(Luận văn) đánh giá hiện trạng thu gom và quản lý chất thải rắn y tế tại trung tâm y tế lao động bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn

Xuất phát từ những mối nguy hại trực tiếp hoặc tiềm ẩn của chất thải y tế gây ra đối với môi trường và con người, cần có những biện pháp hữu hiệu để nâng cao nhận thức của cộng đồng nói

NGUYỄN THỊ VÂN ANH

Tên đề tài:

“ ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG THU GOM VÀ QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ LAO ĐỘNG

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN”

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Liên thông chính quy Chuyên ngành : Khoa học môi trường

Khóa học : 2013 - 2015 Giảng viên hướng dẫn: TS Phan Thị Thu Hằng

THÁI NGUYÊN - 2014

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

cô giáo trong Khoa Môi trường, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đã trang

bị cho em những kiến thức và kinh nghiệm quý giá trong quá trình học tập tại trường tạo cho em lối sống hành trang vững chắc trong cuộc sống và học tâp

Em xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ công nhân viên Trung tâm y tế lao

động Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ chỉ

bảo em trong suốt quá trình thực tập và thực hiện đề tài này

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới cô giáo

hướng dẫn TS Phan Thị Thu Hằng đã tận tình hướng dẫn em trong suốt quá trình

nghiên cứu và thực hiện đề tài

Em cũng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã giúp đỡ, động viên em trong quá trình học tập tại trường và thực hiện đề tài này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng do thời gian có hạn, trình độ, kỹ năng của bản thân còn nhiều hạn chế nên đề tài khóa luận tốt nghiệp này của em không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Rất mong được sự đóng góp, chỉ bảo, bổ sung của thầy cô và các bạn để kiến thức của em trong lĩnh vực này được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 8 năm 2014

Sinh viên

Nguyễn Thị Vân Anh

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Bảng 4.1: Thống kê hoạt động y tế trung tâm năm 2013 và 7 tháng đầu năm 2014 24

Bảng 4.2: Phân loại và xác định nguồn phát sinh chất thải 25

Bảng 4.3: Thành phần CTR sinh hoạt tại Trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT 34

Bảng 4.4: Thành phần CTRYT tại trung tâm 35

Bảng 4.5: Lượng chất thải phát sinh tại các khoa trong trung tâm năm 2014 36

Bảng 4.6: Lượng CTR từ năm 2012 → 7 tháng đầu năm 2014 tại Trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT 36

Bảng 4.7: Lượng CTR bình quân từ năm 2012 – 2014 tại Trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT 37

Bảng 4.8: So sánh các yêu cầu của quy định từ Bộ Y tế và Trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT 42

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Hình 4.2: Sơ đồ trung tâm y tế Lao Động 23

Hình 4.3: Quy trình quản lý CTRYT trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT 29

Hình 4.4: Biểu đồ thể hiện lượng CTR tại Trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT từ năm 2012 - 2014 37

Hình 4.5: Phân loại CTRYT phát sinh trực tiếp trong quá trình khám chữa bệnh 39

Hình 4.6: Vật liệu sử dụng chứa chất thải của bệnh viện 39

Hình 4.7: Phương tiện vận chuyển CTRYT tại Trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT 40

Hình 4.8: Hệ thống quản lý bảo vệ môi trường 44

Hình 4.9: Thùng chứa rác y tế tại khoa phòng và vận chuyển về nhà chứa rác 51

Hình 4.10: Thùng đựng vật sắc nhọn trong bệnh viện 51

Hình 4.11: Mô hình nhà lưu giữ rác của trung tâm 52

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

NN&PTNT : Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

TTYTLĐ : Trung tâm y tế Lao động

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

1.1 Sự cần thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu của đề tài 2

1.3 Ý nghĩa của đề tài 3

PHẦN 2 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CTRYT 4

2.1 Khái quát về ngành y tế 4

2.2 Đặc trưng chất thải rắn y tế 4

2.2.1 Khái niệm về chất thải y tế 4

2.2.2 Thành phần của CTRYT 4

2.2.3 Phân loại CTRYT 5

2.3 Tác hại của chất thải rắn y tế 7

2.3.1 Đối với môi trường 7

2.3.2 Đối với sức khỏe 8

2.4 Quản lý CTRYT 10

2.4.1 Giảm thiểu tại nguồn 10

2.4.2 Quản lý và kiểm soát ở bệnh viện 10

2.4.3 Quản lý kho hóa chất, dược chất 10

2.4.4 Thu gom, phân loại và vận chuyển 11

2.5 Hiện trạng quản lý và xử lý ctryt trên thế giới và tại việt nam 12

2.5.1 Trên thế giới 12

2.5.2 Tại Việt Nam 15

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 18

3.1 Đối tượng, thời gian và phạm vi nghiên cứu 18

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 18

3.1.2 Thời gian nghiên cứu 18

3.2 Nội Dung Nghiên Cứu 18

3.2.1 Tổng quan về trung tâm y tế Lao Động 18

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

rắn y tế 18

3.3 Phương Pháp Nghiên Cứu 18

3.3.1 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp 18

3.3.2 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 19

3.3.3 Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia 19

3.3.4 Phương pháp phân tích quản lý số liệu 19

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 20

4.1 Tổng quan về trung tâm y tế Lao Động Bộ Nông Nghiệp& PTNT 20

4.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên 20

4.1.2 Tóm lược lĩnh vực hoạt động: 21

4.1.3 Tóm lược lịch sử phát triển và cơ sở pháp lý hình thành trung tâm y tế Lao Động 21

4.1.4 Chức năng của trung tâm y tế Lao Động 22

4.1.5 Quy mô và cơ cấu tổ chức của trung tâm 22

4.1.6 Tình hình hoạt động y tế tại trung tâm y tế Lao Động 24

4.2 Tình trạng ô nhiễm môi trường và công tác thu gom, quản lý CTRYT tại trung tâm y tế Lao Động Bộ Nông Nghiệp & PTNT 24

4.3 Việc thực hiện công tác bảo vệ môi trường tại trung tâm 25

4.3.1 Quy chế bệnh viện (phụ lục 1) 26

4.3.2 Quy chế Bộ Y tế (phụ lục 2) 26

4.3.3 Các văn bản quy chế quản lý chất thải (phụ lục 3) 26

4.3.4 Kiểm soát nhiễm khuẩn tại bệnh viện 27

4.3.5 Công tác vệ sinh tại bệnh viện 28

4.3.6 Công tác quản lý CTRYT tại trung tâm 29

4.3.7 Công tác xử lý CTRYT trong Trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT 29

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

4.4.2 Đánh giá công tác kiểm soát ctryt tại trung tâm 31

4.5 Phân tích sự không phù hợp theo quy định của bộ y tế về công tác quản lý CTRYT tại TTYTLĐ bộ NN&PTNT 41

4.6 Đề xuất các biện pháp khắc phục và nâng cao công tác quản lý CTRYT tại TTYTLĐ bộ NN&PTNT 43

4.6.1 Xây dựng hệ thống quản lý môi trường trung tâm y tế lao động bộ NN&PTNT 44

4.6.2 Nâng cao hoạt động bảo vệ môi trường tại trung tâm y tế lao động 44

4.6.3 Cải thiện công tác quản lý ctr tại bệnh viện 49

4.6.4 Giải pháp xử lý chất thải y tế tại trung tâm (giải quyết vấn đề F, bảng 4,3) 53

4.6.5 Giải pháp cho công tác bảo vệ môi trường trung tâm y tế lao động 54

PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 55

5.1 Kết luận 55

5.2 Kiến nghị 56

TÀI LIỆU THAM KHẢO 57

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

PHẦN 1

MỞ ĐẦU

1.1 Sự cần thiết của đề tài

Ngày nay, vấn đề môi trường đang trở nên ngày càng trầm trọng, đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại, phát triển của loài người đang được các quốc gia và cộng đồng trên thế giới quan tâm Bởi lẽ ô nhiễm môi trường, sự suy thoái và những sự cố môi trường có ảnh hưởng trực tiếp không chỉ trước mắt mà còn ảnh hưởng về lâu dài cho các thế hệ mai sau Toàn thế giới đều đã nhận thức được rằng: phải bảo vệ môi trường, làm cho môi trường phát triển và ngày thêm bền vững

