QUAN ĐIÊM CỦA ĐẢNG. CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI GẮN VỚI TĂNG CƯỜNG, CỦNG CỐ QUỐC PHÒNG, AN NINH VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI TRONG TÌNH HÌNH MỚI I. CĂN CỨ HOẠCH ĐỊNH QUAN ĐIỀM CỦA ĐẢNG, CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI GẮN VỚI TĂNG CƯỜNG, CỦNG CỐ QUỐC PHÒNG, AN NINH VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI TRONG TÌNH HÌNH MỚI 1. Lý luận chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hố Chí Minh về phát triển kinh tế xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại Phát triển kỉnh tế xã hội gắn với tăng cường, củng cổ quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại ở Việt Nam là hoạt động tích cực, chủ động của Nhà nước và nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng trong việc gắn kết chặt chẽ giữa phát triến kinh tể xã hội với quốc phòng, an ninh và hoạt động đổi ngoại trong một chỉnh thể thống nhất trên phạm vỉ cả nước cũng như ở từng địa phương, thúc đẩy nhau cùng phát triển, góp phần tăng cường sức mạnh tông hợp của quốc gia, thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiên lược là xảy dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Khái niệm chỉ rõ chủ thể của phát triển kinh tế xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại ở Việt Nam. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Trong đó, Đảng giữ vai trò lãnh đạo, định ra quan điểm, đường lối chủ trương; Nhà nước giữ vai trò tổ chức quản lý, điều hành, tổ chức thực hiện; các tổ chức chính trị xã hội, đoàn thể và nhân dân thực hiện phát triển kinh tế xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại phù hợp với chức năng, nhiệm vụ chính trị của mình. Mục đích của phát triển kinh tế xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại ở nước ta là tạo nên sức mạnh tổng hợp cho xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Trang 1QUAN ĐIÊM CỦA ĐẢNG.
CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI GẮN VỚI TĂNG CƯỜNG,
CỦNG CỐ QUỐC PHÒNG, AN NINH VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI
TRONG TÌNH HÌNH MỚI
I CĂN CỨ HOẠCH ĐỊNH QUAN ĐIỀM CỦA ĐẢNG, CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI GẮN VỚI TĂNG CƯỜNG, CỦNG CỐ QUỐC PHÒNG, AN NINH VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI TRONG TÌNH HÌNH MỚI
1 Lý luận chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hố Chí Minh về phát triển kinh tế
-xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại
Phát triển kỉnh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cổ quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại ở Việt Nam là hoạt động tích cực, chủ động của Nhà nước và nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng trong việc gắn kết chặt chẽ giữa phát triến kinh tể - xã hội với quốc phòng, an ninh và hoạt động đổi ngoại trong một chỉnh thể thống nhất trên phạm vỉ cả nước cũng như ở từng địa phương, thúc đẩy nhau cùng phát triển, góp phần tăng cường sức mạnh tông hợp của quốc gia, thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiên lược là xảy dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Khái niệm chỉ rõ chủ thể của phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng
cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại ở Việt Nam Đây là trách nhiệm củatoàn Đảng, toàn dân, toàn quân Trong đó, Đảng giữ vai trò lãnh đạo, định ra quanđiểm, đường lối chủ trương; Nhà nước giữ vai trò tổ chức quản lý, điều hành, tổ chứcthực hiện; các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể và nhân dân thực hiện phát triểnkinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đốingoại phù hợp với chức năng, nhiệm vụ chính trị của mình
Mục đích của phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốcphòng, an ninh và hoạt động đối ngoại ở nước ta là tạo nên sức mạnh tổng hợp choxây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Nội dung của phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốcphòng, an ninh và hoạt động đối ngoại là rất rộng lớn, được tiến hành trên tất cả cáclĩnh vực của đời sống xã hội
Phương thức phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng,
an ninh và hoạt động đối ngoại ở nước ta được thực hiện thông qua nhiều cách thứcbiện pháp khác nhau, từ xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch; hoàn chỉnh hệthống văn bản pháp quy; đến triển khai tổ chức thực hiện ở tất cả các cấp, các ngành,các địa phương
a) Lỳ luận của chủ nghĩa Mác - Lênin
Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định, kinh tế - xã hội, quốc phong, an ninh và hoạtđộng đối ngoại tổn tại khách quan liong đời sống và có mối quan hệ biện chứng tácđộng qua lọi với nhau, trong đó sản xuất vật chất là cơ sở của đời sống xã hội, các lĩnhvực khác của đời sống xã hội tác động trở lại đến kinh tế
Khi phân tích mối quan hệ giữa kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh và hoạtđộng đối ngoại, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ rõ: Kinh tế - xã hội,
Trang 2quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại là những lĩnh vực khác nhau, song giữachúng có mối quan hệ biện chứng tác động qua lại lẫn nhau Trong đó, kinh tế là yếu tốsuy cho đốn cùng quyết định quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại; quốc phòng,
an ninh và hoạt động đổi ngoại tác động trở lại với kinh tế
Khi bàn về vai trò quyết định của kinh tế đổi với chiến tranh, quốc phòng Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: “Thắng lợi của bạo lực dựa vào việc sản xuất vũ khí, và việc sản xuất
vũ khí lại dựa vào sản xuất nói chung, do đó lại dựa vào “lực lượng kinh tế”, vào “tìnhhình kinh tế”, và những phương tiện vật chất mà bạo lực chi phối được Không có gì lạiphụ thuộc vào những điều kiện kinh tế hơn là chính ngay quân đội và hạm đội Vũ trang,biên chế, tổ chức, chiến thuật, chiến lược phụ thuộc trước hết vào trình độ sản xuất đạtđược trong một thời điêm nhất định và vào phương tiện giao thông nữa”
