Đề tàixây dựng trò chơi học tập hỗ trợ hoạt động dạy học theo chủ đề tự nhiên môn tự nhiên và xã hội lớp 2

Đóng góp về mặt kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo, an ninh, quốc phòng và khả năng áp dụng của đề tài: l + Tài liệu tham khảo cho những nghiên cứu tiếp theo trò chơi học tập ở trẻ t

HỖ TRỢ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TỰ NHIÊN

MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 2

HỖ TRỢ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TỰ NHIÊN

MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 2

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Công Quang Giới tính : Nam:

Nghiên cứu khoa học là một trong những môn học rất cần thiết, rất quan trọng và

bổ ích đối với mọi người đặc biệt là các bạn sinh viên đang còn ngồi trên ghế nhà trường.Nghiên cứu khoa học là hoạt động giúp cho mọi người hoàn thiện hơn về kiến thức lýluận, những kinh nghiệm thực tế

Đối với bản thân tôi, là một sinh viên ngành Sư phạm tiểu học Trong tương lai sẽtrở thành một giáo viên Tiểu học làm công tác giảng dạy và giáo dục trẻ nên chúng tôi đãnghiên cứu đề tài này

Để hoàn thành tốt đề tài này chúng tôi xin chân thành cảm ơn trường Đại học ThủDầu Một đã tạo điều kiện cho tôi cũng như tất cả mọi người một sân chơi lành mạnh qua

đó giúp tôi có thêm nhiều kiến thức và kỹ năng Tôi cũng không quên gửi lời cảm ơnchân thành đến các trường tiễu học đã tạo điều kiện tốt nhất có thể để tôi có những thôngtin và số liệu thực tế cho đề tài Và chúng tôi cũng xin cảm ơn Ths Võ Thị Ngọc Trâm đãhướng dẫn chúng tôi hoàn thành tốt đề tài của mình

Tôi mong rằng qua đề tài này sẽ nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy

cô để đề tài nghiên cứu của chúng tôi được hoàn thiện hơn

Xin cảm ơn!

UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

1 Thông tin chung:

- Tên đề tài: Xây dựng trò chơi học tập hỗ trợ hoạt động dạy học theo chủ đề Tự nhiên môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2

- Sinh viên thực hiện: Nguyễn Công Quang

- Lớp: C12TH04 Khoa: sư phạm Năm thứ: 2 Số năm đào tạo: 3 năm

- Người hướng dẫn: ThS Võ Thị Ngọc Trâm

2 Mục tiêu đề tài: Góp phần xây dựng hoàn thiện hệ thống trò chơi phục vụ các bài

học trong chủ đề Tự nhiên môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2, nâng cao hiệu quả bài dạy

3 Tính mới và sáng tạo: Xây dựng được trò chơi phù hợp với lứa tuổi học sinh và theo

nội dung bài học

4 Kết quả nghiên cứu: Hệ thống trò chơi học tập theo chủ đề tự nhiên và phù hợp với

nội dung bài học

5 Đóng góp về mặt kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo, an ninh, quốc phòng và khả năng áp dụng của đề tài:

l + Tài liệu tham khảo cho những nghiên cứu tiếp theo trò chơi học tập ở trẻ tiểuhọc

l + Tư liệu hỗ trợ cho các nhà giáo dục trong quá trình giảng dạy

l

6 Công bố khoa học của sinh viên từ kết quả nghiên cứu của đề tài (ghi rõ họ tên tác

giả, nhan đề và các yếu tố về xuất bản nếu có) hoặc nhận xét, đánh giá của cơ sở đã áp dụng các kết quả nghiên cứu (nếu có):

Ngày tháng năm

thực hiện đề tài

(ký, họ và tên)

Nhận xét của người hướng dẫn về những đóng góp khoa học của sinh viên thực hiện

đề tài (phần này do người hướng dẫn ghi):

………

………

………

……….

………

……….

Ngày tháng năm

Xác nhận của lãnh đạo khoa

(ký, họ và tên)

Người hướng dẫn

(ký, họ và tên)

UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

THÔNG TIN VỀ SINH VIÊN

I SƠ LƯỢC VỀ SINH VIÊN:

Họ và tên: Nguyễn Công Quang

Sinh ngày: 06 tháng 10 năm 1993

Nơi sinh: Tây Ninh

Ngành học: Giáo Dục Tiểu Học Khoa: sư phạm

Kết quả xếp loại học tập: Trung Bình Khá ( 6.87)

Sơ lược thành tích:

- Hoàn thành các môn học một cách tốt nhất

Ảnh 4x6

Hội sinh Viên của khoa và Trường

- Đạt danh hiệu cán Bộ Đoàn xuất sắc

- Thực tập sư phạm đạt loại xuất sắc

* Năm thứ 3:

