Giáo dục âm nhạc là hoạt động có vai trò rất quan trọng, nó là một phương tiện hỗ trợ cho tâm hồn trẻ thơ rất đắc dụng, không gì thay thế được. Góp phần phát triển toàn diện cho trẻ về Đức Trí Thể Mỹ. Hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động giáo dục âm nhạc, tôi đã nhận thức được rằng mình cần phải tìm tòi, đưa ra được những nội dung phương pháp và hình thức dạy đổi mới để kích thích sự hứng thú, say mê của trẻ vào tiết học nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy, góp phần phát triển tính chủ động, tích cực của trẻ. Thông qua đối tượng nghiên cứu xây dựng thành công điển hình lớp học chất lượng về công tác chăm sóc giáo dục trẻ. Thu hút trẻ đến trường, được phụ huynh tin yêu gửi con em mình đến lớp. Tìm hiểu thực trạng về khả năng nhận thức của trẻ, tình hình giảng dạy hoạt động giáo dục âm nhạc của bản thân, việc quan tâm của phụ huynh và những nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó để đưa ra 3 giải pháp cơ bản nhằm “Nâng cao chất giáo dục âm nhạc trong đời sống hằng ngày đối với trẻ” ở lớp mình phụ trách.
Trang 11 Mục đích của sáng kiến:
Khảo sát việc giáo dục âm nhạc cho trẻ trong đời sống hằng ngày ở trường
Mầm non từ đó tìm biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc trong đời sống hằng ngày cho trẻ
2 Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến.
Trước kia việc giúp trẻ nâng cao chất lượng giáo giục âm nhạc trong đời sống hằng ngày đối với trẻ ở trường mầm non thông qua việc giáo viên tự nâng cao kỹ năng ca hat khi hát mẫu cho trẻ nghe và sửa sai cho trẻ khi trẻ hát là chinh, nay mở rộng hơn không chỉ giáo viên tự nâng cao kỹ năng ca hát khi hát mẫu và sửa sai cho trẻ khi trẻ hát mà việc nâng cao chất lượng giáo giục âm nhạc cho trẻ còn thông qua lồng ghép hoạt động âm nhạc vào các hoạt động khác và thông qua trò chơi
Như chúng ta đã biết, hoạt động âm nhạc là một trong những hoạt động nghệ thuật không thể thiếu được trong cuộc sống của con người Đặc biệt đối với trẻ mầm non, âm nhạc phát triển ở trẻ năng lực cảm xúc, tưởng tượng, sáng tạo,sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả hưng thú của trẻ
Khác với các loại hình nghệ thuật khác như hội họa, văn học, điện ảnh…,
âm nhạc hoàn toàn không xác định rõ những hình ảnh cụ thể Bằng ngôn ngữ riêng là giai điệu âm sắc, cường độ, nhịp độ, hòa âm, tiết tấu… cùng với thời gian đã thu hút, hấp dẫn, làm thỏa mãn nhu cầu tình cảm của trẻ
Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh,phát triển lời nói, quan hệ giao tiếp,trao đổi tình cảm… Đối với trẻ,âm nhạc là thế giới kì diệu đầy cảm xúc.Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ khi còn trong nôi qua những lời hát ru của bà của mẹ.trẻ mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ trong sáng nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu
Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động giáo dục âm nhạc là một hoạt động nghệ thuật vô cùng quan trọng song cũng rất gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích và là nguồn cảm hứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ thẩm mĩ một cách sâu sắc nhất