Kinh tế quyết định đến nguồn gốc, bản chất của chiến tranh, quốc phòng Lợi íchkinh tế là nguyên nhân, suy đến cùng làm nảy sinh chiến tranh, quốc phòng Bản chất củachế độ kinh tế - xã hội sẽ quyết định bản chất của quốc phòng, an ninh Xây dựng quốcphòng, an ninh vì mục đích bảo vệ và đểm lại lợi ích cho mọi thành viên trong xã hội là dobản chất của chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa quy định; còn tăng cường sức mạnh quốcphòng, an ninh vì mục đích bảo vệ lợi ích cho giai cấp tư sản cầm quyền, thực hiện chiếntranh xâm lược là do bản chất của chế độ kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa quyết định.Trong tác phẩm “Chủ nghĩa đế quốc giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản”,V.I Lênin đã khẳng định: Bản chất kinh tế của chủ nghĩa đế quốc là sự thống trị củacác tổ chức độc quyền, bản chất về chính trị là hiểu chiến, xâm lược và phản độngtoàn diện, Người chỉ rõ: Chủ nghĩa đế quốc là “bạn đường” của chiến tranh, “thử hỏi,trên cơ sở chủ nghĩa tư bản, ngoài chiến tranh ra còn phương sách nào khác để khắcphục tình trạng không cân đối giữa một bên là sự phát triển của lực lượng sản xuất vàtích luỹ tư bản, và một bên là sự phân chia thuộc địa và “các khu vực ảnh hưởng” cho
tư bản tài chính được chăng”
Kinh tế quyết định đến khả năng huy động nhân lực, vật tư, tài lực cho quốc phòng,
an ninh; quyết định đến quy HIO, cơ Cấu, tổ chức biên chế của lực lượng vũ trang; quyếtđến trình độ trang bị, phương tiện vũ khí qua đó quyết định đến chiến lược, chiến thuật
và nghệ thuật quân sự Tuy nhiên, kinh tế không quyết định trực tiếp đến quốc phòng, anninh mà quyết định gián tiếp thông qua vai trò quản lý của Nhà nước, thông qua tiềm lựckinh tế quân sự và sức mạnh Quân sự của nhà nước
Trong khi khẳng định kinh tế là yếu tố suy cho đến cùng quyết định quốc phòng,
an ninh, các nhà kinh điển của Mác - Lênin cũng khẳng định vai trò tác động trở lạicủa quốc phòng, an ninh với kinh tế cả ở góc độ tích cực và tiêu cực
Ở góc độ tích cực, hoạt động quốc phòng, an ninh tạo môi trường hoà bình, ổn địnhcho kinh tế - xã hội phát triển Thực tế đã chứng minh, kinh tế - xã hội muốn phát triểnphải có môi trường chính trị ổn định, môi trường hoà bình phải được giữ vững Nếu môitrường chính trị, môi trường hoà bình không được giữ vững, đảo chính, xung đột dân tộc,sắc tộc, tôn giáo, biểu tình, đình công, chiến tranh xảy ra liên miên thì các cơ sở kinh tếkhông những không được phát triển mà còn bị chiến tranh tàn phá C Mác đã từng khẳngđịnh: “Nói chung, quân đội đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế” Quá trìnhthực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong thời bình, ở mức độ nhất định cũng có tácdụng kích thích kinh tế phát triển Tiêu dùng của quốc phòng, an ninh là tiêu dùng lớn, do
đó nó tạo thị trường tiêu thụ sản phâm cho nền kinh tế Mặt khác, để đảm bảo kinh tế choquốc phòng, an ninh đòi hỏi nền kinh tế phải vươn lên đề đáp ứng cho nó Thông qua nhu
Trang 3cầu quốc phòng, an ninh nền kinh tế phải sắp xếp, cân đối tỷ lệ giữa các khâu trong quátrình tái sản xuất, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, công nghệ, phát triến một cách toàn diện
để đáp ứng cả nhu cầu dân sinh và nhu cầu quốc phòng, an ninh
Ở góc độ tiêu cực, hoạt động quốc phòng, an ninh tiêu tốn đáng kể một phầnnhân lực, vật lực, tài chính của xã hội, những tiêu dùng này là tiêu dùng “mất đi”,không quay vào tái sản xuất mở rộng Do đó, sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của nềnkinh tế Ph Ảgghen khẳng định: “Bạo lực, hiện nay là quân đội và hạm đội và cả hai -như tất cả chúng ta, đau xót thay, đều biết rõ - “tốn kém nhiều tiền một cách kinhkhủng” Nhưng bạo lực không thế làm ra tiền được Vậy xét cho cùng thì tiền phải
do sản xuất kinh tế làm ra”
Hoạt động quốc phòng, an ninh (thông qua học thuyết quân sự, chiến lược quân sựquốc phòng, an ninh) còn ảnh hưởng đến đường lối phát triển kinh tế, cơ cấu kinh tế.Hoạt động quốc phòng, an ninh còn có thể dẫn đến hủy hoại môi trường sinh thái, để lạihậu quả nặng nề cho kinh tế - xã hội, nhất là khi chiến tranh xảy ra
b) Tư tưởng Hố Chí Minh
Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, kế thừa tinh hoa tư tưởng của chaông ta về phát triển kinh tế - xã hội gắn với quốc phòng, an ninh và hoạt động đốingoại, Chủ tịch Hố Chí Minh đã chỉ ra mối quan hệ giữa các lĩnh vực này theo Chủtịch Hố Chí Minh, giữa kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh và hoạt động đốingoại có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau Người khắng định: Thựclực là cái chiêng mà ngoại giao là cái tiếng” Thực lực của đất nước chính là sức mạnhcủa kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, khoa học, quốc phòng, an ninh trong nước tạonền tảng vật chất, tinh thần, thế, lực vững chắc cho đất nước trong thiết lập, duy trì,phát triển quan hệ đối ngoại Quan điểm thực lực là cái chiêng mà ngoại giao là cáitiếng Chủ tịch Hố Chí Minh thể hiện tính sáng tạo, tầm nhìn chiến lược trong nhậnthức và giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa phát triến kinh tế - xã hội với tăngcường, củng cố quốc phòng an ninh và hoạt động đối ngoại để tạo nên sức mạnh tổnghợp hoàn thành thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng
Thực tế đã chứng minh, kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh vững chắc thì ngoạigiao sẽ luôn giữ được thế độc lập, tự chủ, chủ động, khang định vị thế, uy tín, sức mạnhcủa đất nước, quốc gia trong quan hệ quốc tế Ngược lại, kinh tế - xã hội, quốc phòng, anninh yếu kém thì ngoại giao sẽ rơi vào thế bị động, lép vế, vị thế, uy tín, sức mạnh của đấtnước, quốc gia trong quan hệ quốc tế trở nên lệ thuộc và mất độc lập, tự chủ
Theo Chủ tịch Hố Chí Minh, sức mạnh của quốc gia phải là sức mạnh tổng hợpcủa các lực lượng, các yếu tố, các lĩnh vực, trong đó phải bắt đầu từ phát triển kinh tế
- xã hội Ngay sau khi giành được chính quyền, dân tộc ta phải đối mặt với những khókhăn, thách thức rất lớn, đó là giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm Để giữ vữngthành quả cách mạng, bảo vệ nền độc lập non trẻ, Đảng ta và Chủ tịch Hố Chí Minh
đã chỉ rõ: “Nhiệm vụ quan trọng nhất của chúng ta là phải xây dựng nền tảng vật chất
và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội”, tập trung phát triển kinh tế - xã hội để tái thiết đấtnước Song, tập trung phát triển kinh tế - xã hội để tái thiết đất nước không được coinhẹ quốc phòng, an ninh, đối ngoại
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, để giành thắng lợi cuối cùng,Chủ tịch Hố Chí Minh đã chỉ đạo phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa khángchiến và kiến quốc: “Đểm hết lòng hăng hái đó vào con đường kiến quốc Khángchiến phải đi đôi với kiến quốc Kháng chiến có thắng lợi thì kiến quốc mới thành
Trang 4công Kiến quốc có chắc thành công, kháng chiến mới mau thắng lợi” Đây chính làgiải quyết hài hoà mối quan hệ giữa kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh trongđiều kiện chiến tranh của nước ta khi đó.
