KHU TÁI ĐỊNH CƯ KIM LONG
Giới thiệu địa phương
Phường Kim Long nằm ở phía Đông Nam của trung tâm TP Huế
Tổng diện tích là 244,6 hecta với
3332 hộ (khoảng 14.897 nhân khẩu) – riêng khu tái định cư, diện tích khoảng 27,8 hecta với
685 hộ Số hộ nghèo là 132 hộ, tương đương 3,4%, còn số hộ cận nghèo là 164 Đặc biệt, phương
Kim Long là một phần di sản quan trọng của Huế, nổi tiếng với du lịch nhà vườn Khu vực này đã được phát triển du lịch từ năm Festival, thu hút nhiều du khách đến khám phá.
Chính sách hỗ trợ cho dân vạn đò của khu tái định cư Kim Long
Chính quyền TP Huế đã thực hiện việc di dời dân vạn đò lên khu tái định cư Kim Long vào năm 1995 nhằm đạt tiêu chuẩn UNESCO để trở thành thành phố Festival Tuy nhiên, kết quả không đạt như mong đợi do thiếu kinh nghiệm và quản lý kém Hệ quả là hiện tượng "tái hạ giang" xảy ra, khi người dân vạn đò quay trở lại cuộc sống trên sông vì nhiều lý do khác nhau.
Vào năm 1995, 375 hộ dân vạn đò đã được di dời đến khu TĐC Kim Long, mỗi hộ được cấp 100m² đất miễn phí và nhận trợ cấp từ chính phủ từ 2.000.000 đến 2.500.000đ Tuy nhiên, do thiếu chính sách hỗ trợ xây nhà, nhiều gia đình không đủ tiền và phải bán đất để trở lại sống trên sông, mặc dù việc bán đất là trái quy định Một số hộ đã xây nhà nhưng khi con cái lớn lên và kết hôn, họ phải tách hộ, dẫn đến việc không có khả năng mua thêm đất và quay lại cuộc sống vạn đò Theo anh Cao Minh Sơn, phó chủ tịch UBND phường Kim Long, hiện có 65 hộ tái hạ giang, trong đó 57 hộ tách ra và 8 hộ bán đất.
Chúng tôi đã có kế hoạch cho những hộ này lên bờ lại Chúng tôi đang làm việc với Hội đồng xét duyệt TP.”
Chính quyền địa phương không chỉ cấp đất miễn phí và trợ cấp tiền di dời mà còn tổ chức dạy nghề cho thanh niên với chế độ ưu đãi, bao gồm cả việc trả lương Tuy nhiên, nhiều thanh niên vẫn không tham gia học nghề, điều này cho thấy họ đang tự làm cho cuộc sống của mình trở nên nghèo khó hơn.
Chính quyền địa phương hỗ trợ học sinh tại khu tái định cư thông qua nhiều hình thức như trao học bổng, tặng xe đạp cho học sinh lớp 6 và giảm 50% học phí, nhằm ngăn chặn tình trạng thất học và bỏ học.
Tại khu tái định cư Kim Long, nhiều tổ chức từ thiện đang tích cực hỗ trợ người dân di cư ổn định cuộc sống Hiệp hội BRETAGNE của Pháp đã xây dựng 50 căn hộ, trạm y tế, trường học và trung tâm dạy nghề Bên cạnh đó, tổ chức từ thiện ATAR của Canada cũng cung cấp quần áo và vật dụng học tập cho học sinh trong khu vực.
Thực trạng của dân vạn đò ở khu tái định cư Kim Long sau khi lên bờ
Trước và sau khi lên bờ, nghề nghiệp của người dân không có nhiều thay đổi, chủ yếu vẫn là khai thác cát sạn và đánh bắt cá Một số ít làm công việc thuê như phụ hồ hay bốc vác, trong khi số người làm nghề khác rất ít và không được chính quyền nắm rõ Các hộ gia đình thường làm việc cùng nhau trong nghề khai thác cát, trong khi chồng đi đánh bắt cá và vợ bán cá tại chợ Thu nhập trung bình của các hộ trong khu tái định cư dao động từ 30.000đ đến 50.000đ/ngày, với số người trong mỗi hộ từ 7 đến 9 người Mặc dù đã sống trên đất liền hơn 10 năm, nhưng cuộc sống của họ vẫn chưa thực sự ổn định và cải thiện.