Trang 2Khi đưa trẻ đến với hoạt động âm nhạc là đưa trẻ đến với những ca khúc, những nốt nhạc trầm bổng, du dương, những nét đẹp của cuộc sống được các nhà thi sĩ, nhạc sĩ đúc kết từ nét đẹp, sự tinh tuý của con người và vẻ đẹp của thiên nhiên mà tạo hoá ban cho Từ nguồn thăng hoa ấy kết hợp với phương pháp, hình thức tổ chức, qua nghệ thuật biểu diễn mà trẻ cảm thụ cái hay, cái đẹp của nghệ thuật, giá trị của cuộc sống đồng thời giúp trẻ phát triển phát triển một cách toàn diện nhất Thông qua hoạt động âm nhạc mà các hoạt động khác cũng được trẻ đón nhận và tham gia một cách hứng thú, bởi âm nhạc luôn tạo cho trẻ sự vui tươi thoải mái Từ đó tạo cho trẻ niềm say mê học tập, sự cố gắng
nỗ lực trong mọi hoạt động mà trẻ được tham gia ở trường, lớp hay, ở nhà hay ở mọi lúc, mọi nơi
Ý thức rõ vai trò của giáo dục âm nhạc cho nên hoạt động học có chủ đích
“Giáo dục âm nhạc” đã trở thành một hoạt động không thể thiếu được trong
trường lớp Mầm non và hơn nữa Cùng với sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, trong những năm qua, bản thân tôi đã và đang cố gắng đi sâu tìm những biện pháp thích hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học cho tất cả các hoạt động nói chung va hoạt động làm quen giáo dục âm nhạc nói riêng Nhưng đối với đặc điểm của lứa tuổi mẫu giáo, giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc cô dạy trẻ hát và múa đơn giản mà phải tổ chức hát, múa dưới nhiều hình thức và luôn đi cùng với đồ dùng, đồ chơi âm nhạc Bên cạnh đó, giáo dục âm nhạc luôn được thực hiện phù hợp với chế độ sinh hoạt cả ngày ở trường của trẻ có ý nghĩa lớn như: Giáo dục âm nhạc được tích hợp trong làm quen văn học, làm quen chữ viết, hoạt động tạo hình, làm quen với toán, thể dục buổi sáng Nhờ đó mà cuộc sống của trẻ thêm vui vẻ, hồn nhiên
Với vai trò, trách nhiệm của một người giáo viên mầm non, với niềm say
mê yêu nghề, mến trẻ và niềm khát khao được học hỏi để tìm ra những phương pháp đổi mới, những giải pháp cải tiến để nhằm khắc phục sự tồn tại, những hạn chế trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ và nâng cao chất lượng giáo dục hoạt động âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non Đồng thời góp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục nói chung và mục tiêu giáo dục mầm non nói riêng
Trang 3Vì vậy để nâng cao chất lượng giáo giục âm nhạc cho trẻ phải được thực hiện thường xuyên , mọi lúc mọi nơi và trong thời gian dài trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ, sau một thời gian lồng ghép hoạt động âm nhạc vào các hoạt động khác và thông qua trò chơi Tôi thấy chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non đạt kết quả cao
Do thời gian không cho phép tôi chỉ nghiên cứu về "Nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc trong đời sống hàng ngày đối với trẻ ở trường mầm non Nguyệt Đức"
Thời gian: Xây dựng đề cương ngày 7 tháng 9 năm 2022
Viết đề tài tháng 9 năm 2022 đến tháng 1 năm 2023
Hoàn thành đề tài: Tháng 1 năm 2023
Địa điểm: Trường mầm non Nguyệt Đức - Thuận Thành - Bắc Ninh Đối tượng nghiên cứu: Trẻ mẫu giáo lớp 4 tuổi
Sáng kiến được áp dụng trong quá trình CSGD trẻ, sau một thời gian lồng ghép hoạt động âm nhạc vào các hoạt động khác và thông qua trò chơi tôi thấy chất lượng giáo dục âm nhạc đối với trẻ của lớp mình đạt hiệu quả rất cao
3 Đóng góp mới về mặt thực tiễn.
