Khi du nhập vào Việt Nam, đạo Phật đã hòa nhập với tín ngưỡng bản địa, để hình thành sắc thái văn hóa Phật giáo đặc trưng của mỗi vùng, miền khác nhau, thể hiện qua các công trình kiến t
Mục đích nghiên cứu đề tài
Phật giáo Nam bộ đã kết hợp các nền văn hóa khác nhau, tạo nên bản sắc độc đáo và đặc trưng Đạo Phật đã khẳng định vị thế trong lòng người dân, đặc biệt qua việc thờ cúng và chế tác tượng thờ Nghiên cứu về Tượng thờ Phật giáo của người Việt ở Nam bộ trong thế kỷ XVIII – XIX sẽ làm rõ giá trị nghệ thuật theo phong cách điêu khắc dân gian, đặc trưng của vùng đất này Quá trình cộng cư và giao thoa văn hóa tại Nam bộ đã góp phần hình thành một phong cách nghệ thuật riêng biệt Kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho công tác thuyết minh tại bảo tàng.
3 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
3.1 Những công trình về Phật giáo Nam bộ
- Lịch sử Phật giáo Đàng Trong của tác giả Nguyễn Hiền Đức, Nxb TP H Chí
Minh, 1993 có 6 chương, hai tập:
Tập 1: Giới thiệu quá trình các Chúa Nguyễn và sự phục hưng Phật giáo ở Đàng
Trong cùng sự ho ng hóa Phật pháp của tổ sư các tông phái
Tập 2: Quá trình Phật giáo phát triển ở Gia Định và đ ng b ng sông Cửu Long
Tác giả đã khắc họa một bức tranh rõ nét về Phật giáo Đàng Trong thông qua việc nghiên cứu lịch sử các ngôi chùa, tiểu sử của các thiền sư, và phả hệ truyền thừa của Phật giáo trong khu vực này.
- Những ngôi chùa ở Thành phố Hồ Chí Minh của nhóm tác giả Nguyễn Quảng
Cuốn sách của Tuân, Huỳnh Lứa, Trần H ng Liên, xuất bản năm 1993 bởi Nxb TP H Chí Minh, giới thiệu về các ngôi chùa cổ và những ngôi chùa mới được xây dựng từ đầu thế kỷ XX đến nay Nội dung cuốn sách tập trung vào những đặc điểm tiêu biểu như kiến trúc, mỹ thuật và hệ phái truyền thừa của các ngôi chùa.
- Những ngôi chùa ở Nam bộ của nhóm tác giả Nguyễn Quảng Tuân, Huỳnh
Chùa Nam bộ, theo Trần H ng Liên trong tác phẩm xuất bản năm 1994, đã có mặt từ những ngày đầu đạo Phật du nhập vào Nam bộ cùng với lưu dân Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, ngôi chùa vẫn giữ vững vai trò là trung tâm tôn giáo và xã hội của khu vực, góp phần tạo nên diện mạo phong phú cho văn hóa Phật giáo Việt Nam.
- Đạo Phật trong cộng đồng người Việt ở Nam bộ từ TK 17 – 1975 của tác giả
Trần H ng Liên, Nxb Khoa học Xã hội, 1995, nghiên cứu vai trò của Phật giáo trong cộng đồng người Việt ở Nam bộ, nhằm làm rõ tiến trình phát triển lịch sử Phật giáo tại vùng đất mới Tác phẩm phân tích ảnh hưởng của đạo Phật đến đời sống văn hóa và xã hội của người Việt, đồng thời nhấn mạnh tính địa phương và tính dân tộc của Phật giáo Nam bộ qua các giai đoạn lịch sử Nghiên cứu cũng chỉ ra những đặc điểm, yếu tố và điều kiện tác động đến sự phát triển của đạo Phật, từ đó làm nổi bật mối liên hệ giữa đạo Phật và các hình thức tín ngưỡng dân gian, góp phần tìm hiểu văn hóa Nam bộ.
- Phật giáo Nam bộ từ thế kỷ 17 đến 1975 của tác giả Trần H ng Liên, Nxb TP
Phật giáo ở Nam Bộ, theo H Chí Minh (1996), thể hiện sự phong phú và đa dạng do đặc điểm địa lý và sự giao thoa văn hóa với các nước Đông Nam Á Khu vực này có nhiều tổ chức Phật giáo, bao gồm hệ phái Bắc Tông và Nam Tông của người Việt, hệ phái Phật giáo Khất sĩ, cùng với Phật giáo Nam Tông (Theravada) của người Khmer và Phật giáo Bắc Tông của người Hoa.
