Bài giảng Phương pháp luận nghiên cứu khoa học - Bài 3: Lựa chọn đề tài nghiên cứu (Phần 1: Đề tài nghiên cứu khoa học)

Trong lĩnh vực Công Nghệ Thông Tin nói riêng, yêu cầu quan trọng nhất của người học đó chính là thực hành. Có thực hành thì người học mới có thể tự mình lĩnh hội và hiểu biết sâu sắc với lý thuyết. Với ngành mạng máy tính, nhu cầu thực hành được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, trong điều kiện còn thiếu thốn về trang bị như hiện nay, người học đặc biệt là sinh viên ít có điều kiện thực hành. Đặc biệt là với các thiết bị đắt tiền như Router, Switch chuyên dụng

Bài số 3

1- Đề tài NCKH 2- Đề tài luận văn

Trình tự chung

Viết và thuyết trình Trình bày

Bước IV

Phương pháp nghiên cứu

- Lấy cái gì để chứng minh

- Chứng minh bằng cách nào Thu thập, xử lý và phân tích số liệu

Chứng minh Bước III

Giả thuyết khoa học Luận điểm

Bước II

Tên đề tài

Đề tài Bước I

Khái niệm đề tài KH

Các loại đề tài

 Đề tài → NC mang tính học thuật là chủ yếu

 Dự án → Đề tài áp dụng với thời hạn, địa điểm

Điểm xuất phát của đề tài

 Phát hiện vấn đề NC (hoặc lựa chọn sự kiện khoa học)

 Nhiệm vụ nghiên cứu

 Tên đề tài

Điểm xuất phát của đề tài

Cấu tạo của vấn đề NC (hoặc sự kiện

Đặc điểm của NCKH

1- Tính mới2- Tính tin cậy3- Tính thông tin4- Tính khách quan5- Tính kế thừa

6- Tính rủi ro7- Tính cá nhân

PP phát hiện vấn đề KH

1- Nhận dạng những vướng mắc trong KH và hoạt động thực tiễn, cản trở sự phát triển

KT – XH…  Đây là cách phổ biến, là từ yêu cầu

của cuộc sống và cấp trên giao nhiệm vụ (Đề tài

cấp nhà nước, cấp Bộ, cấp cơ sở v.v…)

2- Phát hiện những chỗ yếu trong NC của

đồng nghiệp  TD: Điều hành TĐ Thác Bà (Hoà, Tiển)

3- Nhận dạng những bất đồng trong tranh

luận KH của đồng nghiệp

4- Đặt câu hỏi: Vấn đề NC có thể khác không?

Có thể ngược lại không? (  VN: Có sẵn rồi?)

khí nâng đỡ đôi cánh chim trên bầu trời.”

(Pavlov I P.)

Đặt tên đề tài

1. Tên đề tài là bộ mặt của tác giả

- Tên đề tài phải thể hiện được tư tưởng

Vấn đề khoa học

= Vấn đề NC

= Câu hỏi NC

truyền thống với thực tế đang tồn tại

2 lớp vấn đề khoa học

Luôn tồn tại 2 lớp vấn đề (câu hỏi) KH:

 Lớp vấn đề về bản chất sự vật cần làm sáng tỏ

 Lớp vấn đề về PP chứng minh bản chất

sự vật

NC khác

Không có vấn đề

Vấn đề khác

Trình tự xây dựng luận điểm khoa học

Sự kiện Mâu thuẫn Câu hỏi

Câu trả lời sơ bộ

Vấn đề KH

Luận điểm KH Giả thuyết KH

Giả thuyết khoa học

Khái niệm:

- Câu trả lời sơ bộ về vấn đề NC

- Nhận định sơ bộ/Kết luận giả định

về bản chất sự vật Lưu ý: Giả thuyết

 Giả thiết

(Giả thiết = Điều kiện giả định của NC

 TD: X©y dùng c«ng thøc tÝnh lò?)

Quan hệ Vấn đề - Giả thuyết

Vấn đề 1

(Ví dụ: Trẻ hư tại ai?)

- Giả thuyết 1: Con hư tại mẹ

- Giả thuyết 2: Con hư tại cha

- Giả thuyết 3: Cháu hư tại bà

Bản chất logic của giả thuyết khoa học

Giả thuyết khoa học:

Một phán đoán cần chứng minh về bản chất sự vật

 Đọc phần viết thêm và lấy TD từ n/c điều hành Hồ HB?

Cấu trúc logic của giả thuyết KH

Giả thuyết = Một phán đoán (S -̣ P)

Tiêu chí kiểm tra giả thuyết KH

1. Phải dựa trên cơ sở quan sát

2. Không trái với lý thuyết KH

3. Có thể kiểm chứng được

Tiêu chí I:

Phải dựa trên cơ sở quan sát

Claude Bernard:

Giả thuyết phải có điểm tựa trong tự nhiên

 Phần lớn các giả thuyết được hình thành

dựa trên kết quả quan sát của người NC

Tiêu chí II:

Không trái với lý thuyết khoa học

1. Đây là “Lý thuyết KH đã được chứng minh”

chứ không phải là những “Lập luận bị ngộ

nhận là lý thuyết”

2. Có vẻ trái với lý thuyết, nhưng là phần bổ

sung chỗ trống của lý thuyết

3. Có vẻ trái với lý thuyết, nhưng trở nên trường

hợp tổng quát Còn lý thuyết vốn tồn tại trởnên trường hợp riêng

Tiêu chí III:

Có thể kiểm chứng được

Trước đây giới NC quan niệm chỉ tồn tại giả thuyết

trong các NC thực nghiệm

 Có thể kiểm chứng được?

(Khi lặp lại PP và quy trình tính toán thì phải cho cùng một kết quả!)

Không phải giả thuyết nào cũng có thể được chứng

minh hoặc bị bác bỏ ngay trong thời đại của nó

Trong KH xã hội đặc điểm này còn lớn hơn nhiều

 TD: Đề xuất của Kim Ngọc và khoán 10!

Logic của chứng minh

1. Giả thuyết = Luận điểm cần chứng minh

(Giả thuyết của đề tài, tức luận điểm của tôi)

Giả thuyết nghiên cứu

(Tôi sử dụng cách Tiếp cận nào / Ph-ơng pháp nào

để chứng minh luận điểm của tôi)

Ph-ơng pháp chứng minh

giả thuyết

(Câu hỏi bao quát của đề tài)

Vấn đề nghiên cứu

(Tôi sẽ làm gì? Đối t-ợng  Cây mục tiêu) Mục tiêu nghiên cứu

Nội dung đánh giá

 Đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học

 Đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học

Chất l-ợng của công trình quyết định bởi:

(1) Luận điểm; (2) Luận cứ; (3) Ph-ơng pháp.

 Giới thiệu Mẫu Đề cương NCKH??

Bước IV: Đỏnh giỏ nghiờn cứu khoa học