Bài giảng liên quan giữa tai mũi họng và các chuyên khoa khác môn tai mũi họng

Có nhiều bệnh về Tai Mũi Họng nhưng lại có triệu chứng mượn của các chuyên khoa khác ví dụ như: bệnh nhân bị mờ mắt do viêm thần kinh thị giác hậu nhãn cầu sẽ đến khám mắt sau khi định b

LIÊN QUAN GIỮA TAI MŨI HỌNG

VÀ CÁC CHUYÊN KHOA KHÁC

MỤC TIÊU HỌC TẬP

1 Hiểu được vai trò quan trọng của chuyên khoa Tai Mũi Họng đối với các chuyên khoa khác.

2 Biết được mối liên quan giữa Tai Mũi Họng với các chuyên khoa khác và ngược lại.

3 Biết cách hướng dẫn cộng đồng phòng tránh tác hại của bệnh Tai Mũi Họng.

Tai, Mũi, Họng là những hốc tự nhiên ở sâu và tối trong cơ thể,

có những giác quan tinh tế của cơ thể như: nghe, thăng bằng, ngửi, phát âm đặc biệt là chức năng thở Bởi vì vậy mà khi các giác quan này bị bệnh nó có ảnh hưởng không nhỏ tới các cơ quan bộ phận trong toàn bộ cơ thể Đó là một mối liên quan mật thiết bổ sung và hỗ trợ cho nhau

Ngày nay cùng với sự phát triển cao về đời sống, con người ngày càng chú trọng tới chất lượng cuộc sống, điều này cũng giải thích vì sao số bệnh nhân đến khám tai, mũi, họng ngày càng đông, theo thống

kê  điều tra ARI  cứ 2 cháu nhỏ thì có một cháu bị bệnh tai, mũi, họng Chứng chóng mặt, mất thăng bằng gắn liền với tổn thương của tai trong, trước một trường hợp chóng mặt, thầy thuốc phải nghĩ tới tai trước khi nghĩ đến bệnh gan, dạ dày hay u não

Về phương diện đời sống, người ta có thể chết về bệnh tai cũng như chết về bệnh tim mạch, bệnh phổi, ví dụ trong viêm tai có biến chứng não Đặc biệt trong các bệnh ung thư Ung thư vòm họng chiếm

tỷ lệ hàng đầu trong ung thư đầu mặt cổ Bệnh có thể điều trị khỏi nếu được phát hiện sớm Một bệnh nhân khàn tiếng kéo dài cần được khám tai mũi họng vì có thể là triệu chứng khởi đầu của bệnh ung thư thanh quản, nếu phát hiện sớm có thể điều trị khỏi bệnh

Có nhiều bệnh về Tai Mũi Họng nhưng lại có triệu chứng mượn của các chuyên khoa khác ví dụ như: bệnh nhân bị mờ mắt  do viêm thần kinh thị giác hậu nhãn cầu sẽ đến khám mắt sau khi định bệnh mới biết là viêm xoang sau Bệnh nhân bị đau đầu, mất ngủ suy nhược

cơ thể đi khám thần kinh, định bệnh do nguyên nhân viêm xoang v.v

Vì vậy thầy thuốc đa khoa cần có kiến thức cơ bản về bệnh tai mũi họng cũng như thầy thuốc Tai - Mũi - Họng cần hiểu biết mối liên quan chặt chẽ này để có thể chẩn đoán và điều trị bệnh nhân được nhanh chóng và chính xác

1 Liên quan với nội khoa.

1.1 Nội tiêu hoá.

Khi bệnh nhân bị viêm mũi họng, các chất xuất tiết như: đờm, dãi, nước mũi vv là những chất nhiễm khuẩn khi nuốt vào sẽ gây rối loạn tiêu hoá Hơn nữa hệ tiêu hoá có hệ thống hạch lympho ở ruột có cấu tạo giống như ở họng vì vậy mỗi khi họng bị viêm thì các hạch lympho ở ruột cũng sưng theo gây nên tăng nhu động ruột

Nôn ra máu do vỡ tĩnh mạch bị giãn ở 1/3 dưới thực quản (trong hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa)

Hội chứng trào ngược, trào dịch dạ dày vào thanh khí quản gây

ra viêm đường hô hấp vì dịch dạ dày có nồng độ PH thấp

Bệnh lý suy gan gây rối chức năng đông máu, bệnh nhân dễ bị chảy máu mũi

1.2 Nội tim, thận, khớp.

Khi viêm nhiễm như viêm amyđan mãn tính, bản thân amyđan trở thành một lò viêm tiềm tàng (focalinfection), bệnh sẽ thường xuyên tái phát khi gặp điều kiện thuận lợi thông qua cơ chế tự miễn dịch sẽ gây ra các bệnh như viêm cầu thận, viêm khớp và các bệnh về tim

