Tại TP.HCM Trung tâm tư vấn và cai nghiện ma túy thuộc Sở Lao động - thương binh và xã hội TP.HCM – là đơn vị thí điểm đầu tiên trong cả nước thực hiện mô hình điều trị lệ thuộc ma túy t
PHẦN MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
Tình trạng nghiện ma túy ở Việt Nam đang gia tăng và trở nên phức tạp, với số lượng người nghiện tăng nhanh chóng Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự xã hội và nền kinh tế của đất nước Nhiều vụ án thương tâm xảy ra, trong đó những người liên quan đều là những người phụ thuộc vào ma túy.
Theo Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, tính đến đầu tháng 12/2015, cả nước có hơn 204.000 người nghiện ma túy, với sự hiện diện của người nghiện ở 100% các tỉnh, thành phố Tình trạng này lan rộng đến 90% quận, huyện và khoảng 70% xã, phường, thị trấn Đáng chú ý, người nghiện ngày càng trẻ hóa, xuất hiện trong mọi thành phần xã hội, bao gồm học sinh, sinh viên, cán bộ công chức và người lao động Trong số hơn 204.000 người nghiện, 74% ở độ tuổi 18-35, trong đó 96% là nam giới và 4% là nữ giới.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, một trong những trung tâm kinh tế - xã hội lớn nhất phía Nam, hiện đang phải đối mặt với tình trạng nghiện ma túy cao nhất cả nước, với gần 20.000 người nghiện, trong đó 60% liên quan đến tội phạm Do đó, việc đấu tranh chống lại hiểm họa ma túy và hỗ trợ người cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng trở thành nhiệm vụ cấp bách, không chỉ của riêng TP HCM mà còn cần sự chung tay của toàn xã hội.
Chính phủ và các cơ quan chức năng đã nỗ lực tìm ra nguyên nhân cốt lõi của vấn đề nghiện ma túy và đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu số lượng người nghiện Mặc dù đã có những biện pháp cai nghiện tập trung, nhưng hiệu quả vẫn chưa đạt yêu cầu, với tỷ lệ tái nghiện vẫn ở mức cao, gây lo ngại cho cộng đồng.
Nhận thức ma túy là một căn bệnh mãn tính phụ thuộc vào yếu tố tâm lý, và quá trình điều trị cần nhiều can thiệp hỗ trợ y tế, tâm lý và xã hội để thay đổi nhận thức và hành vi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương để nghiên cứu, đổi mới và thí điểm các mô hình cai nghiện mới.
Từ năm 2012, Nhà nước đã chú trọng áp dụng mô hình cai nghiện tại cộng đồng, với Trung tâm tư vấn và cai nghiện ma túy TP.HCM là đơn vị thí điểm đầu tiên Mô hình này, được hỗ trợ kỹ thuật từ Cục Phòng chống tệ nạn xã hội và các tổ chức quốc tế, nhằm tạo điều kiện cho người cai nghiện được điều trị hiệu quả mà không gián đoạn việc học tập hay làm việc Nó bao gồm các hình thức điều trị nội trú, bán trú và ngoại trú, cho phép người cai nghiện tự nguyện lựa chọn Bên cạnh việc điều trị, mô hình còn chú trọng đến liệu pháp phục hồi sau điều trị Qua thực tập tại trung tâm, mô hình đã thành công trong việc xác định người nghiện là bệnh nhân, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tự giác và tự nguyện trong quá trình chữa bệnh.
Tại trung tâm Tư vấn và Cai nghiện ma túy, tôi đã làm việc với bệnh nhân L M.T và nhận thấy những vấn đề tâm lý mà anh đang gặp phải Tôi hy vọng rằng với kiến thức và kỹ năng đã học, tôi có thể hỗ trợ anh giải quyết những khó khăn này, từ đó giúp anh ổn định tâm lý và có một cuộc sống lành mạnh sau khi rời khỏi trung tâm.
Mục tiêu nghiên cứu
Hỗ trợ tâm lý giúp thân chủ nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong gia đình, đồng thời định hướng cho việc cai nghiện ma túy khi rời khỏi trung tâm.
- Mục tiêu 1: Trong vòng 1tháng rưỡi, thân chủ ổn định về mặt tâm lý, suy nghĩ tích cực và lạc quan hơn
- Mục tiêu 2: Trong vòng nữa tháng, thân chủ nhận thức rõ về vai trò, trách nhiệm của mình đối với gia đình, con cái
Mục tiêu 3: Trong vòng 1 tháng, thân chủ sẽ được định hướng để giữ gìn sự sạch sẽ, nâng cao kỹ năng phòng tránh cám dỗ sau khi rời khỏi trung tâm, đồng thời được hướng dẫn điều trị ARV đúng cách khi cần thiết.
Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu: Các khía cạnh có liên quan đến vấn đề “ Hỗ trợ cải thiện tâm lý cho thân chủ L.M.T đang cai nghiện nội trú tại Trung tâm tư vấn và cai nghiện ma túy.” (15/11 QL13, P.Hiệp Bình Chánh, Q.Thủ Đức)
- Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện trong thời gian 3 tháng ( từ tháng
- Phạm vi không gian: Trung tâm tư vấn và cai nghiện ma túy (15/11 QL13, P.Hiệp Bình Chánh, Q.Thủ Đức)
Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn
Nghiên cứu và hỗ trợ cải thiện tâm lý cho bệnh nhân cai nghiện tại trung tâm sẽ góp phần làm phong phú hệ thống lý luận và lý thuyết liên quan đến vấn đề này.
Kết quả nghiên cứu sẽ là tài liệu tham khảo quý giá cho sinh viên các khóa sau và những người quan tâm đến đề tài này.
Qua đề tài này, tôi hy vọng sẽ góp phần cải thiện tâm lý cho bệnh nhân cai nghiện nội trú tại trung tâm Tôi mong muốn các cơ quan Nhà nước, các nhà hoạt động xã hội và các nhà hảo tâm xây dựng các chính sách và chương trình phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hỗ trợ tâm lý cho bệnh nhân Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các hoạt động chăm sóc và quan tâm đến bệnh nhân trong môi trường cai nghiện.