Khi bàn về vai trò của kinh tế đối với quốc phòng, an ninh, Chủ tịch Hố ChíMinh khẳng định: Kinh tế quyết định đến khả năng động viên sức người, sức của chochiến tranh, định hướng đến trạng thái chính trị tinh thần của người lính trên chiếntrường Người chỉ rõ: “Nếu việc cung cấp lương thực, quần áo, thuốc men, súng ống,đạn dược cho quân đội ngoài mặt trận không làm được đầy đủ, chu đáo, binh sĩ bịhãm vào vòng thiếu thốn, sẽ mất hết tinh thần tác chiến Trái lại, họ sẽ phấn khởi, họ
sẽ hăng hái khi được cấp dưỡng no đủ”
Bàn về vai trò tác động trở lại của quốc phòng, an ninh với kinh tế, Chủ tịch Hố ChíMinh khẳng định: Quốc phòng, an ninh có vai trò to lớn đối với sự phát triển của kinh tế,
nó bảo vệ nền kinh tế, tạo môi trường hoà bình, ổn định cho kinh tế phát triển Trong bài:
“Chuẩn bị thu đông cho nhân dân và bộ đội”, Hố Chí Minh đã khẳng định: “Bộ đội luônluôn lo đánh giặc và chịu hy sinh mọi bề, để cho nhân dân làm ăn yên ổn, vui mừng vớigia đình Nếu không có bộ đội đánh giặc, thì nhân dân sẽ bị nước mất, nhà tan”
Chủ tịch Hố Chí Minh khắng định, ngoại giao vừa phải góp phần thực hiệnnhiệm vụ kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa phải phục vụ công cuộc đấu tranhcách mạng để giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước Vì vậy, sau vấn đề phát triểnkinh tế - xã hội để “diệt giặc đói”, mở mang giáo dục để “diệt giặc dốt” cho nhân dân
và đẩy mạnh phòng thủ "diệt giặc ngoại xâm”, “thì ngoại giao là một vấn đồ cần yếucho một nước độc lập”
Hoạt động đối ngoại không chỉ phụ thuộc vào kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh
mà nó còn tác động trở lại với kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh Đó là, hoạt độngđối ngoại tạo môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển kinh tế, mở rộng quan hệ kinh
tế quốc tế, góp phần thểm bạn, bớt thù, tạo môi trường thuận lợi cho quốc phòng, an ninhbảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi đất nước chưa có nguy cơ chiến tranh
Theo Chủ tịch Hố Chí Minh, mở rộng quan hệ đối ngoại để tận dụng ngoại lực,phát huy nội lực để kiến thiết đất nước, song việc mở rộng quan hệ đối ngoại phải cónguyên tắc Ngày 23 tháng 10 năm 1945, Chủ tịch Hố Chí Minh đã tuyên bố: “Chúng
ta hoan nghênh những người Pháp muốn đểm tư bản vào xứ ta khai thác những nguồnnguyên liệu chưa có ai khai thác Có thể rằng: Chúng ta sẽ mời những nhà chuyênmôn Pháp, cũng như Mỹ, Nga hay Tàu, đến đây giúp việc cho chúng ta trong cuộckiến thiết quốc gia Nhưng, phải nhắc lại rằng, điều kiện chính vẫn là họ phải thừanhận nền độc lập của xứ này Nếu không vậy thì không thể nói chuyện gì được cả”.Chủ tịch Hố Chí Minh khẳng định: Hoạt động đối ngoại có vai trò to lớn đối vớicủng cố quốc phòng, an ninh bảo vệ Tổ quốc Người nói: “Khi một nước nhỏ phải đốiđầu với thế lực đế quốc hùng mạnh hơn, thì phải có chiến lược châu chấu đá xe”,trong đó đường lối đối ngoại và hoạt động ngoại giao có thể và cần phải trở thành vũkhí, và thậm chí cơ quan đối ngoại phải là một binh chủng tiến công quân thù, gópphần quan trọng làm thay đổi tương quan lực lượng, cục diện đấu tranh về phía có lợicho nước nhỏ” Người còn nói rằng: “Dùng binh giỏi nhất, là đánh bằng mưu Thứ hai
là đánh bằng ngoại giao Thứ ba mới là đánh bằng binh Vây thành mà đánh là kémnhất” Chủ tịch Hố Chí Minh còn cho lằng: “Ngoại giao ai thuận lợi hơn, thì thắng”.Như vậy, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hố Chí Minh thìkinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại là những lĩnh vực khác
Trang 5nhau, vận dộng theo những quy luật khác nhau, song có mối quan hệ biện chứng tácđộng qua lại lẫn nhau, vừa thống nhất, vừa mâu thuẫn với nhau Để phát huy mặtthống nhất, khắc phục mặt mâu thuẫn phải gắn phát triển kinh tế - xã hội với tăngcường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại trong một chỉnh thểthống nhất tạo nên sức mạnh tổng hợp cho xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
2 Cơ sở thực tiễn
a) Thực tiễn trên thế giới
Nhìn vào tiến trình phát triển của các quốc gia trên thế giới chúng ta thấy, dù lànước lớn hay nước nhỏ; kinh tế phát triển hay chưa phát triển; dù chế độ chính trị nhưthế nào thì mồi quốc gia cũng đều chăm lo thực hiện phát triển kinh tế - xã hội gắnvới tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại (kể cả nhữngnước mà hằng trăm năm nay chưa có chiến tranh)
Tuy nhiên, các nước khác nhau, với chế độ chính trị - xã hội khác nhau, điều kiệnhoàn cảnh khác nhau thì sự gắn kết giữa phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng, anninh và hoạt động đối ngoại cũng khác nhau về mục đích, nội dung, phương thức và kếtquả Ngay trong một nước, ở mỗi giai đoạn phát triển thì sự gắn kết cũng khác nhau.Việc phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạtđộng đối ngoại trên thế giới được thể hiện rõ nét trên các góc độ sau:
Một là, phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an
ninh và hoạt động đối ngoại được các nước thực hiện ngay trong xây dựng chiến lược,quy hoạch, kế hoạch phát triển quốc gia vấn đề này được thể hiện trong tất cả cáckhâu, các bước của việc lập, thấm định và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kếhoạch phát triển đất nước Hiện nay: Ở các nước Mỹ, Pháp, Anh chiến lược pháttriển kinh tế - xã hội phải được thông qua Hội đồng quốc phòng, an ninh
Hai là, các nước đều quan tâm hoàn thiện pháp luật, bộ máy tạo điều kiện pháp lý
cho việc gắn phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh vàhoạt động đối ngoại Các đạo luật liên quan đến phát triền kinh tế xã hội gắn với tăngcường quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại được ban hành Bộ máy quản lý điềuhành phát triên kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạtđộng đối ngoại được xây dựng từ trên xuống dưới
Ba là, trong phát triển kinh tế - xã hội luôn chú ý gắn với tằng cường, củng cố quốc
phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại Nhất là khi xây dựng, phát triển các công trìnhtrọng điểm của quốc gia, các thành phố, các khu công nghiệp, khu chế xuất đã đượcgắn với tăng cường củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại ngay từ khâuquy hoạch, kế hoạch, đến tổ chức triến khai thực hiện Ví dụ, xây dựng dường giao thôngngầm trong thành phố, nhà cao tầng; xây dựng các công trình ngầm trong lòng núi để sẵnsàng sơ tán các cơ quan của Chính phủ đến làm việc khi có tình huống chiến tranh; xâydựng giao thông, thông tin liên lạc theo hướng lưỡng dụng; bảo vệ các địa hình địa vật
có giá trị về quân sự, quốc phòng
Bốn là, trong xây dựng lực lượng quân sự, các nước đều chú ý kết hợp duy trì lực
lượng thường trực hợp lý với xây dựng lực lượng dự bị động viên Hiện nay, ở nhiều nướctrên thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Australia, Thái Lan, Philippines ngoài việc duy trì lựclượng quân đội thường trực còn duy trì lực lượng dự bị động viên với tỷ lệ thích hợp
Năm là, các nước đều chú ý đến tính lưỡng dụng trong các cơ sở sản xuất, vừa
sản xuất quốc phòng và sản xuất dân sự Chẳng hạn, ở Nhật Bản hiện nay việc sản
Trang 6xuất vũ khí trang bị cho quân đội Nhật Bản do các tập đoàn kinh tế lớn như Mitsui,Mitsubishi, Kawasaki, Toshiba, Komatsu đảm nhiệm Tại Mỹ, tập đoàn LockheedMartin ngoài việc sản xuất vũ khí còn sản xuất vệ tinh nhân tạo, vệ tinh Vinasat-1 củaViệt Nam là mua của tập đoàn này.