Dân số Việt Nam ngày càng gia tăng, kinh tế cũng phát triển, dẫn đến nhu cầu khám và điều trị bệnh gia tăng, số bệnh viện gia tăng Từ năm 1997 các văn bản về quản lý chất thải bệnh viện được ban hành Theo niên giám thống kê năm 2007 có 956 bệnh viện tuyến huyện trở lên nhưng hầu hết chưa được quản lý theo một quy chế chặt chẽ hoặc có xử lý nhưng theo cách đối phó hoặc chưa đúng Ô nhiễm môi trường do các hoạt động y tế mà thực tế là tình trạng xử lý kém hiệu quả các chất thải bệnh viện

Hiện tại, chất thải bệnh viện đang trở thành vấn đề môi trường và xã hội cấp bách ở nước ta, nhiều bệnh viện trở thành nguồn gây ô nhiễm cho môi trường dân cư xung quanh, gây dư luận trong cộng đồng

Ra đời từ năm 1976 “Viện điều dưỡng Bộ lương thực và Thực phẩm” ngày nay là Trung tâm Y tế lao động Bộ Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn đã trải qua hơn 30 năm hoạt động và trưởng thành Từ một viện điều dưỡng nay trở thành Trung tâm Y tế ngành Nông Nghiệp Việt Nam, hoạt động qua nhiều thời kỳ Trung tâm y tế lao động vẫn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, bảo về sức khỏe cho cán bộ ngành Nông Nghiệp nói riêng và sức khỏe nhân dân nói chung Ngày nay Trung tâm y tế Lao động (TTYTLĐ) đã phát triển lớn mạnh có cơ sở hạ tầng luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

khang trang, có thiết bị y tế hiện đại và đồng bộ, có đội ngũ cán bộ viên chức

có trình độ chuyên môn cao đáp ứng nhu cầu khám và điều trị bệnh nhân cùng với sự đổi mới và cải tiến công tác quản lý Bên cạnh những thành quả đạt được thì, hiện nay, vấn đề nhức nhối tại Trung tâm là tình trạng Chất Thải Rắn Y Tế (CTRYT) thải ra với khối lượng khá lớn, đa phần là chất thải nguy hại mà hệ thống quản lý CTRYT thì còn thiếu sót

Xuất phát từ những mối nguy hại trực tiếp hoặc tiềm ẩn của chất thải y tế gây ra đối với môi trường và con người, cần có những biện pháp hữu hiệu để nâng cao nhận thức của cộng đồng nói chung và nhân viên y tế nói riêng về những nguy cơ đó, nâng cao năng lực tổ chức, trách nhiệm và từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý chất thải cũng như nâng cao chất lượng cảnh quan vệ sinh cho Trung tâm

Vì vậy, việc đánh giá hiệu quả quản lý CTRYT tại Trung tâm y tế Lao động, kết hợp với quá trình giám sát thực tế giúp tìm hiểu những thiếu sót còn tồn tại trong công tác quản lý hiện nay của Trung tâm, góp phần làm tăng hiểu biết và nâng cao ý thức cũng như chất lượng điều trị, giảm tỷ lệ nhiễm khuẩn và giảm rủi ro bệnh nghề nghiệp cho nhân viên y tế Từ đó, nâng cao chất lượng quản lý rác thải y tế tại TTYTLĐ Bộ Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài “ Đánh giá hiện trạng thu gom và quản lý chất thải rắn y tế tại Trung tâm Y tế Lao động Bộ Nông Nghiệp và Phát triển Nông Thôn” được lựa chọn

1.2 Mục tiêu của đề tài

Mục tiêu chính là bước đầu tìm hiểu mức độ ô nhiễm môi trường chung

và hiện trạng quản lý CTRYT của TTYTLĐ, kết hợp với việc nhận xét, đánh giá những mặt thuận lợi và tồn tại trong công tác quản lý hiện tại của Trung tâm, nhằm đưa ra những biện pháp để góp phần cải thiện và hạn chế ô nhiễm môi trường của Trung tâm Cụ là sẽ tập trung giải quyết các mục tiêu sau:

Đánh giá tổng hợp mức độ ô nhiễm môi trường chung và công tác quản

lý CTRYT tại TTYTLĐ Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Đề xuất biện pháp quản lý phù hợp trong hoạt động bảo vệ môi trường tại Trung tâm

1.3 Ý nghĩa của đề tài

- Ý nghĩa khoa học của đề tài

Báo cáo cung cấp số liệu điều tra thực tế về tình hình quản lý rác thải y

tế tại TTYTLĐ, thực trạng về hệ thống quản lý CTRYT trong khu vực TTYTLĐ Trên cơ sở đó phân tích những ưu và nhược điểm của hệ thống quản lý CTRYT, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp giúp cho các nhà quản lý có cơ sở khoa học để quản lý tốt hơn vấn đề CTRYT

- Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Đề tài cung cấp những dữ liệu liên quan đến hiện trạng quản lý môi trường và các giải pháp như là một cơ sở để so sánh giữa các bệnh viện tuyến huyện và các trung tâm y tế quanh khu vực với nhau

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Khái quát về ngành y tế

Y tế là một ngành có truyền thống lâu đời, sự kết hợp giữa y học cổ truyền và

y học hiện đại đã tạo nên đặc trưng cơ bản của ngành y tế

Ngành y tế là một ngành then chốt trong lĩnh vực đảm bảo cho con người về mặt thể chất và là nghành độc lập có nhiều đối tượng (bệnh nhân) nhất, vì thế đây là ngành có cơ sở hoạt động rộng khắp toàn quốc

Y tế là ngành có mối quan hệ mật thiết với xã hội và là ngành có vai trò quan trọng trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, giải quyết các hậu quả xã hội, an toàn lao động Vì thế, là một ngành luôn được quan tâm trong công tác bảo

vệ môi trường trong sạch

2.2 Đặc trưng chất thải rắn y tế

2.2.1 Khái niệm về chất thải y tế

Chất thải y tế (CTYT) là chất thải phát sinh trong các cơ sở y tế, từ các hoạt

động khám chữa bệnh, chăm sóc, xét nghiệm, phòng bệnh, nghiên cứu, đào tạo

Chất thải y tế có thể ở dạng rắn, lỏng và khí

Chất thải y tế nguy hại là những chất có chứa các thành phần như: máu, dịch

cơ thể, các chất bài tiết, các bộ phận cơ thể, bơm kim tiêm và các vật sắc nhọn, dược phẩm, hóa chất, và các chất phóng xạ dùng trong y tế Nếu những chất thải này không được tiêu hủy sẽ nguy hại cho môi trường và sức khỏe con người

Quản lý chất thải y tế là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành y tế

và các ngành khác có liên quan nhằm bảo vệ môi trường sống, bảo vệ sức khỏe cho bản thân thầy thuốc, nhân viên y tế, người bệnh và cộng đồng

Chất thải y tế là một trong những loại chất thải nằm trong danh mục A của danh mục các chất thải nguy hại Chất thải y tế là một loại chất thải nguy hại, vì vậy việc quản lý chất thải y tế cần tuân thủ các quy định có liên quan đến quản lý chất thải nguy hại Do giới hạn đề tài chỉ tập trung vào CTRYT nên trong phần tiếp theo

em chỉ trình bày các nội dung liên quan đến loại CTYT này

2.2.2 Thành phần của CTRYT

Thành phần vật lý của CTRYT gồm các dạng sau:

