại vùng sản xuất HTX cũng sẽ mở rộng hơn nữa các mối liên kết với các hộ nông dân để xây dựng vùng nguyên liệu chế biến và xuất khẩu chuối tươi sang các nước

Ông Lý Minh Hùng (phải) dẫn khách tham quan vườn chuối.

Sản phẩm chuối chế biến.

nông thôn mới

Khởi nghiệp

công nghệ nông nghiệp trên đôi cánh bay

Thực hiện ý tưởng của mình, Vũ và đồng đội

đã đi khắp các tỉnh thành trên cả nước, sang cả Lào và Campuchia để làm việc với nông dân và lập trạm cung cấp dịch vụ phun thuốc bảo vệ thực vật

Anh đưa máy bay không người lái của mình vào hoạt động trên những cánh đồng lúa lớn, trong các trang trại trồng cây ăn trái như nho, chuối, thanh long hoặc trồng cây công nghiệp…

Chia sẻ về những thuận lợi khi ứng dụng máy bay phun thuốc cho bà con, Vũ cho biết: “Đất nông nghiệp thường ở xa thành phố, không bị vướng khu dân cư với nhiều nhà cao tầng, nhiều đám đông nên khoảng cách bay an toàn đủ lớn Mặt khác, vì làm việc trên đồng nên máy bay chỉ cần bay ở độ cao dưới 3 mét, tốc độ bay chậm, do vậy dễ dàng điều khiển để máy bay thao tác chính xác…”

Các ứng dụng của máy bay không người lái mà

Vũ triển khai trên đồng ruộng và phổ cập đến từng

hộ cho nông dân không chỉ dừng lại ở việc phun thuốc bảo vệ thực vật mà còn hỗ trợ sạ lúa, rải phân,

Trong một lần đến các tỉnh vùng Đồng bằng

sông Cửu Long, Nguyễn Văn Thiên Vũ, CEO

của AgriDrone Việt Nam, nhận ra nhiều

nông dân nơi đây đang phải canh tác bằng các

phương pháp truyền thống vất vả, thiếu an toàn

và kém hiệu quả Đặc biệt, tình trạng thiếu nhân

công là khó khăn không dễ giải quyết “Ngay cả

khi tăng chi phí lao động lên 50% thì cũng khó có

thể tìm được nhiều lao động vào thời điểm công

việc đồng áng bận rộn, chưa kể gặp lúc sâu bệnh

bùng phát, cần phải có nhiều lao động để xử lý

nhanh chóng Đặc điểm của bệnh hại cây trồng và

côn trùng gây hại là phát triển rất nhanh, phải xử

lý gấp trong vài ngày…”, Vũ chia sẻ

Thay nhân công bằng… máy bay

Thành lập AgriDrone Việt Nam, mục đích đầu

tiên của chàng trai 9X đời đầu này chính là cung

cấp giải pháp thay thế cho việc thâm dụng lao

động nông nghiệp tại các vùng nông thôn hiện

đang vắng bóng người trẻ hiện nay Bên cạnh đó,

Vũ còn có tham vọng cung cấp những giải pháp

công nghệ thông qua phương tiện hiện đại nhưng

dễ sử dụng là máy bay không người lái để hỗ trợ

nông dân trong một số công việc đồng áng như

rải phân, phun thuốc, gieo hạt…

NguyễN THỊ THÀNH LuẬN

“Thanh niên trẻ đang đổ xô đến thành phố Lao động tại các vùng nông thôn đang già hóa Họ cần thêm phương tiện để hỗ trợ và cải tiến phương thức canh tác truyền thống Máy bay không người lái là một giải pháp…”.

Ảnh: AGRIDRONE

Ảnh: AGRIDRONE

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 25

nông thôn mới

quan sát và chăm sóc cây trồng thông qua thiết bị bay không người lái hoặc các thiết bị IoT nông nghiệp

Theo Vũ, ban đầu, những người nông dân mà

Vũ và cộng sự gặp gỡ thường tỏ ý nghi ngờ về khả năng thực hiện công việc thay cho họ của máy bay không người lái nhưng một khi đã thử, họ trở nên tin tưởng, thích thú và cho biết không bao giờ muốn quay trở lại phương thức canh tác cũ

Hành trình xây dựng nền nông nghiệp…

drone!

Hiệu ứng từ những chiếc máy bay không người lái của Vũ không dừng lại ở đồng ruộng với những người nông dân Mục tiêu tiếp theo của Vũ và AgriDrone Việt Nam là kết nối với các công ty, tập đoàn lớn làm nông nghiệp để chung tay nhân rộng hơn nữa hiệu quả mà máy bay không người lái mang lại cho sản xuất nông nghiệp

Hoàng Anh Gia Lai là một trong những đối tác đầu tiên trong hành trình kết nối ấy Những cánh đồng chuối rộng mênh mông tại Lào và Campuchia

sử dụng máy bay không người lái để bón phân, phun thuốc, quan sát chu kỳ sinh trưởng… đã minh chứng tính đúng đắn của hướng đi mà AgriDrone theo đuổi

Đam mê những chiếc drone - máy bay không người lái - từ thời thơ bé, lớn lên, trở thành sinh viên Đại học Bách khoa TP.HCM khoa Điện tử - Viễn thông,

Vũ càng nung nấu ý tưởng ứng dụng máy bay không người lái một cách rộng rãi, triệt để vào các lĩnh vực

đa dạng của sản xuất, đời sống, trong đó có nông nghiệp, xây dựng, cứu hộ cứu nạn , đặc biệt là nông nghiệp hàng hóa chất lượng cao trên quy mô lớn

Miệt mài nghiên cứu Dự án hệ thống cân bằng

Tính đến nay, AgriDrone đã phát triển các điểm cung cấp dịch vụ thiết bị bay không người lái phục vụ nông nghiệp ở khắp 29 tỉnh thành và đã phục vụ cho hơn 3 triệu hecta cây trồng khắp Việt Nam

Máy bay không người lái có thể phát huy tác dụng khi làm việc trên hầu hết các loại ruộng, các loại địa hình phức tạp cũng như cây trồng có độ cao khác nhau Sử dụng máy bay không người lái là cách hiệu quả nhất để phun thuốc cho những cây cao mọc trên sườn đồi.