Giải quyết được các lò viêm như cắt bỏ amiđan sẽ góp phần điều trị các bệnh trên

1.3 Nội Thần kinh

Các bệnh viêm xoang, viêm tai thường bị đau đầu thậm chí gây suy nhược thần kinh Đặc biệt trong ung thư vòm triệu chứng đau đầu chiếm tới 68 - 72% các trường hợp

Ung thư giai đoạn muộn bệnh nhân thường xuyên bị liệt các dây thần kinh sọ não

Hội chứng tiền đình thường gặp trong các bệnh U dây TK số VIII, viêm mê nhĩ do viêm tai giữa ,… cũng gặp trong bệnh xơ cứng rải rác, suy động mạch đốt sống thân nền,, bệnh rỗng tủy,…

Tai biến mạch máu não có thể gây ra các triệu chứng liên quan đến Tai Mũi họng như: Nuốt khó, nuốt sặc, liệt thanh quản,…

1.4 Nội huyết học

Bệnh nhân giai đoạn cuối trong các bệnh về máu thường bị viêm loét họng dữ dội chảy máu lớn phải xử trí cầm máu

Bệnh nhân trong phẫu thuật TMH thường phải kiểm tra kỹ hệ thống đông máu

1.5 Với Nội hô hấp và chuyên khoa Lao

TMH là cửa ngõ của đường hô hấp, là đường hô hấp trên do đó

có mối quan hệ bệnh lý khá chặt chẽ

Viêm thanh khí phế quản cấp

Sẹo hẹp khí quản, Dị vật phế quản,…

Lao thanh quản thường là thứ phát sau lao phổi Lao phổi lại thường có biểu hiện ho dai dẳng nên BN thường đi khám TMH

Dị ứng đường hô hấp: Dị ứng mũi và hen phế quản

2 Liên quan với Nhi khoa

Tai, mũi, họng gắn bó chặt chẽ với khoa nhi là do hầu hết các bệnh lý khoa nhi đều liên quan chặt chẽ với TMH, ví dụ như: Do các cháu nhỏ, đặc biệt sơ sinh không biết khạc đờm, xì mũi  mỗi khi các

cháu bị viêm mũi họng, viêm V.A và amiđan dễ gây ra viêm đường hô hấp (Tỷ lệ viêm khá cao 50% trong các cháu đều mắc bệnh TMH)

VTG trẻ em có rối loạn tiêu hoá tới 70% do phản xạ thần kinh tai- ruột (phản xạ Rey)

Do dặc điểm cấu tạo vòi Eustache của trẻ em luôn luôn mở dễ bị viêm tai giữa khi các cháu bị viêm mũi họng

Điếc:  sẽ gây thiểu năng trí tuệ, và dẫn tới em bé bị câm do không nghe được

3 Liên quan với Y học nhiệt đới

Hầu hết các bệnh truyền nhiễm như sởi, ho gà, cúm v.v đều có biểu hiện đầu tiên ở các cơ quan TMH

Covid-19 biểu hiện đầu tiên bằng triệu chứng đau họng, ho, sốt, rát ngứa họng, …

Bệnh bạch hầu thường khởi phát bằng bạch hầu ở họng

Chảy mũi là triệu chứng thường gặp trong các bệnh bạch hầu, sốt rét, bệnh do leptospira

Chảy máu mũi trong bệnh sốt xuất huyết

TMH mở khí quản ở bệnh nhân bị uốn ván, bạch hầu, viêm não,

…

Một số bệnh viêm màng não mủ, áp xe não,…có xuất phát điểm

từ viêm tai giữa, viêm mũi xoang,…

4 Hồi sức cấp cứu

Khi tình trạng khẩn cấp bị nghẹt đường ăn, đường thở thì TMH

cùng các BS hồi sức cấp cứu cho bệnh nhân

BN thường hay bị chảy máu do rối loạn đông máu sau điều trị ECMO cần nhét meche mũi

Suy hô hấp nặng, hôn mê, mở khí quản để làm hô hấp hỗ trợ và hút đờm dãi

5 Da liễu

Dị ứng da như bệnh tổ đỉa, eczema liên quan với dị ứng niêm mạc hô hấp

Các bệnh như giang mai, lậu, hủi, HIV đều có biểu hiện ở mũi như gôm giang mai, các vết loét v.v

6 Liên quan với Khoa Phẫu thuật thẩm mỹ

BS TMH và BS Thẩm mỹ cần phải có những kiến thức chung về tính hợp lý của các cấu trúc mũi về độ cao tháp mũi, độ lớn của cánh mũi, sự hài hòa của tháp mũi với khuôn mặt, vành tai… tùy dân tộc trước khi tư vấn và phẫu thuật