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Bông vải sợi: Gồm bông băng, gạc, quần áo, khăn lau, vải trải…

Giấy: Hộp đựng dụng cụ, giấy gói, giấy thải từ nhà vệ sinh

Nhựa: Hộp đựng, bơm tiêm, dây chuyền máu, túi đựng hàng

Thủy tinh: Chai lọ, ống tiêm, bơm tiêm thủy tinh, ống nghiệm

Kim loại: Dao kéo mổ, kim tiêm

Thành phần hóa học gồm 2 loại sau:

Vô cơ: Hóa chất, thuốc thử…

Hữu cơ: Đồ vải sợi, phần cơ thể, thuốc…

2.2.3 Phân loại CTRYT

Căn cứ vào các đặc điểm lý học, hóa học, sinh học và tính chất nguy hại, chất thải trong các bệnh viện được Bộ Y tế phân thành 5 nhóm theo quy chế quản lý chất

thải y tế chung trên toàn quốc:

Chất thải lây nhiễm Chất thải hóa học nguy hại Chất thải phóng xạ

Các bình chứa khí nén có áp suất Chất thải thông thường

Theo quy định của Bộ y tế, chất thải lây nhiễm được chia thành các nhóm sau:

Nhóm A: chất thải nhiễm khuẩn, chứa mầm bệnh với số lượng, mật độ đủ gây bệnh, bị nhiễm khuẩn bởi vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, nấm…bao gồm các vật liệu bị thấm máu, thấm dịch, chất bài tiết của người bệnh như gạc, bông, găng tay, bột bó gãy xương, dây truyền máu

Nhóm B: là các vật sắc nhọn như bơm tiêm, lưỡi, cán dao mổ, mảnh thủy tinh vỡ và mọi vật liệu có thể gây ra các vết cắt hoặc chọc thủng, dù chúng có được sử dụng hay không sử dụng

Nhóm C: chất thải nguy cơ lây nhiễm phát sinh từ phòng xét nghiệm: găng tay, lam kính, ống nghiệm, bệnh phẩm sau khi xét nghiệm, túi đựng máu…

Nhóm D: là các mô cơ quan người – động vật, mô cơ thể ( nhiễm khuẩn hay không nhiễm khuẩn), chân tay, nhau thai, bào thai…

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

b Chất thải hóa học nguy hại

Chất thải hóa học bao gồm các hóa chất có thể không gây nguy hại như

đường, axit béo, axit amin, một số loại muối… và hóa chất nguy hại như

Formaldehit, hóa chất quang học, các dung môi, hóa chất dùng để tiệt khuẩn y tế và

dung dịch làm sạch, khử khuẩn, các hóa chất dùng trong tẩy uế, thanh trùng…

Chất thải hóa học nguy hại gồm:

Dược phẩm quá hạn, kém phẩm chất không còn khả năng sử dụng Formaldehit: Đây là hóa chất thường được sử dụng trong bệnh viện, nó được

sử dụng để làm vệ sinh, khử khuẩn dụng cụ, bảo quản bệnh phẩm hoặc khử khuẩn các chất thải lỏng nhiễm khuẩn Nó được sử dụng trong các khoa giải phẫu bệnh, lọc máu, ướp xác…

Các chất quang hóa: Các dung dịch dùng để cố định phim trong khoa Xquang

Các dung môi: Các dung môi dùng trong cơ sở y tế gồm các hợp chất của halogen như metyl clorit, chloroform, các thuốc mê bốc hơi như halothane; các hợp chất không chứa halogen như xylene, axeton, etyl axetat…

Các chất hoá học hỗn hợp: Bao gồm các dung dịch làm sạch và khử khuẩn như phenol, dầu mỡ và các dung môi làm vệ sinh…

Chất gây độc tế bào, gồm: vỏ các chai thuốc, lọ thuốc, các dụng cụ dính thuốc gây độc tế bào và các chất tiết từ người bệnh được điều trị bằng hóa trị liệu

Chất thải chứa kim loại nặng: thủy ngân (từ nhiệt kế, huyết áp kế thủy ngân

bị vỡ, chất thải từ hoạt động nha khoa), cadimin (Cd) (từ pin, ắc quy), chì (từ tấm

gỗ bọc chì hoặc vật liệu tráng chì sử dụng trong ngăn tia xạ từ các khoa chẩn đoán hình ảnh, xạ trị)

Chất thải phóng xạ lỏng bao gồm: Dung dịch có chứa chất phóng xạ phát sinh trong quá trình chuẩn đoán, điều trị như nước tiểu của người bệnh, các chất bài tiết, nước súc rửa các dụng cụ có chất phóng xạ…

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Chất thải phóng xạ khí bao gồm: Các chất khí thoát ra từ kho chứa chất phóng xạ…

Nhóm này bao gồm các bình chứa khí nén có áp suất như bình đựng oxy, CO2,

bình gas, bình khí dung, các bình chứa khí sử dụng một lần… Đa số các bình chứa khí nén này thường dễ nổ, dễ cháy nguy cơ tai nạn cao nếu không được tiêu hủy

đúng cách

Chất thải thông thường là chất thải không chứa các yếu tố lây nhiễm, hóa học

nguy hại, phóng xạ, dễ cháy, nổ, bao gồm:

Chất thải sinh hoạt phát sinh từ các buồng bệnh (trừ các buồng bệnh cách ly)

Chất thải phát sinh từ các hoạt động chuyên môn y tế như các chai lọ thủy tinh, chai huyết thanh, các vật liệu nhựa, các loại bột bó trong gãy xương kín

Những chất thải này không dính máu, dịch sinh học và các chất hóa học nguy hại

Chất thải phát sinh từ các công việc hành chính: giấy, báo, tài liệu vật liệu

đóng gói, thùng các tông, túi nilon, túi đựng phim

Chất thải ngoại cảnh: lá cây và rác từ các khu vực ngoại cảnh trong

bệnh viện

2.3 Tác hại của chất thải rắn y tế

2.3.1 Đối với môi trường

2.3.1.1 Đối với môi trường đất

Khi chất thải y tế được xử lý giai đoạn trước khi thải bỏ vào môi trường không

đúng cách thì các vi sinh vật gây bệnh, hóa chất độc hại, các vi khuẩn có thể ngấm

vào môi trường đất gây nhiễm độc cho môi trường sinh thái, các tầng sâu trong đất, sinh vật kém phát triển… làm cho việc khắc phục hậu quả về sau lại gặp khó khăn

2.3.1.2 Đối với môi trường không khí

Chất thải bệnh viện từ khi phát sinh đến khâu xử lý cuối cùng đều gây ra

những tác động xấu đến môi trường không khí Khi phân loại tại nguồn, thu gom, vận chuyển chúng phát tán bụi rác, bào tử vi sinh vật gây bệnh, hơi dung môi, hóa

chất vào không khí Ở khâu xử lý (đốt, chôn lấp) phát sinh ra các khí độc hại HX,

NOx, đioxin, furan… từ lò đốt và CH4, NH3, H2S… từ bãi chôn lấp Các khí này nếu không được thu hồi và xử lý sẽ gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe của cộng đồng dân

cư xung quanh

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

2.3.1.3 Đối với môi trường nước

Khi chôn lấp chất thải y tế không đúng kỹ thuật và không hợp vệ sinh Đặc biệt là chất thải y tế được chôn lấp chung với chất thải sinh hoạt có thể gây ô nhiễm nguồn nước ngầm

