Luận văn thạc sĩ Quản lý công: Quản lý nhà nước của Bộ giao thông vận tải về trật tự an toàn giao thông

Trong lĩnh vực Công Nghệ Thông Tin nói riêng, yêu cầu quan trọng nhất của người học đó chính là thực hành. Có thực hành thì người học mới có thể tự mình lĩnh hội và hiểu biết sâu sắc với lý thuyết. Với ngành mạng máy tính, nhu cầu thực hành được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, trong điều kiện còn thiếu thốn về trang bị như hiện nay, người học đặc biệt là sinh viên ít có điều kiện thực hành. Đặc biệt là với các thiết bị đắt tiền như Router, Switch chuyên dụng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

/

BỘ NỘI VỤ ./

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN HUỲNH THÚY HẰNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI VỀ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI – NĂM 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

/

BỘ NỘI VỤ ./

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN HUỲNH THÚY HẰNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI VỀ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS HỒ ÁNH SÁNG

HÀ NỘI – NĂM 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan luận văn này là do tự bản thân thực hiện và không sao chép các công trình nghiên cứu của người khác để làm sản phẩm của riêng mình Các thông tin thứ cấp sử dụng trong luận văn là có nguồn gốc và được trích dẫn

rõ ràng Tác giả hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính xác thực và nguyên bản của luận văn

Tác giả

Nguyễn Huỳnh Thúy Hằng

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tác giả xin được trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô trong bộ môn, Phòng đào tạo sau đại học – Học viện Hành chính quốc gia, thầy giáo TS Hồ Ánh Sáng – Người đã trực tiếp hướng dẫn tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn Thầy

đã giúp đỡ tôi trong việc tiếp cận với công tác quản lý an toàn giao thông tại Bộ GTVT và các nguồn tài liệu sát với thực tế, hướng dẫn phương pháp nghiên cứu và động viên tôi vượt qua những khó khăn để hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô giáo giảng dạy chương trình cao học chuyên ngành “Quản lý công” đã truyền dạy cho tôi những kiến thức quý báu, hữu ích giúp tôi nâng cao kiến thức bổ ích áp dụng trong công việc, cuộc sống và quá trình nghiên cứu hiện nay cũng như trong tương lai của mình

Xin cảm ơn các đồng chí Lãnh đạo của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam

và các phòng ban liên quan đã tạo điều kiện để tôi nghiên cứu, phục vụ hữu ích cho quá trình viết luận văn

Xin cảm ơn các bạn lớp Thạc sỹ Quản lý công – Học viện Hành chính quốc gia đã giúp đỡ tôi hoàn thành công trình nghiên cứu quan trọng này Đây là những bước đi quan trọng đầu tiên trong quá trình nghiên cứu khoa học của bản thân để tôi

có thể tiếp tục thực hiện trong tương lai./

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TNGT : Tai nạn giao thông

KT-XH : Kinh tế - xã hội

GTVT : Giao thông vận tải

TS : Tiến sĩ

CSGT : Cảnh sát giao thông

ATGT : An toàn giao thông

QLNN : Quản lý nhà nước

TTKS : Tuần tra kiểm soát

XLVP : Xử lý vi phạm

GTĐB : Giao thông đường bộ

WEF : Diễn đàn kinh tế thế giới

ETI : Enabling Trade Index

HTGT : Hạ tầng giao thông

GPLX : Giấy phép lái xe

WTO : Tổ chức thương mại thế giới

UTGT : Ùn tắc giao thông

ĐKV : Đăng kiểm viên

TTĐK : Trung tâm đăng kiểm

KHCN : Khoa học – công nghệ

CSDL : Cơ sở dữ liệu

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ

Bảng:

Bảng 2.1: Thống kê mạng lưới đường bộ Việt Nam 60

Bảng 2.2: Cấp kỹ thuật quốc lộ phân theo địa hình 61

Bảng 2.3: So sánh phân cấp mạng lưới ĐB 63

Bảng 2.4 Nhiệm vụ cưỡng chế giao thông 67

Biểu đồ: Biểu đồ 3.1: Mạng lưới đường bộ Việt Nam 42

Biểu đồ 3.2: Tình hình ùn tắc giao thông đường bộ 44

Hình vẽ: Hình 2.1: Biểu đồ TNGT ĐB giai đoạn 2000-2013 46

Hình 2.2: TNGT trên 100.000 dân 46

Hình 2.3: TNGT trên 10.000 phương tiện 47

Hình 2.4: Tỷ lệ số người chết do TNGT trên 10.000 phương tiện 47

Hình 2.5: TNGT theo phương tiện giai đoạn 2017 – 2011 48

Hình 2.6: TNGT theo nguyên nhân 49

Hình 2.7: Phân tích nguyên nhân TNGT ĐB của Mỹ và Anh 50

Hình 2.8: Tỷ lệ TNGT theo loại hình giao thông năm 2016 60

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 8

1.1 Giao thông đường bộ và trật tự an toàn giao thông đường bộ 8

1.1.1 Khái niệm giao thông đường bộ 8

1.1.2 Khái niệm và đặc điểm trật tự an toàn giao thông đường bộ 9

1.1.3 Ý nghĩa của việc đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ 10

1.2 Quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông đường bộ 12

1.2.1 Khái niệm 12

1.2.2 Đặc điểm quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ 17

1.2.3 Vai trò của quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ 21 1.2.4 Nguyên tắc quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ 27 1.3 Nội dung quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ 29

1.3.1 Xây dựng quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển giao thông đường bộ; xây dựng và chỉ đạo thực hiện chương trình quốc gia về an toàn giao thông đường bộ 30

1.3.2 Xây dựng và hoàn thiện pháp luật giao thông đường bộ và các lĩnh vực khác của pháp luật có liên quan 30

1.3.3 Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ 31

1.3.4 Tổ chức quản lý, bảo trì, bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ 32

1.3.5 Công tác đăng kiểm phương tiện 32

1.3.6 Công tác đào tạo và cấp giấy phép lái xe 33

1.3.7 Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ về giao thông đường bộ; đào tạo cán bộ và công nhân kỹ thuật giao thông đường bộ 33

1.3.8 Hoạt động Thanh tra giao thông 34

1.3.9 Hợp tác quốc tế về quản lý trật tự, an toàn giao thông đường bộ 34

1.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ của một số nước 34

1.4.1 Nhật Bản 34

1.4.2 Trung Quốc 35

1.4.3 Singapo 36

1.4.4 Hàn Quốc 37

1.4.5 Những giá trị tham khảo đối với Việt Nam 38

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 40

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 41

2.1 Thực trạng an toàn giao thông đường bộ ở nước ta 41

2.1.1 Đặc điểm tình hình giao thông đường bộ 41

2.1.2 Tình hình ùn tắc giao thông, tai nạn giao thông và vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ 43

2.1.3 Tổ chức bộ máy cơ quan hành chính nhà nước về đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ 51

2.2 Phân tích thực trạng quản lý nhà nước của Bộ Giao thông vận tải về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở nước ta 53

2.2.1 Xây dựng quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển giao thông đường bộ; xây dựng và chỉ đạo thực hiện chương trình quốc gia về an toàn giao thông đường bộ 53

2.2.2 Xây dựng và hoàn thiện pháp luật giao thông đường bộ và các lĩnh vực khác của pháp luật có liên quan 55

2.2.3 Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ 56

2.2.4 Tổ chức quản lý, bảo trì, bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ 59

2.2.5 Công tác đăng kiểm phương tiện 63

2.2.6 Công tác đào tạo và cấp giấy phép lái xe 64

2.2.7 Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ về giao thông đường bộ; đào tạo cán bộ và công nhân kỹ thuật giao thông đường bộ 65

2.2.8 Hoạt động Thanh tra giao thông 66

2.2.9 Hợp tác quốc tế về quản lý trật tự, an toàn giao thông đường bộ 68

2.3 Đánh giá chung thực trạng quản lý nhà nước của Bộ Giao thông vận tải về trật tự an toàn giao thông đường bộ 71

2.3.1 Những kết quả đạt được 71

2.3.2 Những hạn chế 72

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế

75

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 77

CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI VỀ

TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 78

3.1 Quan điểm hoàn thiện quản lý nhà nước của Bộ giao thông vận tải về trật tự an toàn giao thông đường bộ 78

3.1.1 Quan điểm 78

3.1.2 Mục tiêu 78

3.1.3 Định hướng chiến lược 81

3.2 Giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước của Bộ Giao thông vận tải về trật tự an toàn giao thông đường bộ 82