2 tại miền Trung và thứ 4 trên toàn quốc vừa được AgriDrone đưa vào vận hành Nhà máy Drone lớn nhất Việt Nam và hướng đến khu vực cũng sẽ được xây dựng trong tương lai ngay tại quê hương Phú Mậu (Phú Vang - Thừa Thiên Huế) của Vũ Nhà máy này khi hoàn thiện dự kiến sẽ tạo việc làm cho 1.000 đến 2.000 người Vũ cho biết Huế sẽ là nơi anh chọn

để tiếp tục phát triển các dự án, sau đó mới nhân rộng và phổ cập cho các khu vực khác Vũ cũng cho biết anh đang hy vọng khi nhà máy Drone lớn nhất Việt Nam đi vào hoạt động, các phương thức canh tác nông nghiệp cũ ở Việt Nam sẽ được thay thế bằng công nghệ nông nghiệp tiên tiến trên cơ sở phát huy ứng dụng đa dạng của thiết bị bay không người lái

nông thôn mới

nuôi cá lồng

ở hồ thủy điện hủa na

Hủa Na là hồ thủy điện lớn thứ

hai ở Nghệ An với diện tích

lưu vực 5.345km2 Công trình

được xây dựng trên dòng sông Chu,

phía thượng nguồn công trình Cửa Đạt

(Thanh Hóa) thuộc xã Đồng Văn huyện

miền núi Quế Phong Từ khi công trình

đi vào hoạt động, cũng là lúc nghề nuôi

phi, điêu hồng và vài loại cá đặc sản khác

như cá lăng, cá leo…

Là một trong những hộ tiên phong

nuôi cá tại lòng hồ thủy điện Hủa Na, ông

Lương Văn Thái (sinh năm 1963) ở xóm

Đồng Tiến xã Đồng Văn, chia sẻ: “Nhận thấy lòng hồ nước trong xanh quanh năm, lại chủ động được nguồn thức ăn, diện tích mặt nước rộng lớn, rất thuận lợi cho việc thả cá nên tôi cùng một số

hộ gia đình đã rủ nhau nuôi thả cá vược, trắm đen, rô phi… để có thêm thu nhập”

Chia sẻ về kinh nghiệm nuôi cá, ông Thái cho biết: “Tùy từng loại cá sẽ

có cách chăm sóc và liều lượng thức ăn khác nhau Các loại như rô phi, trắm ốc, trắm cỏ chủ yếu cho ăn cỏ và các loại

lá rừng Còn các loại cá vược, cá leo, cá lăng thường ăn cá mương được đánh bắt ngay tại lòng hồ Vào mùa hè, cá mương nhiều nên tranh thủ đánh bắt, phơi khô dự trữ thức ăn cho cá nuôi vào mùa đông” Nhờ thời tiết thuận lợi và sự tìm tòi về kỹ thuật, đến nay gia đình ông Thái thu lãi hơn 100 triệu đồng/năm từ việc nuôi cá lồng

Rời lồng cá của ông Thái, chúng tôi ghé thăm những bè nuôi cá của anh Trần Văn Thuận (sinh năm 1978 ở bản Piềng Văn thuộc xã Đồng Văn) ở cách đó không

xa Năm 2014, anh cùng gia đình lên lòng

hồ Hủa Na mưu sinh bằng nghề đánh bắt

cá trên lòng hồ và bén duyên với nghề nuôi cá lồng “Đầu năm 2015, thấy có người chuyển nhượng 3 lồng cá với giá rẻ nên tôi đã mua để nuôi thử, lứa đầu thu lãi 30 triệu đồng, gia đình tôi phấn khởi lắm Sau lần đó, tôi đi vay vốn để mua thêm lồng nuôi…”, anh Thuận chia sẻ

Hiện anh Trần Văn Thuận là Giám đốc HTX Nông nghiệp Dịch vụ Hủa Na với 24 thành viên và khoảng 300 lồng

bè nuôi cá; riêng gia đình anh Thuận có

Tuệ MINH

Không chỉ phục vụ cho việc sản sinh ra dòng điện,

lòng hồ thủy điện Hủa Na còn tạo việc làm, mang lại thu

nhập cho nhiều hộ dân tại xã Đồng Văn và Thông Thụ

của huyện miền núi Quế Phong (Nghệ An).

Nghề nuôi cá lồng bè đã giúp nhiều hộ dân vùng lòng hồ thủy điện thoát nghèo Ảnh: Trung Thành

70 lồng nuôi cá trắm, cá bọp, cá leo Đầu năm 2021, anh Thuận được Trung tâm Khuyến nông tỉnh hỗ trợ xây dựng mô hình nuôi cá điêu hồng vì đây là loài cá

dễ nuôi, khả năng tiêu thụ tốt Mô hình này giúp gia đình anh thu về khoảng 300 triệu đồng/năm

Đi tìm đầu ra cho cá

Theo anh Thuận, trước đây người dân nuôi tự phát, không có trình độ kỹ thuật nên cá hay bị bệnh, lúc bị bệnh cũng không biết xử lý nên hiệu quả kinh tế thấp Sau khi tham gia các lớp tập huấn của Trung tâm khuyến nông huyện, bà con đã biết cách bố trí lồng phù hợp, cách chăm sóc cũng khoa học hơn, nhờ đó mà cá ít bệnh Nuôi cá lồng thực sự đã và đang trở thành sinh kế ổn định cho người dân nơi đây

Ông Phan Trọng Dũng, Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Quế Phong, cho biết: vài năm trở lại đây, nghề nuôi

cá lồng trên lòng hồ thủy điện Huả Na đã giúp người dân vùng lòng hồ phát triển kinh tế, góp phần ổn định cuộc sống Hằng năm, huyện đều rà soát và hỗ trợ

cá giống, lồng cá cho các hộ dân theo Nghị quyết 14/2017/NQ-HĐND của tỉnh; trong đó, hỗ trợ từ 5 - 15 triệu đồng/lồng cá và trợ giá cá giống từ 50 - 70% đối với hộ nuôi tùy khu vực Ngoài ra, huyện cũng đã lồng ghép với các chương trình giảm nghèo 30A, chương trình 135, chương trình khuyến nông để mở các

Lòng hồ thủy điện Hủa Na hiện có 100

hộ nuôi cá lồng bè

Ảnh: T Phong

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 27

TRANG THÔNG TIN NÀY CÓ SỰ PHỐI HỢP CỦA VĂN PHÒNG ĐIỀU PHỐI NÔNG THÔN MỚI TRUNG ƯƠNG

nông thôn mới

lớp tập huấn kỹ thuật giúp người

dân nâng cao kiến thức, nắm rõ quy

trình chăm sóc cũng như nhận biết

và chữa bệnh cho cá

Tuy nhiên, việc nuôi cá trên hồ

chứa thủy điện cũng có những bất

tiện nhất định, rõ nhất là việc phải

di dời lồng bè nhiều lần trong năm

theo lượng nước thay đổi thường

xuyên trong hồ Điều này khiến việc

ổn định môi trường sống cũng như

chăm sóc cá gặp khó khăn, đòi hỏi

người nuôi phải có tay nghề cao, am

hiểu về cá Mặt khác, kiểu nuôi manh

mún, nhỏ lẻ của các hộ dân khiến

sản lượng cũng như chất lượng cá

không ổn định Điều này gây trở ngại cho việc gắn kết với chuỗi cung ứng nên sản phẩm nuôi đôi lúc không tiêu thụ tốt được Theo anh Thuận, Giám đốc HTX Nông nghiệp Dịch vụ Hủa Na, đầu ra hiện tại của cá lồng

bè Hủa Na phụ thuộc chủ yếu vào thương lái bỏ mối cho các nhà hàng khu vực lân cận Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp và một số thương lái tỉnh Thanh Hóa

