MỤC LỤCCÁC CHỮ VIẾT TẮT ACD Advanced Call Distribution Hệ thống phân bố cuộc gọi nâng caoACP Advanced Command Post Vị trí chỉ huy di động hiện đại ACR Advanced Call Routing Hệ thống định
Trang 1BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ VÀ TƯ VẤN PHÁT TRIỂN MẠNG LƯỚI CẤP CỨU TRƯỚC BỆNH
VIỆN TẠI HÀ NỘI, VIỆT NAM
Tháng 5/2019
Trang 2MỤC LỤC
CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ACD Advanced Call Distribution Hệ thống phân bố cuộc gọi nâng caoACP Advanced Command Post Vị trí chỉ huy (di động) hiện đại
ACR Advanced Call Routing Hệ thống định tuyến cuộc gọi nâng caoBLS Basic Life Support Hồi sinh tim phổi cơ bản
CCS Casualty Clearing Station Trạm xử lý thương vong
CPR Cardio Pulmonary Resuscitation Hồi sinh tim phổi
CTI Computer Telephony Integration Hệ thống tích hợp điện thoại và máy tínhDCH Dispatch Center of Hanoi Trung tâm điều phối cấp cứu Hà Nội
EFT Equivalent Full Time Tương tương (làm việc) toàn thời gianEMS Emergency Medical Services Cấp cứu trước bệnh viện
GIS Geographic Information System Hệ thống thông tin địa lý
GPS Geographic positioning System Hệ thống định vị địa lý
ICU Intensive Care Unit Khoa Hồi sức tích cực
IDC International Diseases Classification Xếp loại bệnh tật Quốc tế
MICU Mobile Intensive Care Unit Xe hồi sức cấp cứu di động
MRA Medical Regulation Assistant Nhân viên hỗ trợ điều phối y khoa
PR Physician Regulator Bác sĩ điều phối y khoa
RCS Recording Call System Hệ thống ghi âm cuộc gọi
VIS Vocal Interactive Server Máy chủ tương tác giọng nói
Trang 3DANH SÁCH NHÓM CHUYÊN GIA AP - HP
Khảo sát đánh giá và lập báo cáo:
Christophe HODEE, Giám đốc kinh doanh, AP-HP International
Gs Claude LAPANDRY, Giám đốc danh dự SAMU 93, Chuyên gia về Hệ thống cấp cứu, AP-HP
Bs Cécile URSAT, Bệnh viện SAMU 92, Chuyên gia về Hệ thống cấp cứu, AP-HP
Xem báo cáo:
Gs Didier HOUSSIN, Chủ tịch AP-HP International
Sanaa TAHIR, Giám đốc dự án, AP-HP International
Trang 5CHƯƠNG 1: NHU CẦU CẤP CỨU TRƯỚC BỆNH VIỆN CỦA HÀ NỘI
A NHU CẦU CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỦA HÀ NỘI
lệ tử vong bà mẹ giảm từ 233 xuống còn 54 trường hợp trên 100.000 ca sinh sống trongcùng thời kỳ Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh giảm từ 44,4 xuống còn 14,7 trường hợp trên 1.000
ca sinh sống
Những cải thiện về sức khỏe là do sự phát triển của hệ thống y tế Tuy nhiên, những cải tiếnnày đang gặp thách thức bởi mô hình cuôc sống hiện đại và sự gia tăng các bệnh không lâynhiễm
Các nguyên nhân chính gây tử vong ở Việt Nam được thể hiện trong bảng 2:
Bảng 2: Các nguyên nhân tử vong năm 2012 6
Trang 7Đột quỵ (21,7%) và bệnh thiếu máu cơ tim (7%) chiếm gần 1/3 tổng số các ca tử vong trêntoàn quốc Một số nguyên nhân gây tử vong có thể tránh được, như tai nạn giao thông đang
có xu hướng tăng lên, với hơn 21.000 ca tử vong mỗi năm Các nguyên nhân này có thểgiảm được
Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, hệ thống y tế Việt Nam vẫn phải đối mặtvới nhiều thách thức Quá trình chuyển đổi dịch tễ học đang diễn ra nhanh chóng, có ý nghĩađối với chính sách y tế công cộng Trong bối cảnh tiếp tục gia tăng và chưa có dấu hiệugiảm của các bệnh truyền nhiễm, hệ thống y tế sẽ cần phải được điều chỉnh lại để giải quyếtnhững thách thức liên tục của bệnh truyền nhiễm đồng thời với sự gia tăng tỷ lệ mắc cácbệnh không lây nhiễm cần chăm sóc lâu dài Ở Việt Nam, sự chuyển đổi dịch tễ học có đặctrưng là gánh nặng hàng đầu do các bệnh mãn tính như bệnh tim mạch, bệnh tiểu đường,ung thư và bị thúc đẩy do việc sử dụng rượu (44%) và hút thuốc ở nam giới (46%) Một đặctrưng duy nhất ở Việt Nam là tỷ lệ đột quỵ cao ở các nhóm trẻ và tỷ lệ này có thể quan trọnghơn ở Hà Nội
Một thách thức khác cho sự phát triển của thành phố Hà Nội là ô nhiễm không khí Đây làvấn đề lớn ảnh hưởng tới sự hấp dẫn và sự phát triển bền vững của Thành phố
6 Danh sách các bệnh viện công, bệnh viện tư, phân vùng và chuyên khoa
Các bệnh viện được chia ra là bệnh viện tỉnh/ thành phố, hoặc bệnh viện quốc gia Chúngđược phân hạng thành 3 hạng căn cứ theo thiết bị và nhân viên của bệnh viện
B CẤP CỨU TRƯỚC BỆNH VIỆN TẠI HÀ NỘI
1 Mối liên hệ giữa bệnh viện và cấp cứu trước bệnh viện
Tổ chức hoạt động của Trung tâm cấp cứu 115 Hà Nội độc lập với mạng lưới bệnh viện vàcác dịch vụ chăm sóc sức khỏe trong bệnh viện Cũng không có kết nối chính thức giữa 115
Hà Nội và các bệnh viện, đặc biệt là không có kết nối nào với các chuyên khoa sâu nhưtrung tâm đột quỵ, trung tâm can thiệp tim mạch hoặc ICU
Trung tâm Cấp cứu 115 có danh sách số điện thoại của tất cả các bệnh viện của Hà Nội,ngoài ra không có thông tin thêm gì khác (số giường có thể thu dung bệnh nhân, các chuyênkhoa sâu như trung tâm đột quỵ hoặc khoa tim mạch…), vì vậy bệnh nhân được gửi mộtcách có hệ thống đến khoa cấp cứu gần nhất nơi có khoa ICU tốt Bệnh nhân đôi khi cũng
Trang 8có thể được chuyển trực tiếp đến ICU hoặc đơn vị can thiệp mạch vành Lý do chính có thể
do sự thiếu tin tưởng vào chẩn đoán do kíp cấp cứu trước bệnh viện đưa ra
Hầu hết các cơ sở cấp cứu đều có khoa ICU để điều trị bệnh nhân nặng trước khi chuyểnsang các khoa chuyên khoa luôn trong tình trạng hoạt động 100% công suất Đối với hộichứng mạch vành cấp hoặc đột quỵ cũng xảy ra tình trạng tương tự, bệnh nhân không đượctrực tiếp chuyển đến các khoa phù hợp có khả năng tiến hành thủ thuật trong thời gian sớmnhất
Cách tổ chức này không thúc đẩy sự phát triển của EMS và điều này gợi ý rằng nhiềutrường hợp tử vong có thể tránh được nếu một cách tổ chức khác được triển khai
2 Cấp cứu trước bệnh viện
Trung tâm cấp cứu 115 Hà Nội có đội xe gồm 20 xe cứu thương ở trụ sở và các trạm vệtinh Trong số 20 xe cứu thương, 14 xe cứu thương và các kíp cấp cứu hoạt động liên tụchàng ngày