2.3.2 Đối với sức khỏe

2.3.2.1 Đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp CTRYT

Tất cả các cá nhân tiếp xúc với chất thải y tế nguy hại là những người có nguy

cơ tiềm tàng, bao gồm những người làm việc trong các cơ sở y tế, những người ở ngoài các cơ sở y tế làm nhiệm vụ vận chuyển các chất thải y tế và những người trong cộng đồng bị phơi nhiễm với chất thải do hậu quả của sự sai sót trong khâu quản lý chất thải Dưới đây là những nhóm chính có nguy cơ cao:

Bác sĩ, y tá, hộ lý và các nhân viên hành chính của bệnh viện

Bệnh nhân điều trị nội trú hoặc ngoại trú

Khách tới thăm hoặc người nhà bệnh nhân

Những công nhân làm việc trong các dịch vụ hỗ trợ phục vụ cho các cơ

sở khám chữa bệnh và điều trị, chẳng hạn như giặt là, lao công, vận chuyển bệnh nhân…

Những người làm việc trong các cơ sở xử lý chất thải (tại các bãi đổ rác thải, các lò đốt rác) và những người bới rác, thu gom rác…

2.3.2.2 Tác động từ CTRYT

a Từ chất thải truyền nhiễm và các vật sắc nhọn

Các vật thể trong thành phần của CTRYT có thể chứa đựng một lượng rất lớn

bất kỳ tác nhân vi sinh vật gây bệnh truyền nhiễm nào Một mối nguy cơ rất lớn

hiện nay đó là virus gây hội chứng suy giảm miễn dịch (HIV) cũng như các virus lây qua đường máu như viêm gan B, C có thể lan truyền ra cộng đồng qua con

đường rác thải y tế Những virus này thường lan truyền qua vết tiêm hoặc các tổn

thương do kim tiêm có nhiễm máu người bệnh Các tác nhân gây bệnh này có thể xâm nhập vào cơ thể người thông qua các cách thức sau:

Qua da (qua một vết thủng, trầy sước hoặc vết cắt trên da)

Qua các niêm mạc (màng nhầy)

Qua đường hô hấp (do xông, hít phải)

Qua đường tiêu hoá

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

b Từ loại chất thải hoá chất và dược phẩm

Nhiều loại hoá chất và dược phẩm được sử dụng trong các cơ sở y tế là những

mối nguy cơ đe dọa sức khoẻ con người (các độc dược, các chất gây độc gen, chất

ăn mòn, chất dễ cháy, các chất gây phản ứng, gây nổ…) Các loại chất này thường

chiếm số lượng nhỏ trong chất thải y tế, với số lượng lớn hơn có thể tìm thấy khi

chúng quá hạn, dư thừa hoặc hết tác dụng cần vứt bỏ Những chất này có thể gây

nhiễm độc khi tiếp xúc cấp tính và mãn tính, gây ra các tổn thương như bỏng, ngộ

độc Sự nhiễm độc này có thể là kết quả của quá trình hấp thụ hóa chất hoặc dược

phẩm qua da, qua niêm mạc, qua đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa Việc tiếp xúc với các chất dễ cháy, chất ăn mòn, các hóa chất gây phản ứng (formaldehyd và các chất dễ bay hơi khác) có thể gây nên những tổn thương tới da, mắt hoặc niêm mạc

đường hô hấp Các tổn thương phổ biến hay gặp nhất là các vết bỏng

c Từ chất thải gây độc tế bào

Đối với các nhân viên y tế chịu trách nhiệm tiếp xúc và xử lý loại chất thải gây

độc gen, mức độ ảnh hưởng của những mối nguy cơ bị chi phối bởi sự kết hợp giữa

bản chất của chất độc và phạm vi, khoảng thời gian tiếp xúc với chất độc đó Quá

trình tiếp xúc với các chất độc trong công tác y tế có thể xảy ra trong lúc chuẩn bị

hoặc trong quá trình điều trị bằng các thuốc đặc biệt hoặc bằng hóa trị liệu Những phương thức tiếp xúc chính là hít phải dạng bụi hoặc dạng phun sương qua đường

hô hấp; hấp thụ qua da; qua đường tiêu hóa do ăn phải thực phẩm nhiễm thuốc, hóa chất hoặc chất bẩn có tính độc Việc nhiễm độc qua đường tiêu hóa là kết quả của những thói quen xấu chẳng hạn như dùng miệng để hút ống pipet trong khi định lượng dung dịch Mối nguy hiểm cũng có thể xảy ra khi tiếp xúc với các loại dịch thể và các chất bài tiết của những bệnh nhân đang được điều trị bằng hóa trị liệu

d Từ các chất thải phóng xạ

Loại bệnh gây ra do chất thải phóng xạ được xác định bởi loại chất thải và

phạm vi tiếp xúc Nó có thể làm đau đầu, hoa mắt chóng mặt, buồn nôn và nhiều bất thường khác Bởi chất thải phóng xạ, cũng như loại chất thải dược phẩm, là một loại

độc hại gen, nó cũng có thể ảnh hưởng đến các yếu tố di truyền Tiếp xúc với các

nguồn phóng xạ có hoạt tính cao, ví dụ như các nguồn phóng xạ của các phương tiện chẩn đoán (máy Xquang, máy chụp cắt lớp…), có thể gây ra một loạt các tổn thương (chẳng hạn như phá huỷ các mô, từ đó đòi hỏi phải dẫn đến việc xử lý loại

bỏ hoặc cắt cụt các phần cơ thể)

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Các nguy cơ từ những loại chất thải có hoạt tính thấp có thể phát sinh do việc

nhiễm xạ trên phạm vi bề mặt của các vật chứa, do phương thức hoặc khoảng thời

gian lưu giữ loại chất thải này Các nhân viên y tế hoặc những người làm nhiệm vụ thu gom và vận chuyển rác phải tiếp xúc với loại chất thải phóng xạ này là những người thuộc nhóm có nguy cơ cao

2.4 Quản lý CTRYT

Quản lý chất thải y tế bắt đầu ngay từ quá trình sinh ra chất thải đến quá trình

xử lý, và khâu cuối cùng là thải bỏ chất thải

Khi phát sinh chất thải, chúng ta nghĩ đến các biện pháp để giảm lượng phát thải chất thải nguy hại nhất Sau xử lý, lượng chất thải thực sự phải thải bỏ cuối cùng cần được giải quyết để đảm bảo vệ sinh và an toàn

2.4.1 Giảm thiểu tại nguồn

Phương pháp làm giảm thiểu chất thải hiện tại đang được áp dụng là các hoạt

động tái sinh, tái chế cũng như giảm thiểu tại nguồn Giảm thiểu tại nguồn là giảm

về số lượng hoặc độc tính của bất kỳ một chất thải y tế nào đi vào dòng chất thải trước khi tái sinh, xử lý hoặc đưa vào môi trường Những cải tiến căn bản trong giảm thiểu tại nguồn là:

Chọn nhà cung cấp hậu cần cho bệnh viện mà sản phẩm của họ ít phế thải hay giảm lượng CTRYT nguy hại phải xử lý đặc biệt

Sử dụng các biện pháp khử trùng tẩy uế cơ lý học nhiều hơn các biện pháp

hóa học sẽ giảm thiểu chất thải nguy hại

Giảm thiểu chất thải, nhất là trong công tác phân loại và khử trùng tẩy uế

2.4.2 Quản lý và kiểm soát ở bệnh viện

Việc quản lý và kiểm soát chất thải ở bệnh viện được thực hiện như sau:

Tập trung quản lý thống nhất các loại thuốc, hóa chất nguy hại

Giám sát sự luân chuyển lưu hành hóa chất, dược chất ngay từ khâu nhận, nhập kho, sử dụng và tiêu hủy thải bỏ

2.4.3 Quản lý kho hóa chất, dược chất

Việc quản lý kho hóa chất và những dược phẩm cụ thể là:

Thường xuyên nhập hàng từng lượng nhỏ hơn là nhập quá nhiều một đợt dễ dẫn tới thừa hay quá hạn

Sử dụng các lô hàng cũ trước, hàng mới dùng sau

Sử dụng toàn bộ thuốc, dược chất vật tư trong đợt, rồi mới chuyển sang đợt mới

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Thường xuyên kiểm tra hạn sử dụng của các loại thuốc, dược chất, vật tư tiêu hao ngay từ khi nhập hàng cũng như trong quá trình sử dụng

2.4.4 Thu gom, phân loại và vận chuyển

Tách – Phân loại:

Điểm chủ yếu của biện pháp này là phân loại và tách ngay từ đầu một cách

chính xác chất thải y tế nguy hại và chất thải rắn thông thường Việc tách và phân loại chính xác chất thải y tế tạo điều kiện thuận lợi cho các quá trình tiếp theo như quá trình vận chuyển và lưu giữ tại bệnh viện hay quá trình vận chuyển tới nơi tiêu hủy và quá trình tiêu hủy

Việc tách và phân loại CTRYT đòi hỏi phải có thùng chứa, túi lót trong thùng

chứa được buột chặt chẽ, hộp đựng vật sắc nhọn Yêu cầu màu sắc phải thống nhất theo quy định để dễ quản lý chất thải y tế đã được phân loại thu gom trong suốt quá trình lưu thông

Bảng 2.1: Yêu cầu màu sắc, túi, thùng đựng và biểu tượng chỉ chất thải y tế Loại chất thải Màu và đánh dấu nhãn Loại thùng, túi

Chất thải lây nhiễm cao Vàng, ký hiệu nhiễm

Vật sắc nhọn Vàng, đề chữ vật sắc nhọn Túi nhựa bền, hoặc hộp

giấy, chai nhựa Chất thải y tế có đồng vị

phóng xạ

Đen, logo có bức xạ theo

quy đinh

Hộp chì, kim loại có dán nhãn bức xạ

( Nguồn: Theo quy chế quản lý chất thải y tế của Bộ y tế, 2007)

Thu gom tại phòng khoa:

Nhân viên y tế phân loại, tách chất thải y tế ngay trong quá trình khám chữa bệnh như thay băng, tiêm truyền Hoạt động này phải duy trì thường xuyên liên tục Nhân viên chịu trách nhiệm thu gom chất thải y tế từ các khoa chuyên môn tập trung về thùng lưu chứa tập trung, sau đó vận chuyển về khu lưu giữ chất thải y tế nguy hại của bệnh viện

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Chất thải phải được thu gom hàng ngày và chuyển về nơi lưu giữ chất thải của bệnh viện

Thùng túi đã chứa đầy chất thải, khi vận chuyển đi phải có nhãn ghi rõ chất thải từ khoa, bệnh viện, ngày giờ

Phải có ngay thùng, túi chứa rác đặt ngay vào vị trí khi đã chuyển thùng cũ đi Lưu chứa:

Khu lưu giữ chất thải y tế xây dựng riêng, tách biệt với khu vực khám chữa bệnh của bệnh viện

Chất thải y tế nguy hại và chất thải thông thường phải lưu giữ trong các buồng riêng biệt

Thời gian lưu chứa như sau:

Tốt nhất là vận chuyển CTRYT nguy hại đi xử lý ngay trong ngày Thời gian lưu giữ chất thải trong các cơ sở y tế không quá 48 giờ

Lưu giữ chất thải trong nhà bảo quản lạnh hoặc thùng lạnh: thời gian lưu giữ

Trên thế giới, quản lý rác thải bệnh viện được nhiều quốc gia quan tâm và

tiến hành một cách triệt để từ rất lâu Về quản lý, một loạt những chính sách

quy định, đã được ban hành nhằm kiểm soát chặt chẽ loại chất thải này Các hiệp ước quốc tế, các nguyên tắc, pháp luật và quy định về chất thải nguy hại,

trong đó có cả chất thải bệnh viện cũng đã được công nhận và thực hiện trên

hầu hết các quốc gia trên thế giới

Công ước Basel: Được ký kết bởi hơn 100 quốc gia, quy định về sự vận

chuyển các chất độc hại qua biên giới, đồng thời áp dụng, cả với chất thải y tế Công ước này đưa ra nguyên tắc chỉ vận chuyển hợp pháp chất thải nguy hại từ các quốc gia không có điều kiện và công nghệ thích hợp sang các quốc gia có điều kiện vật chất kỹ thuật để xử lý an toàn một số chất thải đặc biệt

Nguyên tắc polluter pay: Nêu rõ mọi người, mọi cơ quan làm phát sinh chất

thải phải chụi trách nhiệm về pháp luật và tài chính trong việc đảm bảo an toàn và giữ cho môi trường trong sạch

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Nguyên tắc proximitry: Quy định rằng việc xử lý chất thải nguy hại cần được

tiến hành ngay tại nơi phát sinh càng sớm càng tốt Tránh tình trạng chất thải bị lưu giữ trong thời gian dài gây ô nhiễm môi trường

Xử lý chất thải bệnh viện, tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế và khoa học công nghệ, nhiều nước trên thế giới đã có những biện pháp khác nhau để xử lý loại rác thải nguy hại này

Các nước phát triển

Hiện tại trên thế giới ở hầu hết các quốc gia phát triển, trong các bệnh viện, cơ

sở chăm sóc sức khỏe, hay những công ty đặc biệt xử lý phế thải đều có thiết lập hệ thống xử lý loại phế thải y tế Đó là các loại lò đốt ở nhiệt độ cao tùy theo loại phế

thải từ 10000C đến trên 40000C Tuy nhiên phương pháp này hiện nay vẫn còn đang tranh cãi về việc xử lý khí bụi sau khi đốt đã được thải hồi vào không khí

Các phế thải y tế trong khi đốt, thải hồi vào không khí có nhiều hạt bụi li ti và các hóa chất độc hại phát sinh trong quá trình thiêu đốt như axit clohidric,

đioxin/furan, và một số kim loại độc hại như thủy ngân, chì hoặc asen, cadmi Do

đó, tại Hoa kỳ vào năm 1996, đã bắt đầu có các điều luật về khí thải của lò đốt và

yêu cầu khí thải phải được giảm thiểu bằng hệ thống lọc hóa học và cơ học tùy theo

loại phế thải

Ngoài ra còn có phương pháp khác để giải quyết vấn đề này đã được các quốc gia lưu tâm đến vì phương pháp đốt đã gây ra nhiều bất lợi do lượng khí độc hại

phát sinh thải vào không khí Đó là phương pháp nghiền nát phế thải và xử lý dưới

nhiệt độ và áp suất cao để tránh việc phóng thích khí thải

Dựa theo phương pháp này rác thải y tế nguy hại được chuyển qua một máy nghiền nát Phế thải đã được nghiền xong sẽ được chuyển qua một phòng hơi có

nhiệt độ 138oC và áp suất 3,8bar Ở điều kiện nhiệt độ và áp suất trên là điều kiện tối ưu cho hơi nước bão hòa Phế thải được xử lý trong vòng 40 – 60 phút Sau cùng phế thải rắn đã được xử lý sẽ được chuyển đến các bãi rác thông thường vì đã đạt

được tiêu chuẩn tiệt trùng Phương pháp này còn có ưu điểm là làm giảm được khối

lượng phế thải vì được nghiền nát, chi phí ít tốn kém hơn lò đốt, cũng như không

tạo ra khí thải vào không khí

Cụ thể như hiện trạng quản lý chất thải y tế tại Vương Quốc Anh, năm 1992 nước Anh đã đưa ra định nghĩa chất thải y tế như sau: bất kỳ chất thải nào mà gồm toàn bộ hoặc một phần cơ thể người, mô động vật, máu hoặc dịch cơ thể, chất bài tiết, dược phẩm mà không an toàn có thể gây độc hại hay các loại rác thải từ các

