Quan hệ nhà nước thị trương doanh nghiệp
Trang 1Bài giảng lớp cao cấp
chương trình mới
QUAN HỆ NHÀ NƯỚC - THỊ TRƯỜNG - DOANH NGHIỆP
PGS, TS Kim Văn Chính
Trang 2BÀI TẬP KHỞI ĐỘNG
Trang 3Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 3
Niềm tin và thái độ đúng đối với công
cuộc đổi mới
Trang 5Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 5
Tài liệu tham khảo
Bài giáo trình
Ngân hàng Thế giới 1997: Nhà nước
trong một thế giới đang chuyển đổi
Ngân hàng Thế giới 1999: Giới quan
chức trong kinh doanh
Trang 7Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 7
I/ Đặt vấn đề
Tại sao phải tìm hiểu quan hệ nhà
nước – thị trường – doanh nghiệp?
Trang 8 Nhà nước có vai trò ngày càng quan
trọng
Thị trường thay đổi không ngừng, còn
nhiều điều mới mẻ đối với Việt Nam
Doanh nghiệp quyết định sức mạnh
của quốc gia nhưng DN cũng có thể
ăn hại, bóc lột quốc gia
Trích từ “Nhà nước trong một thế giới đang chuyển đổi”
Trang 9Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 9
Ví dụ Bermuda
Trang 11Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 11
Trang 13Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 13
Trang 15Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 15
Trang 16Thống kê
Dân số: 56,474 (July 2009 est.)
GDP đầu người: 11,600 (2008 est.)
Số lượng doanh nghiệp: trên 40.000
Trang 17Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 17
Bài học:
Nhà nước mạnh, sạch
Kinh tế thị trường năng động, thân
thiện với kinh doanh
Các doanh nghiệp nhiều, năng lực
cạnh tranh cao
Trang 18Việt Nam như thế nào?
Kinh tế thị trường định hướng XHCN?
Thị trường kiểu gì?
Nhà nước kiểu gì?
Doanh nghiệp kiểu gì?
Quan hệ NN-TT-DN như thế nào?
Trang 19Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 19
II/
MÔ HÌNH NHÀ NƯỚC – THỊ TRƯỜNG –
DOANH NGHIỆP
CHO VIỆT NAM
Trang 201/Mô hình nào cho VN?
Mô hình “ăn nồi cơm chung”?
Mô hình người lính gác?
Mô hình Nhà nước trọng tài?
Mô hình huấn luyện viên?
Mô hình Bắc Âu?
Mô hình Nhật Bản?
Mô hình Singapore?
Mô hình Mỹ?
Trang 21Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 21
Lựa chọn của Việt Nam
Trang 22Quan hệ NN- TT- DN phải như thế nào?
Nhà nước đối trọng với thị trường, doanh
nghiệp là điểm tựa?
NHÀ
NƯỚC TRƯỜNGTHỊ
DOANH NGHIỆP
Trang 2323 Government-Market-Enterprises
Kim Van Chinh PhD
Trang 24HAY LÀ KIỂU NÀY!?
Bộ ba tam đầu chế với Nhà nước chủ đạo?
NHÀ NƯỚC
DOANH NGHIỆP THỊ TRƯỜNG
Trang 25Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 25
Hay là kiểu này?
NHÀ NƯỚC
THỊ TRƯỜNG
DOANH NGHIỆP
Trang 26Bản chất quan hệ:
3 thể chế NN, TT, DN vừa thống nhất
vừa mâu thuẫn nhau
Mỗi thể chế có điểm mạnh, điểm yếu
Cần phát huy điểm mạnh của mỗi thể
chế trong sự thống nhất, cộng tác; hạn chế điểm yếu
Quan điểm phổ biến: hãy để Nhà nước
làm gì tỏ ra tốt hơn Thị trường…; hãy để Thị trường làm gì mà nó làm tốt hơn
Trang 27Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 27
Câu hỏi cần trả lời:
Thị trường làm gì?