- Góp phần nâng cao chất lượng cai nghiện, chăm sóc sức khỏe và tăng độ hài lòng của bệnh nhân tại các trung tâm cai nghiện.
Phương pháp nghiên cứu
Mục tiêu của đề tài là cải thiện tâm lý cho bệnh nhân cai nghiện tại Trung tâm tư vấn và cai nghiện ma túy Để đạt được điều này, tôi sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, trong đó thu thập thông tin thông qua phỏng vấn sâu và các công cụ như PRA.
Ngoài ra, tôi còn sử dụng phương pháp nghiên cứu tư liệu sẵn có (từ internet, sách,…)
Giả thuyết nghiên cứu : Bệnh nhân cai nghiện được hỗ trợ tâm lý có cuộc sống tích cực, lạc quan hơn.
Cấu trúc bài nghiên cứu
Bài nghiên cứu của gồm 3 phần:
+ Chương I: cơ sở lý luận và hướng tiếp cận vấn đề
+ Chương II: kết quả nghiên cứu
- Kết luận và kiến nghị
Tổng quan tình hình nghiên cứu
Vấn đề ma túy đã được nhiều tác giả, sách báo và trang web đề cập Qua quá trình thực tập, tôi đã nghiên cứu tài liệu về cai nghiện ma túy tại cộng đồng và tâm lý của người nghiện Những tài liệu này đã giúp tôi hiểu rõ hơn về vấn đề của thân chủ, từ đó hỗ trợ họ trong việc giải quyết khó khăn của mình.
Khi tìm hiểu thông tin trên Internet và sách báo, chúng ta có thể tham khảo các mô hình cai nghiện từ nhiều vùng khác nhau, giúp nhận diện ưu điểm và nhược điểm để xây dựng mô hình cai nghiện hiệu quả Theo nguồn từ http://matuy.hoabinh.gov.vn/, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) đã hợp tác với các Bộ, ngành và địa phương để nghiên cứu, đổi mới và triển khai các mô hình cai nghiện mới Qua đánh giá, một số mô hình thí điểm đã đạt hiệu quả cao và cần được nhân rộng trên toàn quốc, phù hợp với tình hình và đặc điểm của từng địa phương.
Mô hình cai nghiện cộng đồng tại Sơn La: Là tỉnh miền núi nhưng từ năm
Từ năm 2006, Sơn La đã chú trọng vào công tác cai nghiện và quản lý sau cai tại cộng đồng, nhằm tạo điều kiện cho người nghiện tiếp cận dịch vụ cai nghiện hiệu quả hơn Mô hình cai nghiện tại cộng đồng đã khuyến khích sự tham gia của thôn bản, tổ dân phố và các tổ chức đoàn thể trong việc vận động người nghiện tự giác khai báo tình trạng của mình Sau 10 ngày hỗ trợ cắt cơn, người nghiện có cơ hội tham gia các câu lạc bộ sau cai và nhận hỗ trợ tiền ăn Nếu sau 12 tháng không tái nghiện, họ sẽ được cấp giấy chứng nhận hoàn thành quy trình cai nghiện và tiếp tục được quản lý trong 12 tháng tiếp theo Người sau cai nghiện phải báo cáo kết quả với chính quyền hàng tháng, và nếu không tái nghiện, sẽ được xóa khỏi danh sách quản lý Trong trường hợp người nghiện không tự giác xin đi cai nghiện hoặc tái nghiện sau khi đã được hỗ trợ, địa phương sẽ lập hồ sơ đưa họ vào Trung tâm cai nghiện cấp tỉnh và huyện.
Với 11 Trung tâm hoạt động trên toàn địa bàn tỉnh, áp dụng mô hình hiệu quả như trên, trong một thời gian ngắn, cơ bản Sơn La đã tổ chức cai nghiện được cho hầu hết số người nghiện của địa phương, góp phần hạn chế tối đa tỷ lệ tái nghiện và không để phát sinh người nghiện mới
Theo tác giả Thanh Hải, mô hình cai nghiện theo cụm xã cho đồng bào vùng cao ở tỉnh Sơn La được triển khai từ năm 2004 tại 5 xã thuộc huyện Bát Xát, Lào Cai, và mở rộng ra 3 xã huyện Sa Pa vào năm 2008 Trung tâm cai nghiện cộng đồng được thành lập tại xã Mường Hum, tạo điều kiện thuận lợi cho người nghiện từ các xã trong cụm Để triển khai hoạt động cai nghiện, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức và giảm kỳ thị đối với người nghiện được thực hiện đến từng thôn bản, gia đình, với nhiều hình thức dễ hiểu và gần gũi, đạt hiệu quả cao Khi cộng đồng đồng thuận, hoạt động cai nghiện mới được tổ chức Đồng thời, cán bộ y tế từ Trung tâm cai nghiện tỉnh và huyện được cử đến tập huấn cho cán bộ y tế xã và hỗ trợ điều trị cho người nghiện Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Lào Cai cũng tổ chức các lớp tập huấn nâng cao nghiệp vụ cho cán sự xã hội và công an viên là người dân tộc.
Người nghiện sẽ được cai nghiện trong thời gian 6 tháng tại trung tâm cụm xã, với phương thức tổ chức “cuốn chiếu” theo từng thôn, bản Điều này giúp người nghiện tái hòa nhập cộng đồng mà không bị bạn nghiện lôi kéo, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý sau cai nghiện và kiểm soát địa bàn Cán bộ xã sẽ chịu trách nhiệm đưa người nghiện của xã mình đi cai nghiện.
9 trung tâm cai, người nghiện thuộc dân tộc nào được cán bộ dân tộc đó hỗ trợ, tư vấn, giúp đỡ suốt quá trình cai nghiện
Quá trình cai nghiện diễn ra theo quy trình khép kín, bao gồm cắt cơn, tư vấn, lao động trị liệu, học nghề, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng và quản lý sau cai Sau 6 tháng, học viên tự đánh giá và lựa chọn những học viên tích cực, có hoàn cảnh khó khăn để được vay vốn tín dụng nhỏ nhằm mua cây trồng, vật nuôi hoặc học nghề truyền thống tại địa phương Trung tâm khuyến nông huyện sẽ đến từng xã để hỗ trợ làm thủ tục, ký kết, cho vay và thu hồi lãi.