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

hoạt động y tế, chất thải gây truyền nhiễm ảnh hưởng đối với người tiếp xúc với nó Chất thải nằm trong định nghĩa này được chia thành các nhóm sau: mô người và chất truyền nhiễm; các vật sắc nhọn; mầm bệnh và các chất thải từ phòng xét nghiệm; dược phẩm quá hạn; nước tiểu, phân và các chất tiết từ vệ sinh; chất thải cytotoxic; chất thải phóng xạ…

Về phần công nghệ tiêu hủy chất thải y tế hiện nay là dựa trên việc phân tách hợp lý CTRYT được xây dựng tại các cơ sở y tế, bệnh viện, phòng khám…có quy

định cụ thể và bắt buộc về mặt pháp lý trong việc quản lý chất thải

Thiêu hủy chất thải y tế là cách phổ biến nhất, kèm theo công đoạn xử lý sơ bộ ban đầu cho các thành phần độc hại đã qua khử trùng tại bệnh viện Trong thực tế không phải chất thải y tế nào cũng áp dụng công nghệ thiêu hủy, đôi khi sử dụng phương pháp chôn lấp cho loại chất thải rắn ít độc hại hơn

Tại các nước đang phát triển

Đối với các nước đang phát triển, việc quản lý môi trường nói chung vẫn còn

rất lơ là, nhất là đối với phế thải bệnh viện Tuy nhiên, trong khoảng những năm

gần đây, các quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc đã bắt đầu chú ý đến việc bảo vệ môi trường, và có nhiều tiến bộ trong việc xây dựng các lò đốt ở bệnh viện Đặc biệt

ở Ấn Độ từ năm 1998, chính phủ đã ban hành luật về “Phế thải y tế: Lập thủ tục và

Quản lý” Trong bộ luật này có ghi rõ ràng phương pháp tiếp nhận phế thải, phân loại phế thải, cùng việc xử lý và di dời đến các bãi rác… Do đó, vấn đề phế thải y tế

độc hại của quốc gia này đã được cải thiện rất nhiều

Điển hình như việc quản lý chất thải ở miền nam Châu Phi, chất thải y tế được định nghĩa bao gồm tất cả các loại chất thải sản sinh từ quá trình khám chữa bệnh

của cơ sở y tế như bệnh viện đa khoa, trung tâm y tế và phòng thuốc Chất thải y tế

đại diện cho một lượng nhỏ trong tổng khối lượng chất thải được phát sinh trong

một cộng đồng Tuy nhiên, lượng nhỏ chất thải y tế này có khả năng truyền bệnh và hiện tại là nguy cơ gây ra bệnh nghề nghiệp cho các nhân viên của các cơ sở y tế, bệnh nhân và cộng đồng khi các chất thải không được quản lý đúng cách

Phân biệt chất thải y tế giữa rác thải y tế lây nhiễm và không lây nhiễm được tiến hành theo quy định và tiêu chuẩn Tách các chất thải y tế và rác sinh hoạt được thực hiện một mức độ thỏa đáng

Về phần công nghệ tiêu hủy rác thải y tế thì phương pháp quản lý rác thải y tế

được thông qua nghiên cứu của Oweis et al (2005) Điều này bao gồm một chiến

lược cụ thể như sau:

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Xem xét các nguyên tắc, thủ tục, quy định về quy chế quản lý của bệnh viện

để thực hiện đúng, đặc biệt là các nhân viên có liên quan đến việc quản lý chất thải

y tế phát sinh tại bệnh viện

Chỉ tiêu quản lý tốt là tại các phòng ban khác nhau trong bệnh viện có các quan sát viên ghi nhận lại tình hình phân loại, thu gom, bảo quản và xử lý

Rác thải y tế sẽ được tổ chức thu gom và vận chuyển về nơi lưu giữ tạm thời của bệnh viện Nhân viên chịu trách nhiệm thu gom chất thải y tế được trang bị hoàn tất các thiết bị bảo hộ cá nhân

Bệnh viện có thể ký kết hợp đồng vận chuyển các chất thải y tế với một công

ty tư nhân chịu trách nhiệm về quản lý chất thải Ngoài ra, nếu bệnh viện có khuôn viên rộng, trang thiết bị hiện tại thì sẽ trang bị hệ thống lò đốt và xây dựng bãi chôn lấp chất thải ngay tại bệnh viện dưới sự giám sát chặt chẽ của các giám sát viên và khí thải từ lò đốt được xử lý đúng cách theo pháp lệnh quy định

2.5.2 Tại Việt Nam Tình hình chung

Phần lớn các bệnh viện ở Việt Nam được xây dựng trong giai đọan đất nước còn chưa phát triển, nhận thức về vấn đề môi trường chưa cao nên các bệnh viện

đều không có hệ thống xử lý chất thải nghiêm túc, đúng quy trình kỹ thuật Cơ sở

vật chất kỹ thuật để xử lý triệt để các loại chất thải độc hại còn bị thiếu thốn Bên cạnh đó, công tác quản lý còn lỏng lẻo và chưa có quy trình xử lý triệt để

Mặt khác, số lượng bệnh viện và cơ sở khám chữa bệnh rất lớn, lại thiếu vốn, nên số lượng bệnh viện đạt tiêu chuẩn môi trường còn rất ít Bảo vệ môi trường tại các bệnh viện không chỉ là vấn đề của riêng các bệnh viện mà cần có sự quan tâm của Chính phủ và toàn xã hội

Trong những năm qua các cơ quan quản lý môi trường đã tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, vận động cán bộ quản lý, cán bộ chuyên môn, nhân viên y tế, bệnh nhân và thân nhân để thấy rõ trách nhiệm trong vấn đề thu gom, phân loại và xử lý

sơ bộ, giảm thiểu độc hại gây ra do chất thải y tế Tuy nhiên, nhận thức của cộng

đồng về những nguy cơ tiềm ẩn trong chất thải y tế vẫn còn yếu

Chất thải y tế được các Công ty Môi trường Đô thị thu gom, xử lý hoặc được

xử lý bằng các lò đốt thô sơ, không đạt tiêu chuẩn vệ sinh môi trường hoặc được ngâm trong Formandehyt rồi tập trung chôn lấp tại các nghĩa trang, trong các khuôn viên bệnh viện Rất nhiều loại chất thải lây nhiễm, độc hại được xả trực tiếp ra bãi rác mà không qua bất kỳ một khâu xử lý cần thiết nào

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Thấy rõ được yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện công tác quản lý chất thải y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh của ngành, năm 1998 Bộ Y tế đã thành lập ban chỉ

đạo xử lý chất thải bệnh viện với nhiệm vụ giúp Bộ trưởng trong công tác chỉ đạo,

xây dựng quy hoạch hệ thống xử lý chất thải bệnh viện trong phạm vi toàn quốc Trên cơ sở đó, ngày 27/08/1999 Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành “Quy chế quản lý chất thải y tế” (sau được điều chỉnh lại ngày 30/11/2007), đến năm 2002 Bộ Trưởng Bộ Y tế ban hành tiếp “Quy chế bảo vệ môi trường tại các cơ sở y tế” Trong thời gian qua nhiều chương trình nghiên cứu thí điểm các lò đốt, chương trình xây dựng quy hoạch tổng thể hệ thống các lò đốt trên toàn quốc đã và được triển khai