b) Thực tiễn ở Việt Nam
Phát triển kinh tể - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh vàhoạt động đối ngoại đã có lịch sử lâu dài Dựng nước đi đôi với giữ nước là quy luậtsống còn của dân tộc ta
- Trong các triều đại phong kiến Việt Nam: Luôn lấy lợi ích quốc gia dân tộc làmtrọng, đề ra kế sách giữ nước với tư tưởng: “Nước lấy dân làm gốc”, “dân giàu, nướcmạnh”, “quốc phú binh cường”; thực hiện “khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bền gốc”,chăm lo xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc để “yên dân” mà “vẹn đất” Thực hiện kế sách
“ngụ binh cư nông”, “động vi binh, tĩnh vi dân” để vừa phát triển kinh tế, vừa tăng cườngsức mạnh quốc phòng bảo vệ Tổ quốc Trong xây dựng, phát triển kinh tế, đã sử dụngnhiều chính sách như: Khai hoang lập ấp ở những nơi xung yếu để “phục binh sẵn, phá thếgiặc dữ” từ xa; phát triển nghề thủ công để vừa sản xuất ra các công cụ sản xuất, vừa sảnxuất ra các vũ khí, phương tiện phục vụ cho toàn dân đánh giặc; chăm lo mở mang đường
sá, đào sông ngòi, kênh rạch, xây đắp đê điều để vừa phát triển kinh tế, vừa tạo thế trậnđánh giặc, cơ động lực lượng trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc Trong hoạt động đối ngoạiluôn thực hiện quan điểm hòa bình, hợp tác, phát triển
- Trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ (1945 - 1975): Đảng,Nhà nước ta đã ban hành và tổ chức lãnh đạo thành công đường lối, quan điểm, chínhsách, pháp luật về phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng,
an ninh và hoạt động đối ngoại
+ Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược: Đảng ta đề ra chủ trương
“vừa kháng chiến, vừa kiến quốc”, "vừa chiến đấu, vừa tăng gia sản xuất, thực hànhtiết kiệm”; vừa thực hiện phát triển kinh tế ở địa phương vừa tiến hành chiến tranhnhân dân rộng khắp Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ II đã khẳng định: Nhữngnguyên tắc lớn của chính sách kinh tế hiện nay là đảm bảo quyền lợi của công và tư,của tư bản và lao động, tăng gia sản xuất mọi mặt để cung cấp cho nhu cầu khángchiến và cải thiện dân sinh, đặc biệt là cải thiện đời sống của nhân dân lao động Những nguyên tắc của chính sách ngoại giao là nước ta và các nước tôn trọng độc lậpdân tộc, chủ quyền lãnh thổ, thống nhất quốc gia của nhau và cùng nhau bảo vệ hoàbình dân chủ thế giới, chống bọn gây chiến
+ Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước: Phát triển kinh tế - xã hội gắn vớităng cường, củng cố quốc phòng, an ninh đã được Đảng ta chỉ đạo thực hiện ở cả haimiền Nam - Bắc với nội dung và hình thức thích hợp
Ở miền Bắc: Để bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và xây dựng hậu phương lớn chomiền Nam đánh giặc, Đại hội lần thứ III của Đảng đã đề ra chủ trương: “Trong xây dựngkinh tế, phải thấu suốt nhiệm vụ phục vụ quốc phòng, cũng như trong củng cố quốcphòng phải khéo sắp xếp cho ăn khớp với công cuộc xây dựng kinh tế” Theo tinh thần
đó, miền Bắc đă xây dựng, phát triển chế độ xã hội mới, nền kinh tế, văn hoá mới, nângcao đời sống mọi mặt của nhân dân; đồng thời kêt hợp chặt chẽ với chăm lo củng cốquốc phòng, an ninh vững mạnh, đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, bảo
Trang 7vệ vững chắc miền Bắc xã hội chủ nghĩa và chi viện sức người, sức của cho tiền tuyếnlớn miền Nam đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.
Ở miền Nam: Đảng chỉ đạo quân và dân ta kết hợp chặt chẽ giữa đánh địch vớicủng cố mở rộng hậu phương, xây dựng căn cứ địa miền Nam vừng mạnh Đây chính
là một điều kiện cơ bản bảo đảm cho cách mạng nước ta đi đến thắng lợi
Trong hoạt động đối ngoại: Cả trong chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Đảng đãchủ trương mở rộng quan hệ đối ngoại với Trung Quốc, Liên Xô và các nước xã hội chủnghĩa anh em; kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranh ngoại giao; kết hợp sức mạnhtrong nước với sức mạnh quốc tế, nhận sự ủng hộ về vật chất và tinh thần của nhân dântiến bộ trên thế giới đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân ta
Từ đường lối, quan điểm của Đảng, Nhà nước đã thể chế hóa thành nhiều chínhsách, pháp luật về phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng,
an ninh góp phần đưa đường lối của Đảng thành hiện thực cuộc sống tạo nên sứcmạnh tổng hợp xây dựng, giải phóng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc
Hiến pháp năm 1946, trong Lời nói đầu ghi rõ: Nhiệm vụ của dân tộc ta tronggiai đoạn này là bảo toàn lãnh thổ, giành độc lập hoàn toàn và kiến thiết quốc gia trênnền tảng dân chủ
Hiến pháp năm 1959 ghi rõ: Miền Bắc nước ta tiến lên chủ nghĩa xã hội, khôngngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân, xây dựng miền Bắc vữngmạnh làm cơ sở cho cuộc đấu tranh hòa bình thống nhất nước nhà ; lãng cường hơn nữa
sự đoàn kết nhất trí với các nước anh em trong phe xã hội chủ nghĩa với nhân dân yêuchuộng hòa hình trên thế giới Điều 8, Hiến pháp năm 1959 ghi rõ: “Lực lượng vũ trangcủa nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là của nhân dân, có nhiệm vụ bảo vệ thành quả củacách mạng, bảo vệ độc lập, chủ quyền, lãnh thổ toàn vẹn và an ninh của Tổ quốc, bảo vệ tự
do, hạnh phúc và sự nghiệp lao động hòa bình của nhân dân”
Sắc lệnh phụ thu ngân sách (Sắc lệnh 38, ngày 27 tháng 9 năm 1945); về quy địnhthuế, kỹ nghệ, canh nông, lương bổng (Sắc lệnh 42, ngày 4 tháng 10 năm 1945); về thànhlập Ban kinh tế Chính phủ (Sắc lệnh 68, ngày 15 tháng 4 năm 1950); về quy định tạm thời