Ngành học: Giáo Dục Tiểu Học Khoa: sư phạm

Kết quả xếp loại học tập: Trung Bình Khá ( 6.87)

Sơ lược thành tích:

- Học kì vừa qua đạt loại giỏi

- Bằng khen Trung ương Hội sinh viên Việt Nam trong chương trình TSMT năm2014

- Bằng khen của Tỉnh Đoàn Bình Dương về có thành tích xuất sắc năm học

1 Nguyễn Thị Linh Phượng 1211020223 C12TH04 Sư phạm

2 Đoàn Hương Quỳnh 1211020365 C12TH04 Sư phạm

MỞ ĐẦU: 1

1 Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài: 1

2 Lí do chọn đề tài: 1

3 Mục tiêu của đề tài: 3

4 Phương pháp nghiên cứu: 3

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 3

6 Bố cục đề tài: 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ THUYẾT 6

1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu: 6

1.1.1 Đặc điểm nội dung chương trình môn Tự nhiên – Xã hội lớp 2: 6

1.1.2 Đặc điểm nội dung chương trình: 7

1.2 Trò chơi học tập và vai trò của trò chơi học tập 8

2.1 Khái niệm 8

2.2 Vai trò của trò chơi học tập 8

2.3 Tác dụng của trò chơi học tập 9

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG – NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 11

2.1 Nội dung nghiên cứu 11

2.1.1 Thực tế sử dụng phương pháp trò chơi học tập trong dạy học: 11

2.1.2 Thực trạng sử dụng trò chơi học tập tại các trường TH trên ĐBNC: 11

2.1.3 Nguyên tắc thiết kế và sử dụng trò chơi học tập: 16

2.1.4 Cơ sở, các tiêu chí phân loại trò chơi theo chủ đề Tự nhiên: 19

2.1.5 Quy trình lựa chọn và thực hiện trò chơi: 22

2.1.6 Một số lưu ý khi sử dụng trò chơi học tập: 23

3.1 Hệ thống trò chơi thiết kế trong chủ đề Tự nhiên : 25

3 2 Các dạng trò chơi : 28

KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ - ĐỀ XUẤT 35

3.1 Kết luận: 35

3.2 Kiến nghị - đề xuất: 35

TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

PHỤ LỤC 37

ĐTNC: Đối tượng nghiên cứu

TCHT: Trò chơi học tập

ĐBNC: Địa bàn nghiên cứu

TN & XH: Tự nhiên và xã hội

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Trang

MỞ ĐẦU

1 Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài

Hiện nay trò chơi học tập không phải là vấn đề mới mẻ, vào thế kỉ XIX- đầu thế kỉ

XX đã có nhiều nhà nghiên cứu như: Phreben( Đức), M.Mentori( Ý) có ý tưởng trò chơivới dạy trẻ học, dùng trò chơi làm phương tiện dạy học Về sau, ý tưởng đó được tiếp tụcphản ánh trong hàng loạt công trình nghiên cứu của các nhà giáo dục Liên xô: A.P.Radina,A.P.Vsova, A.Navanhesova, A.L.Sovokia Trong quá trình đổi mới về nội dung và phươngpháp dạy học có rất nhiều nhà giáo dục đã nghiên cứu, tìm tòi thiết kế nên các trò chơi

nhằm giáo dục toàn diện tạo hứng thú học tập cho các em như: cuốn “Tổ chức hoạt động vui chơi ở Tiểu học nhằm phát triển tâm lực, trí tuệ, thể lực cho học sinh” của Hà Nhật Thăng (chủ biên) hay cuốn “150 trò chơi thiếu nhi” của Bùi Sĩ Tụng, Trần Quang

Đức( đồng chủ biên) Nhưng ở các tài liệu này thì các tác giả chỉ đề cập đến vai trò của tròchơi, đưa ra những hoạt động vui chơi chung chung, chưa đi sâu vào ứng dụng của trò chơitrong môn học cụ thể

Đối với môn Tự nhiên và Xã hội ở Tiểu học nói chung và trong chủ đề Tự nhiên nói riêng

có các nghiên cứu sáng tác trò chơi trong dạy học cụ thể như: cuốn “Học mà vui vui mà học” của tác giả Vũ Xuân Đỉnh, Trò chơi học tập Tự nhiên - Xã hội lớp 1, 2, 3 Bùi Phương Nga( chủ biên), Dự án phát triển giáo viên Tiểu học- NXB Giáo dục.…Tuy nhiên để có hệ thống,

cụ thể từng trò chơi trong từng bài cho chủ đềTự nhiên thì chưa có

Vì vậy, đề tài đi vào chuyên sâu nghiên cứu “Xây dựng trò chơi học tập hỗ trợ hoạt động dạy học theo chủ đề Tự nhiên môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2” một cách cụ thể.