- Chùa Từ Ân trong sự phát triển văn hóa Phật giáo ở Gia Định của tác giả Trần
Chùa Sắc tứ Từ Ân, được nhắc đến trong bài viết của H ng Liên trên tạp chí Xưa & Nay năm 1998, là một ngôi chùa cổ có mặt từ giữa thế kỷ XVIII tại Gia Định Qua thời gian, chùa đã khẳng định vị thế vững chắc trong lòng cư dân tín ngưỡng nơi đây Dù trải qua hơn hai trăm năm và nhiều biến cố lịch sử, chùa vẫn giữ được giá trị văn hóa Phật giáo phong phú, đóng góp quan trọng vào sự phát triển văn hóa của vùng đất Gia Định.
- Sổ tay hành hương đất phương Nam của tác giả Huỳnh Ngọc Trảng, Nxb TP
Vào năm 2003, H Chí Minh đã cung cấp cho người hành hương và du khách những thông tin quý giá về lịch sử và văn hóa của vùng đất phương Nam Những dữ liệu này đóng vai trò như những chỉ dẫn thiết thực, giúp họ lựa chọn và xác định điểm đến cũng như tuyến đường cho chuyến hành trình khám phá các di tích lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng tại các tỉnh từ Đồng Nai đến Cà Mau Tác phẩm được chia thành hai phần.
Phần 1 cung cấp thông tin cơ bản về lịch sử, nội dung và đặc điểm của các hình thức tín ngưỡng, tôn giáo ở Nam Bộ, đồng thời nêu rõ những đặc trưng văn hóa vật thể và phi vật thể của khu vực này.
Phần 2: Là những chỉ dẫn cần thiết cho các tuyến đi hành hương đến các địa điểm hành hương tại 18 tỉnh thành của vùng đất mới phương Nam
- Phật giáo ở Thành phố Hồ Chí Minh (100 câu hỏi đáp về Gia Định - Sài Gòn -
Tác phẩm của Trần H ng Liên, xuất bản bởi Nxb Tổng hợp TP H Chí Minh & Văn hóa Sài Gòn năm 2007, giới thiệu những vấn đề, sự kiện và nhân vật nổi bật trong lịch sử Phật giáo tại Thành phố H Chí Minh trong suốt 300 năm qua, đồng thời phản ánh bức tranh toàn cảnh của Phật giáo Việt Nam.
Công viên tượng đài Bồ Tát Thích Quảng Đức tại Thành phố Hồ Chí Minh, được giới thiệu bởi tác giả Trần Thị Ngọc Lan trong cuốn sách "Nam bộ Đất & Người" (tập VIII, Nxb Đại học Quốc gia, 2011), là một công trình ý nghĩa được khánh thành vào năm 2010 tại ngã tư Nguyễn Đình Chiểu và Cách Mạng Tháng Tám Tượng đài này không chỉ tôn vinh Bồ Tát Thích Quảng Đức, người đã tự thiêu trong phong trào đấu tranh chống lại sự đàn áp Phật giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm, mà còn phản ánh lịch sử hùng hồn của phong trào hoằng pháp và vị pháp của Ngài.
Tổng đốc Doãn Uẩn đã thành lập chùa Tây An vào năm 1847 trên nền tảng của một ngôi chùa cũ, góp phần quan trọng vào sự phát triển của Phật giáo ở Nam bộ, đặc biệt là An Giang Vị trí chiến lược của chùa và tầm ảnh hưởng của Tổng đốc Doãn Uẩn đã thể hiện tinh thần yêu nước và thương dân, từ vật chất đến đời sống tinh thần Tác giả Trần H ng Liên nhấn mạnh sự cần thiết phải đặt một bàn thờ để tưởng nhớ công lao của người sáng lập tại nhà Tổ chùa Tây An, nhằm ghi nhận những đóng góp của ông cho sự tồn tại và phát triển của di tích quốc gia này.
Đình chùa lăng miếu là di sản văn hóa vật thể quan trọng của người Việt tại Thành phố Hồ Chí Minh, được nghiên cứu và biên soạn bởi nhóm tác giả H Sơn Diệp và Nguyễn Văn Hiệp (đồng chủ biên), do Nxb phát hành.
Tổng hợp TP H Chí Minh, 2013, nêu bật các công trình thờ tự tiêu biểu tại TP H Chí Minh, phản ánh những giá trị văn hóa tâm linh của người Việt trên vùng đất Sài Gòn.
TP H Chí Minh hiện nay
Bài viết của tác giả Trần H ng Liên trong cuốn "Nam bộ Đất và Người tập X" nhấn mạnh tinh thần "vì dân, vì nước" của Đức Phật Thầy Tây An, được thể hiện qua giáo lý "Tứ đại trọng ân" Giáo lý này bao gồm ân tổ tiên cha mẹ, ân đất nước, ân tam bảo và ân đồng bào nhân loại, trong đó tinh thần vì Tổ quốc và dân tộc được thể hiện rõ nét nhất.