Sau khi cai nghiện, học viên tham gia sinh hoạt hàng tuần tại các câu lạc bộ sau cai được thành lập tại mỗi xã, với Ban chủ nhiệm từ 5 - 7 người là thành viên của các tổ chức, đoàn thể Các câu lạc bộ này thường xuyên thăm hỏi, động viên và tư vấn cho người sau cai nghiện, kết hợp với các biện pháp khuyến khích vật chất cho họ và gia đình Đồng thời, công tác kiểm soát địa bàn được tăng cường với sự phối hợp của Ngành Công an và Đội công tác xã hội tình nguyện, tạo môi trường trong sạch không có ma túy, giúp giảm thiểu nguy cơ tái nghiện Nhờ đó, mô hình cai nghiện tại xã đã đạt được nhiều kết quả tích cực, với tình trạng người nghiện ma túy giảm rõ rệt và tỷ lệ tái nghiện sau 3 năm chỉ còn 25% Mô hình này đang được Sở Lao động Thương binh Xã hội tỉnh Lào Cai mở rộng ra một số huyện khác.
Mô hình cai nghiện dựa vào cộng đồng tại Tuyên Quang đã chứng minh hiệu quả qua việc áp dụng quy trình cai nghiện 3 giai đoạn Bắt đầu từ năm 1996, quy trình điều trị bắt buộc cai nghiện ma túy được triển khai thí điểm tại thành phố Tuyên Quang và đến năm 2000 đã được áp dụng rộng rãi trên toàn tỉnh.
Chương trình cai nghiện ma túy được thiết kế theo mô hình 3 giai đoạn, bao gồm rèn luyện sức khỏe, giáo dục và quản lý sau cai tại gia đình và cộng đồng Mục tiêu của chương trình là giúp người cai nghiện có việc làm ổn định, hoàn toàn từ bỏ ma túy và được công nhận hoàn thành quá trình cai nghiện, từ đó hòa nhập tốt hơn vào cộng đồng.
Mô hình cai nghiện của tỉnh đã cụ thể hoá chủ trương "Xã hội hoá công tác cai nghiện" của Đảng và Nhà nước, huy động sức mạnh từ cộng đồng, chính quyền và các tổ chức xã hội Việc cai nghiện tại xã, phường, gia đình và cộng đồng không chỉ giúp đối tượng có cơ hội học tập và lao động sản xuất, mà còn tạo điều kiện để họ hòa nhập với xã hội, xóa bỏ mặc cảm và giảm gánh nặng chi phí cai nghiện phục hồi.
Tâm lý của người nghiện ma túy thường có sự biến đổi rõ rệt do sự lệ thuộc vào chất gây nghiện, ảnh hưởng đến cả mặt tâm thần và cơ thể Khi có đủ ma túy, họ cảm thấy thoải mái và sảng khoái, nhưng khi thiếu, họ thường trở nên cau có, bực bội, hoặc cảm thấy cô đơn, u sầu Sự lệ thuộc này làm giảm hứng thú trong cuộc sống, thu hẹp nhân cách và khiến cách cư xử trở nên thô lỗ Người nghiện cũng ít quan tâm đến người thân và công việc, đồng thời có xu hướng "lây lan tâm lý" bằng cách chia sẻ cảm giác sảng khoái khi sử dụng ma túy, từ đó ảnh hưởng đến những người xung quanh.
Người nghiện ma túy trong quá trình cắt cơn thường trải qua 5 giai đoạn tâm lý như sau:
- Giai đoạn cắt cơn (từ ngày thứ 1 đến ngày thứ 15
- Giai đoạn lạc quan tếu (từ ngày thứ 16 đến ngày thứ 45):
- Giai đoạn bế tắc (từ ngày thứ 46 đến ngày thứ 120):
- Giai đoạn tự điều chỉnh (từ ngày thứ 121 đến ngày thứ 180):
- Giai đoạn bắt đầu phục hồi tâm sinh lý (trên 180 ngày):
Đặc điểm tâm sinh lý của người nghiện ma túy thay đổi theo từng giai đoạn trong quá trình điều trị phục hồi Cán bộ điều trị cần hiểu rõ những đặc điểm này ở các giai đoạn khác nhau để áp dụng biện pháp xử lý hiệu quả hơn.
Các thuyết áp dụng
Góc độ công tác xã hội :
Hệ thống là tập hợp các thành tố có trật tự và liên kết với nhau để hoạt động thống nhất, và con người phụ thuộc vào hệ thống trong xã hội để đáp ứng nhu cầu sống Quan điểm hệ thống trong công tác xã hội bắt nguồn từ lý thuyết hệ thống tổng quát của Bertalanffy, cho rằng mọi tổ chức hữu cơ đều là hệ thống bao gồm các tiểu hệ thống, đồng thời là phần của hệ thống lớn hơn Do đó, con người là bộ phận của xã hội, được cấu thành từ các phân tử, mà các phân tử này lại được tạo ra từ các nguyên tử nhỏ hơn.
Thuyết hệ thống nhấn mạnh tầm quan trọng của các hệ thống xung quanh thân chủ, coi chúng là nguồn lực hỗ trợ cho thân chủ Các hệ thống này bao gồm nhiều yếu tố khác nhau, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp sự trợ giúp cần thiết.
- Hệ thống chính thức: tổ chức công đoàn, cộng đồng
- Hệ thống phi chính thức: bạn bè, gia đình
- Hệ thống xã hội: bệnh viện, nhà trường
Lý thuyết hệ thống nhấn mạnh mối liên kết giữa cá nhân và nhóm trong mạng lưới xã hội, điều này rất quan trọng trong công tác xã hội Việc chú ý đến sự ảnh hưởng qua lại này giúp phát huy tiềm năng và sức mạnh của hệ thống, từ đó tạo ra lợi thế trong thực hành công tác xã hội.