Xe cứu thương được đặt tại trụ sở Trung tâm Cấp cứu 115 và tại 4 trạm vệ tinh bố trí ở cácbệnh viện huyện hoặc trung tâm y tế Trụ sở chính và các trạm vệ tinh bao phủ chủ yếu cácquận trung tâm thành phố
Một chỉ số quan trọng cho cấp cứu trước bệnh viện là thời gian đến hiện trường sau khi tiếpnhận cuộc gọi Thời gian trung bình được ghi nhận muộn nhất là 20 phút
Xem xét tổ chức và vị trí thực tế của Trung tâm cấp cứu 115 và các trạm vệ tinh, phạm vikhu vực đô thị, không tính đến thời gian đến và chất lượng của hệ thống, ước tính độ phủEMS đạt 54% dân số thành phố Hà Nội
Trung tâm cấp cứu 115 Hà Nội cung cấp dịch vụ cấp cứu ban đầu và vận chuyển
Bệnh viện cấp quốc gia và bệnh viện đa khoa của thành phố Hà Nội có xe cứu thương riêng
và cung cấp dịch vụ vận chuyển bệnh nhân giữa các bệnh viện Trong hệ thống hiện tại,cung cấp thông tin đầy đủ về tình trạng của bệnh nhân thực sự là yếu tố quan trọng nhấtquyết định sự sống còn của họ
Trong mọi trường hợp, xe cứu thương được phân loại A* và thiết bị cứu thương cho phép xử
lý các trường hợp khẩn cấp đe dọa tính mạng
Trụ sở chính chịu trách nhiệm điều phối thông tin và chuyển các cuộc gọi đến xe cứuthương gần nhất (trụ sở hoặc vệ tinh) và cử đến hiện trường
Bác sĩ trên xe cứu thương điền vào bệnh án cấp cứu trước bệnh viện và cung cấp cho bệnhviện tiếp nhận Các ghi chép này được chuyển đến bộ phận điều phối Bệnh viện tiếp nhậnbệnh nhân được quyết định bởi bác sĩ trên xe cứu thương và hầu hết là bệnh viện gần nhất
Trang 9Có thể đưa bệnh nhân đến một đơn vị phù hợp hơn như đơn vị mạch vành hoặc trung tâmđột quỵ nhưng việc đó hiếm khi xảy ra và phụ thuộc vào mối quan hệ cá nhân.
Xe cứu thương của Trung tâm Cấp cứu 115 không thực hiện chuyển bệnh nhân giữa các bệnh viện, việc này do các xe cứu thương của các bệnh viện đảm nhiệm
3 Mối liên hệ với các dịch vụ liên quan ( Cứu hỏa, cảnh sát, cấp cứu )
Không có liên kết đặc thù nào (giữa cấp cứu 115) với cảnh sát, cứu hỏa, hội chữ thập đỏ haybất kỳ công ty cứu thương tư nhân nào
Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội không được tham gia vào các kế hoạch đáp ứng khẩn cấpnhưng cử kíp cấp cứu tham gia đảm bảo y tế một số sự kiện lớn mà không điều phối y tế tạichỗ
* Chi chú: Theo phân loại của SAMU, có 3 loại xe cứu thương A,B,C, trong đó loại cao cấp nhất là loại C (xin xem thêm trang 49-50)
Trang 10CHƯƠNG 2: CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA TRUNG TÂM CẤP CỨU 115 HÀ NỘI
A HIỆN TRẠNG CỦA CỦA TRUNG TÂM CẤP CỨU 115 HÀ NỘI
1 Vị trí
Trụ sở của Trung tâm Cấp cứu 115 được đặt tại trung tâm thành phố Hà Nội, phố Phan ChuTrinh, quận Hoàn Kiếm Tòa nhà chính đã được xây dựng cách đây nhiều năm bao gồm tòanhà 2 tầng Mỗi tầng có diện tích khoảng 800 mét vuông
Việc tổ chức các hoạt động tại trụ sở có thể được mô tả như sau:
- Tầng trệt là điểm đỗ của 5 xe cứu thương và xe máy của nhân viên Tầng trệt cũng là nơi
