Trong lĩnh vực Công Nghệ Thông Tin nói riêng, yêu cầu quan trọng nhất của người học đó chính là thực hành. Có thực hành thì người học mới có thể tự mình lĩnh hội và hiểu biết sâu sắc với lý thuyết. Với ngành mạng máy tính, nhu cầu thực hành được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, trong điều kiện còn thiếu thốn về trang bị như hiện nay, người học đặc biệt là sinh viên ít có điều kiện thực hành. Đặc biệt là với các thiết bị đắt tiền như Router, Switch chuyên dụng
Trang 1NGUYỄN NGỌC SƠN
CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG
VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN CỦA NGƯỜI BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP
ĐANG ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ
TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA NAM ANH,
TỈNH BÌNH DƯƠNG, NĂM 2019
LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG
HÀ NỘI – 2019
Trang 2KHOA: KHOA HỌC SỨC KHỎE
BỘ MÔN: Y TẾ CÔNG CỘNG
NGUYỄN NGỌC SƠN CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG
VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN CỦA NGƯỜI BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP
ĐANG ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA NAM ANH,
TỈNH BÌNH DƯƠNG, NĂM 2019
Chuyên ngành: Y TẾ CÔNG CỘNG
Mã số: 8 72 07 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS.BS Trần Văn Hưởng
HÀ NỘI – 2019
Trang 3LỜI CÁM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau Đại học cùng toàn thể các Thầy, Cô trường Đại học Thăng Long đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, rèn luyện, tu dưỡng và bồi dưỡng kiến thức khi là học viên theo học tại trường
Tôi xin trân trọng cám ơn quý Thầy, Cô bộ môn Y tế công cộng trường Đại học Thăng Long đã trang bị cho tôi kiến thức, đạo đức nghề nghiệp, phương pháp nghiên cứu và tư duy khoa học
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS.Trần Văn Hưởng, đã nhiệt tình hướng dẫn và định hướng tôi về xác định vấn đề nghiên cứu đến xây dựng luận văn tốt nghiệp
Xin cám ơn quý người bệnh tại Bệnh viện Nam Anh đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình thu thập số liệu
Đặc biệt, tôi xin kính gửi lời cám ơn sâu sắc đến gia đình của tôi đã chia sẻ những khó khăn và giành cho tôi những tình cảm chăm sóc quý báu để tôi hoàn tất luận văn này
Bình Dương, ngày … tháng … năm 2019
HỌC VIÊN
Nguyễn Ngọc Sơn
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Kính gửi:
- Phòng Đào tạo Sau đại học Trường Đại học Thăng Long;
- Bộ môn Y tế công cộng Trường Đại học Thăng Long;
- Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp
Tên tôi là: Nguyễn Ngọc Sơn
Học viên: Lớp Cao học YTCC6.BD, chuyên nghành Y tế công cộng Trường Đại học Thăng Long
Mã Học viên: C01010
Tôi xin cam đoan các số liệu trong luận văn này là có thật và kết quả hoàn toàn trung thực, chính xác, chưa có ai công bố dưới bất kỳ hình thức nào
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này
Bình Dương, ngày … tháng … năm 2019
HỌC VIÊN
Nguyễn Ngọc Sơn
Trang 5MỤC LỤC
1.1 Khái niệm về tăng huyết áp 3 1.2 Phân độ tăng huyết áp: 4 1.3 Tình hình và gánh nặng bệnh tăng huyết áp trên thế giới và ở Việt Nam 5
1.4 Tăng huyết áp và chất lượng cuộc sống 6 1.5 Tuân thủ điều trị tăng huyết áp 7
1.7 Đo lường chất lượng cuộc sống 11 1.8 Nghiên cứu về chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết áp trên thế
1.8.1 Nghiên cứu về chất lượng cuộc sống của người bệnh trên thế giới 12 1.8.2 Nghiên cứu về chất lượng cuộc sống của người bệnh tại Việt Nam 13 1.9 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống 16 1.10 Giới thiệu về bệnh viện Nam Anh tỉnh Bình Dương 17