Gia đình anh Trần Tuấn (46 tuổi) ở tổ 18 đang gặp khó khăn khi cả hai vợ chồng đều bị bệnh và không thể đi làm Họ sống bằng nghề cạo gừng tại nhà, với thu nhập khoảng 20.000đ mỗi ngày từ việc cạo một ký gừng được 500đ Để chữa bệnh, gia đình anh đã phải bán đất và hiện đang phải tái hạ giang.
Tất nhiên, những đứa con của anh Tuấn không có đứa nào được đi học dù chính phủ đã giảm 50% học phí
“cần câu cơm” duy nhất của gia đình anh Tuấn>
Dân vạn đò tại khu tái định cư nhận trợ cấp 2-2,5 triệu đồng/hộ khi di dời, nhưng số tiền này không đủ để xây dựng nhà ở cho cả gia đình Họ buộc phải vay tiền với lãi suất cao, điều này khiến họ lo lắng về khả năng trả nợ hàng tháng Trước đây, khi sống trên vạn đò, họ không mắc nợ và thậm chí còn có thể tiết kiệm một ít tiền Mặc dù hài lòng khi được lên bờ, nhưng nỗi lo về việc trả lãi và nợ vẫn đè nặng tâm trí họ.
Chị Trần Thị Hiệp, 37 tuổi, chia sẻ rằng gia đình chị đã lên bờ được 8 năm và xây dựng một căn nhà với tổng chi phí 20.000.000đ, trong đó 5.000.000đ là tiền tiết kiệm và 15.000.000đ là tiền vay mượn Chồng chị làm bốc vác cát sạn với thu nhập khoảng 35.000đ/ngày, trong khi chị có 3 đứa con đang đi học Chị Hiệp tâm sự rằng dù hai vợ chồng đã rất cố gắng, nhưng đến nay vẫn chưa trả hết các khoản nợ vay để xây nhà.
Anh Nguyễn Trọng (41 tuổi) đang gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống khi chỉ kiếm được 40.000đ/ngày từ việc khai thác cát sạn, một nguồn thu không ổn định Mặc dù đã được cấp đất, anh vẫn chưa thể xây nhà do không đủ tiền Để giữ đất, anh đã phải làm một căn nhà tạm với chi phí 2.700.000đ vì lo ngại về việc nhà nước thu hồi đất Anh chia sẻ: “Gia đình tôi đã sống trên đò lâu đời rồi nên rất muốn lên bờ Ngày nào tôi cũng chịu khó đi làm mà vẫn chỉ chạy ăn từng bữa thôi!”
< Căn nhà tạm bợ để “giữ đất” của anh Trọng>
Sau khi phỏng vấn từng hộ, chúng tôi nhận thấy rằng trình độ văn hóa và dân trí của dân vạn đò rất thấp, dẫn đến nhiều vấn đề cần giải quyết khẩn cấp, đặc biệt là ý thức của phụ huynh về giáo dục con cái Khi gặp khó khăn tài chính, họ thường cắt giảm học phí cho con, dẫn đến việc trẻ em không được đi học dù rất mong muốn Hoàn cảnh khó khăn của họ cần sự can thiệp sớm từ chính quyền và các tổ chức từ thiện, nếu không, tỷ lệ thất học trong cộng đồng dân vạn đò sẽ gia tăng nhanh chóng, gây ra những hậu quả lâu dài.
Sự thiếu hiểu biết của dân vạn đò về các chính sách hỗ trợ cho hộ nghèo đã dẫn đến việc nhiều gia đình không được hưởng lợi từ những chương trình của chính phủ Chẳng hạn, anh Trọng ở tổ 20 chưa nhận được thẻ bảo hiểm y tế cho hộ nghèo do không biết đến loại bảo hiểm này Ngoài ra, vấn đề kế hoạch hóa gia đình cũng cần được chú trọng, khi mà nhiều gia đình ở đây sinh nhiều con mà chưa thực hiện kế hoạch hóa Chính quyền địa phương cần tăng cường tuyên truyền về ý thức kế hoạch hóa gia đình để nâng cao đời sống cho cộng đồng di cư.