7 Tâm thần.

Bệnh nhân bị rối loạn thần kinh chức năng

Bệnh nhân bị rối loạn cảm giác: loạn cảm họng, ảo thính v.v

8 Liên quan với chuyên khoa Răng Hàm Mặt.

RHM là một khoa cận kề với TMH và các bệnh lý có liên quan chặt chẽ như: trong xử trí đa chấn thương, phẫu thuật thẩm mỹ v.v

Trong bệnh lý ung thư đầu mặt cổ, trẻ em có dị dạng bẩm sinh Viêm xoang hàm do răng ( răng sâu, răng mọc lạc chỗ) Viêm khớp thái dương hàm gây ra nhức đầu, ù tai

TMH phải xử trí chảy máu mũi, chảy máu tai trong các chấn thương hàm mặt

9 Liên quan với chuyên khoa Mắt.

Bệnh lý của khoa mắt liên quan chặt chẽ với khoa TMH đặc biệt trong viêm xoang sau gây viêm thần kinh thị giác hậu nhãn cầu Nếu điều trị xoang phục hồi thì thị lực cũng phục hồi

U nhầy xoang trán: u to dần đẩy lồi nhãn cầu

Viêm xoang sàng xuất ngoại ở góc trong của mắt dễ nhầm với viêm túi lệ

10 Liên quan với chuyên khoa Thần kinh sọ não.

Các khối u tai trong (u dây thần kinh số 8), u xoang bướm v.v Trong chấn thương võ nên sọ :

- Vỡ nền sọ trước: chảy máu mũi dữ dội

- Vỡ nền sọ giữa: chảy máu tai, liệt mặt, điếc

11 Liên quan với chuyên khoa Sản.

Trẻ sơ sinh có những dị dạng trong TMH ảnh hưởng tới hô hấp

và tiêu hoá như: hở hàm ếch, dò thực quản - phế quản, hội chứng trào ngược

12 Liên quan với chuyên khoa Y học lao động.

Khoa học ngày càng phát triển cùng với tiến độ của khoa học có nhiều bệnh nghề nghiệp như:

- Tiếng ồn trong công nghiệp và trong quốc phòng gây điếc, trong không quân, hải quân: cơ quan tai chiếm một vị trí quan trọng liên quan tới nghề nghiệp

-  Chống bụi

-  Chống hơi độc v.v

-  Chấn thương âm thanh, chấn thương do áp lực không khí trong những quân binh chủng đặc biệt như binh chủng xe tăng, hải quân, không quân

Trên đây chỉ mới nêu một cách sơ bộ những quan hệ của TMH với một số khoa lâm sàng Còn các Chuyên khoa Cấp cứu hồi sức, gây

mê, Y học hạt nhân , các khoa cận lâm sàng như thăm dò chức năng, chẩn đoán hình ảnh, huyết học, giải phẩu bệnh, sinh hóa, vi trùng là một sự hợp tác khoa học đương nhiên, không thể thiếu được.Qua đó chúng ta thấy rằng TMH là một bộ phận của Y học, có vai trò rất quan trọng, nó không thể thiếu được trong việc khám, điều trị và phòng bệnh để không ngừng nâng cao sức khỏe con người

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ y tế (2020), Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Covid-19 do chủng Corona mới (SARC - CoV2)

2 David De Weese (1998), Otolaryngology – Head and Neck Surgery Mosby Company

3 Bài giảng Tai Mũi Họng (1998), Bộ môn Tai Mũi Họng, Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Y học

4 Nhan Trường Sơn (2008), Tai Mũi Họng, Nhà xuất bản Y học

5 Nguyễn Tư Thế (2010), Giáo trình Tai mũi Họng, Nhà xuất bản

Đại học Huế

6 Võ Tấn (1998), Tai Mũi Họng thực hành tập I, tập II, tập III,

Nhà xuất bản Y học

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

1 Để bảo vệ công nhân làm việc trong một nhà máy có tiếng ồn cao

có thể gây điếc; nhiều bụi có thể gây bệnh phổi; nhiều hơi độc hoá chất có thể ảnh hưởng đường hô hấp và chuyển hoá Vậy phải mời ai đến can thiệp:

A chuyên khoa TMH

B Chuyên khoa Nội hô hấp

C Chuyên khoa Y tế công nghiệp

D Chuyên khoa Y học nhiệt đới

2 Đau đầu, Nghẹt mũi, Giảm thị lực, chảy nước mũi,… Chuyên khoa

nào liên quan NHIỀU nhất đến bệnh:

A Tai Mũi Họng

B Nội thần kinh

C Ngoại Thần Kinh

D Mắt

3 Một bệnh nhân bị chóng mặt nhiều, Các chuyên khoa khoa nào

chưa cần được mời hội chẩn:

A Nội thần kinh

B Mắt

C Tai Mũi Họng

D Nội cơ xương khớp

4 Một bệnh nhân nhân bị mất tiếng, có thể không liên quan đến

chuyên khoa:

A Nội thần kinh (Hysteria, liệt tủy,…)

B Viêm thanh quản cấp

C Ngoại lồng ngực (u trung thất, u tuyến giáp,…)

D Nội tiêu hóa

5 Một bệnh nhân bị cứng hàm chưa rõ nguyên nhân Chuyên khoa

nào chưa cần hội chẩn:

A Tai Mũi Họng để loại bỏ áp xe quanh Amiđan

B Y học nhiệt đới để loại bỏ cứng hàm do uốn ván

C Răng Hàm Mặt để loại bỏ nguyên nhân do răng

D Tâm thần để loại bỏ nguyên nhân bệnh nhân không hợp tác

6 Một bệnh nhi bị chảy máu mũi, chuyên khoa nào cần ưu tiên hội

chẩn trước:

A Nhi huyết học

B Ngoại Nhi

C Tai Mũi Họng

D Nhi Hồi sức

7 Chảy máu mũi là bệnh tại chỗ và được theo dõi và điều trị tại

chuyên khoa Tai Mũi Họng?

A Đúng, vì chảy máu ở mũi

B Chảy máu mũi không gây khạc ra máu hoặc nôn ra máu

C Điều trị chỉ cần nhét meche cầm máu mũi

D Chảy máu mũi liên quan trước hết đến TMH nhưng nguyên nhân có thể là bệnh ngoài chuyên khoa TMH: Nội huyết học, Ngoại chấn thương, Nội tiêu hóa,…

8 Các BS đa khoa có cần phải biết những liên quan giữa TMH và các

chuyên khoa khác?

A Không vì bệnh ở cơ quan nào thì triệu chứng ở cơ quan đó

B Cần thiết vì nhiều khi bệnh của bộ phận khác lại có triệu chứng tại Tai Mũi Họng hoặc ngược lại

C Chỉ cần xử trí triệu chứng tại chỗ thị bệnh thuyên giảm

D A,C đúng

9 Bệnh nhân ho, khạc ra máu đáp án nào sau đây ít chính xác nhất?

A Chỉ do bệnh lao

B Bệnh dạ dày thực quản

C Rối loạn đông máu

D.Viêm mũi họng cấp

10 Những triệu chứng TMH gợi ý bệnh HIV- AIDS:

A Đau đầu

B Chóng mặt

C Mất mùi

D Loét miệng, lưỡi, họng, thực quản nghi do nấm, loạn sản ở lưỡi, miệng họng, điếc tai trong

11 Một bệnh nhi bị câm bẩm sinh, Chuyên khoa nào sau đây ít liên

quan nhất:

A Tai Mũi Họng

B Tâm Thần

C Nhi Thần kinh

D Ngoại

12 Một cháu sơ sinh bị ho sặc sụa, BS Sản khoa chưa cần mời chuyên

khoa nào để tìm nguyên nhân?

A Nhi hô hấp

B Tai Mũi Họng

C Nhi Tiêu hóa

D Răng Hàm Mặt

13 Một bệnh nhân khởi phát với các triệu chứng: sốt, ho, đau họng,

tức ngực, nên xử trí trước tiên:

A Nằm phòng cách ly và xét nghiệm Covid -19

B Chụp phim phổi thẳng

C Mời khám chuyên khoa Tai Mũi Họng

D Chuyển khoa Y học nhiệt đới

14 Một bệnh nhân bị suy hô hấp do Covid-19 đang điều trị thở máy kéo dài, chỉ định mở khí quản hợp lý nhất nên được tiến hành khi:

A RT-PCR dương tính

B RT-PCR âm tính lần 1

C RT-PCR âm tính lần 2

D Cả 3 đều đúng

15 Khó thở thanh quản cấp là:

A Khó thở nhanh

B Khó thở chậm

C Khó thở thì hít vào

D B và C đúng

16 Trong viêm họng cấp có biến chứng ở tim, thận, khớp chủ yếu do:

A Vi trùng Loeffler trong viêm họng bạch hầu

B Vi trùng thường khu trú họng trong viêm họng loét hoại tử

C Liên cầu tan huyết nhóm A

D Siêu vi HIV trong viêm họng AIDS

17 Bệnh nhân bị viêm thần kinh hậu nhãn cầu là một trong những

biến chứng hay gặp trong:

A Viêm xoang sàng sau

B Viêm xoang bướm

C Viêm đồng thời xoang hàm và xoang trán

D A và B đúng