Nhà nước làm gì?
Doanh nghiệp làm gì?
Trang 282/ THỊ TRƯỜNG
Thị trường là gì?
Trang 29Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 29
Trang 31Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 31
Trang 33Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 33
Trang 35Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 35
Trang 37Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 37
Trang 39Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 39
Trang 41Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 41
Định nghĩa
Nghĩa hẹp: Market = Chợ
Là nơi diễn ra hoạt động mua bán
Nghĩa rộng: Market = Thị trường: là
cơ chế, theo đó, người mua và người bán thực hiện hành vi mua-bán hàng hóa với giá cả thỏa thuận vừa lòng cả hai bên
Trang 42Các yếu tố cơ bản của thị trường
Trang 43Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 43
Tác dụng của thị trường
Cuộc chơi công bằng cho khả năng cả
hai bên bán và mua đều thắng: win
win- Giúp thực hiện hàng hóa
Cơ chế phân bổ nguồn lực hiệu quả
nhất, được coi là thành tựu của văn minh nhân loại
Trang 44 Giao ngay, giao sau
Địa phương, trong nước, quốc tế
Cạnh tranh, độc quyền
Trang 45Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 45
Cơ chế thị trường
Là hệ thống các tập quán và quy định
pháp lý tôn trọng các quy luật thị
trường, bảo đảm cho quá trình SX, tiêu thụ HH
Là cơ chế phổ quát hiện nay trên thế
giới
Giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả
Trang 46Khuyết tật của cơ chế thị trường
4 khuyết tật kinh điển thị trường hoạt
động không hiệu quả: Độc quyền;
hàng công cộng; Ngoại ứng; Thông
tin bất đối xứng
Tốc độ điều chỉnh chậm
Không giải quyết tốt các cân đối vĩ
mô
Trang 47Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 47
Mô hình đương đại của thị trường
Luôn gắn với vai trò ngày càng được coi
trọng của Nhà nước
Thị trường kết hợp với các thể chế khác
như xã hội dân sự, phi lợi nhuận
Trang 483/ Nhà nước
Nhà nước vừa thích nghi, vừa can
thiệp vào thị trường
Trang 49Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 49
Trang 51Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 51
Trang 52Nhà nước làm gì?
Làm như Ponpot, Hitle?
Làm như Chính quyền Hy Lạp?
Trang 53Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 53
Việc thứ nhất: Can thiệp vi mô
khắc phục thất bại của thị trường
Kiểm soát, hạn chế tác hại của độc
quyền
Phân bổ lại lợi ích đối với hàng hóa có
tác động ngoại ứng
Bảo đảm đủ hàng hóa công cộng
Bảo đảm công bằng cho các thị trường
thông tin bất đối xứng
Trang 54Việc thứ 2: Trực tiếp quản lý kinh
tế vĩ mô
Bảo đảm các cân đối vĩ mô, thực hiện các
mục tiêu kinh tế vĩ mô: tăng trưởng, lạm phát, việc làm, cán cân thanh toán
Xác lập thể chế thị trường
Trang 55Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 55
5 chức năng của Nhà nước trong
quan hệ với thị trường (xem sách)
Tạo lập môi trường
Định hướng
Tổ chức
Điều tiết
Kiểm tra
Trang 564/ Doanh nghiệp
Trang 57Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 57
Trang 59Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 59
Vai trò
Doanh nghiệp mạnh thì nền kinh tế
mới mạnh
Nơi giải quyết việc làm chủ yếu
Nơi thực hiện các chính sách của Nhà
nước