2 Lý do lựa chọn đề tài

Giảng dạy là một quá trình mang tính chất nghệ thuật tạo sự kích thích, định hướng vàhướng dẫn Dạy không chỉ là sự truyền đạt đơn thuần kiến thức mà là một quá trình tạo mốitương quan giữa người dạy, người học và tư liệu giảng dạy Thông thường con người chỉnhớ: 10% những gì họ đọc, 20% những gì họ nghe, 80% những gì họ nói và đến 90%những gì họ nói và làm, tức là khi họ tự khám phá cho chính họ Đặc biệt với cấp học Tiểuhọc, phụ huynh và các em vẫn xem trọng môn Toán và Tiếng Việt, trong khi đó môn Tựnhiên và Xã hội cũng không kém phần quan trọng Chúng ta phải làm sao học sinh vẫn

nắm bắt được những kiến thức về xã hội và thế giới tự nhiên trong tâm thế thoải mái là vấn

đề rất được quan tâm Trò chơi học tập chính là một chiếc cầu nối hữu hiệu thân thiện nhất,

tự nhiên nhất giữa người dạy và người học trong việc tự giải quyết nhiệm vụ chung đạtđược mục đích đề ra làm thoả mãn nhu cầu của cá nhân

Việc vận dụng phương pháp trò chơi trong quá trình dạy học là rất cần thiết, làm saocho mỗi ngày đến trường là một ngày vui Trò chơi học tập không chỉ đơn thuần là một tròchơi đơn giản và chỉ để chơi trong những lúc căn thẳng mà nó còn cung cấp cho học sinhnhững kiến thức được xây dựng ở bài học vào hệ thống trò chơi, trò chơi xuất phát từ nộidung bài học là hoạt động góp phần làm cho học sinh hứng thú, ham thích học tập tạokhông khí phấn khởi, tạo sự thoải mái trước giờ học hay củng cố nắm chắc kiến thức đãđược học, kích thích tư duy sáng tạo và rèn kĩ năng Theo mục tiêu giáo dục hiện nay, giáodục học sinh phát triển toàn diện cả đức, trí, thể, mĩ Các hoạt động dạy - học ở trường Tiểuhọc đang đổi mới phương pháp dạy học theo hướng: Lấy học sinh làm trung tâm, phát huytính tích cực, sáng tạo, chủ động của học sinh Đối với học sinh tiểu học, lứa tuổi vừa họcvừa chơi, hiếu động, chóng chán, vấn đề tạo nên hứng thú học tập cho các em là rất quantrọng Trò chơi tác động toàn diện đến trẻ em vì nó dễ dàng thâm nhập vào xúc cảm, tìnhcảm thúc đẩy mọi hành động của trẻ

Hiện nay, vận dụng trò chơi học tập vào dạy học không phải là vấn đề mới mẻ Cáccông trình nghiên cứu về môn Tự nhiên - xã hội, các nguồn tư liệu: các sách thiết kế, sáchgiáo viên hướng dẫn soạn giáo án… đã đưa ra rất nhiều trò chơi nhưng còn rời rạc từng tròchơi cho từng bài học mà chưa có tính hệ thống Một số trò chơi đòi hỏi cao về công tácchuẩn bị không phù hợp với đặc điểm cơ sở vật chất trường học Với chủ đề Tự nhiên,sách giáo viên hay sách thiết kế chỉ đưa ra trò chơi chưa có tính phong phú chỉ có hai tròchơi, và với chủ đề tự nhiên là một trong những chủ đề mang tính khó, khô khan, giáo viênrất khó áp dụng, đối với học sinh rất dễ gây nhàm chán, làm giảm hiệu quả các tiết học Từ

những lí do trên tôi chọn đề tài: “Xây dựng trò chơi học tập hỗ trợ hoạt động dạy học theo chủ đề Tự nhiên môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2”, hi vọng khi nghiên cứu đề tài này sẽ mang

lại nhiều kinh nghiệm dạy học khi áp dụng phương pháp sử dụng trò chơi, bổ sung, pháttriển vốn trò chơi thêm phong phú và đa dạng

3 Mục tiêu đề tài

Xây dựng hệ thống trò chơi phục vụ các bài học trong chủ đề Tự nhiên môn Tự nhiên

và Xã hội lớp 2, nâng cao hiệu quả bài dạy

4 Phương pháp nghiên cứu

+ Phương pháp thu thập tài liệu:

Thông qua các giáo trình, tạp chí giáo dục và mạng internet chúng tôi tiến hành thuthập, nghiên cứu, phân tích các thông tin liên quan đến đề tài nghiên cứu

+ Phương pháp điều tra và hỏi ý kiến chuyên gia:

Điều tra thực trạng sử dụng trò chơi học tập trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hộilớp 2 ở trường Sau mỗi tiết dạy, chúng tôi tiến hành thăm dò ý kiến giáo viên có thểbằng phiếu trưng cầu ý kiến hoặc phỏng vấn trực tiếp nắm bắt số liệu