KHU TÁI ĐỊNH CƯ PHÚ MẬU
Chính sách hỗ trợ cho dân vạn đò của khu tái định cư Phú Mậu
UBND xã Phú Mậu thông báo rằng chính sách tái định cư cho dân vạn đò sẽ được thực hiện từ tháng 6 năm 2009 đến năm 2010, và chính quyền cam kết sẽ hoàn tất chương trình này muộn nhất vào năm 2015.
Tất cả cư dân di cư đến khu vực này trước đây đều sinh sống tại Vĩ Dạ Họ đã được chuyển lên bờ qua 3 đợt, hiện có 198 hộ đã hoàn tất việc lên bờ, trong khi khoảng 74 hộ vẫn đang chờ theo kế hoạch của chính quyền thành phố Giống như các khu tái định cư khác, cư dân vạn đò tại đây được chính quyền xã cấp đất miễn phí, với diện tích từ 81m² đến 121m², tùy thuộc vào số nhân khẩu trong mỗi hộ.
Hộ gia đình có từ 15 người trở lên sẽ được phép mua thêm một lô đất với mức giá ưu đãi Theo quy định của chính quyền, nếu người dân sử dụng thuyền để mưu sinh, họ có thể tiếp tục sở hữu thuyền sau khi lên bờ Tuy nhiên, nếu thuyền chỉ được sử dụng để ở, họ phải bán thuyền để được cấp đất và nhận hỗ trợ tiền xây nhà Chính quyền cũng hỗ trợ thêm 1 triệu đồng cho mỗi chiếc thuyền được bán.
Chính quyền địa phương triển khai chính sách trợ cấp xây nhà cho dân vạn đò với hai hình thức hỗ trợ Hộ gia đình tự xây nhà theo ý muốn sẽ nhận được 15.000.000đ, trong khi những hộ sống tại chung cư hoặc nhà liền kề không chỉ nhận số tiền này mà còn có thể vay thêm từ nhà nước để bù đắp chi phí, với thời gian trả nợ từ 5 đến 10 năm.
Theo số liệu của chính quyền, trong tổng số 198 hộ, có 109 hộ nghèo với thu nhập dưới 200.000đ/tháng và 33 hộ cận nghèo có thu nhập từ 200.000-300.000đ/tháng Đặc biệt, khoảng 50 hộ đang gặp tình trạng thiếu ăn nghiêm trọng Mặc dù chính quyền đã có chính sách hỗ trợ gạo cho dân vạn đò trong 6 tháng đầu, nhưng các hộ dân đều cho biết họ chưa bao giờ nhận được sự hỗ trợ này.
Anh Bình, người phụ trách văn phòng UBND xã Phú Mậu, cho biết rằng chương trình dạy nghề cho thanh niên tại khu tái định cư đã được khởi động, bao gồm các nghề như thợ điện máy, thợ mộc và nghề sơn mài, với mức giảm 70% học phí cho học sinh phổ thông Tuy nhiên, điều này vẫn chưa đủ để giải quyết tình trạng thất nghiệp và thất học Do đó, họ đang tiến hành điều tra từng hộ gia đình trong khu tái định cư để xác định số lượng thanh niên (16 - 35 tuổi) thất nghiệp và trẻ em bỏ học Sau khi hoàn tất điều tra, họ sẽ mở thêm lớp dạy nghề và lớp học cho những đối tượng này.
Thực trạng của dân vạn đò ở khu tái định cư Phú Mậu sau khi lên bờ
Người dân ở khu tái định cư chủ yếu sống bằng nghề làm thuê như phụ hồ, bốc vác và khai thác cát sạn trên sông, trong khi một số ít còn chạy xe ôm, xích lô hoặc chở du khách tham quan bằng thuyền Hầu hết các hộ gia đình đã bán thuyền, dẫn đến việc ít gia đình còn làm nghề đánh bắt cá Nghề nghiệp của họ không thay đổi nhiều sau khi lên bờ sinh sống, với thu nhập trung bình từ 40.000đ đến 60.000đ/ngày Do ảnh hưởng của thời tiết, thu nhập thường không ổn định, và số nhân khẩu trong mỗi hộ khá đông, từ 5 đến 12 người, khiến việc "chạy ăn từng bữa" trở thành thực tế khó tránh khỏi.