1.2 K ỹ thu ậ t can thi ệ p v ậ n d ụ ng thuy ế t trong công tác xã h ộ i
Con người phụ thuộc vào các hệ thống trong môi trường sống để đáp ứng nhu cầu của mình, do đó, nhân viên xã hội cần chú trọng vào những hệ thống này.
Thuyết hệ thống nhấn mạnh vai trò của các hệ thống xung quanh người tiêu dùng (TC) như nguồn lực hỗ trợ quan trọng Các hệ thống này bao gồm gia đình, trung tâm cai nghiện, nhóm đồng đẳng và tư vấn viên, tất cả đều đóng góp lớn vào việc giúp TC tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ Qua đó, chúng hướng đến việc thay đổi nhận thức của TC, giúp họ duy trì quá trình phục hồi hiệu quả.
Thuyết hệ thống giúp nhân viên xã hội hiểu rằng trung tâm cai nghiện có thể được xem như một gia đình, trong đó các thành viên là những tiểu hệ thống trong hệ thống lớn Gia đình có chức năng, cấu trúc và vai trò được hình thành từ sự tương tác giữa các thành viên Hệ thống gia đình hoạt động hiệu quả khi có sự tương tác với các hệ thống môi trường bên ngoài.
Nhân viên xã hội cần phân tích toàn diện hệ thống gia đình để xác định những thiếu hụt và nhu cầu hỗ trợ của thân chủ Qua việc nhận diện các tác động, họ sẽ giúp thân chủ tiếp cận và tham gia vào các hệ thống hỗ trợ, từ đó xây dựng mối quan hệ mới với các nguồn lực Mục tiêu là giúp thân chủ phát huy tối đa khả năng của bản thân để tự giải quyết vấn đề một cách hiệu quả nhất.
Trong quá trình hỗ trợ thân chủ, nhân viên xã hội cần chú ý đến các tiểu hệ thống cơ bản trong hệ thống tại trung tâm tư vấn cai nghiện ma túy.
Hệ thống trợ giúp khách hàng (tư vấn tâm lý nhóm, cá nhân; điêu trị, phục hồi)
Hệ thống hành động, giải pháp
NVXH cần xác định tiêu chí trong các hệ thống, nhận diện sự thay đổi về tâm lý, nhận thức, suy nghĩ và hành vi của thân chủ khi tiếp cận các hệ thống Quá trình nhận thức và biến đổi trong thân chủ sẽ được xem xét, và các hành vi biểu hiện sẽ là cơ sở để đánh giá hoạt động của tiêu chí với môi trường trong trung tâm.
Ngoài ra, NVXH hỗ trợ TC trong việc tìm kiếm giải pháp đáp ứng nhu cầu bằng cách kết nối họ với các nguồn lực trong trung tâm Điều này giúp tăng cường khả năng sử dụng tài nguyên và ứng phó với các tác động từ môi trường, chẳng hạn như việc khuyến khích.
TC tham gia tích cực vào các hoạt động tư vấn nhóm, giúp thay đổi nhận thức và suy nghĩ tiêu cực Trung tâm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết để TC đối phó hiệu quả với những cám dỗ từ bên trong và bên ngoài.
Thuyết hệ thống sinh thái hỗ trợ nhân viên công tác xã hội trong việc phân tích sâu sắc sự tương tác giữa các hệ thống xã hội, đồng thời giúp họ hình dung những thay đổi và sự không ổn định trong các mối quan hệ của con người với môi trường sống.
Maslow, một nhà khoa học xã hội nổi tiếng, đã phát triển học thuyết về nhu cầu con người vào năm 1950 Lý thuyết của ông giải thích các nhu cầu cụ thể mà con người phải đáp ứng.
(nhận thức, xử lý thông tin)
(hoạt động qua lại của cá nhân với môi Đầu ra (hành vi của thân chủ)
Tháp nhu cầu của con người được phân chia thành 5 loại, sắp xếp theo thứ tự từ thấp đến cao, nhằm đáp ứng các nhu cầu thiết yếu cho một cuộc sống lành mạnh và có ích cả về thể chất lẫn tinh thần.
Nhu cầu sinh học là những yêu cầu thiết yếu để con người tồn tại, bao gồm ăn, uống, mặc, duy trì sự sống và phát triển nòi giống, cùng với các nhu cầu khác của cơ thể.
Quá trình tiếp nhận, thiết lập mối quan hệ
- NVXH lên kế hoạch hoạt động
Trong quá trình thực tập, NVXH đã được thầy Hùng hướng dẫn làm quen với các bệnh nhân nội trú tại trung tâm Tôi đã có cơ hội giao lưu và trò chuyện với họ, đặc biệt là với một bệnh nhân cai nghiện Qua những buổi nói chuyện, tôi nhận thấy anh rất thân thiện và hòa đồng, nhưng cũng đang gặp một số vấn đề Tôi mong muốn được hỗ trợ anh để giúp anh giải quyết những khó khăn đó.
Trong thời gian thực tập tại trung tâm điều trị nội trú, tôi có cơ hội giao lưu và trò chuyện với thân chủ cùng các bệnh nhân khác Tôi luôn nỗ lực kết nối với tất cả bệnh nhân và trao đổi thông tin với tư vấn viên để thu thập dữ liệu cần thiết Khi lựa chọn trung tâm để quản lý trường hợp, tôi cùng thân chủ thống nhất và lập kế hoạch làm việc nhằm hỗ trợ họ giải quyết vấn đề một cách hiệu quả nhất.
Quá trình tiếp nhận TC diễn ra như sau:
Thực tập tại Trung tâm Tư vấn cai nghiện ma túy
Gặp gỡ, làm quen với thân chủ và các bệnh nhân trên khu lưu bệnh
Sinh hoạt nhóm với thân chủ và các bệnh nhân khác
Nói chuyện, chia sẻ với thân chủ
Trò chuyện, thu thập các thông tin từ bạn cùng phòng, Tư vấn viên để tìm hiểu về hoàn cảnh, tâm lý, nhu cầu của TC
Xác định vấn đề của TC
Trong quá trình làm việc, nhân viên xã hội (NVXH) thu thập thông tin cơ bản về thân chủ, bao gồm thông tin cá nhân, hoàn cảnh gia đình, ước mơ, sở thích, cũng như các vấn đề liên quan đến giáo dục, việc làm và sức khỏe.