+ Phương pháp quan sát sư phạm:

Chúng tôi quan sát lớp học trong mỗi tiết dạy của giáo viên đứng lớp

+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm:

Soạn các giáo án và trực tiếp giảng dạy ứng dụng tổ chức trò chơi trong giờ dạy một

số bài thuộc chủ đề Tự nhiên, chương trình Tự nhiên và Xã hội lớp 2

+ Phương pháp phân tích tổng hợp:

Sau khi thu thập các thông tin cũng như số liệu liên quan chúng tôi tiến hành thống

kê và xử lí các số liệu liên quan Chúng tôi sử dụng phối hợp một cách linh hoạt cácphương pháp

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu

Xây dựng trò chơi học tập hỗ trợ hoạt động dạy học theo chủ đề Tự nhiên môn Tựnhiên và Xã hội lớp 2

- Phạm vi nghiên cứu

Thiết kế trò chơi học tập theo chủ đề môn Tự nhiên và Xã hội, lớp 2 và tiến hànhthực nghiệm tại trường Tiểu học Nguyễn Trãi, Phú Hòa, Trần Phú, thuộc trung tâm thànhphố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương

4 Phương pháp nghiên cứu

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

6 Bố cục của đề tài

Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

1.1.1 Đặc điểm nội dung chương trình TN& XH lớp 2

1.1.2 Đặc điểm nội dung chương trình.

1.2 Trò chơi học tập và vai trò của trò chơi học tập

1.1.3 Khái niệm

1.1.4 Vai trò của trò chơi học tập

1.3 Tác dụng của trò chơi học tập

Chương 2: THỰC TRẠNG – NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

2.1 Nội dung nghiên cứu

2.1.1 Thực tế sử dụng phương pháp trò chơi học tập trong dạy học

2.1.2 Thực trạng sử dụng trò chơi học tập tại các trường tiểu học

2.1.3 Nguyên tắc thiết kế và sử dụng trò chơi học tập

2.1.4 Cơ sở và các tiêu chí phấn loại trò chơi theo chủ đề tự nhiên xã hội 2.1.5 Quy trình lựa chọn và thực hiện trò chơi

2.1.6 Một số lưu ý khi sử dụng trò chơi học tập

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1 Hệ thống trò chơi thiết kế trong chủ đề Tự nhiên

3.2 Các dạng trò chơi

PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ - ĐỀ XUẤT.

1 Kết luận:

2 Kiến nghị - đề xuất:

Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

1.1.1 Đặc điểm nội dung chương trình TN& XH lớp 2

Biết sơ lược về hoạt động của cơ quan vận động và cơ quan tiêu hóa ở cơ thể người; phòngchống cong vẹo cột sống; giữ vệ sinh ăn uống, phòng nhiễm giun

Biết về công việc của các thành viên trong gia đình, nhà trường và mộ số nghề nghiệptrong xã hội, ở địa phương; giữ sạch nhà ở, trường học, giữ an toàn khi ở nhà, ở trường vàkhi đi đường

Biết cây cối và các con vật có thể sống được ở khắp nơi: trên cạn, dưới nước, trên không;biết quan sát bầu trời ban ngày, ban đêm; có hiểu biết sơ lược về hình dạng và đặc điểmcủa Mặt Trời, Mặt Trăng và các vì sao

Môn Tự nhiên và Xã hội là môn học chứa đựng những kiến thức gắn với đời sống conngười, các sự vật hiện tượng trong thực tế cuộc sống rất gần gũi với học sinh Tiểu học.Môn Tự nhiên và Xã hội là môn học tích hợp kiến thức của khoa học tự nhiên và khoa học

xã hội trong đó tỉ trọng kiến thức khoa học stự nhiên nhiều hơn so với kiến thức khoa học

xã hội ”.[1, tr 8] Môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2 được xây dựng theo quan điểm tích hợpxem xét tự nhiên con người và xã hội trong một thể thống nhất có quan hệ qua lại, tác độnglẫn nhau, các kiến thức trong chương trình là kết quả tích hợp kiến thức của nhiều ngànhkhoa học sinh học, vật lí, địa lí, lịch sử, môi trường Nội dung chương trình có cấu trúcđồng tâm, hợp lí ”.[5, tr 24] Chương trình môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2 sẽ tiếp tục pháttriển, mở rộng các kiến thức các em đã học ở lớp 1 theo 3 chủ đề: Con người – sức khỏe,

