Văn học Nam Bộ đầu thế kỉ XX
CHƯƠNG 2: SỰ THỨC TỈNH CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ QUA TÌM HIỂU MỘT
SỐ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM TIÊU BIỂU TRONG VĂN HỌC NỮ NAM BỘ ĐẦU
2.1 Gương mặt nữ sĩ hoạt động Văn học trong bối cảnh Văn học Nam Bộ những năm đầu thế kỷ XX
2.2 Tác gi ả - tác ph ẩm ti êu bi ểu
CHƯƠNG 3: NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA VĂN HỌC NỮ NAM BỘ NHÌN TỪ GÓC ĐỘ THỨC TỈNH VÀ CÁCH TÂN
3.1 S ự thức tỉnh to àn di ện của người phụ nữ
3.2 Nh ững đóng góp quan trọng của văn học nữ Nam Bộ
3.3 T ừ sự thức tỉnh trong văn họ c n ữ Nam Bộ đến cuộc đấu tranh nữ quyền trong văn học hiện nay
XUNG QUANH VẤN ĐỀ THỨC TỈNH CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG VĂN
HỌC NAM BỘ ĐẦU THẾ KỈ XX
1.1 Tình hình kinh t ế - chính tr ị - xã h ội ở Nam k ì thu ộc địa
Từ năm 1900, sau giai đoạn 1858 đến 1900 khi thực dân Pháp bình định Việt Nam, họ đã chuyển sang giai đoạn khai thác thuộc địa, dẫn đến sự thay đổi lớn trong bộ mặt xã hội Việt Nam.
Chính trị thời kỳ này chứng kiến sự biến đổi mạnh mẽ khi bộ máy vua quan và hào lí từ triều đình đến địa phương trở thành tay sai cho thực dân xâm lược Chính quyền bản xứ rơi vào tay thực dân Pháp, với bộ máy cai trị được tổ chức hiện đại và chặt chẽ hơn, nắm quyền lực lớn và chi phối mọi khía cạnh của đời sống xã hội.
Tình hình hành chính tại Nam Kì được thiết lập từ trung ương đến địa phương, với hội đồng thuộc địa gồm 16 thành viên, trong đó có 10 người Pháp và 6 người Việt Khu vực này được chia thành 20 tỉnh và 2 thành phố, với công sứ người Pháp đứng đầu mỗi tỉnh Các thành phố do chánh phó đốc lí lãnh đạo, cùng với toà đốc lí và hội đồng hoặc uỷ ban thành phố.
Bộ máy chính trị tại Nam Kì chủ yếu do người Pháp kiểm soát, trong khi người Việt chỉ giữ những vị trí không quan trọng Để tăng cường hiệu quả quản lý, thực dân Pháp đã thực hiện các chính sách mới về quân sự, giáo dục và hành chính, đồng thời loại bỏ ảnh hưởng của nền chính trị văn hoá Nho học từ Trung Quốc, biến Việt Nam thành một thuộc địa của Pháp.
Nam Kì, giống như Bắc Kì và Trung Kì, cũng chịu sự thống trị của thực dân Pháp Tuy nhiên, Bắc Kì và Trung Kì phải đối mặt với chế độ cai trị khắc nghiệt, trong khi Nam Kì, với tư cách là một thuộc địa, được hưởng nền chính trị cởi mở hơn Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho Nam Kì nhanh chóng tiếp thu các tư tưởng dân chủ và tiến bộ trong những năm đầu thế kỉ XX.
Mục đích chính của thực dân Pháp là biến Việt Nam thành thị trường tiêu thụ hàng hóa và nguồn cung cấp nguyên liệu cho Pháp Chính sách kinh tế của họ tập trung vào việc bán hàng hóa, cung cấp nguyên liệu và cho vay lãi, dẫn đến sự phân giải nền kinh tế cổ xưa và thay thế bằng nền kinh tế tư bản chủ nghĩa Sự xuất hiện của nhiều ngành công nghiệp mới như khai thác hầm mỏ và chế biến nông lâm sản đã tạo điều kiện cho Nam Bộ phát triển và tiếp cận trình độ kỹ nghệ phương Tây Tuy nhiên, sự phát triển này chỉ diễn ra trong giới hạn không làm tổn hại đến công nghiệp chính quốc, trong khi người dân Nam Bộ vẫn bị bóc lột sức lao động một cách nghiêm trọng.
Thực dân Pháp đã chú trọng khai hoang và mở đất tại Nam Bộ, biến nơi đây thành khu vực sản xuất lương thực lớn nhất Việt Nam Nền kinh tế Nam Bộ có sự khởi sắc rõ rệt so với thế kỷ trước, nâng cao đời sống người dân Sự phát triển kinh tế đã dẫn đến sự đa dạng hóa nhu cầu của người dân, cả về vật chất lẫn tinh thần.