3.2.1 Xây dựng chiến lược, quy hoạch, đề án, thể chế về lĩnh vực đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ 83

3.2.2 Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật để nâng cao ý thức bộ máy nhà nước, cộng đồng về an toàn giao thông đường bộ 84

3.2.3 Hoàn thiện tổ chức bộ máy thực hiện quản lý nhà nước về bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ (sắp xếp, kiện toàn tổ chức; bồi dưỡng đào tạo cán bộ; luân chuyển, bổ nhiệm, tăng cường cán bộ quản lý nhà nước ) 87

3.2.4 Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong quản lý nhà nước về bảo đảm an toàn giao thông đường bộ 89

3.2.5 Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ trong tình hình mới 90

3.2.6 Nâng cao công tác quản lý phương tiện và người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ 94

3.2.7 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong hoạt động an toàn giao thông đường bộ 95

3.2.8 Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong quản lý nhà nước về an toàn giao thông đường bộ 96

KẾT LUẬN 100

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101 PHỤ LỤC

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn (tính cấp thiết của đề tài luận văn)

Trong nhiều năm qua, được sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, việc triển khai hiệu quả công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông của Chính phủ, các Bộ ngành

và hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương đã đạt được nhiều kết quả tích cực với nhiều chủ trương, giải pháp và kế hoạch triển khai hiệu quả như Chỉ thị 18-CT/TW ngày 04/9/2012 của Ban Chấp hành Trung ương về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và khắc phục ùn tắc giao thông; Nghị quyết số 88/NQ-CP ngày 24/8/2011 của Chính phủ về tăng cường thực hiện một số giải pháp trọng tâm bảo đảm trật tự an toàn giao thông; Nghị quyết 16/2008/NQ-CP về từng bước khắc phục

ùn tắc giao thông tại Thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh; Nghị quyết số 32/2007/NQ-CP của Chính phủ về một số giải pháp cấp bách kiềm chế tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông; Quyết định 1586/QĐ-TT ngày 24/10/2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 … Ngoài ra, cần phải kể đến sự vào cuộc quyết liệt của các Bộ ngành chức năng từ Trung ương tới địa phương, các

tổ chức chính trị xã hội, mọi tầng lớp nhân dân trong việc tuyên truyền, nghiêm túc triển khai các quy định pháp luật về đảm bảo trật tự an toàn giao thông đã đóng góp phần quan trọng vào hiệu quả công tác này trong nhiều năm qua Tình hình trật tự,

an toàn giao thông có chuyển biến, tai nạn giao thông được kiềm chế, giảm về số

vụ, số người chết và số người bị thương

Tuy nhiên, kết quả kiềm chế và giảm tai nạn giao thông chưa bền vững, số người chết, bị thương do TNGT vẫn ở mức cao và còn tiềm ẩn nguy cơ gia tăng, tai nạn giao thông, đặc biệt là những tai nạn nghiêm trọng trên đường bộ vẫn diễn biến phức tạp Xuất hiện nhiều bất cập cản trở sự phát triển hạ tầng giao thông như: hệ thống quốc lộ chưa được kết nối thông suốt, còn nhiều tuyến quốc lộ chưa được đầu

tư nâng cấp, đã xuất hiện nhiều nút thắt trên các tuyến giao thông huyết mạch; giao thông đô thị còn nhiều yếu kém, ùn tắc giao thông tại các thành phố lớn thường

2

xuyên xảy ra; tình trạng chở quá tải trọng gây hư hỏng kết cấu hạ tầng vẫn diễn ra nhức nhối là nguy cơ gia tăng tai nạn giao thông; quản lý nhà nước về giao thông, trong đó có quản lý vận tải hành khách, hàng hóa còn yếu kém và chưa quyết liệt; tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực trong bộ phận cán bộ thực thi chức năng như cán

bộ thực hiện tuần tra, kiểm soát, cán bộ đăng kiểm diễn ra ngày càng tinh vi, khó kiểm soát; điều kiện đảm bảo an toàn giao thông còn chưa được quan tâm đầu tư, kiểm tra, giám sát thường xuyên cũng khiến tình hình an toàn giao thông trở nên phức tạp Những tồn tại yếu kém nêu trên làm cho tình hình đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ mặc dù đã được kiềm chế nhưng vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro gia tăng tai nạn giao thông trên 3 tiêu chí và ùn tắc giao thông, ảnh hưởng tới đời sống của người dân và phần nào cản trở tốc độ phát triển KT-XH đất nước