Xã hội, Tự nhiên Sau khi học xong chủ đề Tự nhiên học sinh cần đạt được mục tiêu đề ra:Biết sơ lược về hoạt động của cơ quan vận động và cơ quan tiêu hóa ở cơ thể người; phòngchống cong vẹo cột sống; giữ vệ sinh ăn uống, phòng nhiễm giun Biết về công việc củacác thành viên trong gia đình, nhà trường và một số nghề nghiệp trong xã hội, ở địaphương; giữ sạch nhà ở, trường học, giữ an toàn khi ở nhà, ở trường và khi đi đường Biếtcây cối và các con vật có thể sống được ở khắp nơi: trên cạn, dưới nước, trên không; biết quansát bầu trời ban ngày, ban đêm; có hiểu biết sơ lược về hình dạng và đặc điểm của Mặt trời,Mặt trăng và các vì sao[1, tr 4] Bước đầu hình thành và phát triển những kĩ năng: Tự chăm

sóc sức khỏe cho bản thân, ứng xử hợp lí trong đời sống để phòng chống một số bệnh tật

và tai nạn Quan sát, nhận xét, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, biết cách diễn đạt những hiểu biếtcủa mình về các sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiên và xã hội Hình thành và pháttriển những thái độ và hành vi: Có ý thức thực hiện các quy tắc giữ vệ sinh, an toàn chobản thân, gia đình và cộng đồng Yêu thiên nhiên, gia đình, trường học, quê hương Mônhọc Tự nhiên và Xã hội là môn học về môi trường tự nhiên và xã hội gẫn gũi, bao quanhhọc sinh, vì vậy có rất nhiều nguồn cung cấp kiến thức cho các em

Do đó, không chỉ có giáo viên cung cấp trí thức cho các em lĩnh vực này, các em có thể thunhận kiến thức từ nhiều nguồn khác Với chủ đề Tự nhiên học sinh sẽ được học về thực vật

và động vật: một số cây cối và một số con vật sống trên mặt đất, dưới nước, trên không Vềbầu trời ban ngày và ban đêm các em sẽ được học về mặt trời cách tìm phương hướng bằngmặt trời, mặt trăng và các vì sao, qua 10 bài học cụ thể.”.[1, tr 6]

Ở trường Tiểu học hiện nay, môn Tự nhiên và Xã hội là một trong những môn học chiếm vị tríquan trọng cùng với các môn học khác có vai trò tích cực trong việc phát triển toàn diệncho học sinh Việc coi trọng thực hành và vận dụng kiến thức, quan tâm đến năng lực tựhọc, tự khám phá kiến thức của học sinh rất được quan tâm

Việc tự khám phá để hiểu biết và tiếp thu kiến thức mới hay củng cố kiến thức đã học rấthữu ích so với sự rập khuôn, bắt trước Thế giới tự nhiên xung quanh các em rất phongphú, đa dạng Trò chơi sẽ minh hoạ một cách sinh động nội dung bài học các bài trong chủ

đề Tự nhiên Sau khi chơi, các em biết được rõ hơn về các cách làm thiết thực hay cáchnhìn đẹp, hiểu được và nhận xét về thế giới thực động vật, làm không khí giờ học thoảimái, hào hứng dễ chịu hơn, giảm sự căng thẳng, phát triển sự nhanh trí, gây hứng thú họctập cho các em Trò chơi làm cho quá trình học tập trở thành một hình thức vui chơi hấp dẫn,học sinh học mà chơi, chơi mà học nâng cao hiệu quả tiết học

1.1.2 Đặc điểm nội dung chương trình TN& XH lớp 2

Chủ đề: Con người và sức khỏe

Cơ quan vận đông (cơ xương, khớp xương; một số cử động vận động; phòng chống congvẹo cột sống; tập thể dục và vận động thường xuyên để cơ, xương phát triển) Cơ quan tiêu

hóa (nhận biết trên sơ đồ; vai trò của từng cơ quan trong hoạt động tiêu hóa); ăn sạch, uốngsạch, phòng nhiễm giun.

Chủ đề: Xã hội

Gia đình: Công việc của các thành viên trong gia đình; cách bảo quản và sử dụng mộ số đồdùng trong nhà; giữ sạch môi trường xung quanh nhà ở và khu vệ sinh, chuồng gia súc; antoàn khi ở nhà (phòng tránh ngộ độc).Trường học: Các thành viên trong nhà trường vàcông việc của họ; cơ sở vật chất của nhà trường; giữ vệ sinh trường học; an toàn khi ởtrường Huyện hoặc quận nơi đang sống: Cảnh quan tự nhiên; nghề chính của nhân dân;các đường giao thông, các phương tiện giao thông, một số biển báo giao thông; an toàngiao thông (quy tắc đi những phương tiện giao thông công cộng)