Thông qua việc trò chuyện với các bệnh nhân khác trong phòng trị liệu và trao đổi trực tiếp với nhân viên tư vấn, tôi đã thu thập thêm thông tin quan trọng để đánh giá vấn đề của quá trình trị liệu Bên cạnh đó, các hoạt động trong tư vấn nhóm như trò chơi, trả lời câu hỏi theo chủ đề và diễn kịch giúp tôi nhận diện sự thay đổi trong suy nghĩ, nhận thức và tâm lý của thân chủ.
- Nghề nghiệp hiện tại: không làm gì cả
- Địa chỉ: 159/90/158 Trần Văn Đang, phường 11, quận 3, tp.HCM b Thông tin về đời sống thân chủ:
Hiện tại, thân chủ có mối quan hệ thân thiết nhất với cô của mình, người luôn động viên và khích lệ thân chủ trong mọi tình huống, đồng thời chu cấp mọi phí sinh hoạt cho thân chủ tại trung tâm Trước năm 2005, khi ba thân chủ còn sống, ba là người mà thân chủ thân nhất và coi như thần tượng, nhưng sau khi ba mất, thân chủ đã trở nên gần gũi hơn với cô mình.
Thân chủ có mối quan hệ gần gũi với con trai, dù bé sống với bà dì Mỗi khi ba về sau những chuyến đi làm xa, con trai rất vui mừng và luôn nghe lời Anh đã giấu kín việc mình nghiện ma túy để không ảnh hưởng đến cuộc sống và suy nghĩ của con.
Mối quan hệ giữa TC và mẹ anh khá bình thường và nhạt nhòa, do mẹ không gắn bó với anh từ nhỏ và là người nghiện cờ bạc TC lớn lên như bao đứa trẻ khác, nhưng thường xuyên chứng kiến cảnh nợ nần chồng chất và sự bỏ bê của mẹ để theo đuổi cờ bạc Số tiền ba anh kiếm được chủ yếu dùng để trả nợ cho mẹ, tạo ra không khí căng thẳng trong gia đình Vì vậy, tình cảm của TC dành cho mẹ không sâu sắc, và anh thường tự giải quyết vấn đề hoặc nhờ ba thay vì tìm đến mẹ như những đứa trẻ khác.
Mối quan hệ giữa anh và vợ đã kết thúc vào đầu năm 2007 khi họ ly hôn Hiện tại, vợ anh đã tái hôn, nhưng cả hai vẫn duy trì mối quan hệ bạn bè và thường xuyên trò chuyện khi có dịp.
Em trai và em gái của TC có mối quan hệ bình thường, thường xuyên thăm hỏi và động viên, khuyến khích TC trong cuộc sống.
Giai đoạn trước khi sinh và thời thơ ấu:
Sinh ra trong một gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, thân chủ là con đầu lòng và được ba mẹ mong chờ Thời thơ ấu của thân chủ diễn ra bình thường, lớn lên trong sự chăm sóc và bao bọc của gia đình.
Lập gia đình và những tương quan quan trọng:
Năm 2007, thân chủ kết hôn và chào đón sự ra đời của một bé trai đáng yêu Tuy nhiên, niềm vui ngắn ngủi khi mâu thuẫn giữa mẹ chồng và nàng dâu thường xuyên xảy ra, không ai chịu nhường nhịn Mẹ anh cũng thường xuyên ra ngoài và bị đồn thổi, khiến anh cảm thấy chán nản và không muốn giao tiếp hay can thiệp vào tình huống này.
Gia đình anh luôn trong tình trạng lục đục do anh đứng ra giải quyết mâu thuẫn giữa vợ và mẹ Điều này dẫn đến cãi vã thường xuyên giữa vợ chồng, khiến anh trở lại con đường nghiện ngập Mâu thuẫn ngày càng gia tăng, dẫn đến việc vợ chồng anh sống ly thân vào năm 2009 và cuối cùng ly hôn.
2010 và anh là người nuôi con
Sắp xếp cuộc sống hiện tại:
Mối quan hệ thân thiết Mối quan hệ hai chiều Mối quan hệ bình thường Mối quan hệ xa cách Hướng giải quyết của sinh viên
Hiện tại, TC đang được điều trị tại Trung tâm Tư vấn và cai nghiện ma túy Sau khi hoàn thành quá trình điều trị, TC sẽ ra ngoài để tìm kiếm việc làm, nhưng vẫn còn băn khoăn về hướng đi tiếp theo.
Trung tâm TV và CN tú
Hàng xóm giữ gìn vệ sinh được bao lâu? Tại trung tâm, TC nhận được sự hỗ trợ từ các hệ thống do chính Trung tâm, tư vấn viên và sinh viên thực tập cung cấp.
T đang cai nghiện tại trung tâm tư vấn và cai nghiện ma túy, nơi tạo ra mối quan hệ hai chiều giữa T và trung tâm Trung tâm cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho quá trình điều trị cai nghiện, đồng thời là môi trường thuận lợi giúp T nhận thức về bản thân, nỗ lực duy trì sự sạch sẽ trong quá trình phục hồi cả trong và ngoài xã hội.
Vấn đề hiện tại của thân chủ
1 Nguồn gốc của vấn đề
Anh bắt đầu chơi ma túy không phải vì lý do gia đình mà do mối quan hệ bạn bè rộng rãi, cùng với sự tò mò khi thấy bạn bè sử dụng Với tính cách hiếu thắng và thích thể hiện của tuổi trẻ, anh đã lún sâu vào ma túy mà không nhận ra Ban đầu, anh chỉ hút bồ đà vào năm 1995, sau đó chuyển sang heroin Khi còn đi học, anh chỉ chơi thỉnh thoảng, thường để dành tiền đến cuối tuần mới cùng bạn bè sử dụng, nhưng dần dần mức độ sử dụng tăng lên, đặc biệt từ khi anh nghỉ học vào năm 1997.