Đề tài này thể hiện sự quan tâm thiết thực đến với trẻ em Tôn trọng quyền của trẻ được sống và phát triển, quyền được học tập tiếp thu nền giáo dục tiến
bộ, được hưởng nền giáo dục tiến bộ, được hưởng nền văn hóa của dân tộc mình Trên cơ sở tiếp thu và vận dụng những thành tựu niên nghành, thì đề tài này góp phần làm sáng tỏ, đúng đắn các vấn đề lý luận và học tập, vui chơi của trẻ em với phương châm "Trẻ học mà chơi, chơi mà học" trong trường mầm non, làm phong phú hơn về cách hiểu và cách nhìn trẻ em hiện nay trong giáo dục mầm non
Điều tra được thực trạng chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non Thiết kế một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo giục âm nhạc cho trẻ mầm non thông qua việc giáo viên tự nâng cao kỹ năng ca hát khi hát mẫu cho trẻ nghe, sửa sai cho trẻ khi trẻ hát, lồng ghép âm nhạc vào các môn học khác và hoạt động âm nhạc thông qua trò chơi
Trang 4PHẦN II: NỘI DUNG Chương I: KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO TRẺ TRONG TRƯỜNG MẦM NON NGUYỆT ĐỨC
1 Thuận lợi :
+ 100% giáo viên đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn Đa số đội ngũ Giáo viên mầm non có tâm huyết với ngành học, yêu nghề mến trẻ, có phẩm chất nghề nghiệp
+ Hầu hết đội ngũ Giáo viên là người địa phương nên có nhiều thuận lợi trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ
2 Khó khăn :
+ Kinh tế địa phương còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của giáo viên
+ Cuộc sống gia đình một vài Giáo viên có nhiều trắc trở nên cũng ảnh hưởng đến công tác tự học tự rèn và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ
3 Khảo sát kết quả trên trẻ
+ Tổng số trẻ đang học tại lớp mẫu giáo 4 tuổi B4 là 37 trẻ
Trong đó: + Trẻ trai: 23cháu
+ Trẻ gái: 14 cháu
- Qua điều tra thực trạng trẻ thể hiện kỹ năng ca hát tôi thấy:
+ trẻ thể hiện tốt kỹ năng ca hát 25%
+ trẻ đã thể hiện được kỹ năng ca hát 33,3%
+ trẻ chưa thể hiện được kỹ năng ca hát 41,7%
Từ kết quả diều tra trên cho thấy giáo viên và trẻ có một số hạn chế như sau:
a Về phía trẻ
- Trẻ chưa tích cức tham gia vào hoạt động ca hát
- Trẻ hát chưa đúng giai điệu, hát không rõ lời hoặc hát sai lời
- Trẻ chưa tạo được âm thanh hợp lý khi hát
- khi hát trẻ chưa hòa quyện giọng hát của mình vào giọng hát của tập thể
b Về phía giáo viên
Trang 5- Chưa gây được hứng thú với trẻ đến các tác phẩm âm nhạc.
- Chưa chú trọng đến rèn kỹ năng ca hát cho trẻ, gò ép trẻ hát theo kiểu
“Học thuộc lòng”
- Giáo viên chưa thực sự đầu tư về nghệ thuật, kỹ năng ca hát
- Chưa lựa chọn các tác phẩm khi giới thiệu với trẻ Các tác phẩm giới thiệu đến trẻ còn nghèo nàn đơn điệu và phụ thuộc vào chương trình chung Giáo viên chưa chịu khó sưu tầm các bài hát hay, có nội dung hấp ngoài chương trình để đưa vào dạy trẻ dẫn
- Để khắc phục giải quyết thực trạng và một số hạn chế trên tôi đã áp dụng một số biện pháp ca hát cho trẻ như sau
Trang 6
Chương II: CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
* Biện pháp 1: Tự rèn luyện nâng cao kỹ năng ca hát khi hát mẫu cho trẻ nghe.