Chủ đề: Tự nhiên

Thực vật và động vật: Một số cây cối và một số con vật sống trên mặt đất, dưới nước, trênkhông Bầu trời ban ngày và ban đêm: Mặt Trời, cách tìm phương hướng bằng Mặt Trời;Mặt Trăng và các vì sao.Ở các trường tiểu học hiện nay, TNXH chiếm một phần không thểthiếu và vô cùng quan trọng cùng với các môn học khác có vai trò quan trọng tích cựctrong việc phát triển toàn diện của học sinh Việc coi trọng thực hành và vận dụng kiếnthức, quan tâm đến năng lực tự học, tự khám phá kiến thức của học sinh rất được quan tâm.Thế giới tự nhiên xung quanh các em học sinh rất phong phú, đa dạng Trò chơi sẽ minhhọa một cách sinh động nội dung bài học trong chủ đề tự nhiên, sau khi chơi, các em sẽ tựhiểu và tự hình thành các kiến thức và các kĩ năng cần thiết, mặt khác học sinh sẽ thoải máihơn trong quá trình học tập, giảm bớt sự căng thẳng, giúp học sinh phát triển nhanh về tưduy Trò chơi làm cho qúa trình học tập của học sinh trở thành hình thức vui chơi hấp dẫn,học mà chơi chơi mà học và nâng cao hiệu quả tiết học

1.2 Trò chơi học tập và vai trò của trò chơi học tập

lớn lao Đặc biệt đối với trẻ em chơi có nghĩa là học, là khám phá thế giới muôn màu xungquanh, là khơi dậy trong mình những cảm giác và ước mơ, là cố gắng để thực hiện những

ước mơ đó Đúng như nhận định của nhà giáo dục hàng đầu thế giới Arngoroki: "Trò chơi

là con đường để trẻ em nhận thức thế giới, là nơi chúng đang sống và là cái chúng nhận thấy cần phải thay đổi".

"Trò chơi học tập" (Play -based learning) là phương pháp giáo dục truyền tải mộtthông điệp hay một nội dung cụ thể đến người tham gia thông qua hình thức trò chơi,làm cho người tham gia tự khám ra nội dung bài học đó một cách chủ động, thích thú vàghi nhớ được kiến thức một cách tự nhiên và sâu sắc nhất

1.2.2 Vai trò của trò chơi học tập

 Thay đổi hình thức hoạt động, tạo không khí lớp học dễ chịu thoải mái

 Giúp HS tiếp thu kiến thức tự giác và tích cực hơn

 Làm cho HS thấy vui hơn, nhanh nhẹn và cởi mở hơn, tinh thần dễ chịu và thể lựckhỏe mạnh hơn

 Giúp HS củng cố và hệ thống hóa kiến thức, đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm

mà các em đã tích lũy đựơc thông qua hoạt động

 Rèn luyện các kỹ năng, kỹ xảo

 Thúc đẩy hoạt động trí tuệ

 Rèn luyện và nâng cao các tố chất nhanh, mạnh, bền, khéo, giúp HS phát triển thểlực

 Rèn luyện các giác quan

 HS được phát triển óc sáng tạo và lòng kiên trì, dũng cảm vượt khó

1.3 Tác dụng của trò chơi học tập

Tác dụng Thay đổiTích cực hóaThức dẩyRèn kĩ năngThông qua Rèn luyệnHS tiếp thu Học sinh10

2.1 Nội dung nghiên cứu

2.1.1 Thực tế sử dụng phương pháp trò chơi học tập trong dạy học

Ở Việt Nam, có nhiều tác giả nghiên cứu về việc thiết kế và sử dụng trò chơi dạyhọc dưới các góc độ và các bộ môn khác nhau Một số tác giả như Phan Huỳnh Hoa, VũMinh Hồng, Trương Kim Oanh, Phan Kim Liên, Lê Bích Ngọc đã để tâm nghiên cứubiên soạn một số trò chơi và trò chơi học tập [15]; [25] Những hệ thống trò chơi và tròchơi học tập được các tác giả đề cập đến chủ yếu nhằm củng cố kiến thức phục vụ một sốmôn học như: Hình thành biểu tượng toán sơ đẳng, làm quen với môi trường xung quanh ,rèn các giác quan chú ý, ghi nhớ, phát triển tư duy và ngôn ngữ cho trẻ Các tác giả đặc biệtquan tâm đến ý nghĩa phát triển của trò chơi học tập, không chỉ phát triển ở các giác quan

mà phát triển các chức năng tâm lý chung của người học

Tuy nhiên, trong các nghiên cứu này cũng chưa đi sâu nghiên cứu việc xây dựng và

sử dụng trò chơi dạy học dành cho quá trình nhận thức của người học Gần đây trong tácphẩm “trò chơi trẻ em”, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết đã đề cập đến trò chơi trí tuệ Loại tròchơi này có tác dụng thúc đẩy hoạt động trí tuệ của trẻ Trong tác phẩm này, bà đã giớithiệu một số trò chơi trí tuệ dành cho trẻ em Còn tác giả Trần Thị Ngọc Trâm đã thiết kếmột hệ thống trò chơi học tập nhằm phát triển khả năng khái quát hóa của trẻ mẫu giáo lớn