Gia đình ông Lê Văn Vói, 71 tuổi, gồm bảy thành viên, trong đó có hai vợ chồng, hai con trai, một con dâu và hai cháu Hai con trai của ông làm phụ hồ, mỗi người kiếm khoảng 50.000đ/ngày, nhưng khi thời tiết xấu, họ không thể đi làm Ông Vói chia sẻ: “Gia đình tôi chỉ có hai bữa ăn mỗi ngày với rau và cá, thịt thì chưa bao giờ nghĩ đến Khi trời mưa bão, cả nhà chỉ ăn cơm với muối trắng Chúng tôi không mong muốn gì hơn, chỉ cần đủ ăn là đã hài lòng.”
Hầu hết các hộ dân ở đây đều có kế hoạch xây nhà cho tương lai Họ đã tiết kiệm tiền trong thời gian sống trên đò với hy vọng sẽ có cơ hội lên bờ và xây dựng nhà ở trên đất liền Ví dụ, trong suốt 20 năm qua, anh Lê Văn Hưng (42 tuổi) đã nỗ lực để thực hiện ước mơ này.
Anh Hưng, với 6 đứa con, đã tiết kiệm được 45.000.000đ từ thu nhập trung bình dưới 40.000đ/ngày, giúp anh xây dựng một căn nhà sang trọng nhất khu TĐC Tổng chi phí xây dựng nhà là 110.000.000đ, bao gồm 15.000.000đ tiền hỗ trợ, 45.000.000đ tiền tiết kiệm và 50.000.000đ vay mượn với lãi suất 1.000.000đ/tháng.
Nhiều hộ gia đình trong khu vực, như gia đình anh Hưng, phải vay từ 20.000.000đ đến 50.000.000đ để xây nhà và trả lãi hàng tháng Mặc dù họ nỗ lực để hoàn thiện ngôi nhà, nhưng hầu hết các căn nhà ở đây vẫn chưa hoàn chỉnh do thiếu kinh phí Cụ thể, nhiều ngôi nhà chưa có cửa ra vào, cửa sổ; tường thiếu gạch và phải dùng tôn để che tạm; sàn nhà còn chưa được lót gạch.
Sau khi lên bờ, các gia đình gặp nhiều khó khăn tài chính do nợ nần từ việc xây nhà Cuộc sống mới phát sinh thêm nhiều chi phí như tiền điện, nước và xây dựng công trình vệ sinh Hầu hết các gia đình không có kế hoạch cụ thể để trả nợ, và việc thanh toán lãi hàng tháng trở thành gánh nặng lớn.
Tình hình tài chính gia đình ảnh hưởng lớn đến giáo dục và sức khỏe của các thành viên Tình trạng trẻ em thất học và bỏ học rất nghiêm trọng, với nhiều em chỉ học đến lớp 5 rồi phải đi làm để hỗ trợ gia đình Mặc dù chính quyền địa phương đã giảm 70% học phí cho học sinh phổ thông, nhưng các hộ dân vẫn gặp khó khăn vì còn nhiều khoản chi phí khác như sách giáo khoa, tập vở và đồng phục.
Tình trạng thất học của trẻ em, như trường hợp của chị Võ Thị Tám (35 tuổi) với 4 đứa con, cần được giải quyết khẩn cấp.
Chị Tám có bốn đứa con (13 tuổi, 9 tuổi, 6 tuổi và 1 tuổi) nhưng không ai được đi học Chồng chị làm phụ hồ, thu nhập khoảng 50.000đ đến 60.000đ/ngày, trong khi gia đình còn nợ 20.000.000đ từ việc xây nhà, phải trả lãi hàng tháng Đứa con trai 13 tuổi bị bệnh thận, chi phí thuốc men lên tới 700.000đ/tháng, khiến thu nhập không đủ cho việc học của các con Cả gia đình đều mù chữ, cuộc sống khó khăn hơn nhiều hộ nghèo khác, thậm chí họ không biết cách sử dụng thẻ bảo hiểm y tế được cấp Chị Tám chia sẻ: “Tôi biết cần cho con đi học để thoát nghèo, nhưng khả năng của vợ chồng tôi có hạn Tiền thuốc đã hết 700.000đ, con tôi cần thay thận để sống nhưng chưa có tiền phẫu thuật Nguyện vọng duy nhất của tôi là chữa bệnh cho nó, chứ không thể nghĩ đến việc cho con đi học.”