- Để chuẩn bị dạy hát cho trẻ tôi tìm hiểu và phân tích bài hát, luyện hát diễn cảm, thể hiện sắc thái tình cảm phù hợp nội dung bài hát mà tôi sẽ dạy trẻ
- Lời ca trong bài hát cần ngắn gọn, dễ hiểu, nên chọn những bài hát có nội dung gần gũi với trẻ, phù hợp với chủ đề, chủ điểm
- Ví dụ: Trong chủ điểm “TGĐV” tôi lựa chon bài hát về các con vật trẻ yêu thích như “Con cào cào” – Lê Thương, “Một con vịt” – Kim Duyên,
“Thương con mèo” – Huy Du
Trong chủ đề “Tết và mùa xuân” tôi lựa chọn bài “Cùng múa hát mừng xuân”
Chủ điểm “Trường mầm non” tôi lựa chọn bài “Bông hoa mừng cô” – Trần Thị Duyên, “Vui đến trường” – Hồ Bắc
- Tôi lựa chọn các bài hát phản ánh hiện thực gần gũi với trẻ như những bài dân ca, đồng dao hoặc cá bài hát vui tươi trong sáng gần gũi với trẻ
- VD: + Đồng dao “Xỉa cá mè”, “Con gà”, “Làng chim”…
+ Dân ca “Lý cây bông”, “Con cò”, “Cây trúc xinh” …
+ Các bài hát có trò chơi vui vẻ “Đèn xanh đèn đỏ”, “Chú ếch con”
* Biện pháp 2: Sửa sai cho trẻ
- Thông thường khi tiến hành dạy ca hát cho trẻ, giáo viên hay sửa sai cho trẻ theo dự kiến của mình một cái máy móc mà chưa nghĩ đến kỹ năng cho trẻ Vì vậy giáo viên sưa sai khi trẻ đã nắm được khái quát toàn bài nên chú ý sửa khi trẻ hát sai về một số lỗi sau:
+ Sai về tiết tấu, giai điệu
+ Sai về âm điệu luyến láy
+ Sai về lời ca
+ Sai về âm thanh, phong cách thể hiện
VD: Bài “Con cào cào”, khi trẻ hát thường sai về tiết tấu bởi bài này có tiết tấu nhanh hơn so với các bài hát
Trang 7Nên khi sửa sai cho trẻ tôi vừa hát vừa vỗ tay đệm theo tiết tấu nhanh để trẻ hát theo cho đúng
VD2: Bài “Đi học về”
Khi hát trẻ chưa hát luyến được lùi “ Cha mẹ” trong bài tôi đã hát mẫu lại cho trẻ nghe và cho trẻ nghe trên đàn nhiều lần, sau đó cho trẻ hát lại cả câu hát VD3: Bài “ Cò và mẹ”
Câu hát “ Cô là mẹ và các cháu là con” thì trẻ hát thành “ Cô và mẹ và các cháu là con” Tôi đọc lại câu đó cho trẻ nghe 2 – 3 lần sau đó hát lại kết hợp với đàn để cho trẻ hát theo cho đúng
VD4: Khi cho trẻ hát “ Bông hồng tặng cô” Thì tôi trò chuyện với trẻ nội dung bài hát Từ đó giúp trẻ thể hiện được phong cách khi biểu diễn phải có tình cảm trìu mến vì đó là tình cảm mà trẻ dành cho cô giáo của mình
* Biện pháp 3: Lồng ghép các môn học khác
- Làm quen văn học :
Trong giờ LQVH giáo viên dạy trẻ cảm thụ bài thơ, câu chuyện thông qua việc đọc diễn cảm, hiểu nội dung để truyền đạt tới trẻ những vẻ đẹp của tiếng nói dân tộc, sản phẩm trí tuệ và tình cảm của bao thế hệ người Việt Nam nối tiếp nhau
Thông qua việc dạy bài thơ “Hạt gạo làng ta” của Trần Đăng Khoa, sau khi trẻ đọc thơ xong cô kết hợp cho trẻ nghe bài hát “Hạt gạo làng ta” do Trần