Một số luận văn, luận án và các nhà nghiên cứu gần đây cũng đề cập đến việc xâydựng và sử dụng trò chơi dạy học nhằm phát huy tính tích cực của người học Tuy nhiên,mỗi một tác giả lại xem xét các trò chơi dạy học ở các bộ môn khác nhau, chẳng hạn:Trương Thị Xuân Huệ nghiên cứu việc xây dựng và sử dụng trò chơi nhằm hình thành biểutượng toán ban đầu cho trẻ 5-6 tuổi Hứa Thị Hạnh nghiên cứu việc thiết kế và sử dụng tròchơi học tập nhằm phát triển trí tuệ của trẻ mẫu giáo nhỡ (4-5 tuổi) Tác giả đã nêu ra một

số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh thông qua việc xây dựng và

sử dụng trò chơi học tập Tuy nhiên, các tác giả chỉ dừng lại ở phạm vi nghiên cứu chủ yếu

là trẻ

2.1.2 Thực trạng sử dụng trò chơi học tập tại các trường Tiểu học trên địa bàn nghiên cứu

Thực tế sử dụng phương pháp trò chơi học tập trong dạy học ở tiểu trường Tiểu học

Để biết được thực tế sử dụng trò chơi học tập trong dạy học chủ đề Tự nhiên môn

Tự nhiên và Xã hội ở lớp 2 hiện nay, chúng tôi đã tiến hành điều tra và quan sát giáo viên ởtrường Tiểu học thực tập Trần Phú Giáo viên nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng và tácdụng của trò chơi trong dạy học Với hơn 90% giáo viên đều cho rằng sử dụng trò chơitrong dạy học làm cho học sinh không nhàm chán, giờ học nhẹ nhàng thoải mái, nâng caohiệu quả giờ dạy Trong khi đó một số giáo viên có tuổi vẫn nặng về áp dụng các phươngpháp dạy học truyền thống, kĩ năng tổ chức trò chơi còn hạn chế, giáo viên vẫn làm việcnhiều còn học sinh thụ động Thêm vào đó, do tác động của điều kiện thời gian, cơ sở vậtchất, đặc điểm học sinh cho nên việc áp dụng phương pháp trò chơi trong học tập chưa phổbiến và áp dụng chưa có hiệu quả Tài liệu tham khảo về trò chơi học tập rất nhiều nhưngphần lớn các trò chơi có sự lặp lại, chưa có tính hệ thống cụ thể Sách giáo viên hướng dẫnsoạn bài giảng đưa ra rất ít, đơn điệu, chưa có tính hệ thống các trò chơi chỉ có 2 trò chơi:Triển lãm, Tìm phương hướng bằng mặt trời Một số trò chơi yêu cầu về sự chuẩn bị rấtphức tạp, với đặc điểm hiếu động của học sinh giáo viên rất khó quản lí lớp học Hơn 2/3giáo viên đều rất hạn chế trong việc tổ chức trò chơi, khi sử dụng thì các thầy cô đều ápdụng vào phần củng cố bài cuối giờ học, rất ít thầy cô sử dụng trò chơi như là một hìnhthức dạy học bài mới Vẫn tồn tại số ít giáo viên luôn có sự rập khuôn từ sách thiết kế bàigiảng các trò chơi, lặp đi lặp lại các trò chơi gây ra sự nhàm chán cho học sinh Bên cạnh

đó một số giáo viên có hướng tìm tòi đổi tên gọi hay cách chơi phong phú luôn tạo cảmgiác mới lạ cho học sinh Vấn đề sử dụng trò chơi trong học tập là vấn đề rất cần thiết.Giáo viên nhận thức một cách sâu sắc về việc sử dụng trò chơi học tập trong dạy học

Vì vậy, để sử dụng trò chơi học tập trong dạy học có hiệu quả việc cung cấp các tàiliệu tham khảo cũng như tổ chức các chuyên đề, hội thảo mở các lớp tập huấn để khôngngừng nâng cao kĩ năng tổ chức cho giáo viên là nhu cầu cấp thiết Đồng thời, các cấp quản

lí, giáo viên cần đ ầu tư hơn nữa về trang thiết bị dạy học Thiết kế các giờ dạy Tự nhiên và

Xã hội hợp lí, áp dụng mọi phương pháp tối ưu trong dạy, chơi nhưng học, hoạt động vuichơi và học tập có sự cân đối Từ thực tế sử dụng như vậy chúng tôi nghiên cứu đề tài

nhằm hoàn thiện hệ thống trò chơi: sáng tác một số trò chơi dễ áp dụng với hình thức tổchức dễ dàng vào các bài học, sự chuẩn bị đơn giản phù hợp với đặc điểm trường học, giáoviên và đặc điểm tâm lí của học sinh đem lại hiệu quả cao