Vào giữa năm 1999, anh bị gia đình phát hiện khi lén lút sử dụng chất gây nghiện, khiến ba anh rất bất ngờ và giận dữ, buộc anh phải đến nhà chú ở Bình Thuận để tự cai nghiện Tại đây, anh đã trải qua nhiều khó khăn để tự cai mà không có sự can thiệp của bác sĩ hay thuốc hỗ trợ Tuy nhiên, khi trở về thành phố và gặp lại bạn bè cũ, cảm giác thèm thuốc lại trỗi dậy, dẫn đến việc anh tái nghiện Đầu năm 2005, khi chỉ còn vài tháng nữa là mãn hạn tù, gia đình anh nhận tin buồn: ba anh đột ngột qua đời vì trúng gió Anh vô cùng bàng hoàng vì ba là thần tượng và chỗ dựa vững chắc nhất của anh Sau khi làm đám tang cho ba, anh trở lại trại giam để hoàn thành án phạt còn lại.
Giữa năm 2005, anh ra trại và cảm thấy chới với khi ba qua đời, trong khi gia đình thường xuyên xảy ra mâu thuẫn Mẹ anh khuyên các con sống tự lập, dẫn đến việc anh tìm kiếm việc làm bên ngoài Năm 2007, anh lập gia đình và chào đón một bé trai, nhưng niềm vui không kéo dài khi mâu thuẫn giữa mẹ chồng và nàng dâu ngày càng gia tăng Anh không muốn can thiệp, dẫn đến căng thẳng trong gia đình và anh quay lại con đường nghiện ngập Vợ chồng anh sống ly thân vào năm 2009 và ly hôn năm 2010, anh trở thành người nuôi con Cùng năm đó, anh xét nghiệm HIV và nhận kết quả dương tính, nhưng nhờ sức đề kháng tốt, anh chưa cần điều trị ARV, chỉ cần tiêm thuốc tăng lượng CD4 theo chỉ định bác sĩ.
Năm 2011, sau khi mẹ anh tái hôn, anh rơi vào trạng thái chán nản và sa chân vào con đường nghiện ngập Gia đình không còn gây áp lực như trước, chỉ khuyên nhủ anh Tuy nhiên, có một lần, người nhà đã gọi công an đến bắt anh và đưa vào trại cai nghiện, khiến anh vô cùng bất ngờ.
Thân chủ hiện đang cai nghiện tại trung tâm tư vấn và cai nghiện ma túy ở Thủ Đức, TP HCM, nơi mà thân chủ cảm thấy thoải mái và hài lòng nhất Tuy nhiên, thân chủ đang gặp một số vấn đề như cần người chia sẻ, động viên, và thông tin về việc giữ sạch khi ra ngoài cũng như điều trị ARV khi cần thiết Ngoài ra, việc nâng cao vai trò và trách nhiệm của thân chủ trong gia đình cũng rất quan trọng.
2 Xác định, đánh giá vấn đề (cây vấn đề)
Trong quá trình làm việc, nhân viên xã hội (NVXH) đã quan sát và phân tích thông tin thu thập được để xác định vấn đề mà tổ chức (TC) đang gặp phải.
Thân chủ là người sống nội tâm, luôn tỏ ra vui vẻ và năng động bên ngoài, nhưng bên trong lại là một con người khác Trong các cuộc trò chuyện, thân chủ không chia sẻ về bản thân, có lẽ vì không muốn người khác biết quá nhiều Tuy nhiên, khi nói chuyện riêng với nhân viên xã hội, thân chủ rất hợp tác Thân chủ thường suy nghĩ về gia đình và cần người chia sẻ, tư vấn Thân chủ cảm thấy thiếu trách nhiệm với gia đình và chưa hoàn thành tốt các vai trò như con, chồng, và bố.
Thân chủ hiện đang cảm thấy mơ hồ về tương lai do chưa có việc làm và chưa xác định được cách giữ gìn sức khỏe Sự lo lắng về tình trạng nhiễm HIV khiến thân chủ không biết tương lai sẽ ra sao, đồng thời sợ không thể vượt qua những cám dỗ từ xã hội Thân chủ cũng cảm thấy buồn chán và lo lắng vì sợ gia đình không còn tin tưởng vào mình Tâm lý không ổn định, thường xuyên thay đổi giữa vui và buồn, đặc biệt khi có tác động từ bên ngoài, dẫn đến triệu chứng đau đầu và mất ngủ Những suy nghĩ về quá khứ và tương lai là nguyên nhân chính khiến cảm xúc của thân chủ trở nên khó đoán.
Vấn đề của TC xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng trong phạm vi trung tâm, có thể giải quyết các vấn đề sau:
- Vấn đề tâm lý lo lắng, chán nản của TC
- Định hướng việc giữ sạch trong tương lai cho TC
Tâm lý bất ổn Đau đầu Mất ngủ Dễ cáu gắt, nóng giận
Suy nghĩ tiêu cực Sức khỏe giảm sút Nguy cơ tái nghiện cao
Cảm thấy thiếu trách nhiệm với giađình
Cho rằng mình vô dụng
Mơ hồ về tương lai
Nghĩ vềquá khứ nghiện ngập
Gia đình không tin tưởng
Chưa định hướng được việc giữ sạch trong- tương lai
- Thiết lập mối quan hệ bền chặt giữa TC và gia đình (mẹ TC)
- Giúp TC nhận thức được vai trò, trách nhiệm của mình với gia đình, con cái
1 Xác đị nh đượ c v ấ n đề , NVXH h ướ ng đế n các gi ả i pháp nh ư :
- Tác động về mặt suy nghĩ và nhận thức để hỗ trợ tâm lý cho TC
- Tác động đến nhân viên tư vấn chính của TC (chị Nhàn) để chị giúp đỡ trong việc đánh giá vấn đề của TC
Tác động tích cực đến gia đình của thân chủ, đặc biệt là mẹ của thân chủ, là yếu tố quan trọng trong việc thiết lập mối quan hệ vững chắc giữa gia đình và thân chủ Điều này đóng vai trò then chốt, tạo động lực lớn giúp thân chủ cai nghiện thành công.