Với mạng lưới y tế được coi là lớn so với các nước trong khu vực, song vấn đề

đảm bảo vệ sinh môi trường, xử lý chất thải tại các cơ sở từ trung ương tới địa

phương còn quá yếu, hầu hết chưa có hệ thống xử lý rác thải, một vài nơi tuy có hoạt động nhưng chưa đạt yêu cầu kỹ thuật

a) Quản lý rác

Hầu hết chất thải rắn ở các bệnh viện không được xử lý trước khi chôn lấp hoặc đốt Một số ít bệnh viện có lò đốt rác y tế song quá cũ, hoặc đốt lộ thiên gây ô nhiễm môi trường

b) Phân loại chất thải y tế

Đa số các bệnh viện thực hiện phân loại chất thải ngay từ nguồn nhưng việc

phân loại còn phiến diện và kém hiệu quả do nhân viên chưa được đào tạo Việc phân loại chất thải, tất cả bệnh viện đều làm theo quy chế quản lý chất thải y tế của

Bộ Y tế ban hành theo quyết định số 43/2007/QĐ-BYT

c) Thu gom chất thải y tế

Theo quy định, chất thải y tế và chất thải sinh hoạt đều được các hộ lý và y công thu gom hàng ngày ngay tại khoa phòng Các đối tượng khác như bác sĩ, y tá còn chưa được huấn luyện để tham gia vào hoạt động quản lý chất thải y tế Tình trạng chung là các bệnh viện không có đủ áo bảo hộ và các phương tiện bảo hộ khác cho nhân viên trực tiếp tham gia vào thu gom, vận chuyển và tiêu hủy chất thải

d) Lưu trữ chất thải y tế

Hầu hết các điểm tập trung rác đều nằm trong khuôn viên bệnh viện, vệ sinh không đảm bảo, có nhiều nguy cơ gây rủi do vật sắc nhọn rơi vãi, nhiều côn trùng xâm nhập ảnh hưởng đến môi trường bệnh viên Một số nhà lưu giữ rác không có

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

mái che, không có rào bảo vệ, vị trí gần nơi đi lại, những người không có nhiệm vụ

dễ xâm nhập

e) Vận chuyển chất thải ngoài cơ sở y tế

Hiện nay, hầu hết lượng rác thải ở Việt Nam đều được thu gom bởi công ty Môi trường Đô thị Chất thải bệnh viện sau khi được thu gom tới khu tập trung sẽ

được công ty Môi trường đô thị thu gom tiếp trong khoảng thời gian một đến hai

ngày một lần và được vận chuyển đến bãi rác của thành phố để xử lý Tại đây, rác

thải sinh hoạt được chôn lấp, CTRYT sẽ được thiêu đốt tại lò đốt đặt ở bãi rác

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

PHẦN 3

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng, thời gian và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài được xác định là CTRYT của Trung

tâm Y tế Lao động Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn

3.1.2 Thời gian nghiên cứu

Từ tháng 10/05/2014 đến 05/08/2014

3.2 Nội Dung Nghiên Cứu

3.2.1 Tổng quan về trung tâm y tế Lao Động 3.2.2 Điều tra, đánh giá thực trạng công tác thu gom và xử lý chất thải rắn y tế tại trung tâm y tế Lao Động

- Các nguồn phát sinh và khối lượng của chất thải rắn

- Công tác bảo vệ môi trường tại trung tâm

- Công tác quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải tại trung tâm

3.2.3 Đề xuất các giải pháp khắc phục và nâng cao công tác quản lý chất thải rắn

y tế

3.3 Phương Pháp Nghiên Cứu

* Các chỉ tiêu cần nghiên cứu

- Khối lượng chất thải rắn y tế/ngày

- Chủng loại

- Tần suất, thời gian thu gom trên/ ngày

- Tần suất, thời gian vận chuyển

- Các biện pháp xử lý

3.3.1 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

- Khảo sát thực địa để thấy được tình hình chung về chất thải Rắn y tế tại khu vực nghiên cứu

- Thu thập thông tin qua phiếu điều tra, phỏng vấn

- Lập phiếu điều tra, phỏng vấn gồm 2 phần Phần 1 : Thông tin chung

Phần 2 : Các vấn đề liên quan đến chất thải rắn y tế luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

- Tiến hành phỏng vấn bệnh nhân và người nhà bệnh nhân, các cán bộ và nhân viên trong trung tâm y tế Lao Động

3.3.2 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập các tài liệu có liên quan như: Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của trung tâm, hiện trạng chất thải Rắn y tế, công tác thu gom và quản lý chất thải Rắn y tế tại trung tâm thông qua phòng kế hoạch tổ chức

- Các số liệu thu thập tại trung tâm y tế Lao Động : các kết quả nghiên cứu

đã có sẵn, thu thập phân tích qua các báo cáo, đề tài nghiên cứu

- Thu thập thông tin qua tìm hiểu sách, báo, mạng internet,các tài liệu liên quan khác…

3.3.3 Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia

- Tham khảo ý kiến của cô giáo hướng dẫn làm đề tài

- Tham khảo ý kiến của cán bộ của phòng y tế lao động thuộc trung tâm

y tế Lao Động -Tham khảo ý kiến của cán bộ trực tiếp phụ trách việc thu gom và quản

lý chất thải rắn y tế

3.3.4 Phương pháp phân tích quản lý số liệu

- Quản lý và phân tích số liệu bằng các phần mềm máy tính

- Tiến hành phân tích xử lý căn cứ vào những tiêu chuẩn môi trường hiện hành, sau đó so sánh, nhận xét đánh giá để từ đó đề xuất một số giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Tổng quan về trung tâm y tế Lao Động Bộ Nông Nghiệp& PTNT

4.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

4.1.1.1 Vị trí địa lý

Trung tâm y tế Lao Động tọa lạc tại số 18/178, Thái Hà – 16/183 Đặng Tiến

Đông, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

Giới hạn khu đất như sau:

Phía Đông – Bắc : giáp đường Thái Hà Phía Đông – Nam: công ty Đức Minh DMC Phía Tây – Nam: giáp Viện Nghiên Cứu Hán Nôm Việt Nam Phía Tây – Bắc: giáp khu dân cư

Hình 4.1: Bản đồ trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT

4.1.1.2 Điều kiện tự nhiên

Khu đất thuộc quận Đống Đa nằm trong vùng khí hậu chung của thành phố Hà Nội với nét đặc trưng chủ yếu là vùng có khí hậu cận nhiệt ấm ẩm Khí hậu ở đây mang đầy đủ những đặc điểm của khí hậu miền bắc với sự phân chia bốn mùa xuân,

hạ, thu, đông rõ rệt

Đồng thời hàng năm chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc và gió mùa Đông

Nam Nhiệt độ trung bình năm tăng dần từ phía bắc xuống phía nam và có khí hậu giao hoà, là đặc trưng của khu vực đồng bằng Bắc Bộ và ven biển Thời tiết mùa hè

từ tháng 5 đến tháng 9 nóng ẩm và mưa cho tới khi gió mùa nổi lên Mùa đông

từ tháng 10 tới tháng 4 trời lạnh, khô, có mưa phùn Nhiệt độ trung bình hàng năm

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

khoảng 25độC, lượng mưa trung bình từ 1,700 đến 2,400mm.[3] Vào mùa Đông nhiệt độ xuống thấp nhất trong các tháng mười hai và tháng giêng

Tuy có chung khí hậu với toàn miền bắc nhưng trung tâm y tế Lao Động nằm trong trung tâm thành phố không chịu ảnh hưởng nhiều của các cơn bão trong mùa mưa

4.1.2 Tóm lược lĩnh vực hoạt động:

a/ Thực hiện công tác Y học lao động ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn:

- Chủ trì xây dựng và trình Bộ ban hành hướng dẫn các đơn vị thuộc Bộ thực hiện về quản lý sức khoẻ, vệ sinh và môi trường lao động, chăm sóc sức khoẻ ban

đầu đối với người lao động trong ngành;