Để nghề nuôi cá ở Hủa Na phát triển một cách bền vững, cần xây dựng mô hình nuôi theo chuỗi giá trị

để sản phẩm làm ra đảm bảo chất lượng, số lượng cung ứng, có vậy mới đảm bảo được khâu tiêu thụ Muốn vậy, chính quyền và cơ quan hữu quan cần hỗ trợ chuyển giao các tiến

bộ khoa học kỹ thuật mới gắn với xây dựng các mô hình trình diễn giúp nông dân nâng cao kiến thức nuôi trồng Việc hướng dẫn lựa chọn các loại cá nuôi phù hợp với nhu cầu thị trường cũng cần được tính đến song song với việc tổ chức lại sản xuất theo hướng hợp tác để có đủ điều kiện xây dựng thương hiệu cho cá lồng ở hồ cũng như hỗ trợ nhau trong sản xuất

và phát triển chuỗi giá trị

Lãnh đạo Trung tâm khuyến nông Nghệ An tham quan mô hình nuôi cá lồng bè trên lòng hồ thủy điện Hủa Na Ảnh:

Trung Thành

Ban hành kế hoạch triển khai Chương trình MTQG xây dựng NTM giai đoạn 2021 – 2025

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh vừa ký Quyết định số 1689/QĐ-TTg ban hành

Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 25/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội

về việc phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình MTQG xây dựng NTM giai đoạn 2021 -

2025 Theo đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương tổ chức triển khai thực hiện Chương trình theo đúng quy định tại Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách Nhà nước và các văn bản pháp luật có liên quan; tập trung chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện hiệu quả các tiêu chí NTM và các chương trình chuyên đề trọng tâm trong giai đoạn 2021 - 2025 sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt

TP Tuyên Quang hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM

Ngày 5/10, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1666/QĐ-TTg công nhận TP Tuyên Quang (tỉnh Tuyên Quang) hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM năm 2020 Qua 10 năm thực hiện xây dựng NTM, đến nay, các xã ngoại thành thuộc TP Tuyên Quang đã có bước phát triển khá toàn diện:

hạ tầng được đầu tư đồng bộ, 100% đường trục chính, đường liên thôn được cứng hóa; 5/5 xã được công nhận đạt chuẩn NTM; thu nhập bình quân đầu người của các xã NTM đạt trên 40 triệu đồng/người/năm

Hà Nội: 100% huyện, xã đạt chuẩn NTM vào năm 2025

Theo kế hoạch thực hiện “Chương trình MTQG xây dựng NTM gắn với cơ cấu ngành nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân giai đoạn 2021 – 2025” vừa được UBND TP Hà Nội ban hành vào giữa tháng 10/2021, đến năm 2025, Hà Nội phấn đấu

có 100% số huyện, xã ngoại thành đạt chuẩn NTM; 20% số huyện đạt chuẩn NTM nâng cao; 40% số xã đạt chuẩn NTM nâng cao và 20% số xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu

HUYỀN TRANG

Xuôi về phía cuối nguồn của con sông

Sê San là lòng hồ thuỷ điện Sê San

4, điểm cuối cùng của dòng sông Sê

San thuộc địa phận Việt Nam trước

khi chảy qua Campuchia Tại đây

có một làng chài nhỏ nên thơ trên

mặt hồ rộng lớn Người dân đến từ

các tỉnh Đồng Tháp, An giang… vào

khoảng tháng 4/2010, rồi lập thành

một xóm chài sinh sống bằng nghề

chài lưới lênh đênh trên lòng hồ

Cuối năm 2013, huyện Ia H’drai được

thành lập Họ được chính quyền cho

cư trú thành làng bè với 39 hộ dân

thuộc địa bàn xã Ia Tơi, rồi cấp đất

ven hồ, hỗ trợ các hộ này làm nhà

trên đất Các lồng bè cũng được quy

hoạch thành Làng bè Sê San để nuôi

trồng thuỷ sản và đánh bắt trên lòng

hồ Sê San, thuộc địa bàn xã Ia Tơi,

huyện Ia H’drai tỉnh Kon Tum Ngoài

việc đem thuỷ sản ra chợ bán, dân

làng bè còn chế biến ra món đặc sản

“Bánh tráng cá cơm nước ngọt” rất

ngon và có vị độc đáo riêng Hiện

làng bè Sê San là một trong những

điểm tham quan trải nghiệm trên

sông nước cho du khách khi về thăm

vùng đất Tây Nguyên này…

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 29

nông thôn mới

Những mẻ cá cơm thu hoạch từ các

rớ được đưa về làm sạch rồi chế biến.

Đóng gói bánh tráng cá cơm.

Người dân làm các sàn ván để sinh hoạt và đón tiếp du khách đến tham quan.

TRANG THÔNG TIN NÀY CÓ SỰ PHỐI HỢP CỦA VĂN PHÒNG ĐIỀU PHỐI NÔNG THÔN MỚI TRUNG ƯƠNG

nông thôn mới

phủ xanh vườn nhà… người ta!

5 triệu đồng dôi dư sau hội chợ “Tết 0 đồng” năm 2019, đang không biết để làm gì, Phan Diệu Linh lên facebook đăng dòng trạng thái với nội dung cho tặng cây giống, ai cần đăng ký Số tiền nhanh chóng được giải ngân sạch, phần

vì nhiều người xin cây, phần vì “chủ dự án” chưa có kinh nghiệm “Người ta xin cây đắt tiền, mình lỡ nhận lời nên phải mua tặng luôn Có cây giá 300.000 đồng

Nhiều cây khác do mình không rành nên cũng mua giá cao hơn bây giờ rất nhiều”, Phan Diệu Linh kể

Sau vài đợt thì Linh có kinh nghiệm hơn Cô tìm được những điểm ươm bán giống giá rẻ Trước đây một cây mai anh đào (loại hoa đặc trưng của Đà Lạt) giá 40.000 đồng, thì nay chỉ tốn 10.000 đồng cho một cây giống Để có nhiều cây hơn tặng mọi người, Linh cùng chồng đi lang thang dưới các hàng mai anh đào, hoa ban, phượng tím ở Đà Lạt để lượm hạt giống về tự ươm Có nguồn cây dồi dào, nhiều lúc Linh cao hứng thông báo cho người có nhu cầu trồng: “Lấy càng nhiều càng tốt, không giới hạn số lượng”

Một ý tưởng, vui cả làng!