Chúng tôi đã gặp một trường hợp hết sức đặc biệt ở khu vực này, đó là gia đình ông
Võ Văn Dọn, 52 tuổi, sống trong hoàn cảnh nghèo khó như nhiều gia đình khác Trước đây, ông làm nghề đánh cá nhưng sau khi mổ u não, ông không thể tiếp tục làm việc Khi chúng tôi đến thăm, ông vẫn nằm trên ván, trong khi vợ ông cho biết bác sĩ đã yêu cầu ông uống thuốc liên tục trong 2 tháng, nhưng gia đình đã phải ngừng thuốc hai ngày do không có tiền Người kiếm tiền duy nhất trong gia đình là con trai 20 tuổi, làm nghề may mũ với thu nhập 30.000đ/ngày Ông Dọn còn có một con gái 17 tuổi đang học lớp 9, và vợ ông cho biết họ vẫn cho con gái đi học nhờ sự hỗ trợ học phí từ một đôi vợ chồng người Pháp, cùng với một số trường hợp tương tự trong khu vực.
SO SÁNH GIỮA HAI KHU TÁI ĐỊNH CƯ KIM LONG
Sự khác biệt
Sự khác biệt chính giữa hai khu tái định cư là bối cảnh triển khai chính sách di dời Năm 1995, chính quyền TP Huế chuẩn bị hồ sơ để thành phố trở thành thành phố Festival quốc tế, yêu cầu di dời dân vạn đò lên bờ để đáp ứng tiêu chuẩn của UNESCO và đảm bảo an toàn sinh mạng, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống Tuy nhiên, sự hợp tác giữa chính quyền TP và địa phương không chặt chẽ, dẫn đến các chương trình hỗ trợ không đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân Mỗi hộ được cấp 100m² đất mà không tính đến số nhân khẩu, trong khi trung bình mỗi hộ có khoảng 12 người Hỗ trợ tài chính 2-2,5 triệu đồng/hộ không đủ để xây nhà, khiến nhiều hộ phải tái hạ giang hoặc quay trở lại sống trên thuyền, với nguy cơ trở thành người vô gia cư nếu không còn thuyền.
Chính quyền TP đã rút kinh nghiệm và thực hiện chính sách tái định cư nghiêm túc hơn, đặc biệt là tại khu tái định cư Phú Mậu Từ năm 2008, chính quyền bắt đầu di dời dân vạn đò lên khu TĐC, cấp đất từ 81m² đến 121m² cho mỗi hộ, và hộ nào có trên 15 người sẽ được mua thêm một lô đất với giá ưu đãi Ngoài ra, chính quyền cũng cung cấp hai lựa chọn cho dân di cư về hình thức xây nhà Chủ tịch UBND xã Phú Mậu khẳng định rằng sẽ đưa tất cả dân vạn đò lên bờ và sẽ xử lý từng bước một những vấn đề phát sinh.
Trong quá trình điều tra, chúng tôi nhận thấy rằng hai khu tái định cư (TĐC) Phú Mậu và Kim Long có sự khác biệt lớn về đối tượng cư dân Khu TĐC Phú Mậu chỉ dành cho dân vạn đò, trong khi khu TĐC Kim Long cho phép ba nhóm đối tượng sinh sống: dân vạn đò (được cấp đất miễn phí), người dân bị giải tỏa sống ven sông Hương (cũng được cấp đất miễn phí), và dân thành phố (phải mua đất) Sự khác biệt này đã dẫn đến xung đột giữa các nhóm cư dân tại Kim Long trong suốt 5 năm đầu do khác nhau về thói quen sống và trình độ văn hóa.
So với KTĐC Phú Mậu, KTĐC Kim Long có hoạt động từ thiện tích cực hơn, với sự hỗ trợ từ Hiệp hội BRETAGNE của Pháp trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng và tổ chức từ thiện ATAR của Canada cung cấp quần áo và vật dụng cho học sinh Kim Long, nổi tiếng về du lịch, thu hút nhiều tổ chức từ thiện quan tâm đến dân vạn đò và chủ động giúp đỡ họ Mặc dù ở KTĐC Phú Mậu cũng có một số hỗ trợ cá nhân cho con em gia đình vạn đò, nhưng chính quyền địa phương cần nỗ lực hơn để kêu gọi các tổ chức từ thiện đến giúp đỡ, nhằm cải thiện và ổn định cuộc sống cho người dân nơi đây.