bố trí bộ phận điều phối thông tin với diện tích khoảng 16 mét vuông và có một khu chụpcắt lớp
- Tầng một tổ chức một phòng khám ngoại trú với một số chuyên khoa
- Tầng thứ hai là khối các phòng chức năng hành chính của trụ sở Bốn phòng khác dùng để:
+ lưu trữ trang thiết bị dùng trên xe cứu thương,
+ lưu trữ dược, vật tư tiêu hao
+ lưu trữ dụng cụ giảng dạy,
+ một phòng họp có thể chứa 50 người có thể dùng để giảng dạy
Ngoài ra, còn có bốn trạm vệ tinh tĩnh được bố trí quanh Hà Nội
Mỗi trạm vệ tinh được đặt trong một bệnh viện quận/huyện hoặc một trung tâm y tế với haihoặc ba xe cứu thương nhưng độc lập với các cơ sở y tế sở tại Cơ sở vật chất trong các trạm
vệ tinh ở mức cơ bản, bao gồm 3 phòng: 2 phòng làm việc và một phòng để lưu trữ Nhiệm
vụ là nhận các chuyến cấp cứu qua điện thoại và viết bệnh án vào sổ Không có các phác đồđiều trị
Rõ ràng, với vị trí thực tế đó, xe cứu thương chỉ đáp ứng được một phần dân cư của Hà Nội.Một số vùng khác là “vùng trắng” về dịch vụ cấp cứu trước bệnh viện Trung tâm cấp cứu
115 Hà Nội không thể phục vụ một số huyện ngoại thành như Ba Vì hay Sơn Tây, Sóc Sơn,
Mê Linh và Xuân Mai, nơi cách trạm vệ tinh gần nhất từ 30 km đến 50 km
Ngoài ra, giao thông trong trung tâm Hà Nội và khoảng cách từ các trạm vệ tinh tới hiệntrường không cho phép cung cấp một dịch vụ có chất lượng cho người dân
Trang 112 Tổ chức của bộ phận điều phối cấp cứu
Các cuộc gọi đến được tiếp nhận tại bộ phận điều phối cấp cứu đặt tại tại trụ sở của Trungtâm cấp cứu 115 Hà Nội Căn phòng nằm ở tầng trệt trên diện tích 16 mét vuông Phòng này
có một bàn với 4 máy điện thoại để nhận các cuộc gọi đến số 115 và 2 đường điện thoại cốđịnh khác để liên lạc với nhân viên trên xe cứu thương hoặc các bệnh viện, ngoài ra có thêmmột máy tính, phần mềm theo dõi GPS, một iPad 4G
Nhân lực của bộ phận điều phối gồm ba điều dưỡng đảm bảo 24/7 theo ca 24 giờ để tiếpnhận các cuộc gọi đến, đôi khi có một bác sĩ làm người giám sát
Một màn hình lớn cho phép định vị tất cả các xe cứu thương bằng GPS
Hình 4 : Bộ phận điều phối cấp cứu của Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội
Tại trụ sở, có 3 đội cấp cứu, mỗi đội cấp cứu chỉ định 3 người trực trong phòng điều phối vàđiều phối thông tin cấp cứu trong ca trực
Bộ phận điều phối thường cung cấp các dịch vụ sau:
Nhận yêu cầu cấp cứu từ cộng đồng và các tổ chức
Phân loại thông tin qua điện thoại
Điều động kíp cấp cứu đến hiện trường
Hướng dẫn cấp cứu qua điện thoại
Điểm kết nối các nguồn lực cấp cứu: bệnh viện, xe cứu thương, phòng cấp cứu, chuyêngia
Giám sát hoạt động hàng ngày của mạng lưới xe cứu thương
Thu thập dữ liệu phục vụ công tác quản lý
Kết nối bệnh nhân với các cơ sở y tế
Trang 12Không có các phác đồ y khoa để phân loại Trong thực tế, điều dưỡng yêu cầu xe cứuthương gần nhất, có xem xét đến các yếu tố gây chậm chễ trên thực địa Tư vấn y tế trựctuyến rất hiếm, một hoặc hai lần mỗi năm.