Trước đây, các loại cây trong dự án

Từ đầu mối Phan Diệu Linh, đến

nay đã có hơn 20.000 cây xanh

tỏa đi khắp nơi và bén rễ trên

vườn của nhiều người yêu thiên nhiên

xứ Lâm Đồng, Tây Nguyên

Trồng rừng không đợi chiến dịch

Giữa những ngày mưa tháng 8/2021,

Phan Diệu Linh nhận được 11.200 cây

giống (cây rừng) chuyển đến từ chương

trình tài trợ “Thúc đẩy mô hình do phụ

nữ khởi xướng” của Đại sứ quán Canada

tại Việt Nam Đợt này chủ yếu là cây thân

gỗ như trắc, lim xanh, gáo vàng, long não,

phong linh, bằng lăng, muồng đen, xà cừ,

lát hoa Sau khi nhận cây tại Đà Lạt, Linh

cùng các cộng sự đã chia cây, vận chuyển

về các điểm có người đăng ký nhận trồng

ở Lâm Đồng, Đắk Lắk, Đắk Nông…

Mô hình mà Phan Diệu Linh phát

triển trong hai năm gần đây gọi là dự

án “Vườn ở khắp nơi” Từ một khoản tiền

Quý LÂM

Đó là một “âm mưu”

hết sức dễ thương của cô gái

Đà Lạt có tên Phan Diệu Linh

Cứ tưởng làm chơi chơi, ai ngờ

thành công vượt mong đợi

“Vườn ở khắp nơi” chủ yếu là những giống bản địa thích hợp khí hậu Đà Lạt

và vùng phụ cận, như thông, mai anh đào và phượng tím Hàng trăm khu vườn, tuyến đường hiện đã được phủ xanh nhờ cây giống Phan Diệu Linh gửi tặng Khi chương trình được biết đến rộng rãi, nhiều cá nhân, tổ chức, vườn ươm giống

ở khắp nơi cũng đã “mượn tay” Phan Diệu Linh để cùng chung sức phủ xanh vườn nhà… người khác Người thì góp tiền mua cây giống, người thì ươm cây giống đem tặng, cứ thế cây xanh tỏa về muôn nẻo từ thành phố hoa

“Đầu năm 2020, mấy cây mai anh đào mà đoàn Việt Nhật đem về trồng trước trường bị nhường chỗ cho bê tông,

Trồng cây trở nên dễ dàng hơn vì được tặng giống.

Một gia đình trồng cây mai anh đào từ nguồn giống dự án “Vườn ở khắp nơi”.

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 31

nông thôn mới

nghề cào nghêu ở bàn than

những người hành nghề cào nghêu ở cái xã đảo này chủ yếu là phụ nữ, đàn ông trung niên Còn thanh niên đi làm công nhân, nhà máy… chứ nghề này làm ăn theo thời vụ không đủ nuôi sống gia đình

“Nghêu thích sống ở những vùng nước sâu, người cào nghêu phải nín thở hụp sâu và nhận biết vùng nào có nhiều nghêu ẩn nấp Cào nghêu về bàn tay tôi bị nhăn nheo, trắng bệch, lưng thì đau ê ẩm vì ngồi xổm quá lâu trong nước Những ngày bị ảnh hưởng của dịch Covid-19, việc làm thuê khó kiếm,

để có thêm tiền mua sách vở cho con cái, lo bữa ăn hàng ngày cho cả gia đình, tôi chỉ biết đi cào nghêu Tuy vất vả và nhiều rủi ro nhưng kiếm thêm được chút tiền là may rồi…”, bà Liên nói

Ở Quảng Nam, con nghêu xuất hiện khắp nơi dọc các nhánh sông Trường Giang, nhưng nghêu ở vùng biển Tam Hải là ngon nhất vì nghêu vùng này không bị ảnh hưởng bởi nước ngọt, con nghêu chắc thịt và ngọt, thích hợp chế biến nhiều món ăn ngon như nướng, xào, nấu canh

Những ngày hè trong năm, du khách

đổ về biển Bàn Than để tham quan, tắm biển cũng có thể mua cho mình vài ký nghêu mang về làm quà, nấu ăn với giá rất rẻ, giúp nhiều người dân xã đảo có thêm đồng ra đồng vào…

Tầm khoảng 3 giờ chiều, mặt trời

bắt đầu đổ bóng trên bãi rạn của thôn Thuận An (xã Tam Hải) với chiều dài hơn 1km, hàng chục người dân xã đảo mang theo nhiều vật dụng như thau, túi nilon, thanh sắt đã được uốn cong để ra bãi biển cào nghêu…

Bà Hồ Thị Lan (57 tuổi, thôn Thuận An) có hơn 10 năm kinh nghiệm cào nghêu tại bãi rạn Bà cho biết, công việc này diễn ra từ tháng 2 - 9 Âm lịch hàng năm Một tháng chỉ có 3 - 4 ngày bắt được nghêu, những ngày còn lại thủy triều lên ngập sâu hơn 2m nước

“Nghề cào nghêu cũng cần phải có

kỹ thuật, vì con nghêu nằm sâu dưới lớp đất cát pha bùn trên bề mặt một lớp đá trầm tích Để chuẩn bị cho hành trang đi cào nghêu, tôi mang bao tay, tất chân để đỡ bị vỏ hàu khứa đứt chảy máu… Mỗi buổi chiều tôi bắt được khoảng 3 - 5kg, bán cho thương lái với giá 50 ngàn đồng/kg, kiếm được hơn

200 ngàn đồng”, bà Lan chia sẻ

Phấn khởi với thành quả hơn 5kg nghêu sau gần 2 tiếng đồng hồ di chuyển trong làn nước biển mặn, bà Trần Thị Bích Liên (55 tuổi) kể đa số

QuỳNH HươNg

Khi thủy triều vừa rút xuống, ghềnh đá ở bờ biển Bàn Than nhô lên cũng là lúc người dân xã đảo Tam Hải (huyện Núi Thành, Quảng Nam) hành nghề cào nghêu mưu sinh kiếm sống.

mình buồn Em nhắn tin: để em trồng

lại cho và em đã làm “Vườn ở khắp nơi”

Mấy hôm nay, nhìn hình chụp rừng Nam

Tây Nguyên không còn mấy nhưng nhìn

vào facebook của em và những người

bạn thấy “10 ngàn cây gỗ rừng và hoa

đường phố” vừa được trồng xong, vậy

là con tim đã vui trở lại Biết ơn em và

mọi người đã chung tay”, chị Nguyễn Thị

Thanh Thúy, một người bạn của Phan

Diệu Linh, chia sẻ

Hầu hết tin nhắn của những người

có nhu cầu trồng cây đều được Linh đáp

ứng Nếu có sẵn thì hẹn đến lấy luôn

Nếu không có thì đi mua rồi tặng lại

Điều kiện mà Linh đưa ra chỉ là ráng

trồng và chăm sóc để cây được sống,

được lớn; sau đó thỉnh thoảng “báo cáo”

bằng cách chụp hình gửi cho Linh xem

cây đã lớn như thế nào

Thực ra thì ý tưởng phủ xanh vườn

nhà người ta không phải hình thành

một cách ngẫu nhiên Bởi gia đình Linh

ở thị trấn D’ran (huyện Đơn Dương tỉnh

Lâm Đồng) có truyền thống cùng nhau

đi trồng cây mỗi khi trong nhà có một sự

kiện như đám giỗ, sinh nhật, cưới hỏi…

Văn hóa này sau đó đã lan sang bạn

bè của Linh Có người gửi tiền nhờ Linh

mua cây tặng thiên hạ trồng vì nhà mới

có em bé chào đời Có người kỷ niệm

ngày cưới cũng nhờ Linh mua cây tặng

Linh nói: “Tất cả chúng tôi đều cảm nhận

rất rõ một niềm vui của những lần cho

tặng như vậy Cứ hình dung cây xanh bén

rễ rồi vươn cành, tạo mảng xanh, nở hoa,

cho trái mà thích thú Ai sở hữu không

quan trọng Quan trọng là cây được mọc

trên đất, được chăm sóc và xanh tươi

cùng trời đất”