Sự tương đồng
Dân vạn đò tại hai khu tái định cư đều vui mừng và hài lòng khi được lên bờ định cư, thoát khỏi môi trường sống nguy hiểm và tồi tệ trước đây.
Trong các cuộc phỏng vấn, người dân vạn đò đều bày tỏ sự hài lòng khi không còn phải lo lắng về mưa bão, điều này giúp họ cảm thấy an tâm hơn Trước đây, những chiếc đò của họ thường xuyên xuống cấp, đối mặt với nguy cơ chìm và vỡ, khiến sinh mạng của họ luôn bị đe dọa Họ cũng rất vui mừng khi được sử dụng nước máy sạch cho sinh hoạt, thay vì phải dùng nguồn nước ô nhiễm do rác thải và chất thải khác.
Nguồn nước tại khu vực vạn đò đã bị ô nhiễm nghiêm trọng, buộc người dân phải sử dụng Họ cũng rất vui mừng khi có thể sử dụng điện sinh hoạt, tuy nhiên, để có điện, các hộ dân phải xin câu nối từ những hộ gần đó với giá cao gấp 4-5 lần so với giá chính thức Điều này không chỉ tốn kém mà còn tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, khi một số hộ dân chỉ dùng thân cây làm cột điện, đặc biệt là trong những ngày mưa to, gió mạnh.
Việc ngăn ngừa hiện tượng tái hạ giang là rất quan trọng và cần được giải quyết nhanh chóng cho cả hai khu tái định cư.
Nhiều hộ gia đình đông nhân khẩu hoặc có nhiều cặp vợ chồng đang đối mặt với nguy cơ tái hạ giang do phải tách hộ mà không có khả năng mua thêm đất Chính phủ cần đưa ra giải pháp phù hợp với thực tế của dân vạn đò để họ không trở lại cuộc sống bấp bênh như trước đây.
Chính phủ đang nỗ lực di dời dân vạn đò lên bờ thông qua việc xây dựng cơ sở hạ tầng tại hai khu tái định cư, bao gồm hệ thống cấp điện, nước, đường sá, trường học và trạm y tế Những nỗ lực này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho dân vạn đò cải thiện và ổn định cuộc sống trên đất liền.
Theo một bài báo, vào năm 2002, UBND TP Huế đã giao nhiệm vụ cho Trung tâm Nghiên cứu và Quy hoạch môi trường đô thị - nông thôn, thuộc Viện Quy hoạch đô thị nông thôn.
Bộ Xây dựng đã khởi động dự án di dời dân vạn đò lên bờ mang tên “Định cư dân vạn đò TP Huế” Tuy nhiên, ông chủ tịch UBND TP Huế cho rằng tên gọi này chưa phản ánh đầy đủ nội dung của dự án, vì vậy ông đã đề xuất điều chỉnh thành “Dự án định cư và giảm nghèo dân vạn đò” Tên dự án sau đó được điều chỉnh thành “Dự án định cư và cải thiện cuộc sống của dân vạn đò” và cuối cùng trở thành “Chương trình tái định cư và ổn định cuộc sống dân vạn đò” Qua quá trình đặt tên, có thể thấy sự kiên trì và quan tâm của chính quyền TP Huế đối với việc di dời dân vạn đò lên bờ định cư.
Theo chỉ đạo của lãnh đạo, trước tiên cần di dời toàn bộ hộ dân vạn đò lên bờ, sau đó tiếp tục giải quyết từng vấn đề phát sinh.
Việc tái định cư và ổn định cuộc sống cho dân vạn đò không chỉ là trách nhiệm của chính phủ, mà còn cần sự nỗ lực từ chính người dân Sự kết hợp giữa chính phủ và ý chí nâng cao đời sống của dân vạn đò là yếu tố quyết định để đạt được mục tiêu của dự án Hơn nữa, sự quan tâm và hỗ trợ từ cộng đồng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện và ổn định cuộc sống của họ.