Viết Bính phổ nhạc Và chính giai điệu trữ tình của bài hát giúp cho ý thơ trong bài thơ được nâng cao, tiết học thêm sinh động, phong phú và trẻ rất chú ý
Có nhiều bài thơ có cùng chủ đề với bài hát, tuy là lời thơ không hoàn toàn trùng với lời bài hát nhưng mang ý nghĩa mở rộng nhận thứ cho trẻ trong tiết học đó như :
Trẻ đọc bài thơ “Bó hoa tặng cô” của Ngô Quân Miện
“Ngày mồng tám tháng ba Chúng em đi hái hoa Mang về tặng cô giáo
Bó hoa của em đây
Trang 8Vàng tươi hoa cúc áo Hồng hồng hoa cối xay
Đỏ rực nụ rong riềng Tim tím hoa bìm bìm Dây tơ hồng em cuốn Thành một bó vừa xinh Sao em hồi hộp thế Chẳng nói được câu nào Lời cô thân thiết sao Vòng tay cô dịu quá
Có phải hoa nói hộ Cho lòng em xôn xao
Ôi chùm hoa bé nhỏ Của đồng quê ngọt ngào”.
Sau khi đọc thơ kết hợp hát bài: “Mừng ngày 8/3”(Tân Huyền) giúp trẻ
cảm thụ và hiểu thêm nội dung bài thơ Đồng thời thể hiện tình cảm của trẻ thông qua tiết học đó
Khi cho trẻ đọc bài thơ “Bác Hồ của em” kết hợp nghe hát bài “Nhớ ơn
Bác” của Phan Huỳnh Điểu; Thơ “Chú bộ đội hành quân trong mưa” kết hợp
nghe hát bài “Màu áo chú bộ đội” của Nguyễn Văn Tý.
Ngoài ra còn chọn những bài hát có đề tài như bài thơ: “Chim chích
bông” của Nguyễn Viết Bính, “Mẹ và cô” của Trần Quốc Tuấn
Đây là một kinh nghiệm làm cho các tiết thơ, truyện sinh động, hấp dẫn đồng thời giúp trẻ cảm thụ nội dung của bài thơ, câu chuyện đó qua bài hát đó chứ không phải là một nội dung lồng ghép để chuyển tiếp cho hay
Ngoài ra một số bài đồng dao, thơ, truyện trong chương trình cũng được nhiều nhạc sĩ sáng tác thành nhạc và cũng từng được xoay chuyển hát như:
“Gánh gánh gồng gồng” “Chi chi chành chành” ”Rềnh rềnh ràng ràng” Giúp
trẻ tiếp thu nhanh, mau thuộc và gây hứng thú trong quá trình học của cháu
- Khám phá khoa học:
Trang 9- Để giúp trẻ hiểu đúng đắn về những đề tài của giờ hoạt động chung làm quen khám phá khoa học thông qua việc trò chuyện, đàm thoại, quan sát, trò chơi thì việc kết hợp sử dụng âm nhạc trong giờ học góp phần tạo cho trẻ có
cảm xúc với các đối tượng như bài “Giới thiệu một số loài hoa” yêu cầu là trẻ
phân biệt được một số loại hoa, so sánh, nhận xét sự giống và khác nhau biết thưởng thức vẻ đẹp, mùi thơm, yêu quí, bảo vệ Sau đó ta cho trẻ nghe bài
“Hoa trong vườn” hoặc có thể cho cháu nghe bài “Ra vườn hoa” của Văn Tấn.
- Trong chủ đề nghề nghiệp như “Chú công nhân” giáo viên yêu cầu trẻ
nắm được công việc, ý nghĩa của công việc đó, yếu quí người lao động kết hợp
cho trẻ nghe bài “Cháu yêu cô chú công nhân” của Hoàng Văn Yến.