áp dụng đạo luật cũ với các công ty, hãng kỹ nghệ, thương mại ngoại quốc ở Việt Nam(Sắc lệnh 48, ngày 9 tháng 10 năm 1945); về thành lập Ủy ban nghiên cứu kế hoạch kiếnthiết của Chính phủ (Sắc lệnh 78, ngày 31 tháng 12 năm 1945); nghị định, quyết địnhthành lập các nông trường, nhà máy, công ty, xí nghiệp ; “tự cấp, tự túc”, “khai hoang,phục hóa”, “nhường cơm sẻ áo”; “Luật Cải cách ruộng đất” (ngày 19 tháng 12 năm 1953);
về thành lập Việt Nam Công an vụ; về quy định tổ chức của Bộ Quốc phòng; Luật Nghĩa
vụ quân sự (ngày 28 tháng 1 năm 1960) về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của BộNgoại giao (Sắc lệnh 47, ngày 7 tháng 4 năm 1946; bổ nhiệm các đại sứ, tùy viên, thamtán ngoại giao) Hiệp định Pari về chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình được ký kết là kếtquả của một chặng đường lịch sử kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự, ngoại giao, trong đóđấu tranh ngoại giao đóng vai trò quan trọng Buộc Mỹ phải rút quân, tạo thuận lợi để quân
và dân ta “đánh cho ngụy nhào”
Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đảng ta đã chỉ rõ: phương phápcách mạng ở miền Nam, những vấn đồ có tính quy luật của chiến tranh cách mạng chống
Mỹ, cứu nước là: Sử dụng bạo lực cách mạng với hai lực lượng, lực lượng chính trị quầnchúng và lực lượng vũ trang nhân dân, tiến hành khởi nghĩa từng phần ở nông thôn và từkhởi nghĩa phát triển thành chiến tranh cách mạng; kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranhchính trị và đấu tranh ngoại giao; kết hợp khởi nghĩa của quần chúng với chiến tranh cách
Trang 8mạng, nổi dậy và tiến công, tiến công và nổi dậy; đánh địch trên cả ba vùng chiến lược: rừngnúi, nông thôn đồng bằng và thành thị; đánh địch bằng ba mũi giáp công: quân sự, chính trị,binh vận; kết hợp ba thứ quân, kết hợp chiến tranh du kích với chiến tranh chính quy, kếthợp đánh lớn, đánh vừa, đánh nhỏ; thực hiện làm chủ để tiêu diệt địch, tiêu diệt địch để làmchủ nắm vững phương châm chiến lược đánh lâu dài, đồng thời biết tạo thời cơ và nắmvững thời cơ mở những trận tiến công chiến lược làm thay đôi cục diện chiến tranh, tiến lênthực hiện tổng tiến công và nổi dậy đè bẹp quân địch để giành thắng lợi cuối cùng.
- Từ năm 1975 tới nay:
+ Trước thời kỳ đổi mới (1976 - 1986): vấn đề phát triển l inh tế - xã hội gắn vớităng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại được Đảng chỉ đạo
và thực hiện trong nền kinh tế hiện vật, kế hoạch hóa tập trung, hành chính bao cấp.Mọi hoạt động phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, anninh và hoạt động đối ngoại đều tuân theo một kế hoạch thống nhất từ trên xuốngdưới bằng mệnh lệnh hành chính là chủ yếu
Nghị quyết Đại hội lần thứ IV của Đảng đã đề ra chủ trương thực hiện “kết hợpkinh tế với quốc phòng, tăng cường nền quốc phòng toàn dân” và khẳng định, chỉ cónhư vậy mới “bảo đảm cho đất nước luôn luôn sẵn sàng, có đủ lức mạnh đánh thắng
kẻ thù trong bất cứ tình huống nào”
Đến Đại hội lần thứ V của Đảng, nhận thức về phát triển kinh tể - xã hội gắn với tăngcường, củng cố quốc phòng, an ninh đã được cụ thể hóa thểm một bước Đại hội xác định:Việc kết hợp kinh tế với quốc phòng không chỉ là một nội dung của đường lối xây dựngnền kinh tế xã hội chủ nghĩa, mà còn là một chính sách lớn về kinh tế, xã hội Theo đó,
“Kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế theo một phương hướng cơ bản,lâu dài, đồng thời có dự kiến trước để kịp điều chỉnh cho phù hợp khi xảy ra biến động bảođảm đánh thắng quân thù Công tác quy hoạch phân vùng kinh tế, phân bố lại lao động,phân bố lực lượng sản xuất, xây dựng các ngành kinh tế - kỹ thuật, phát triển kinh tế địaphương phải nhằm tạo ra một thế bố trí chiến lược thống nhất để làm chủ cả về kinh tế vàquốc phòng trong cả nước và trong từng địa phương”; đồng thời “huy động năng lực côngnghiệp quốc phòng tham gia những hoạt động kinh tế thích hợp và sử dụng một bộ phậnlực lượng đảm nhận xây dựng một số công trình”
+ Từ sau năm 1986 đến nay: Bước vào thời kỳ đổi mới, nền kinh tế nước ta thực hiệnchuyến đổi từ mô hình kế hoạch hóa tập trung sang mô hình kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa Phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, anninh và hoạt động đối ngoại trong thời kỳ này không chỉ dựa vào mệnh lệnh hành chínhtheo kê hoạch của Nhà nước mà còn theo các quy luật của thị trường; sử dụng tổng hợp cảbiện pháp hành chính có tính pháp lệnh và các công cụ đòn bẩy kinh tế theo sự vận độngcủa nên kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Trong giai đoạn này, phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cốquốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại ngày càng được mở rộng và nâng caohiệu quả Nếu như trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng, nhận thức
về gắn kết chỉ là hai yếu tố: kinh tế và quốc phòng, thì đến Đại hội VI là ba yếu tố:kinh tế, quốc phòng, an ninh; Đại hội VIII là bốn yếu tố: kinh tế - xã hội, quốc phòng,
an ninh và từ Nghị quyết Trung ương 8 (khoá IX) là năm yếu tố: kinh tế - xã hội, quốcphòng, an ninh và đối ngoại: “Phối hợp chặt chẽ hoạt động quốc phòng và an ninh vớihoạt động dổi ngoại”; đồng thời “Kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng, an ninh;
Trang 9nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực vừa phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế,vừa phục vụ quốc phòng, an ninh”.
Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã đánh giá những ưu điểm và hạn chế, khuyếtđiểm của việc phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, anninh và hoạt động đối ngoại, đồng thời chỉ rõ phương hướng của việc kết hợp trongnhiệm kỳ tới Đại hội khẳng định: “Kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa kinh tế, văn hoá,
xã hội, đối ngoại với quốc phòng, an ninh và giữa quốc phòng, an ninh với kinh tế,văn hoá, xã hội và đối ngoại”
Trên cơ sở đường lối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đã cụ thế hoá thành Hiến pháp,pháp luật, nghị định, thông tư, chỉ thị, tạo khung pháp lý cho việc kết hợp Hiến pháp năm
2013 đã đề cập đến các lĩnh vực kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh Trong đó, các điều
64, 65, 66, 67, 68 đã đề cập đến bảo vệ Tổ quốc, đến xây dựng lực lượng vũ trang, xâydựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh.Điều 68 chỉ rõ: “Kết hợp quốc phòng, an ninh với kinh tế, kinh tế với quốc phòng, anninh” Quốc hội đã ban hành hàng loạt các luật như: Luật Trưng mua, trưng dụng tài sảnnăm 2000; Luật Đầu tư năm 2009, sửa đổi năm 2014, sửa đổi năm 2020; Luật Xây dựngnăm 2009; Luật An ninh quốc gia năm 2004; Luật Quốc phòng năm 2005, sửa đổi năm2018; Luật Biên giới quốc gia năm 2005; Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015; Luật Lựclượng dự bị động viên năm 2019; Luật Dân quân tự vệ năm 2019; Luật Giáo dục quốcphòng, an ninh năm 2013; Luật Công an năm 2018; Luật Điều ước quốc tế năm 2016;Luật Thoả thuận quốc tế năm 2020; Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam ở nước ngoài năm 2009, sửa đổi năm 2017,
Ủy ban Thường vụ Quốc hội khoá XI đã ban hành Pháp lệnh Động viên côngnghiệp số 09/2003/PL-UBTVQH11 tháng 9 năm 2003; ủy ban Thường vụ Quốc hộikhóa XII đã ban hành Pháp lệnh Công nghiệp Quốc phòng số 02/2008/PL-UBTVQH12 tháng 1 năm 2008
Chính phủ đã ban hành nhiêu nghị định như: Nghị định số 13/2014/NĐ-CP ngày 25tháng 02 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Giáo dụcquốc phòng và an ninh; Nghị định số 152/2007/NĐ-CP ngày 10 tháng 10 năm 2007 củaThủ tướng Chính phủ về Khu vực phòng thủ Nghị định số 168/2018/NĐ-CP ngày 28tháng 12 năm 2018 của Chính phủ về Công tác quốc phòng ở bộ, ngành, Trung ương, địaphương; Nghị định số 164/2018/NĐ-CP, ngày 21 tháng 12 năm 2018 của Chính phủ vềKết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội và kinh tế - xã hội với quốc phòng; Nghị định số02/2018/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2018 của Chính phủ về Tình trạng khẩn cấp vềquốc phòng, thiết quân luật, giới ghiêm; Nghị định số 01/2019/NĐ-CP ngày 1 tháng 1năm 2019 của Chính phủ về Tổ chức xây dựng kế hoạch và biện pháp thực hiện động viênquốc phòng; Nghị định số 02/2019/NĐ-CP ngày 2 tháng 1 năm 2019 của Chính phủ vềPhòng thủ dân sự; Nghị định số 21/2019/NĐ-CP ngày 22 tháng 2 năm 2019 của Chínhphủ về khu vực phòng thủ
Quyết định số 135/ỌĐ-TTg tháng 7 năm 1998 của Thủ tướng Chính phủ về Xâydựng khu kinh tế - quốc phòng Quyết định số 277/2000/QĐ-TTg tháng 3 năm 2000 củaThủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tổng thể quân đội tham gia xây dựng phát triển kinh
tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa gắn với xây dựng quốc phòng, anninh trên địa bàn chiến lược biên giới, ven biển Quyết định số 161/QĐ-TTg tháng 01 năm
2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch hệ thống Trung tâm giáo dục quốcphòng và an ninh giai đoạn 2015 - 2020 và những năm tiếp theo Quyết định số 1841/QĐ-
Trang 10TTg tháng 11 năm 2020 củaThủ tướng Chính phủ bố sung quy hoạch hệ thống trung tâmgiáo dục quốc phòng và an ninh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 Quyết định
số 1391/QĐTTg tháng 8 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ về Xây dựng Khu kinh tế quốc phòng trên địa bàn xung yếu, địa bàn chiến lược Quyết định số 1391/QĐ-TTg tháng
-8 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Quy hoạch tổng thể xây dựng vàphát triến các Khu kinh tế - quốc phòng đến năm 2020 và những năm tiếp theo Quyết định
sổ 13/2012/QĐ-TTg tháng 02 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ về Quy chế kết hợpkinh tế - xã hội với quốc phòng trong khu vực phòng thủ
Đây là những văn bản pháp quy tạo khung pháp lý cho việc phát triển kinh tế
-xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại ởnước ta thời gian qua
Ở các cấp, các ngành việc phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cốquốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại được quán triệt và triển khai thực hiệntoàn diện và bước đầu đạt hiệu quả tốt, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớnđưa đất nước phát triển không ngừng
Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khăng định: Phát triến kinh tế - xãhội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại đã tạo đượcsức mạnh tổng hợp to lớn góp phần “giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹnlãnh thổ, bảo đảm an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội; mở rộng quan hệ đối ngoại,chủ động hội nhập, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế”
II NỘI DUNG CHỦ YẾU QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI GẮN VỚI TĂNG CƯỜNG, CỦNG CỐ QUỐC PHÒNG, AN NINH VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI TRONG TÌNH HÌNH MỚI
1 Phát triển kinh tế - xã hội gắn vói tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh
a) Phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh trong xây dựng các chiến lược, quy hoạch, dự án phát triển kinh tế - xã hội
Việc phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng Cố quốc phòng, anninh phải được tiến hành ở tất cả các khâu, các bước của việc lập, thấm định và triểnkhai thực hiện, cũng như ở nội dung của chiến lược, quy hoạch, dự án
Cơ quan chủ trì lập quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh,quy hoạch hạ tầng giao thông đô thị, quy hoạch nông thôn, quy hoạch đơn vị hànhchính - kinh tế đặc biệt phải gửi văn bản lấy ý kiến của Bộ Ọuốc phòng
Bộ, ngành, địa phương khi xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và dự ánphát triển kinh tế - xã hội, dự án quan trọng quốc gia phải gửi văn bản lấy ý kiến của
Bộ Quốc phòng theo quy định của pháp luật
Bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm nghiên cứu tiếp thu các ý kiến tham giacủa Bộ Quốc phòng về kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội và kinh tế - xã hội vớiquốc phòng; trường hợp có ý kiến khác phải có văn bản kiến nghị với Bộ Quốc phònghoặc trình cấp có thẩm quyền xem xét quyết định
Hệ thống quy hoạch quốc gia; chiến lược, kế hoạch, dự án quan trọng quốc gia, dự ánphát triển kinh tế - xã hội của bộ, ngành, địa phương phải gắn với quy hoạch tổng thế xâydựng thế trận quân sự khu vực phòng thủ các cấp được cấp có thấm quyền phê duyệt
Quy hoạch chi tiết việc đầu tư xây dựng công trình dân dụng, công trình côngnghiệp, giao thông, nông nghiệp và phát triển nông thôn, công trình hạ tầng kỹ thuật và các
Trang 11công trình trọng điểm phải phù hợp với thế trận quân sự khu vực phòng thủ, mang tínhlưỡng dụng, đảm bảo sẵn sàng chuyến sang phục vụ nhu cầu quốc phòng.