Mỗi cuộc gọi được ghi lại trên một quyển sổ viết tay với tất cả các lịch trình, tình trạng bệnhnhân và lựa chọn xe cứu thương Các thông tin này được chuyển tiếp lần nữa đến một máytính
Các cuộc gọi được chuyển đến các trạm vệ tinh qua điện thoại và mỗi trường hợp gọi cấpcứu đều được ghi lại cụ thể về thời gian tiếp nhận, khởi hành, thời gian đến hiện trường, thờigian đến bệnh viện trên một cuốn sổ khác Kết nối với bệnh nhân chỉ là cung cấp số điệnthoại của bệnh viện cho họ
Điều dưỡng có số điện thoại của từng bệnh viện tại thành phố Hà Nội Tuy nhiên không cómột tài liệu (ROR) chính thức nào về liệt kê bệnh viện, chuyên khoa của bệnh viện và sốgiường đang trống tại các khoa chuyên sâu như ICU, trung tâm chấn thương, trung tâm sơsinh…
3 Quản lý dịch vụ cấp cứu trước bệnh viện
Hầu hết việc vận chuyển bệnh nhân đều được thực hiện bởi các nhân chứng tại hiện trường(gia đình, bạn bè, taxi….) sẵn sàng vận chuyển nạn nhân đến bệnh viện gần nhất Mặc dùquá trình này làm giảm sự trì hoãn đến bệnh viện, nhưng việc vận chuyển đó có thể làm xấu
đi tình trạng của nạn nhân Hơn nữa, bệnh viện gần nhất chưa chắc đã có được trang bị cần
thiết tốt nhất để điều trị cho bệnh nhân và việc vận chuyển lần hai (đến cơ sở y tế khác) có
thể dẫn đến trì hoãn điều trị cho bệnh nhân Hiện nay, chẩn đoán không do các bác sĩ tạihiện trường đưa ra Nạn nhân được gửi đến bệnh viện gần nhất, cũng như Trung tâm Cấpcứu 115 Hà Nội không hoạt động như một mắt xích thực sự trong chuỗi cấp cứu
Các cuộc gọi đến được tiếp nhận bởi bộ phận điều phối, cần phải được xử trí chuyên môn (y khoa) trước khi điều xe cứu thương Kíp cấp cứu ổn định bệnh nhân trước khi chuyển đến
bệnh viện và các bệnh nhân thường được chuyển đến khoa cấp cứu của bệnh viện, hiếm khichuyển đến đơn vị khoa chuyên sâu Các khoa cấp cứu bệnh viện quốc gia (Bạch Mai, ViệtĐức) hay bệnh viện chuyên khoa khác được trang bị số lượng lớn giường ICU Nếu đượcyêu cầu, bệnh nhân có thể tiếp tục được chuyển đến khoa chuyên sâu (trung tâm bỏng, trungtâm tim mạch, phòng chụp chiếu…) trong cùng một bệnh viện hoặc trong một bệnh việnkhác
Hiện tại, chẩn đoán không do các bác sĩ tại hiện trường đưa ra Trên thực tế, bệnh nhânđược gửi đến bệnh viện gần nhất Trung tâm cấp cứu 115 Hà Nội không phải là một điểmnối thực sự trong chuỗi cấp cứu
Trang 134.1 Lực lượng làm việc
Nhân viên của EMS 115 Hà Nội bao gồm 186 người (làm việc toàn thời gian):
- 28 BS trong đó 21 người đi xe cứu thương, những người khác là nhân viên hành chính,