- Khi dạy đề tài “Chú bộ đội” nghe bài “Cháu thương chú bộ đội”, “Làm
chú bộ đội”, “Gác trăng” của Nguyễn Trí Tân Nhằm giúp trẻ hiểu được trong
đêm trung thu đó các chú bộ đội phải đứng gác giữ cho Tổ quốc được thanh
bình để các em thiếu nhi được “Rước đèn trong đêm trăng”.
- Và còn nhiều chủ đề khác cũng vậy, ở đây chúng ta không nên dừng lại ở phần nghe để chuyển tiếp mà nghe hát để nắm thêm nội dung thông qua đề tài dạy đó
- Tạo hình:
Giáo dục âm nhạc trong giờ tạo hình ngoài việc trẻ thực hành, cô mở máy cho trẻ nghe nhiều bài hát có nội dung tương đối phù hợp với đề tài đó, thì ở đây ngoài nội dung trên bản thân đã tổ chức nhiều tiết thao giảng ở trường với nội dung là cho trẻ nghe bài hát có nội dung phù hợp với đề tài và dạy vào phần hướng dẫn, đàm thoại trước khi trẻ thực hành Sau đó từ nội dung bài hát giáo
viên kết hợp đàm thoại như: Vẽ hoa, nghe hát bài “Màu hoa”.
+ Trong bài hát các con vừa nghe những bông hoa đó có màu gì?
+ Ngoài những bông hoa đủ màu sắc đó thì bài hát còn có gì nữa ( nhiều
lá, nhiều cây )
Những câu hỏi đàm thoại đó giúp trẻ có thêm một số ý tưởng trong quá trình vẽ để có sản phẩm sáng tạo
Trang 10Hoạt động tạo hình Đề tài Nghe nhạc kết hợp
Hoa Mặt trời
Mưa mùa hạ (Đông Hải) Màu hoa (Hồng Đăng) Cháu vẽ ông mặt trời (Tân Huyền)
Nặn xé dán Chú gà con
Con cá Đàn cá bơi Vịt con
Đàn gà con
Cá vàng bơi (Hà Hải)
Cá vàng bơi (Hà Hải) Đàn vịt con (Mộng Lân)
Cô giáo em Bầu trời đêm trăng
Mùa xuân đến rồi
Cô giáo Ánh trăng hoà bình
Chính vì vậy mà để nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc thông qua tình hình thực tế ở trường, lớp giáo viên cần hướng dẫn, gợi ý như sau: là cô giáo Mầm non, khi bắt đầu tiến hành hoạt động nào đó với trẻ, cô giáo nên khởi đầu bằng các trò chơi , hát bài hát dân ca, nghe các giai điệu nhẹ nhàng và cho trẻ hát các bài hát ngắn, dễ nhớ Cô giáo có thể ghi âm các bản nhạc hay để phục vụ tốt cho các hoạt động này
Một thủ thuật thông dụng là cho chơi các trò chơi hay hát đồng ca để tập trung sự chú ý của trẻ, rồi sau đó chuyển nhanh sang nghe câu chuyện Tuỳ theo
độ tuổi và số trẻ trong nhóm, giáo viên thường lựa chọn một hoạt động nào đó
để duy trì cân đối giữa vận động “Động và tĩnh” Khi kết thúc một hoạt động
nên làm cho nhóm trẻ lắng dịu xuống bằng giai điệu hay bài tập thư giãn Giáo viên sẽ đạt kết quả cao nhất khi họ tạo sự chuyển tiếp ngọt ngào, uyển chuyển giữa các hoạt động Nếu giáo viên dừng lại đột ngột, đứt quãng khi chuyển sang hoạt động kế tiếp sẽ làm cho trẻ mất tập trung, dễ xảy ra lộn xộn Khi trẻ có nhiều kinh nghiệm âm nhạc, vận động và tự tin hơn, giáo viên có thể bổ sung các vật dụng như: mũ hay trang phục và yêu cầu trẻ sáng tạo vận động cho phù