- Nghiên cứu phát hiện bệnh nghề nghiệp làm cơ sở xây dựng chế độ chính sách cho lao động trong ngành;

- Thực hiện các chương trình y tế Quốc gia trong Ngành theo quy định của Bộ

Y tế;

b/ Thực hiện khám, điều trị bệnh nghề nghiệp và hướng dẫn điều trị phục hồi chức năng cho cán bộ công nhân viên của các đơn vị thuộc Bộ theo các quy định của Nhà nước ban hành;

c/ Theo dõi chuyên môn, nghiệp vụ đối với các bệnh viện thuộc Bộ giao cho Trung tâm quản lý và các hoạt động chuyên môn về y tế của ngành;

d/ Thực hiện khám, điều trị đa khoa cho các đối tượng khác và dân cư trên địa bàn theo khả năng của Trung tâm và quy định của pháp luật;

4.1.3 Tóm lược lịch sử phát triển và cơ sở pháp lý hình thành trung tâm y tế Lao Động

Trung tâm Y tế Lao Động là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có trụ sở tại số 16 Ngõ 183 Đặng Tiến Đông - Đống

Đa - Hà Nội

Được thành lập từ năm 1976 theo quyết định số 1812 LTTP/LĐ ngày

06/8/1976 về việc thành lập Viện điều dưỡng của Bộ Lương thực và Thực phẩm Quyết định số 426 NN-TCCB/QĐ ngày 23/12/1991của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm về việc giải thể trung tâm y tế và chuyển giao toàn bộ trang thiết bị, kinh phí, hồ sơ tài liệu, lao động, nhiệm vụ … của Trung tâm

y tế sang Viện điều dưỡng quản lý

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Quyết định số 86 NN-TCCB/QĐ ngày 15/4/1993 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm về việc đổi tên Viện điều dưỡng thành Trung tâm

y tế lao động

Quyết định số 1257/QĐ-BNN-TCCB ngày 24/4/2008 của Bộ trưởng Bộ Nông Nghiệp và PTNT quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Trung tâm y tế lao động Ngày nay là Trung tâm Y tế lao động Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã trải qua hơn 30 năm hoạt động và trưởng thành Từ một Viện điều dưỡng nay trở thành Trung tâm y tế lao động ngành Nông nghiệp Việt Nam, hoạt động qua nhiều thời kỳ Trung tâm Y tế lao động vẫn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe cho cán bộ ngành Nông nghiệp nói riêng và sức khoẻ nhân dân trong khu vực nói chung Trung tâm Y tế lao động

đã phát triển lớn có cơ sở hạ tầng khang trang, có thiết bị y tế hiện đại và đồng bộ,

có đội ngũ cán bộ viên chức có trình độ chuyên môn cao đáp nhu cầu khám và điều trị bệnh nhân cùng với sự đổi mới và cải tiến công tác quản lý Quản lý hệ thống y

tế ngành: Trung tâm đã tham mưu giúp Bộ thực hiện tốt công tác quản lý y tế ngành, tiến hành chỉ đạo các bệnh viện ngành, các trạm y tế cơ sở, y tế cơ quan thực hiện tốt công tác chăm sóc sức khoẻ người lao động nông nghiệp và nhân dân khu vực Triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình y tế quốc gia như: Phòng chống sốt rét, phòng chống các rối loạn do thiếu I ốt, phòng chống HIV/AIDS, phòng chống cúm AH5N1, H1N1, phòng chống tai nạn thương tích…

4.1.4 Chức năng của trung tâm y tế Lao Động

- Thực hiện công tác Y học lao động ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

- Thực hiện khám, điều trị bệnh nghề nghiệp và hướng dẫn điều trị phục hồi chức năng cho cán bộ công nhân viên của các đơn vị thuộc Bộ theo các quy định của Nhà nước ban hành

- Theo dõi chuyên môn, nghiệp vụ đối với các bệnh viện thuộc Bộ giao cho Trung tâm quản lý và các hoạt động chuyên môn về y tế của ngành

- Thực hiện khám, điều trị đa khoa cho các đối tượng khác và dân cư trên địa

bàn theo khả năng của Trung tâm và quy định của pháp luật

4.1.5 Quy mô và cơ cấu tổ chức của trung tâm

Trung tâm y tế Lao Động Bộ NN&PTNT hoạt động với quy mô hiện tại 160 giường bệnh, theo quy định của Sở Y tế đối với bệnh viện hạng ba được bàn giao chỉ tiêu là 170 giường bệnh gồm 150 giường cho nội trú,10 giường bệnh phòng

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

khám, thì hiện tại trung tâm đã tăng cường thêm giường bệnh vượt chỉ tiêu cho phép 10 giường để phục vụ cho số lượng bệnh nhân ngày càng tăng tại trung tâm

Là cở sở y tế khu vực phục vụ cho cán bộ trong ngành và nhân dân quanh khu vực và các tỉnh lân cận Trung tâm có nhiều cán bộ, y bác sĩ có năng lực chuyên môn, du học nước ngoài Với tổng số cán bộ hiện tại là 130 người, trong đó bác sĩ là

45 người, dược sĩ 7 người, điều dưỡng 56 người,15 kỹ thuật viên,còn lại là hộ lý và một số nhân viên khác

Cơ cấu tổ chức bệnh viện gồm: ban giám đốc, 4 phòng chức năng là: phòng kế hoạch tổng hợp, phòng tài chính hành chính quản trị, phòng tài chính kế toán điều dưỡng và các khoa lâm sàng - cận lâm sàng Hiện tại bệnh viện có 9 khoa lâm sàng

- cận lâm sàng như sau:

Các khoa lâm sàng (là khoa có giường bệnh và người bệnh ở lại bệnh viện

điều trị) gồm có 4 khoa là: khoa Nội, Ngoại, Cấp cứu, Phẫu thuật - Gây mê hồi sức

Các khoa cận lâm sàng ( là khoa không có người bệnh nằm điều trị) gồm có: khoa Khám bệnh, Xét nghiệm, Chẩn đoán hình ảnh,khoa y học lao động và khoa Dược

Bên cạnh đó, trung tâm còn có các khoa liên doanh là khoa Y học cổ truyền, khoa sản, khoa Vật lý trị liệu-phục hồi chức năng, sản…để hoàn thiện và nâng cao chất lượng phục vụ, chăm lo sức khỏe cho người dân

4.1.6 Tình hình hoạt động y tế tại trung tâm y tế Lao Động

Tình hình khám và chữa bệnh tại bệnh viện được trình bày trong bảng 3.1 sau đây

Bảng 4.1: Thống kê hoạt động y tế trung tâm năm 2013 và 7 tháng đầu

năm 2014

Năm 2013 7 th – 2014

Ngoại trú

- Tổng số bệnh nhân khám: 29904 người

- Tổng số lượt người điều trị bệnh

điều trị ngoại trú: 2712 người

- tổng số ngày điều trị người bệnh ngoại trú: 13563 ngày

- Tổng số bệnh nhân khám: 20069 người

- Tổng số lượt người điều trị bệnh ngoại trú : 2340 người

- Tổng số ngày điều trị người bệnh ngoại trú: 9659 ngày

Nội trú

- Tổng số bệnh nhân điều trị: 2498 người

- Tổng số ngày điều trị: 29924 ngày

- Ngày điều trị trung bình: 12 ngày/

- Tổng số ngày điều trị: 29.376 ngày

- Ngày điều trị trung bình: 15 ngày/

- Siêu âm chuẩn đoán điều trị: 8907

( Nguồn: Báo cáo tình hình hoạt đông khám và chữa bệnh tại trung tâm, 2013

khám và chữa bệnh, sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân, người thân thăm bệnh và

tất cả các nhân viên, cán bộ y tế Trung tâm y tế Lao Động chưa có khoa điều trị

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si