- 27 Y sỹ ,
- 65 điều dưỡng,
- 47 lái xe
Mỗi kíp cấp cứu bao gồm một bác sĩ hoặc y sỹ, một điều dưỡng và một lái xe Tổng cộng có
42 kíp cấp cứu, bảo đảm có 14 kíp hoạt động mỗi ngày
Ngoài ra còn đáp ứng y tế cho các tình huống đặc biệt Mỗi đội làm việc theo ca 24 giờ, sau
đó nghỉ 2 ngày
4.2 Nhiệm vụ của kíp cấp cứu
- Nhiệm vụ của y/bác sĩ cấp cứu:
+ Cấp cứu bệnh nhân trước bệnh viện
+ Hỗ trợ các cuộc gọi, tư vấn y tế trực tuyến tại bộ phận điều phối cấp cứu (nếu cần)+ Tham gia đào tạo cấp cứu trước bệnh viện
- Nhiệm vụ của điều dưỡng cấp cứu:
+ Cung cấp dịch vụ chăm sóc điều dưỡng trong môi trường trước bệnh viện
+ Tham gia đào tạo cấp cứu trước bệnh viện
+ Quản lý trang thiết bị y tế trên xe cứu thương
- Nhiệm vụ của lái xe cứu thương:
+ Lái xe và bảo dưỡng xe cứu thương và các thiết bị liên quan
+ Hỗ trợ y/ bác sĩ và điều dưỡng tiến hành sơ cấp cứu
Vấn đề đặt ra là hoạt động cấp cứu trước bệnh viện (EMS) độc lập tách rời khỏi các bệnhviện Sự kết hợp (của hệ thống EMS) với các bệnh viện sẽ tạo điều kiện các các y/bác sĩ cóthêm kinh nghiệm điều trị cấp cứu, thực hành lâm sàng và phân loại tại khoa cấp cứu Điềunày cũng sẽ cho phép các bác sĩ của khoa cấp cứu có thêm kinh nghiệm về cấp cứu trướcbệnh viện, để biết các thực hành cấp cứu trước bệnh viện và các khó khăn khi làm việctrong điều kiện gian khổ (khí hậu, môi trường gia đình, an ninh tại hiện trường )
Trang 14Trung tâm cấp cứu 115 Hà Nội có quyền tự chủ một phần và phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ Sở
Y tế Hà Nội Trung tâm có trách nhiệm rất lớn và tự chủ liên quan đến việc tuyển dụng nhânviên, bao gồm cả y/bác sĩ và điều dưỡng Ban giám đốc được xác định rõ ràng và chịu tráchnhiệm về tất cả các hoạt động của trung tâm
Trung tâm cấp cứu 115 Hà Nội gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân viên, đặc biệt là bác sĩ
vì thu nhập thấp và bởi vì hầu hết các bác sĩ thích làm việc trong bệnh viện
5 Trang thiết bị
Tại bộ phận điều phối cấp cứu, tổng đài điện thoại chỉ có thể nhận được tối đa 4 cuộc gọiđồng thời và không có tất cả các chức năng cần thiết (ghi dữ liệu, thống kê các cuộc gọikhông phản hồi, cuộc gọi bị mất, chậm phản hồi và truy xuất nguồn gốc của các cuộc gọi).Không được cài đặt phần mềm chuyên nghiệp để vận hành, giám sát và báo cáo Tất cả dữliệu được thu thập thủ công sau đó nhập vào máy tính bằng phần mềm Excel để phân tích
4 Trạm
vệ tinh
3 Đội cấp cứutại trụ sở (5 xe
Phòng Tài chính
Phòng
Tổ chức Phòng
Kế hoạch