2.1 Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu 18
Trang 62.1.3 Thời gian nghiên cứu 18 2.2 Phương pháp nghiên cứu 18
2.3 Các biến số, chỉ số nghiên cứu và tiêu chí đánh giá 20 2.4 Phương pháp thu thập thông tin 31
2.4.2 Quá trình thu thập thông tin và sơ đồ nghiên cứu 32 2.5 Phân tích và xử lý số liệu 33 2.6 Sai số và biện pháp hạn chế sai số 35
2.7 Đạo đức trong nghiên cứu 35 2.8 Hạn chế của nghiên cứu 36
3.1 Các đặc điểm của đối tượng nghiên cứu 37
3.1.3 Quá trình bệnh và tuân thủ điều trị tăng huyết áp 38 3.2 Chất lượng cuộc sống theo thang đo WHOQoL-BREF 41 3.2.1 Điểm chất lượng cuộc sống theo từng nội dung 41 3.2.2 Chất lượng cuộc sống và tình trạng sức khỏe 42 3.2.3 Điểm chất lượng cuộc sống theo từng lĩnh vực 43 3.3 Một số yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết
3.4 Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến giữa điểm CLCS với đặc điểm xã hội 50
Trang 74.1 Một số đặc điểm của đối tượng nghiên cứu 53
4.1.3 Đặc điểm về quá trình bệnh và tuân thủ điều trị 56 4.2 Chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết áp 58 4.3 Một số yếu tố liên quan giữa chất lượng cuộc sống với đặc điểm dân số xã hội, thói quen sinh hoạt, tuân thủ chế độ ăn 60
1 Điểm số chất lượng cuộc sống 63
2 Một số yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống 63
Trang 8DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
TIẾNG VIỆT
TIẾNG ANH
(Hiệp hội tim mạch Hoa Kỳ)
(Chỉ số khối cơ thể) DASH Dietary Approaches to Stop Hypertension
(Chế độ ăn ngăn ngừa tăng huyết áp)
(Số năm sống điều chỉnh theo bệnh tật)
Trang 9LSD Low Sodium Diet
(Chế độ ăn giảm muối)
(Bệnh không lây)
(Tổ chức Y tế Thế giới) WHOQoL-100 WHO Quality of life Abbreviated - 100
(Bộ câu hỏi đánh giá chất lượng cuộc sống của Tổ chức Y tế Thế giới)
WHOQoL-BREF WHO Quality of life Abbreviated
(Bộ câu hỏi đánh giá chất lượng cuộc sống rút gọn của Tổ chức Y tế Thế giới)
Trang 10DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1 1 Phân loại tăng huyết áp theo WHO-ISH, khuyến cáo của Hội Tim mạch Việt Nam năm 2010 và hướng dẫn của Bộ Y tế [3], [43] 4 Bảng 1 2 Phân độ tăng huyết áp theo AHA/ASA 2017 [38] 4 Bảng 2.1 Định nghĩa, phân loại và phương pháp thu thập các biến số 20-25 Bảng 2.2 Các biến số của thang đo tuân thủ chế độ ăn 26 Bảng 2.3 Định nghĩa, phân loại và phương pháp thu thập các biến thói quen sinh hoạt 28-30 Bảng 2.4 Định nghĩa, phân loại và phương pháp thu thập các biến kết cuộc 31 Bảng 3.1 Các đặc điểm dân số xã hội của đối tượng nghiên cứu 37
Bảng 3.1 Các đặc điểm dân số xã hội của đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2 Đặc điểm thói quen sinh hoạt của đối tượng nghiên cứu 38 Bảng 3.3 Đặc điểm quá trình bệnh và tuân thủ điều trị tăng huyết áp của đối tượng nghiên cứu 39 Bảng 3.4 Điểm chất lượng cuộc sống theo từng nội dung của thang đo
WHOQoL- BREF 41 Bảng 3.5 Điểm chất lượng cuộc sống và tình trạng sức khỏe tự đánh giá 42 Bảng 3.6 Điểm chất lượng cuộc sống theo lĩnh vực 43 Bảng 3.7 Một số đặc điểm dân số học liên quan đến chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết áp 44 Bảng 3.8 Một số thói quen sinh hoạt liên quan đến chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết áp 47 Bảng 3.9 Một số đặc điểm tuân thủ điều trị liên quan đến chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết áp 49 Bảng 3.10 Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính đa biến giữa điểm CLCS với đặc điểm xã hội 50
Trang 11Bảng 4.1 So sánh điểm chất lượng cuộc sống với các nghiên cứu trước 59
Trang 12ĐẶT VẤN ĐỀ