Trang 61Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 61
4 nguyên tắc hoạt động của doanh nghiệp trong cơ chế thị trường
a)Tự do kinh doanh những gì pháp
luật không cấm
-CƠ CHẾ XIN CHO -TIỀN KIỂM
-CƠ CHẾ ĐĂNG KÝ -HẬU KIỂM
Trang 62b) Hạch toán kinh tế: độc lập về tài chính
Tài chính độc lập
Hạch toán trung thực, kiểm chứng
được
Nhà nước phải bảo đảm hạch toán
trung thực, chống “lãi giả, lỗ thật”;
hoặc “lãi thật, lỗ giả”
Trang 63Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 63
c) Giao dịch theo thị trường minh bạch (theo pháp luật)
Tôn trọng khách hàng
Nhà nước khi tham gia mua, bán
cũng phải thực hiện theo thị trường bằng cơ chế đấu thầu, đấu giá
Trang 65Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 65
III/
ĐỊNH HƯỚNG
ĐỔI MỚI
Trang 66 Doanh nghiệp còn yếu, phổ biến kiếm
lời trên cơ sở chụp giựt và tham
nhũng, không cạnh tranh bình đẳng
Trang 67Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 67
Chi phí giao dịch quá cao: Ví dụ, số giờ cần thiết để tuân thủ luật thuế
Trang 68WEF 2008: Ba "vùng lõm" c a kinh t Vi t Nam: ủa kinh tế Việt Nam: ế Việt Nam: ệt Nam:
h t ng, giáo d c, s n sàng cho công ngh ạ tầng, giáo dục, sẵn sàng cho công nghệ ầng, giáo dục, sẵn sàng cho công nghệ ục, sẵn sàng cho công nghệ ẵn sàng cho công nghệ ệt Nam:
Trang 69Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 69
Gốm sứ (274 tr $)
Trái cây, hạt (758 tr $)
Xe máy (261 tr $)
Cao su (1286 tr $)
Tiêu & gia v ị khác (211 tr $)
Gạo (1276 tr $)
Cà phê (1217 tr $)
Điện tử
(1708 tr $)
Tôm, mực đông lạnh (2123 tr $)
Cá đông lạnh (787 tr $)
Than (915 tr $)
Dầu thô (8265 tr $)
Giày dép (3758 tr $)
Đồ nội thất (1710 tr $)
May mặc (5469 tr $)
0 10 20 30 40 50 60
Trang 70Nhưng tăng trưởng lại chủ yếu dựa vào tư nhân (Phân tích tp HCM)
Trang 71Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 71
Đối với thị trường
Phát triển đồng bộ các loại và các yếu
tố thị trường
Phát triển, nâng cấp các thị trường
nào còn thiếu, yếu (dịch vụ, yếu tố
sản xuất, độc quyền cần bỏ)
Các yếu tố thị trường cần đồng bộ
(quyền người mua, thể chế)
Trang 72Đối với Nhà nước
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN
Nâng cao năng lực, tính chuyên
nghiệp
Tổ chức lại bộ máy cho có hiệu quả,
hiệu lực
Trang 73Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 73
Đối với doanh nghiệp
Trang 74KẾT LUẬN
Mô hình kinh tế thị trường có sự quản
lý của Nhà nước là mô hình hiệu quả đối với các quốc gia, trong đó có Việt Nam
Hiểu đúng, xác lập đúng các yếu tố
của mô hình: Nhà nước, Doanh
nghiệp và Thị trường là bảo đảm
thành công của quá trình đổi mới
Trang 75Government-Market-Enterpris es
Kim Van Chinh PhD
The End
Thank you
Trang 76IV/ QUAN HỆ NHÀ NƯỚC,
THỊ TRƯỜNG, DOANH NGHIỆP
hiện các quan hệ kinh tế chủ yếu
nhưng có vai trò tạo lập, điều tiết, dẫn dắt, khắc phục khuyết tật thị trường, bảo đảm cân đối vĩ mô
cho DN nhưng thông qua chính sách tác động để thực hiện mục tiêu
theo pháp luật và tôn trọng thị trường
Trang 77Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 77
thị trường
DOANH NGHIỆP:
1 Tôn trọng Luật cạnh tranh
2 Khi thị trường thay đối phải thay đổi thích nghi
Trang 78hướng
Trang 79Kim Van Chinh PhD Government-Market-Enterprises 79