Xã hội vì vậy chuyển mình theo xu hướng hiện đại hoá về mọi mặt
Ngoài nông nghiệp và công nghiệp, thực dân Pháp còn chú trọng đến ngành giao thông vận tải, bao gồm đường sắt, đường bộ và đường thuỷ, nhằm phục vụ cho việc khai thác thuộc địa và kiểm soát các cuộc nổi loạn Sự phát triển của giao thông vận tải đã tạo điều kiện cho giao lưu kinh tế giữa các vùng dân cư và hỗ trợ truyền tải thông tin đến mọi nơi.
Trong xã hội phong kiến Việt Nam, hai giai cấp chủ yếu là địa chủ và nông dân, trong đó địa chủ bóc lột nông dân thông qua địa tô và hưởng lợi từ triều đình Tuy nhiên, khi thực dân Pháp xâm lược, một số địa chủ đã hợp tác với chúng để đàn áp người dân, dẫn đến tình trạng bần cùng hóa Nông dân, chiếm 95% dân số, đã trải qua sự thay đổi lớn khi một số tiếp tục canh tác trên đất thuê, một số trở thành công nhân trong các đồn điền và hầm mỏ, trong khi một lượng nhỏ di cư đến thành phố và gia nhập tầng lớp thị dân.
Giai cấp công nhân Việt Nam, hình thành từ nhiều con đường khác nhau, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và sự nghiệp giải phóng dân tộc Đặc biệt, những người nông dân làm việc trong hầm mỏ và xí nghiệp đã trở thành tiền thân của giai cấp này Vào đầu thế kỷ XX, phong trào đấu tranh của công nhân diễn ra mạnh mẽ, với 10 cuộc đấu tranh chỉ trong hai năm 1904 và 1905 Những cuộc đình công, bãi công và biểu tình liên tiếp đã khiến thực dân Pháp hoang mang và buộc phải thay đổi chính sách cai trị.
Xã hội hiện nay đã phát triển nhiều tầng lớp mới như tư sản mại bản, tư sản bản xứ, tiểu tư sản và tầng lớp thị dân, xuất hiện song song với sự phát triển của đô thị và nền kinh tế tư bản Tầng lớp tư sản được chia thành tư sản nước ngoài và tư sản Việt Nam, trong đó tư sản Pháp đại diện cho nền sản xuất tư bản chủ nghĩa lâu đời ở Châu Âu, còn tư sản Việt Nam chủ yếu xuất phát từ các nhà buôn và địa chủ làm thầu khoán Một số thành viên trong tầng lớp này đã ý thức sử dụng kinh doanh để chống lại độc quyền Pháp và tham gia vào phong trào duy tân, thể hiện sự tiến bộ của tư sản và tiểu tư sản trong việc hỗ trợ các hoạt động yêu nước.
Họ đã góp tiếng nói riêng của mình vào phong trào đấu tranh chung của toàn dân tộc
Tầng lớp tiểu tư sản, bao gồm trí thức, học sinh và sinh viên, đã tiếp thu nền giáo dục mới do thực dân Pháp đề ra, từ đó hấp thụ những tư tưởng tiến bộ Họ đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá nền văn hóa mới đến các tầng lớp nhân dân.
Những biến động trong lĩnh vực kinh tế và chính trị đã dẫn đến sự thay đổi trong xã hội, với sự xuất hiện của các giai cấp mới, góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực cho bộ mặt xã hội Nam Bộ.
V ề văn hoá – tư tưởng : Trước tình cảnh xã hội cuồn cuộn trong đổi thay
"Người ta nhận ra rằng sự thay đổi trong nếp sống và nếp nghĩ là cần thiết, bởi vì tiền bạc có thể tạo ra mọi thứ Mặc dù không phải ai cũng dễ dàng chấp nhận sự thay đổi, nhưng những điều mới mẻ, đẹp đẽ và tiện lợi vẫn có sức hấp dẫn mạnh mẽ, giúp xã hội dần thích nghi."
Cuộc sống hiện thực đang đối mặt với hai vấn đề lớn: đất nước đã rơi vào tay giặc, gây ra sự ngột ngạt cho toàn dân tộc, và sự chuyển mình theo hướng tư sản hóa, đặc biệt rõ rệt ở các thành phố Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chống Pháp để giành lại độc lập, đồng thời cũng cần phải duy tân, học hỏi từ Âu Mỹ để theo kịp các quốc gia văn minh Cả hai vấn đề cứu nước và duy tân đã được nêu ra từ thế kỷ trước, nhưng giờ đây cần được xem xét lại trong bối cảnh mới.