Trò chuyện cùng người viết, Phan

Diệu Linh cho biết sẽ không dừng lại ở

việc cho tặng, khuyến khích trồng cây,

tạo hoa, tạo mảng xanh mà sẽ tiến tới

cho tặng và khuyến khích trồng cây ăn

quả Điều Linh mong ước là không chỉ

trồng trong vườn mà làm sao trồng dọc

đường đi, nơi công cộng, để mọi người

đều có thể hái ăn

Nhiều phụ nữ xã đảo Tam Hải tranh thủ thời gian rãnh rỗi ra bãi rạn cào nghêu bán kiếm tiền trang trải cuộc sống gia đình.

TRANG THÔNG TIN NÀY CÓ SỰ PHỐI HỢP CỦA VĂN PHÒNG ĐIỀU PHỐI NÔNG THÔN MỚI TRUNG ƯƠNG

bảo Vệ môi trường nước

hoàn thiện luật tài nguyên nước

TAM DIệP

Khơi thông

Theo ông Châu Trần Vĩnh, Cục trưởng

Cục Quản lý Tài nguyên nước (Bộ TN&MT),

kể từ khi được ban hành và phát huy hiệu

lực, Luật Tài nguyên nước đã tạo hành

lang pháp lý khá đầy đủ, toàn diện trong

quản lý, bảo vệ tài nguyên nước (TNN)

trên phạm vi cả nước Qua gần 9 năm triển

khai, việc chấp hành quy định của Luật và

nhận thức của các tổ chức, cá nhân trong

nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng và

bảo vệ TNN đã có nhiều chuyển biến, từng

bước đáp ứng được nhu cầu về nguồn

nước cho phát triển kinh tế - xã hội

Theo báo cáo tổng kết, đánh giá tình

hình gửi Bộ TN&MT của UBND TP Hà Nội,

để thực thi Luật, TP đã ban hành một số

quyết định quan trọng về việc công bố thủ

tục hành chính trong lĩnh vực TNN, đồng

thời phê duyệt Danh mục khu vực phải

đăng ký khai thác nước dưới đất trên địa bàn TP Hà Nội Đây là những công cụ đắc lực giúp công tác quản lý nhà nước về TNN trên địa bàn ngày càng hiệu quả hơn

Tại Đắk Lắk, chính quyền tỉnh cũng

đã tổ chức điều tra hiện trạng khai thác,

sử dụng TNN tại 4 huyện, thị xã trên địa bàn tỉnh trong năm 2014; phê duyệt đề cương và dự toán dự án Quy hoạch TNN tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2016 - 2025 và tầm nhìn đến năm 2035; xây dựng đề cương và dự toán dự án Điều tra, khoanh định vùng cấm, vùng hạn chế khai thác nước dưới đất; phê duyệt danh mục các nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ trên địa bàn tỉnh Đặc biệt, nhằm áp dụng các biện pháp quản lý, kiểm soát việc thực hiện quy định về sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 12/QĐ-UBND tỉnh

ngày 3/1/2018 về kế hoạch triển khai tưới tiết kiệm nước cho cây trồng cạn Bên cạnh đó, ngày 9/12/2020, HĐND tỉnh cũng đã ban hành Nghị quyết số 13 quy định mức hỗ trợ phát triển thủy lợi nhỏ, thủy lợi nội đồng và tưới tiên tiến, tiết kiệm nước trên địa bàn

Tại Bình Thuận, UBND tỉnh đã ban hành các quy định, văn bản hướng dẫn

về sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả đồng thời bố trí kinh phí xây dựng các chương trình nghiên cứu khoa học, công nghệ nhằm xử lý, cải tạo, khôi phục nguồn nước bị ô nhiễm, suy thoái, cạn kiệt Theo đánh giá của UBND tỉnh Bình Thuận, các quy định của pháp luật

về TNN đã tạo ra khung pháp lý cho các hoạt động khai thác, sử dụng cũng như bảo vệ TNN, góp phần sử dụng có hiệu quả nguồn nước tại địa phương

Có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2013, đến nay Luật Tài nguyên nước năm 2012 đã góp phần quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về tài nguyên nước Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng đã bộc

lộ một số hạn chế, bất cập cần sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 33

bảo Vệ môi trường nước

Quy định còn chồng chéo

Bên cạnh những thành tựu đạt được,

quá trình triển khai Luật Tài nguyên nước

2012 cũng bộc lộ một số tồn tại, hạn chế

Theo đánh giá của UBND tỉnh Sơn La,

Luật TNN 2012 và các văn bản quy phạm

pháp luật hướng dẫn thi hành chưa có

hướng dẫn về quy trình, trình tự giải

quyết tranh chấp TNN Do đó, UBND các

cấp gặp nhiều khó khăn trong thực hiện,

nhất là ở cấp xã Mặt khác, quá trình công

nghiệp hóa, đô thị hóa diễn ra nhanh

làm phát sinh nhiều vấn đề mới chưa

có luật định Điều này gây khó khăn cho

nhiệm vụ bảo vệ TNN

Còn theo UBND tỉnh Bình Thuận, cần

sớm ban hành Luật sửa đổi, bổ sung Luật

TNN và các văn bản hướng dẫn thi hành,

đảm bảo không chồng chéo chức năng,

nhiệm vụ giữa các ngành, các cấp và

đồng bộ, phù hợp với các quy định pháp

luật hiện hành

Đồng quan điểm, UBND tỉnh Đắk Lắk

kiến nghị Bộ TN&MT sớm sửa đổi, bổ

sung các quy định liên quan đến nhiệm

vụ lập quy hoạch TNN cấp tỉnh phù hợp

với Luật Quy hoạch năm 2017; các quy

định về cấp phép xả thải ra môi trường

phù hợp với Luật Bảo vệ môi trường năm

2020 và tích hợp vấn đề biến đổi khí hậu

vào việc sửa đổi, bổ sung Luật TNN năm

2012; nghiên cứu xây dựng cơ chế phối

hợp để tăng cường sự hợp tác giữa các ngành và địa phương trong công tác quản lý TNN; hỗ trợ công tác điều tra cơ bản cũng như quy họach tổng hợp TNN nội tỉnh, liên tỉnh, liên quốc gia; hoàn thiện mạng lưới trạm quan trắc, giám sát TNN; xây dựng cơ sở dữ liệu TNN; thiết lập hệ thống thông tin, quản lý, giám sát khai thác, sử dụng TNN đồng bộ, thống nhất từ trung ương đến địa phương