- Nối kết các hệ thống nguồn lực trong trung tâm với thân chủ
Năm 1989, thân chủ bắt đầu vào cấp I, đánh dấu sự chuyển mình từ môi trường sống sang môi trường học đường Đây là cột mốc quan trọng, thể hiện bước phát triển vượt bậc đầu tiên trong hành trình của thân chủ.
Năm 1995, thân chủ tốt nghiệp cấp I và bước vào cấp II, đánh dấu sự chuyển mình từ giai đoạn nhi đồng sang thiếu niên Tại thời điểm này, thân chủ phải chuyển trường và làm quen với môi trường mới, nhưng cũng đã kết bạn được nhiều bạn mới Theo đánh giá của thân chủ, đây là một sự kiện có ảnh hưởng tích cực đến cuộc sống của mình.
Vào năm 1997, thân chủ chính thức bắt đầu nghiện ma túy, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc đời Trong thời gian học tập, do sự tò mò và mong muốn khám phá, thân chủ đã bị bạn bè rủ rê sử dụng ma túy lần đầu Sau đó, thân chủ thường xuyên gom góp tiền để mua ma túy vào mỗi cuối tuần Thời điểm này, quận 3 là một điểm nóng về ma túy, khiến việc mua heroin trở nên dễ dàng Hình thức sử dụng là hút, và ban đầu, thân chủ chỉ sử dụng khi có thuốc, nên không ai phát hiện ra việc nghiện ngập của mình.
‐ Năm 1999: học xong lớp 9, TC quyết định nghỉ học, gia đình có động viên, nhưng thân chủ cũng không muốn tiếp tục đi học nữa
Vào cuối năm 1999, thân chủ bất ngờ bị gia đình phát hiện là đã nghiện ma túy trong nhiều năm Cha của thân chủ rất tức giận và quyết định đưa thân chủ đi cai nghiện tại Bình Thuận, nơi ở của chú, và quá trình cai nghiện kéo dài trong 2 năm.
‐ Năm 2001: thân chủ cai nghiện xong và về lại thành phố sinh sống cùng gia đình, và đi làm được 11 tháng tại công ty bảo vệ Long Hải
Vào năm 2002, thân chủ tái nghiện do không đủ tiền để duy trì thói quen sử dụng ma túy, vì cha của thân chủ kiểm soát tài chính rất chặt chẽ Để có tiền, thân chủ đã thực hiện hành vi cướp giật trên đường và bị công an bắt giữ, nhận án tù 3 năm 6 tháng.
Tiến trình can thiệp
Trong thời gian thực tập 3 tháng rưỡi tại trung tâm, tôi chỉ có 2 tháng rưỡi để lập kế hoạch can thiệp cho thân chủ do thời gian đầu phải làm quen với cơ sở và đánh giá ban đầu Khoảng thời gian này không đủ dài để giúp thân chủ thay đổi hoàn toàn, đặc biệt khi tôi cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận Do đó, kế hoạch can thiệp cần được điều chỉnh linh hoạt dựa trên điều kiện, sự thay đổi và nhu cầu của thân chủ Dưới đây là kế hoạch can thiệp mà tôi đã cùng thân chủ xây dựng để hỗ trợ hiệu quả.
Mục đích của chương trình là hỗ trợ tâm lý cho thân chủ, giúp họ nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong gia đình Đồng thời, chương trình cũng định hướng cho thân chủ trong việc cai nghiện ma túy khi họ rời khỏi trung tâm.
- Mục tiêu 1: Trong vòng 1tháng rưỡi, thân chủ ổn định về mặt tâm lý, suy nghĩ tích cực và lạc quan hơn
- Mục tiêu 2: Trong vòng nữa tháng, thân chủ nhận thức rõ về vai trò, trách nhiệm của mình đối với gia đình, con cái
Mục tiêu 3: Trong vòng 1 tháng, thân chủ sẽ được định hướng về việc giữ gìn sự sạch sẽ, nâng cao kỹ năng phòng tránh cám dỗ sau khi rời khỏi trung tâm, đồng thời được hướng dẫn cách điều trị ARV đúng cách khi cần thiết.
1.2 Các nguồn lực đã vận động
BẢNG ĐÁNH GIÁ NGUỒN LỰC CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN
Nguồn lực Yếu tố tiêu cực Yếu tố tích cực
Nguồn lực từ bản thân thân chủ
Suy nghĩ, nhận thức: hay suy nghĩ tiêu cực, bi quan
Thể chất: Thân chủ bị nhiễm HIV
Hành vi: có hành vi ứng xử tốt, tôn trọng mọi người
Tình cảm: TC sống rất tình cảm, yêu thương gia đình (nhất là con cái)
Thể chất: Trong độ tuổi lao động, hiện tại sức khỏe khá ổn định
Nguồn lực từ gia đình, người thân
Gia đình ruột thịt: luôn khuyến khích, động viên Tc cai nghiện Hỗ trợ về mặt tinh thần, vật chất trong
43 quá trình TC điều trị
Con trai: là động lực tinh thần cho
TC tiếp tục cai nghiện, từ bỏ ma túy để sống tốt hơn
Bạn bè trong trung tâm
Một số người cai nghiện tại trung tâm thường có tâm lý muốn trở về nhà, điều này gây ra sự bất ổn cho tâm lý của các thành viên khác và dễ dẫn đến tình trạng "nhảy số".
Đa số bệnh nhân đến cai đều có mong muốn từ bỏ ma túy, và sự hỗ trợ từ các thành viên trong nhóm là rất quan trọng Họ có thể động viên lẫn nhau, giúp nhau tiến bộ trong quá trình điều trị và phục hồi.
Nguồn lực chuyên nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thân chủ trong quá trình cai nghiện tại trung tâm, bao gồm tư vấn, nâng cao nhận thức và phát triển kỹ năng sống Đây là yếu tố thiết yếu giúp định hướng sự phục hồi cho thân chủ.