Vì vậy trò chơi học tập phục vụ chủ đề tự nhiên trong môn tự nhiên xã hội

lớp 2 cũng là một trong những vấn đề cơ bản đươc xem là quan trọng hàng đầu cần phảinghiên cứu

Từ đó chúng tôi tiến hành khảo sát ở các trường Tiểu học Trần Phú, Nguyễn Trãi, PhúHòa với số lượng như sau:

Bảng 1: Khảo sát tình hình số lượng học sinh

Qua khảo sát, hầu hết các em học sinh đều thích tham gia trò chơi học tập trong môn

tự nhiên xã hội lớp 2 Cụ thể như sau:

Bảng 2: Khảo sát học sinh với sở thích tham gia trò chơi học tập

TRÒ CHƠI THÍCH KHÔNG

% (2) THÍC

H (1)

KHÔ NG THÍC H (2)

Bảng 4: Khảo sát tình hình sữ dụng trò chơi học tập trong dạy học

LỚP

Ý KIẾN GVCN

DỤNG TCHT

SỬ DỤNG TCHT

2.1.3 Nguyên tắc thiết kế và sử dụng trò chơi học tập

Nguyên tắc thiết kế và sử dụng trò chơi học tập: Sau khi phân tích nội dung chương trình,chúng tôi thấy có hai dạng bài gồm: Dạng bài về thế giới động thực vật gồm các bài: Câysống ở đâu?, Một số loài cây sống trên cạn, Một số loài cây sống dưới nước, Loài vật sống

ở đâu?, Một số loài vật sống trên cạn, Một số loài vật sống dưới nước, Nhận biết cây cối vàcác con vật Dạng bài thứ 2 là: dạng bài về thiên thể gồm các bài: Mặt trời, Mặt trời và cácphương hướng, Mặt trăng và các vì sao Khi thiết kế trò chơi cho chủ đề này, chúng tôi cầntuân thủ các nguyên tắc thiết kế: Thứ nhất là đặt tên trò chơi phải hấp dẫn gây sự chú ý củahọc sinh ngay từ đầu, phải thể hiện được nội dung trò chơi, tên không được quá dài Ví dụ :Ong đi tìm nhụy, Đố bạn con gì? Thứ hai là không phải bài học nào cũng có thể áp dụngtrò chơi, đặc biệt là các bài trong nhóm dạng bài về thiên thể áp dụng rất khó Khi thiết kếtrò chơi cần xác định cụ thể hệ thống trò chơi nào phục vụ cho dạng bài gì ở hoạt động nàocủa bài dạy khởi động trước khi học, cung cấp kiến thức mới hay củng cố, ôn tập kiến thức.Chơi là một nhu cầu tự nhiên mà theo Xamarucôva- nhà tâm lí học Nga- nói về trò chơi trẻ

em như sau: “ Trò chơi trẻ em không mang tính trách nhiệm Nó là một biểu hiện mangtính tự do, tự lực, tự hoạt động của chúng Trong trò chơi, đứa trẻ không phụ thuộc vào nhucầu thực hành, đứa trẻ chơi xuất phát từ những nhu cầu và hứng thú trực tiếp của bản thân”.Nhưng trò chơi học tập luôn phải tuân theo nguyên tắc thứ ba thể hiện được tính thi đuagiữa các cá nhân, giữa các nhóm để tạo ra không khí thi đua hào hứng đem lại hiệu quả caogiúp phát triển những kĩ năng cần thiết cho học sinh: tính hợp tác, kiên trì, nổ lực Chơi dù

để học hay chỉ với mục đích chơi đ ều phải tuân theo nguyên tắc thứ tư có tính kỉ luật, cáchthức chơi cụ thể riêng biệt của mỗi trò chơi Người ta gọi đó là luật chơi Luật chơi khiếncho trò chơi hấp dẫn tạo ra sự bình đẳng giữa người chơi Khi thiết kế, chúng tôi đã chọnlọc và tìm ra các điểm chung của các trò chơi để tạo nên hệ thống Ví dụ hệ thống trò chơi:Gọi hình đáp tiếng, Kể nhanh kể đúng, Cây gì sống ở đâu? được gọi tắt thành trò nhậnbiết đối tượng với cách thực hiện chơi là giáo viên sẽ chia lớp thành hai đội, các đội sẽ nêutên các đối tượng sao cho phù hợp với những đặc điểm của đối tượng đó Nguyên tắc cuốicùng: Khi chơi học sinh mong đợi nhất đó là kết quả trò chơi vấn đề đưa ra thang đánh giátrò chơi là rất quan trọng Trò chơi học tập là một hoạt động mới mẻ, đầy sáng tạo Nhiều