Mặc dù là sinh viên năm ba ngành Việt Nam học, chúng tôi vẫn còn hạn chế trong việc hiểu biết về cuộc sống thực tế của người Việt Nam Chuyến đi thực tập ở Huế đã giúp chúng tôi có cái nhìn sâu sắc hơn về đời sống của người dân vạn đò Qua các cuộc phỏng vấn, mặc dù gặp khó khăn về thời gian và ngôn ngữ, chúng tôi đã chia sẻ được những niềm vui và nỗi buồn của họ Tất cả người dân vạn đò đều khao khát được lên bờ, và ước mơ này đã dần trở thành hiện thực nhờ nỗ lực của chính phủ Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy rằng những vấn đề còn lại không chỉ là trách nhiệm của chính phủ mà còn là của chính người dân vạn đò và của tất cả chúng ta.
Tại khu tái định cư Phú Mậu, hình ảnh những đứa trẻ chơi đùa với nụ cười tươi tắn là điều bình thường đối với chúng tôi Tuy nhiên, qua phỏng vấn, chúng tôi nhận ra rằng đối với các bậc phụ huynh ở khu vạn đò, đó lại là một nguyện vọng lớn lao trong cuộc sống bấp bênh trên đò.
Trong các cuộc phỏng vấn, câu hỏi cuối cùng của nhóm chúng tôi thường là
Nhiều người được phỏng vấn cho biết gia đình họ không có nguyện vọng gì đặc biệt, chỉ mong đủ ăn Tuy nhiên, câu trả lời của một cậu bé 13 tuổi, con của chị Võ Thị Tám ở KTĐC Phú Mậu, đã để lại ấn tượng sâu sắc Khi được hỏi về ước mơ, em chia sẻ: “Ước mơ của con là trở thành bác sĩ để chữa bệnh cho trẻ em như con.” Em hiểu rõ tình trạng sức khỏe nghiêm trọng của mình, khi cả hai bên thận đều hư hỏng và chỉ có thể sống nhờ vào thuốc Chúng tôi tin rằng, với sự giúp đỡ và quan tâm từ mọi người, ước mơ của em có thể trở thành hiện thực.
Phải chăng, ý thức “sống cùng với nhau” trong xã hội cần thiết hơn bao giờ hết?!
< “Nhà bếp” của dân vạn đò ở trong thuyền>
2 Bảng câu hỏi và thông tin phỏng vấn
1 Nghề nghiệp có gì thay đổi không?
2 Thu nhập có gì khác so với trước đây không?
3 Các chi phí sinh hoạt hằng ngày thế nào?
- Có phát sinh những chi phí khác không?
4 Thuyền của anh chị có bán lại được hay không? Nếu bán thì bán cho ái? Chính phủ có bồi thường không?
5 Bữa ăn hằng ngày có gì thay đổi không?
6 Có tổ chức hay cơ quan nào giúp đỡ không?
7 Những chính sách hỗ trợ của chính quyền địa phương có thay đổi gì không so với trước đây?
8 Nếu có vay tiền từ chính phủ thì cách trả nợ thế nào?
9 Điều kiện học hành của con cái có được cải thiện không? ( ở trường, ở nhà )
10 Ước mơ của các em ở đây là gì?