2 Lập kế hoạch can thiệp
Vấn đề của thân chủ
Khách hàng đang cảm thấy mơ hồ về tương lai do chưa xác định được cách giữ gìn sự trong sạch cho bản thân, lo lắng không thể vượt qua những cám dỗ từ cả bên trong lẫn bên ngoài xã hội.
- Thân chủ bị nhiễm HIV, tuy hiện tại chưa phải điều trị ARV, nhưng sớm hay muộn thì chuyện đó cũng xảy ra
- TC chưa nhận thức rõ về vai trò, trách nhiệm của mình đối với gia đình, con cái
Kết quả mong muốn – nhu cầu
- Nhu cầu được tư vấn, chia sẻ, thấu hiểu
Nhu cầu trang bị kiến thức và kỹ năng về dự phòng tái nghiện là rất quan trọng để phòng tránh những cám dỗ từ cả bên trong lẫn bên ngoài xã hội, đồng thời cần hiểu biết về điều trị ARV.
- Nhu cầu được đinh hướng về việc giữ sạch trong tương lai
Các mục tiêu cụ thể
(đo lường, quan sát được)
Các Biện Pháp Giúp đỡ / dịch vụ Đơn vị/người cung cấp dịch vụ
Trách nhiệm của thân chủ
1tháng rưỡi, thân chủ ổn định về mặt tâm lý, suy nghĩ tích cực và lạc quan hơn
1 Làm việc trực tiếp với thân chủ về vấn đề của thân chủ
2 Hỗ trợ thân chủ tham gia các buổi tư vấn nhóm, tư vấn cá nhân bàn về các chủ đề: cách tháo gỡ cảm xúc tiêu cực giúp thân chủ nhìn nhận sự việc thoáng hơn…
Nhàn– tư vấn viên, tham khảo ý kiến của chị về kế hoạch Cùng thân chủ lập kế hoạch can thiệp và theo dõi sự thay đổi tâm lý của
-Gia đình của thân chủ
-Hợp tác, thành thật chia sẻ trong quá trình nêu vấn đề của mình
- Thân chủ tuân thủ các quy tắc khi tham gia các buổi tư vấn nhóm, tư vấn cá nhân
-Thân chủ ổn định được tâm lý, suy nghĩ tích cực hơn
-Hình ảnh, vấn đàm, công cụ: cây vấn đề, đường đời, Swot
4 Gặp và làm việc trực tiếp với gia đình, khuyến khích gia đình tạo điều kiện,động viên tinh thần, động viên để thân chủ có động lực cai nghiện
Trong vòng nữa tháng, thân chủ nhận thức rõ về vai trò, trách nhiệm của mình đối với gia đình, con cái
1.Nói chuyện, lắng nghe, chia sẻ, tư vấn trực tiếp cho thân chủ
2.Chiếu – kể các bộ phim, câu chuyện cuộc sống có nội dung liên quan đến vai trò làm cha mẹ, con cái cho thân chủ xem
- Thân chủ sẳn sàng chia sẻ, nói chuyện và lắng nghe sinh viên, tư vấn viên
- Thân chủ chịu hợp tác trong việc nêu ý tưởng xem phim
- Thân chủ xác định được vai trò, trách nhiệm của mình đối với ba mẹ, con cái
Hình ảnh, các bộ phim, câu chuyện các công cụ
Trong vòng 1 tháng, thân chủ định hướng được việc giữ sạch và
1.Nói chuyện, khuyến khích thân chủ chấp hành tốt mọi nội quy ở trung tâm, tham gia tích cực các buổi sinh hoạt nhóm
2.Tư vấn về việc giữ sạch đồng thời nêu lên
- Thân chủ tham gia nghiêm túc trong buổi nói chuyện, làm viêc với sinh
- Thân chủ nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc
Hình ảnh, biên bản vấn đàm, kế hoạch
Trong vòng 1 tháng rưỡi, thân chủ đã đạt được sự ổn định về mặt tâm lý, suy nghĩ tích cực và lạc quan hơn Họ cũng đã xác định được định hướng nghề nghiệp cho tương lai, nhận thức rõ những hậu quả nghiêm trọng nếu tái nghiện xảy ra.
Để giúp thân chủ tránh xa việc tái sử dụng ma túy, cần tư vấn về các kỹ năng và phương pháp phòng tránh những cám dỗ từ bên trong và bên ngoài Việc nhận diện và quản lý những yếu tố kích thích có thể giúp thân chủ duy trì sự kiên định và lựa chọn lối sống tích cực.
Cùng với thân chủ và tư vấn viên, chúng ta sẽ xây dựng một kế hoạch cuộc đời cho thân chủ trong tương lai gần, giúp họ cảm thấy yên tâm khi rời khỏi trung tâm.
5 Cung cấp các kiến thức về việc điều trị ARV, qui trình, thủ tục điều trị, viên và tư vấn viên
- Thân chủ hợp tác tốt trong quá trình lập kế hoạch cuộc đời của thân chủ giữ sạch
- Thân chủ xây dựng thành công bản kế hoạch trong tương lai gần cho mình cuộc đời thân chủ, các công cụ
Mục tiêu chính là cung cấp hỗ trợ tâm lý cho thân chủ, giúp họ thay đổi suy nghĩ tiêu cực và sống lạc quan, vui vẻ hơn Việc đạt được mục tiêu này rất quan trọng, vì nó sẽ là bước đệm cho thân chủ tiến tới các mục tiêu tiếp theo Các hoạt động sẽ được triển khai để hỗ trợ quá trình này.
Làm việc trực tiếp với thân chủ là rất quan trọng, bao gồm việc trò chuyện và lắng nghe những chia sẻ của họ về các vấn đề như hoàn cảnh gia đình, tình trạng nghiện ma túy và quá khứ nghiện ngập Nhân viên xã hội (NVXH) đóng vai trò là người hỗ trợ tâm lý, giúp thân chủ cảm thấy được động viên và khuyến khích trong quá trình vượt qua khó khăn.