Để giải quyết các tồn tại, hạn chế nêu trên, Bộ GTVT đã chủ động, tích cực phối hợp với các ban ngành Trung ương và địa phương đưa ra nhiều giải pháp đồng

bộ, quyết liệt, đột phá và tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác đảm bảo trật tự

an toàn giao thông đường bộ Tuy nhiên, các giải pháp vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện để cải thiện mạnh mẽ hơn nữa Vì thế việc nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về lĩnh vực đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông, đánh giá đúng nguyên nhân và đưa ra giải pháp trước mắt, lâu dài vừa là đòi hỏi khách quan, cấp thiết, vừa là nhiệm vụ cấp bách của hệ thống chính trị, mà vai trò trung tâm là bộ máy thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về an toàn giao thông từ trung ương tới địa phương

Nhằm đưa ra các giải pháp thiết thực, cụ thể để điều chỉnh kịp thời các chủ thể, phương tiện tham gia giao thông phù hợp với tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nước; đồng thời tăng cường hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước trong việc đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông, việc nghiên cứu đề tài: “Quản lý nhà nước của Bộ giao thông vận tải về trật tự an toàn giao thông đường bộ” có ý nghĩa cấp thiết cả về mặt

lý luận và thực tiễn

3

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Tìm hiểu tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài: “Quản lý nhà nước của

Bộ giao thông vận tải về trật tự an toàn giao thông đường bộ”, các nhà khoa học tiếp cận theo nhiều cách, với những cấp độ khác nhau Trong đó đáng chú ý như:

- Báo cáo về Chiến lược phát triển Giao thông đường bộ đến năm 2020 – Tầm nhìn 2030 trình Chính phủ phê duyệt

- Cuốn sách về “Giải pháp hoạt động triển khai và sử dụng hệ thống giám

sát, xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ của lực lượng Cảnh sát giao thông”, Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội năm 2012 của tập thể tác giả: TS

Nguyễn Quang Nghĩa (Chủ biên) và các cộng sự đã tập trung phân tích, làm rõ những nội dung sau:

Nhận thức cơ bản về triển khai và sử dụng hệ thống giám sát, xử lý vi phạm TTATGT đường bộ của lực lượng CSGT, các yêu cầu cơ bản của việc triển khai và

sử dụng hệ thống giám sát, xử lý vi phạm trật tự an toàn GTĐB của lực lượng CSGT; quy định pháp lý về việc triển khai và sử dụng hệ thống giám sát, xử lý vi phạm trật tự an toàn GTĐB của lực lượng CSGT đường bộ Thực trạng triển khai và

sử dụng hệ thống giám sát, xử lý vi phạm trật tự an toàn GTĐB của lực lượng CSGT Đề xuất giải pháp triển khai và sử dụng hệ thống giám sát, xử lý vi phạm trật tự an toàn GTĐB của lực lượng CSGT

- Cuốn sách “Trật tự, an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn 5 thành phố

trực thuộc Trung ương - Thực trạng và giải pháp”, Nhà xuất bản Công an nhân dân,

Hà Nội năm 2014 của tập thể tác giả: Đại tá, PGS,TS Phạm Đình Xinh; Thượng tá, ThS Phùng Xuân Hào; Thiếu tá, TS Lê Huy Trí; Đại úy, TS Nguyễn Thành Trung; Đại úy, ThS Đặng Đức Minh; Trung úy, ThS Nguyễn Đức Khiêm; Trung

úy, ThS Nguyễn Thế Anh và cán bộ Trung tâm Nghiên cứu ATGT, Học viện Cảnh sát nhân dân đã tập trung phân tích, làm rõ những nội dung sau:

Tình hình trật tự an toàn GTĐB và công tác đảm bảo trật tự an toàn GTĐB trên địa bàn 5 thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn 2011-2013, gồm: tình hình đặc điểm liên quan đến trật tự an toàn GTĐB; hoạt động triển khai các biện pháp đảm bảo trật tự an toàn GTĐB và rút ra những nhận xét, đánh giá về tình hình trật tự an toàn GTĐB và công tác đảm bảo trật tự an toàn GTĐB trên địa bàn 5