Hướng đến phát triển bền vững

Trên cơ sở chỉ đạo của lãnh đạo Bộ TN&MT về việc tiếp tục rà soát hệ thống pháp luật, đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các văn bản quy phạm pháp luật, Cục Quản lý TNN đã xây dựng bản Dự thảo kế hoạch thực hiện một số công việc phục vụ lập đề nghị sửa đổi, bổ sung và soạn thảo Luật TNN (sửa đổi)

Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý TNN Nguyễn Minh Khuyến, Luật TNN sửa đổi lần này sẽ hướng tới một số chính sách lớn, gồm: xã hội hóa trong lĩnh vực TNN, đặc biệt là việc phục hồi các dòng sông suy thoái, cạn kiệt; tăng nguồn thu cho ngân sách trên cơ sở “nước là tài sản công” như Hiến pháp đã quy định và phải tính đúng, tính đủ giá trị của tài sản này đối với người sử dụng nó

Ngoài ra, Luật TNN (sửa đổi) dự kiến

sẽ bổ sung các quy định cụ thể đối với hoạt động bảo vệ nguồn sinh thủy và phát triển nguồn nước, trong đó có cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan trong bảo vệ, phát triển nguồn sinh thủy;

đề xuất các giải pháp tích trữ nước nhằm điều hòa nguồn nước giữa các mùa; bảo

vệ và phục hồi thảm thực vật, đặc biệt

là rừng đầu nguồn, rừng ngập mặn ven biển nhằm tăng khả năng tích trữ nước, giảm thiểu lũ lụt về mùa mưa, tăng nguồn sinh thủy về mùa khô; bổ sung các quy định cụ thể đối với hoạt động bảo vệ nguồn sinh thủy và phát triển nguồn nước; về sử dụng nước hướng đến tiết kiệm nước trong trường hợp xảy ra hạn hán, thiếu nước; tách bạch quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong khai thác TNN và sử dụng TNN

Các quy định chi tiết về quản lý đào, san lấp ao, hồ chứa nước; các biện pháp thu gom nước mưa, giảm ngập lụt ở các khu đô thị, khu tập trung dân cư và khái niệm về an ninh TNN, hoạt động để đảm bảo an ninh TNN cũng sẽ được bổ sung trong Luật sửa đổi lần này

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 33

bảo Vệ môi trường nước

Trung tâm Dự báo

bổ sung nguồn nước mặt

để giảm khai thác nước ngầm

Những con số báo động này cho thấy

nếu TP.HCM không sớm có các biện pháp quyết liệt, khoa học, tình hình

sẽ nghiêm trọng hơn vào năm 2030

An ninh nguồn nước bị đe dọaBên cạnh nhiễm mặn, ô nhiễm rác thải hữu

cơ đang gia tăng nhanh do lưu vực sông Sài Gòn chạy qua các khu công nghiệp trọng điểm

ở Bình Phước, Bình Dương, TP.HCM Theo Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) TP.HCM, hầu hết các nguồn nước mặt tại TP.HCM đã bị ô nhiễm, vượt chuẩn loại B từ 5 - 10 lần (là loại được khuyến cáo không dùng cho mục đích cấp nước sinh hoạt)

Các trạm bơm như Hòa Phú và Hóa An cung cấp nước thô cho cụm nhà máy nước Tân Hiệp, nhà máy nước Thủ Đức (cung cấp khoảng 90%

nước sạch sinh hoạt cho TP.HCM) lại đặt ở khu vực hạ lưu, nơi chất lượng nguồn nước thô chưa bao giờ được đánh giá là tốt nhất vì ảnh hưởng khai thác phía thượng nguồn Ông Trần Kim Thạch, Trưởng phòng Quản lý chất lượng nước của Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn TNHH

MTV (Sawaco), lo ngại nếu không có biện pháp khắc phục, đến năm 2035, TP.HCM có thể sẽ cạn kiệt các nguồn nước có thể khai thác.Ngoài nguồn nước mặt, hiện nhu cầu khai thác, sử dụng nước dưới đất trên địa bàn là hơn 700.000m3/ngày Bà Nguyễn Thị Thanh

Mỹ - Phó Giám đốc Sở TN&MT TP.HCM, cho biết tình trạng khai thác nước ngầm quá mức là nguyên nhân chủ yếu khiến TP sụt lún trên

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 35

bảo Vệ môi trường nước

Sawaco cam kết mức khai thác nước ngầm sẽ giảm còn 30.000m3/ngày (lượng nước này được đưa vào chế độ dự phòng) Để đảm bảo an toàn cấp nước cho TP, Công ty sẽ từng bước tiếp nhận và đưa vào sử dụng nguồn nước mới từ Nhà máy nước Thủ Đức 3 và Nhà máy nước Tân Hiệp 2 với tổng công suất 600.000m3/ngày

diện rộng (trung bình 40mm/năm, có nơi nặng

nhất 67mm/năm) Điều này buộc TP phải tìm

giải pháp bổ sung, thay thế nguồn cung cấp

nước mặt và hạn chế, tiến tới chấm dứt khai

thác nước ngầm để đảm bảo an ninh nguồn

nước, ngăn chặn tình trạng sụt lún đất ở đô thị

trong thời gian tới

Bổ sung nguồn cấp nước mặt

Cơ sở hạ tầng xử lý, cung cấp nước đầu tư từ

lâu có dấu hiệu xuống cấp, chưa được cải tạo

đã hạn chế rất nhiều năng lực ứng phó khi có

sự cố khẩn cấp Để khắc phục tình trạng này, từ

nay đến năm 2030, TP.HCM kêu gọi đầu tư xây

dựng tổng cộng 12 nhà máy xử lý nước thải với

tổng công suất xử lý khoảng 3.000.000m3 nước

thải/ngày UBND TP.HCM giao Tổng Công ty Cấp

nước Sài Gòn TNHH MTV, Công ty CP Hạ tầng

nước Sài Gòn và các đơn vị cấp nước trên địa

bàn TP nghiên cứu đổi mới mô hình công nghệ,

ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý,

vận hành để tránh thất thoát, lãng phí nguồn

nước, đảm bảo thu gom và cấp nước hiệu quả,

chất lượng…

Ngành nước TP.HCM đã có kế hoạch di dời

các nhà máy nước ở hạ nguồn lên thượng

nguồn, bổ sung nguồn cung cấp nước thô lấy

từ hồ Dầu Tiếng (Tây Ninh) và có thể cả hồ Trị

An (Đồng Nai) TP.HCM cũng lên phương án xây

dựng thêm hồ chứa (cách ngã ba sông Sài Gòn

và sông Thị Tính 1km về phía thượng nguồn để

tránh ô nhiễm, xâm nhập mặn) với dung tích

5.000.000m3, dự kiến có thể dự trữ, cung cấp

nước sạch cho người dân TP trong vòng 7 ngày Việc này sẽ giúp TP đảm bảo an ninh nguồn nước khi có sự cố khẩn cấp xảy ra

Giảm mạnh việc khai thác nước ngầmMới đây, UBND TP.HCM ban hành “Kế hoạch thực hiện Chương trình cung cấp nước sạch và chấm dứt khai thác nước ngầm TP.HCM năm