11 Sau khi lên bờ quan hệ với những người địa phương ở đây như thế nào?
12 Những khó khăn trong quá trình lên bờ là gì? Điều gì là khó khăn nhất?
13 Những khó khăn trong khi sống trên bờ là gì? Có thích nghi được hay không?
14 Các anh chị thấy chính sách của nhà nước hợp lý hay không?
15 Những vấn đề về giấy tờ như hộ khẩu, giấy khai sinh… giải quyết thế nào?
16 Có được hỗ trợ về mặt nghề nghiệp không? Nếu có thì việc dạy nghề, đào tạo nghề thực hiện thế nào?
17 Chính phủ có thực hiện đúng lời hứa khi vận động dân lên bờ không?
- Không thu tiền chuyển quyền sử dụng đất
- Không tính chi phí đầu tư hạ tầng ngoài nhà
- Hỗ trợ gạo trong 6 tháng đầu
18 Nguyện vọng của anh chi/ gia định anh chị là gì?
# H ọ tên Tu ổ i Ngh ề nghi ệ p S ố người trong gia đ ình
Th ờ i gian s ố ng trên v ạn đ ò Th ờ i gian s ố ng trên b ờ
- Không thay đổi nghề nghiệp so với trước đây
- Điều thích nhất khi sống trên bờ : không cần lo lắng khi bão, lũ lụt
- Chính phủ cấp đất và hỗ trợ 15.000.000Đ (nếu tự xây)
- Nếu vào chung cư thì CP hỗ trợ 15.000.000Đ và cho vay số tiền còn lại (trả từng tháng trong vòng 5-10 năm)
- Tổng số dân vạn đò ở đây là 272 hộ, hiện lên bờ được 198 hộ Số hộ còn lại sẽ lên bờ theo kế hoạch của CP
Theo quy định của chính phủ, những người sử dụng thuyền để mưu sinh có thể tiếp tục sở hữu thuyền của mình Tuy nhiên, nếu thuyền chỉ được sử dụng để ở, họ sẽ phải bán thuyền để được cấp đất và nhận hỗ trợ tiền xây nhà.
- Sau khi lên bờ con cái của họ đi học thuận lợi hơn trước đây nhiều
- Phát sinh chi phí nhiều (chủ yếu là tiền xây nhà vệ sinh, nhà tắm, tiền điện nước…)
- Tình hình tài chính của gia đình khó khăn hơn vì phải trả nợ và trả tiền lãi (phần lớn hộ dân di cư phải “chạy ăn từng bữa”)
- CP có giúp học nghề như thợ điện máy, thợ mộc…
- Những chính sách hỗ trợ không thay đổi
- Có khoảng 50 hộ bị thiếu ăn nghiêm trọng
- Thời gian thực hiện chính sách tái định cư cho dân vạn đò là từ 2009 đến
2010 (đến năm 2015 chấm dứt triệt để)
- Dân vạn đò ở Vĩ Dạ di dời đến đây
- CP đưa 2 sự lựa chọn ;
1 Tự xây nhà theo ý của mình thì được hỗ trở 15.000.000Đ
2 Vào chung cư ở thì được hỗ trở 15.000.000 và được vay số tiền còn lại (trả từng tháng trong vòng 5-10 năm)
- Nghề chủ yếu của dân vạn đò là làm thuê, khai thác cát sạn và một số ít làm chở du khách, chạy xe ôm, chạy xích lô…
- Ở đây có khoảng 150 hộ dân vạn đò
- Nghề chủ yếu là khai thác cát sạn và một số ít thì còn đánh bắt cá nên đa số người ở đây vẫn còn sở hữu thuyền
- Đối tượng cho phép sống trong KTĐC này ;
1 Dân vạn đò (được cung cấp đất miễn phí)
2 Dân sống trong khu vực hai bên bờ sông Hương bị giải tỏa (được cung cấp đất miễn phí)
3 Dân TP (phải mua đất)
- Từ năm 1995 chính quyền TP bắt đầu vận động dân vạn đò dơ dời đến khu tái định cư này
CQ thực hiện chính sách dạy nghề cho thanh niên với chế độ ưu đãi, bao gồm việc vừa dạy nghề vừa trả lương Tuy nhiên, nhiều thanh niên không tham gia học tập, dẫn đến việc ý thức của họ làm cho cuộc sống ngày càng nghèo khó hơn.
1 Lê Văn Hưng (42tuổi, nam)
- Có 6 đứa con, sống chung một nhà
- Anh làm đánh cá và vợ anh đi bán cá
- Thu nhập bình thường 40.000-45.000đ (không ổn định)
- 2 người con lớn đang học sơn mài (5tháng đầu thì chỉ học còn sau đó thì vừa học vừa có lương – 30.000đ /ngày)
- 2 đứa con kế tiếp hết học lớp 5 là nghỉ học đang ở nhà chờ xin việc làm
- 2 đứa cuối đang đi học (500.000đ/ năm)
- Đã lên bờ được 5 tháng rồi
Tự vay 50.000.000đ (tiền lãi 1.000.000đ/tháng)
Hỗ trợ 15.000.000đ Tiền để dành 45.000.000đ (mất hơn 20năm)
- Có bảo hiểm y tế cho hộ nghèo
- Không có kế hoạch cụ thể cho việc trả nợ