Tăng huyết áp là một trong những bệnh mạn tính phổ biến nhất trên thế giới với tần suất mắc bệnh cao ở nhiều khu vực Tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng ngày càng gia tăng, đặc biệt ở các nước có thu nhập thấp và trung bình Theo thống kê của Tổ chức y tế thế giới (WHO), năm 2000 ước tính có 972 triệu người tăng huyết áp Trong đó có 333 triệu người thuộc các nước phát triển,
639 triệu người thuộc các nước đang phát triển Đến năm 2015, ước tính có 1,13 tỉ người mắc bệnh, dự đoán đến năm 2025 sẽ tăng thêm 25% [25] Tỷ lệ mắc tăng huyết áp cao nhất ở Châu Phi chiếm 46%, thấp nhất ở châu Mỹ 35% Đến năm 2008, các nước thu nhập thấp tỷ lệ tăng huyết áp chiếm khoảng 35%
so với các nước thu nhập cao và trung bình [52]
Tăng huyết áp đã và đang trở thành một trong những vấn đề của sức khỏe cộng đồng được quan tâm nhất hiện nay và là một trong những gánh nặng bệnh tật toàn cầu [18] Tại Mỹ, chi phí của chính phủ cho bệnh tăng huyết áp mỗi năm lên đến 46 tỉ đô la, các chi phí này bao gồm các chi phí dịch vụ chăm sóc sức khỏe, thuốc điều trị huyết áp cao và ngày nghỉ làm việc [22] Tại Việt Nam, theo báo cáo của Bộ y tế, tỷ lệ tử vong do các bệnh tim mạch chiếm 33% tổng số các trường hợp tử vong năm 2012, 16,5% tổng số năm sống mất đi do
tử vong sớm và 7,3% tổng số năm sống điều chỉnh theo bệnh tật (DALY: Disability Adjusted Life Years) mất đi năm 2010 Tăng huyết áp là nguyên nhân rất quan trọng gây ra bệnh tim mạch [2] Không những gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đe dọa tính mạng dẫn đến tử vong, tăng huyết áp còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh, làm suy yếu chất lượng cuộc sống về cả thể chất lẫn tinh thần [7], [38], [45], [50] Vì vậy,
để cải thiện và nâng cao sức khỏe cho người bệnh tăng huyết áp không chỉ đơn thuần tuân thủ điều trị nhằm hạ trị số huyết áp để đạt huyết áp mục tiêu, làm giảm các yếu tố nguy cơ tim mạch, phòng ngừa và điều trị các tổn thương cơ quan đích, mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết áp
Trang 13[16] Do đó, lĩnh vực chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết áp đang dành được sự quan tâm rất lớn của các nhà nghiên cứu khoa học
Năm 1991, Tổ chức y tế thế giới (WHO) đã bắt triển khai dự án Chất lượng cuộc sống (WHOQoL) cùng với đó là sự ra đời của bộ công cụ WHOQoL-BREF với mục đích đo lường chất lượng cuộc sống trên 4 lĩnh vực: sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, quan hệ xã hội, môi trường sống [47] Bộ công cụ trên đã được Tổ chức y tế thế giới (WHO) phát triển miễn phí (năm 2002) và được thử nghiệm ở nhiều quốc gia trên thế giới với nhiều lĩnh vực khác nhau [19], [20], [37] Tại Việt Nam, các nghiên cứu về chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết áp dựa vào bộ công cụ WHOQoL-BREF cũng
đã được tiến hành [4], [11], [30] Tuy nhiên chưa có nghiên cứu nào đưa ra mối liên quan giữa việc tuân thủ điều trị nói chung và chế độ ăn nói riêng đến điểm trung bình của chất lượng cuộc sống Và đa số các nghiên cứu đều giới hạn độ tuổi của đối tượng tham gia (> 50 tuổi), trong khi độ tuổi mắc tăng huyết áp đang ngày càng trẻ hóa Vì vậy, nghiên cứu này sẽ tiến hành trên tất cả các người bệnh tăng huyết áp đang điều trị ngoại trú tại bệnh viện đa khoa Nam Anh Với mong muốn đánh giá chất lượng cuộc sống và khảo sát một số yếu tố
của người bệnh đến chất lượng cuộc sống, đề tài “Chất lượng cuộc sống và một số yếu tố liên quan của người bệnh tăng huyết áp đang điều trị ngoại trú tại bệnh viện đa khoa Nam Anh, tỉnh Bình Dương năm 2019” được
thực hiện với 2 mục tiêu sau:
1 Đánh giá chất lượng cuộc sống của người bệnh tăng huyết áp đang điều trị ngoại trú tại bệnh viện đa khoa Nam Anh, tỉnh Bình Dương năm
2019
2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống người bệnh được nghiên cứu