2021, điều chỉnh Quy hoạch Cấp nước TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060” Theo

đó, ngay trong năm 2021 sẽ giảm khai thác nước ngầm ít nhất 16.650m3/ngày Lộ trình

từ nay đến năm 2025 sẽ giảm lưu lượng khai thác nước dưới đất trên địa bàn TP.HCM còn 100.000m3/ngày Bà Nguyễn Thị Thanh Mỹ, Phó Giám đốc Sở TN&MT TP.HCM, cho biết: Việc giảm khai thác nước ngầm sẽ hướng đến 4 nhóm đối tượng chính: hộ gia đình; khu chế xuất - khu công nghiệp; nhóm đối tượng sử dụng nguồn nước dưới đất bên ngoài các khu chế xuất - khu công nghiệp nhưng không phải hộ gia đình

và Sawaco Cụ thể, Sở đã đề nghị UBND TP Thủ Đức, các quận, huyện lập kế hoạch giảm khai thác nước ngầm, chỉ tiêu 32% với đối tượng là

hộ dân, doanh nghiệp có lượng khai thác dưới 20m3/ngày do các địa phương quản lý Với nhóm đối tượng là doanh nghiệp, khu chế xuất - khu công nghiệp do Sở TN&MT TP.HCM quản lý, Sở sẽ báo cáo ngừng cấp giấy phép 151 công trình với tổng lượng khai thác nước hơn 50.000m3/ngày Đồng thời trám lấp giếng khai thác nước dưới đất, chấm dứt việc khai thác nước ngầm ở khu vực nội thành

tài chính - ngân hàng

hơn 100.000 tỷ đồng “bơm” ra nền kinh tế

Nhiều địa phương trên cả nước đang chuyển dần sang trạng thái “bình thường mới” sau một thời gian khá dài thực hiện giãn cách xã hội

Để chung tay cùng các hộ kinh doanh, doanh nghiệp đang nỗ lực phục hồi sản xuất, đẩy mạnh kinh doanh trong quý cuối năm, các ngân hàng thương mại tiếp tục đưa ra các gói hỗ trợ lãi suất

MINH Huy

“Cung” sẵn nhưng “cầu” vẫn phải chờ

Khi dịch Covid-19 dần được kiểm soát, điều cần

nhất với các hộ kinh doanh và doanh nghiệp là

lực đẩy tài chính Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, cá

nhân tháo gỡ khó khăn do Covid-19 và tăng tốc

phục hồi sản xuất kinh doanh, Sacombank đã triển

khai nguồn vốn ưu đãi trị giá 20.000 tỷ đồng với

lãi suất ưu đãi chỉ từ 4,5%/năm Từ nay đến đến

hết ngày 31/12/2021, HDBank cũng tăng gói hỗ

trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ lên 10.000 tỷ đồng

để khách hàng bổ sung nguồn vốn lưu động với

lãi suất chỉ còn từ 6,2%/năm Đối với khách hàng

cá nhân và doanh nghiệp siêu nhỏ, từ nay đến

31/3/2022, HDBank có gói lãi suất ưu đãi chỉ từ

6%/năm Để giảm áp lực trả nợ trong thời gian đầu

đối với khách hàng thuê mặt bằng kinh doanh,

ngân hàng này còn có gói cho vay với lãi suất chỉ

từ 3%/năm… Theo lãnh đạo HDBank, các gói tài trợ

vốn HDBank nhằm giúp doanh nghiệp và hộ kinh

doanh kịp thời tháo gỡ khó khăn, cân đối dòng

tiền, giảm áp lực tài chính trong giai đoạn cần được

tiếp sức để phục hồi và tăng tốc hoạt động, lấy lại

đà tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận Tương tự,

ACB cũng cho biết đã sẵn sàng nguồn vốn vay lên đến 10.000 tỷ đồng với mức lãi suất từ 5%/năm để đáp ứng nhu cầu vốn của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp trong phục hồi sản xuất kinh doanh

BIDV cũng có gói lãi suất ưu đãi cho tiểu thương với lãi suất chỉ từ 5,3%/năm…

Trở ngại lớn là phần lớn các doanh nghiệp nhỏ

và vừa thường không có tài sản thế chấp và không quen làm phương án kinh doanh chi tiết nên rất khó tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi Bên cạnh đó, một tỉ lệ lớn doanh nghiệp chỉ có thể tiếp cận được những khoản vay ngắn hạn, số doanh nghiệp tiếp

Nguồn vốn dự trữ của nhiều doanh nghiệp ngành lương thực thực phẩm tại TP.HCM đã gầncạn kiệt.

Tạp chí số 70 (tháng 11/2021) 37

tài chính - ngân hàng

cận được khoản vay trung và dài hạn rất ít Chính vì vậy, các

hộ kinh doanh mong muốn Nhà nước có nhiều chính sách

nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn

Mới đây, nhiều doanh nghiệp ngành lương thực, thực

phẩm tại TP.HCM cũng cho biết, dịch bệnh kéo dài nên

phần lớn nguồn vốn dự trữ đã gần cạn kiệt Nếu ngân hàng

không cơ cấu lại nguồn vốn vay trung dài hạn cho doanh

nghiệp sản xuất, chế biến lương thực, thực phẩm trong giai

đoạn này thì doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn Bởi

lẽ, nguồn vốn hỗ trợ cho vay mới là rất cấp bách và cần thiết

để các doanh nghiệp có nguồn tài chính mới bổ sung vào

kế hoạch thu mua, dự trữ nguyên phụ liệu, thành phẩm

chuẩn bị cho mùa sản xuất phục vụ thị trường cuối năm

và Tết Nguyên đán sắp tới Các doanh nghiệp ngành này

kiến nghị Chính phủ, NHNN bổ sung vào nhóm đối tượng

được hỗ trợ chính sách về vay vốn với mức giảm lãi suất

thấp; đồng thời nâng hạn mức định giá tài sản thế chấp

từ khoảng 70% hiện nay lên 85% giúp doanh nghiệp bớt

áp lực phải tìm thêm tài sản thế chấp

Về việc này, NHNN cho biết, ngành ngân hàng cũng

đang cùng các bộ, ngành gấp rút tìm thêm nguồn lực để

triển khai thêm nhiều giải pháp hỗ trợ người dân và doanh

nghiệp phục hồi sản xuất, nhất là trong quý 4/2021 Dự

kiến gói cấp bù lãi suất 3.000 tỷ đồng tương đương quy

mô dư nợ hơn 100.000 tỷ đồng, với lãi suất 3 - 4%/năm, có

thể sẽ được ngành ngân hàng “bơm” ra nền kinh tế Cùng

với đó, NHNN cho biết sẽ tăng thêm hạn mức tăng trưởng tín dụng cho các ngân hàng khi nền kinh tế cần nhằm đẩy vốn hỗ trợ nền kinh tế

Bài học về “cục máu đông”