Khi xây dựng, triển khai quy hoạch, kế hoạch, chiến lược, dự án phát triển kinh
tế - xã hội phái đàm bảo sẵn sàng phục vụ quốc phòng khi có yêu cầu; đồng thời cóphương án sơ tán, phân tán đến nơi an toàn để bảo đảm sản xuất khi có tình huống quốcphòng, an ninh; sản phẩm của các ngành, lĩnh vực vừa đáp ứng phục vụ nhu cầu dân sinhthời bình và sẵn sàng đáp ứng yêu cầu quốc phòng khi có tình huống
Khi thẩm định các chiến lược, quy hoạch, dự án phát triên kinh tế - xã hội có liênquan đến quốc phòng phải có sự tham gia của Bộ Quốc phòng Bộ Quốc phòng có tráchnhiệm tham gia trong các hội đồng thẩm định quy hoạch cấp quốc gia, vùng, tỉnh, lãnh thổ,đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, đô thị, nông thôn có liên quan đến quốc phòng Việcphân cấp tham gia thấm định các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, dự án phát triển kinh tế
- xã hội liên quan đến quốc phòng thực hiện như sau:
- Bộ Quốc phòng tham gia thẩm định các quy hoạch cấp quốc gia; chiến lược, kếhoạch phát triển kinh tế - xã hội quốc gia, ngành; dự án quan trọng quốc gia; đơn vịhành chính - kinh tế đặc biệt liên quan đến quốc phòng thuộc thẩm quyền phê duyệthoặc quyết định của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, của bộ, ngành
- Bộ Tư lệnh quân khu tham gia thẩm định quy hoạch cấp vùng, tỉnh, đô thị,nông thôn; kế hoạch, dự án phát triền kinh tế - xã hội; các dự án trọng điểm liên quanđến quốc phòng trên địa bàn quân khu thuộc thấm quyền phê duyệt của chủ tịch ủyban nhân dân cấp tỉnh
- Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tham gia thẩm định kế hoạch, dự án phát triến kinh
tế - xã hội của các quận, huyện thuộc thành phố Hà Nội; kế hoạch, dự án phát triểnkinh tế - xã hội liên quan đến quốc phòng thuộc thấm quyền phê duyệt của Chủ tịch
ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội
- Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh tham gia thẩm định kế hoạch, dự án phát triếnkinh tế - xã hội cấp huyện liên quan đến quốc phòng; kế hoạch, dự án phát triển kinh
tế - xã hội liên quan đến quốc phòng thuộc thẩm quyền phê duyệt của chủ tịch ủy bannhân dân cấp tỉnh, trừ thành phố Hà Nội
b) Phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh trong phát triển các ngành kinh tế
Trong phát triển công nghiệp:
Ưu tiên đầu tư, phát triến các ngành vừa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xãhội vừa đảm bảo phục vụ quốc phòng khi có yêu cầu, như cơ khí, luyện kim, điện,năng lượng mới, năng lượng tái tạo, dầu khí, hóa chất, vật liệu nô công nghiệp, côngnghiệp khai thác mỏ và chế biến khoáng sản, công nghiệp tiêu dùng, công nghiệp thựcphẩm và công nghiệp chế biến khác
Các cơ sở công nghiệp trong thời bình, ngoài việc đầu tư, sản xuất phục vụ tiêudùng trong nước và xuẩt khẩu, sẵn sàng sản xuất hàng quốc phòng và chuyến giaocông nghệ phục vụ công nghiệp quốc phòng khi có yêu cầu
Trong phát triên nông nghiệp:
Khai thác có hiệu quả tiềm năng đất đai và lực lượng lao động để bảo đảm anninh lương thực; phát triển đa dạng các ngành nghề, góp phần xây dụng tiềm lực kinh
tế - xã hội trong thời bình; sẵn sàng đảm bảo quốc phòng khi có tình huống
Trang 12Phát triển trồng rừng, khoanh nuôi và bảo vệ rừng, định canh, định cư gắn vớixây dựng, bố trí lực lượng quốc phòng, góp phần xây dựng khu vực phòng thủ, khuvực biên giới, ven biển, hải đảo.
Phát triển các loại hình dịch vụ trên biển, hải đảo, tạo điều kiện cho ngư dân bám trụ,sản xuất, sinh sống gắn với xây dựng lực lượng vũ trang và thế trận phòng thủ trên biển,hải đảo, góp phần bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và an ninh quốc gia trên các vùngbiển, hải đảo của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Trong xây dựng cơ bán:
Kết hợp chặt chẽ với quốc phòng trong xây dựng, chế tạo vật liệu xây dựng lưỡngdụng, nhà ở và công sở, kiến trúc, quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng nôngthôn vừa đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội vừa đảm bảo phục vụ quốc phòng khi có yêucầu Khi xây dựng các công trình dân sự phải đảm bảo tính lưỡng dụng, đặc biệt là các dự
án đầu tư xây dựng ở địa bàn trọng điềm về quốc phòng; việc kết hợp phải được thực hiện
từ khảo sát, quy hoạch, kế hoạch, lấy ý kiến, thấm định và phê duyệt dự án; không xâydựng các công trình xâm phạm không lưu, các địa hình có giá trị về quân sự, quốc phònghoặc làm ảnh hưởng, cản trở đến các phương án tác chiến
Trong xây dựng cần ưu tiên nghiên cứu, chế tạo phát triến những vật liệu lưỡngdụng đáp ứng yêu cầu quốc phòng để phục vụ các công trình phòng thủ, công sự trậnđịa của lực lượng vũ trang; xây dựng và cải tạo các hang động tự nhiên phục vụ dânsinh gắn với phục vụ quốc phòng khi có tình huống
Trong phát triển giao thông vận tải:
Phát triển hệ thống giao thông vận tải đường bộ, đường sắt, đường thúy nội địa, hànghải, hàng không, đảm bảo kết nối giao thông giữa các vùng, miền, các trung tâm kinh tế vàcác tuyến vận tải chiến lược trong khu vực phòng thủ, tạo sự liên hoàn, thông suốt
Xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, có trọng tâm, trọngđiểm, đáp ứng yêu cầu phát triên kinh tế - xã hội trong thời bình và phục vụ quốcphòng trong thời chiến Trong quy hoạch phát triển vùng phải bảo đảm phát triểnnâng cấp hệ thống cảng, kênh, rạch, sông ngòi, luồng lạch, đê điều có sằn thành mạnglưới giao thông đường thủy, đường bộ liên vùng làm cơ sở để kết hợp giữa phươngtiện vận tải hiện đại với phương tiện vận tải thô sơ, sẵn sàng phục vụ quốc phòng khi
có yêu cầu, chống chia cắt trong mọi tình huống
Trong phát triển thông tin liên lạc:
Xây dựng hệ thống thông tin liên lạc dân sự kết hợp chặt chẽ với hệ thống thông tinliên lạc của các đơn vị lực lượng vũ trang, doanh nghiệp quốc phòng, an ninh; kết hợp giữaphương tiện thông tin liên lạc hiện đại và thô sơ để bảo đảm thông tin kịp thời, chính xác,
bí mật, an toàn, vững chắc phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo, chỉ huy các lực lượng trong mọi tình
Trang 13huống; có giải pháp an ninh mạng, an toàn thông tin số cho hệ thống thông tin và có cácbiện pháp chống tác chiến điện tử, tác chiến không gian mạng có hiệu quả.
d) Phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh trong giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, y tế
Trong phát triển giáo dục và đào tạo:
Công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phải đáp ứng cả yêu cầu phát triểnkinh tế, văn hóa, xã hội và đáp ứng yêu cầu quốc phòng; sẵn sàng phục vụ quốcphòng, trọng tâm là cán bộ, nhân viên chuyên môn kỹ thuật giỏi ở các ngành nghề sănsàng phục vụ quốc phòng Việc quản lý phát triển lực lượng lao động, làm việc antoàn, vệ sinh lao động, đào tạo dạy nghề phải gắn với chính sách thương binh liệt sĩ,người có công và bảo trợ xã hội
Trong phát triển khoa học và công nghệ:
Phát triến tiềm lực khoa học và có liều chuẩn đo lường chất lượng; an toàn bức xạ hạtnhân, trí tuệ nhân tạo, phải gắn với các ngành khoa học và công nghệp quốc phòng Ứngdụng các thành tựu khoa học công nghệ quân sự và công nghiệp quốc phòng phục vụ chonền kinh tế quốc dân và ngược lại, kết nối tăng cường sức mạnh cho nền kinh tế, khuyếnkhích liên doanh, liên kết với các tổ chức trong nước và nước ngoài, tạo điều kiện thúc đấyphát triển kinh tế, học lập kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực này
Trong phát triển y tế:
Phối hợp chặt chẽ giữa y tế dân sự với y tế quân sự trong nghiên cứu, ứng dụng, đàotạo nguồn nhân lực, trong khám chữa bệnh; xây dựng mô hình quân - dân y kết hợp trêncác địa bàn, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo Cấp tỉnh, huyện ngoài cácbệnh viện được bố trí theo cụm dân cư, phải tổ chức các đội y tế cơ động theo kế hoạch tácchiến, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trong thời bình, đồng thời sẵn sàngphục vụ nhiệm vụ quốc phòng khi có tình huống
e) Phát triển kinh tế – xã hội gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh trong đầu tư, quản lý kinh tế, quản lý tài nguyên và môi trường
Trong đầu tư, quản lý kinh tế:
Việc xây dựng cơ chế, chính sách quản lý kinh tế chung và một số lĩnh vực cụ thể,chính sách đầu tư trong nước, đầu tư của nước ngoài vào Việt Nam và đầu tư của ViệtNam ra nước ngoài; xây dựng khu kinh tế, khu công nghiệp, khu kinh tế cửa khấu, khucông nghệ cao và các loại hình khu kinh tế khác; quản lý nguồn hỗ trợ phát triến chínhthức (ODA), viện trợ phi chính phủ nước ngoài; đấu thầu; thành lập, phát triển doanhnghiệp và khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã phải bảo đảm yêu cầu về quốc phòng
Trong quàn lý tài nguyên và môi trường:
Việc quản lý, sử dụng đất đai; khai thác khoáng sán, tài nguyên nước, tài nguyênrừng; quản lý tài nguyên, môi trường, bảo vệ chủ quyền biển, đảo và thềm lục địa; hoạtđộng khí tượng thủy văn, ứng phó với biên đôi khí hậu, nước biển dâng, sa mạc hóa; đođạc bản đồ, viễn thám, phân giới cắm mốc; khắc phục, xử lý chất độc da cam/dioxin, bom,mìn, vật liệu nổ tổn dư sau chiến tranh phải báo đảm các yêu cầu quốc phòng
2 Tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh gắn với phát triến kinh tế - xã hội
a) Trong xây dụng quy hoạch trong thế bố trí quốc phòng
Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với bộ, ngành, địa phương xây dựng, rà soát,điều chinh quy hoạch tổng thể bố trí quốc phòng kết hợp với phát triến kinh tể - xã hộitrên địa bàn cả nước trình Thủ tướng Chính phú phê duyệt
Trang 14Căn cứ phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với
bộ, ngành, địa phương triển khai phổ biến, thống nhất các biện pháp quản lý, thực hiện quyhoạch tổng thể bố trí quốc phòng kết hợp với phát triển kinh tế xã hội
b) Trong xây dụng và phát triển khu kinh tế - quốc phòng
Trong công tác quy hoạch khu kinh tế - quốc phòng:
Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tổ chức lập quy hoạch tổng thể khu kinh tế - quốcphòng Bộ Quốc phòng có trách nhiệm xây dựng nhiệm vụ lập quy hoạch trình Thủ tướngChính phủ phê duyệt; lựa chọn tổ chức tư vấn lập quy hoạch, xây dựng quy hoạch tổngthể, báo cáo Thủ tướng Chính phủ thành lập hội đồng để thâm định, phê duyệt quy hoạchtổng thể xây dựng và phát triển khu kinh tế - quốc phòng
Bộ Quốc phòng chỉ đạo lập quy hoạch chi tiết các khu kinh tế - quốc phòng; chỉđạo các đơn vị lập quy hoạch chi tiết; giao các đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốcphòng phối hợp với các cơ quan liên quan và ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựngnhiệm vụ lập quy hoạch trình Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt; lựa chọn tổ chức
tư vân lập quy hoạch, xây dựng quy hoạch chi tiết, báo cáo Bộ trưởng Bộ Quốc phòngthành lập hội đồng thâm định để thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng vàphát triển khu kinh tế - quốc phòng
Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; bộ, ngành có tráchnhiệm phối hợp với Bộ Quốc phòng trong lập quy hoạch xây dựng và phát triển khukinh tế - quốc phòng theo quy định của pháp luật
Trong thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng và phát triển khu kinh tế - quổc phòng:
Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo xây dựng các cơ chế phối hợp ưu tiên bố trí nguồnlực trong các chương trình mục tiêu, dự án trọng điểm của Nhà nước để thực hiện trênđịa bàn khu kinh tế - quốc phòng
Bộ Quốc phòng chủ trì phối hợp với bộ, ngành, địa phương bảo đảm quốcphòng, an ninh ở địa bàn chiến lược, biên giới, biển, hải đảo góp phần phát triển kinh
tế - xã hội vùng dự án; xây dựng, củng cố thế trận khu vực phòng thú trên đất liền,biển, hải đảo gắn với đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu, kết hợp bố trí, sắp xếp, ổn địnhdân cư trên địa bàn theo quy hoạch phát triển vùng, lãnh thổ, các ngành, lĩnh vực vàquy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương
Xây dựng địa bàn vững mạnh về quốc phòng, an ninh và kinh tế - xã hội; tuyêntruyền vận động nhân dân nắm vừng và thực hiện tốt chủ trương, đường lối, chính sáchcủa Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ chính trị của địa phương, đấu tranh phòng,chống các thủ đoạn tuyên truyền, xuyên tạc, kích động của các thế lực thù địch
Tham gia sắp xếp, bố trí dân cư theo quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội vàmục tiêu lâu dài của quốc phòng, an ninh Trên cơ sở quy hoạch khu kinh tế - quốcphòng đã được phê duyệt và kế hoạch sắp xếp, ổn định dân cư của địa phương, BộQuốc phòng phối hợp với địa phương tổ chức tiếp nhận, bố trí, sắp xếp, ổn định cuộcsống cho đồng bào tại chỗ và di cư đến sinh sống trên địa bàn; tổ chức bố trí dân ralàm ăn, sinh sống và định cư trên các vùng biển, các đảo, quần đảo xa bờ có vị tríchiến lược; thực hiện mục tiêu bảo đảm quốc phòng - an ninh gắn với phát triển kinh
tế, văn hóa, xã hội của địa phương
Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu tại địa bàn khu kinh tế - quốc phòng trên đấtliền, ven biến, hải đảo theo quy hoạch được duyệt; tham gia thực hiện các chương trình