Khẳng định chung tay, đồng hành cùng doanh nghiệp nhưng các ngân hàng cũng cho biết, doanh nghiệp đang nợ dưới chuẩn, không có nguồn thu, không có lợi nhuận, không đủ điều kiện để tiếp cận vốn thì ngân hàng cũng không thể giải ngân Chính

vì thế, các NHTM đã kiến nghị NHNN nên có cơ chế tiếp tục khoanh nợ để doanh nghiệp đang được cơ cấu nợ có thể tiếp cận được vốn vay mới phục vụ sản xuất và kinh doanh

Một số chuyên gia trong ngành cho rằng, ngân hàng nên nới lỏng điều kiện cho vay trong một thời gian nhất định vì dịch Covid-19 khiến doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, ngân hàng có thể đánh giá việc cho vay bằng triển vọng phục hồi khi kinh tế mở cửa trở lại Theo đó, để giúp ngân hàng mạnh dạn cho doanh nghiệp có kết quả kinh doanh thua lỗ vay vốn, NHNN có thể giữ nguyên hệ số rủi ro với khoản vay lĩnh vực rủi ro cao nhưng giảm hệ số rủi ro với khoản vay khác nhằm gỡ khó về tỷ lệ an toàn vốn cho các ngân hàng Bên cạnh đó việc cho vay vẫn cần tài sản đảm bảo để không lo ngại mất an toàn

hệ thống Về việc này, Phó Thống đốc thường trực NHNN Đào Minh Tú khẳng định, NHNN sẽ tạo điều kiện mở rộng tín dụng nếu nền kinh tế cần, nhưng không giảm điều kiện tiếp cận tín dụng nhằm bảo đảm chất lượng tín dụng, kiểm soát được nợ xấu Dễ dãi với tín dụng hôm nay có thể phải trả giá đắt cho tương lai vì bài học về “cục máu đông” nợ xấu ngân hàng hiện vẫn còn đó “Nợ xấu là chỉ báo rất quan trọng đối với hệ thống ngân hàng và chỉ báo rủi ro này đang ngày càng tăng nhanh Vì vậy, NHNN luôn tìm cách mở rộng tín dụng và không hạ chuẩn tín dụng”, Phó Thống đốc nêu quan điểm Phó Thống đốc cũng khẳng định, thời gian tới, hệ thống ngân hàng sẽ tiếp tục thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn để doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn nhưng vẫn đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô

tài chính - ngân hàng

Kênh tín dụng hỗ trợ phục hồi kinh tế bền vững

ThS TrầN TrỌNg TrIếT

Từ đầu tháng 10, TP.HCM và một

số tỉnh, thành phía Nam bắt

đầu nới lỏng các biện pháp giãn

cách xã hội Nhiều ngân hàng đã triển

khai gói sản phẩm dành riêng cho khách

hàng là tiểu thương và hộ kinh doanh

với nhiều ưu đãi hấp dẫn

BIDV đưa ra gói vay với lãi suất chỉ

từ 5,3%/năm, ngân hàng sẽ cấp vốn

qua hình thức phát hành thẻ tín dụng

hạn mức tối đa 100 triệu đồng đảm bảo

thanh toán không dùng tiền mặt Để

khuyến khích mở rộng gói vay, 120.000

khách hàng đầu tiên sẽ được BIDV tặng

miễn phí tài khoản số đẹp, tặng 250.000

đồng trực tiếp vào tài khoản khi đăng ký

mới BIDV SmartBanking Ngoài ra, ngân

hàng này cũng sẽ hỗ trợ lắp đặt miễn

phí tentcard VietQR giúp khách hàng

chuyển tiền nhanh chóng mà không cần

tiếp xúc trực tiếp cũng như không cần

nhớ số tài khoản Các ngân hàng khác

như HDBank, SCB, ACB… cũng có những

sản phẩm tín dụng tương tự Theo ACB,

từ đầu tháng 10, ngân hàng đã dành ra

10.000 tỷ đồng, cho vay với lãi suất từ

5% - 6%/năm đối với doanh nghiệp nhỏ

và hộ kinh doanh Các khách hàng vay

vốn và giải ngân trong nửa đầu tháng

10/2021 đều được ACB giảm thêm 0,2%

lãi suất nữa, đồng thời áp dụng miễn phí toàn bộ phí chuyển tiền, phí nộp rút tiền ATM/CDM và hoàn tiền tối đa 1,0% khi sử dụng thẻ dành cho khách hàng cá nhân

HDBank thì đang triển khai “Chương trình tín dụng 100% online” áp dụng cho các khách hàng tiểu thương, doanh nghiệp nhỏ là các nhà cung cấp hàng hóa cho các siêu thị Hạn mức cho vay được phê duyệt sẵn của gói này là 10 tỷ đồng/nhà cung cấp Khách hàng được sử dụng hạn mức tín dụng không cần bổ sung tài sản bảo đảm với lãi suất ưu đãi, đồng thời miễn phí chuyển khoản và các dịch vụ khác tại HDBank

SCB đang có chương trình ưu đãi lãi vay dành cho các khách hàng đã được ngân hàng này phê duyệt tham gia sản phẩm “Vay vốn siêu tốc, phát lộc kinh doanh” với lãi suất từ 6,99%/năm Đồng thời, từ nay đến hết ngày 31/12/2021, SCB tiếp tục triển khai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp bị ảnh hưởng Covid-19, như: cung cấp các khoản vay mới, bao gồm cho vay ngắn hạn và trung, dài hạn, lãi suất giảm 0,5% trong 6 tháng đầu, giảm 50% phí chuyển khoản trong và ngoài hệ thống trên Internet Banking và giảm 10% phí thanh toán quốc tế so với mức phí thông thường

Không chỉ các ngân hàng thương mại, công ty công nghệ tài chính (fintech) và

cả các tổ chức tài chính vi mô cũng tích cực nhập cuộc hỗ trợ tiểu thương, doanh nghiệp phục hồi hoạt động Quỹ CEP tại TP.HCM đã hoàn thành 4 đợt của Chương trình “CEP - Chia sẻ yêu thương 2021” với

số tiền hỗ trợ công nhân, người lao động,

hộ kinh doanh nhỏ lẻ là 8,5 tỷ đồng Sắp tới đây, Quỹ này cũng sẽ ra mắt “App CEP

- Đồng hành vượt khó” để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ thực hiện đăng ký vay vốn, gửi/rút tiết kiệm tiện lợi và nhanh chóng khi quay trở lại thị trường sau nhiều tháng dịch bệnh

Để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp

và tiểu thương quay lại sản xuất - kinh doanh, hiện nay hệ thống tổ chức tín dụng đã khá chủ động và thị trường đã xuất hiện nhiều nguồn cung ứng vốn ưu đãi cho khách hàng chọn lựa Sự đồng nhịp, đồng hành của hệ thống tổ chức tín dụng với cộng đồng doanh nghiệp

sẽ là cơ hội lớn để tăng khả năng tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, song đó cũng

là cơ sở để mảng tín dụng tiêu dùng, tín dụng sản xuất - kinh doanh của hệ thống ngân hàng tăng trưởng cao trong những tháng còn lại của năm 2021