Xây Dựng Chiến Lược Phát Triển Trường Đại Học Việt Nhật.pdf

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN VĂN QUẢNG XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN TRƢỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NHẬT – ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH[.]

-

NGUYỄN VĂN QUẢNG

XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NHẬT – ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

-

NGUYỄN VĂN QUẢNG

XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NHẬT – ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ này được thực hiện của riêng tôi, dưới

sự hướng dẫn của PGS.TS Hoàng Văn Bằng, các kết quả nghiên cứu của luận văn và tài liệu tham khảo là trung thực, có nguồn trích dẫn rõ ràng

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Tác giả

Nguyễn Văn Quảng

Đề tài “Xây dựng Chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật- Đại

học Quốc gia Hà Nội” được thực hiện tại Trường Đại học kinh tế - Đại học

Quốc gia Hà Nội Trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn, em

đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của các cá nhân và tập thể

Trước hết, em xin được gửi lời biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Hoàng Văn Bằng, người đã tận tình chỉ bảo, định hướng cho em trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu của mình

Xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, Khoa Quản trị Kinh doanh và các thầy cô giáo đã tạo điều kiện cho em trong quá trình học tập cũng như nghiên cứu hoàn thành luận văn

Xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các cơ quan, đơn vị, cá nhân đã giúp đỡ

em trong quá trình thu thập tài liệu phục vụ cho luận văn

Do thời gian có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nên luận văn còn nhiều thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến góp ý của Thầy/Cô và các

bạn học viên

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Nguyễn Văn Quảng

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC HÌNH iii

DANH MỤC SƠ ĐỒ iii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN T NH H NH NGHI N C U V CƠ SỞ L LU N 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 5

1.1.1 Tổng quan 5

1.1.2 Một số vấn đề về xây dựng và quản lý chiến lược GD&ĐT 11

1.2 Cơ sở lý luận – lý thuyết về chiến lược và xây dựng chiến lược 12

1.2.1 Khái niệm 12

1.2.2 Các bước xây dựng chiến lược 14

1.2.3 Các công cụ hỗ trợ cho việc xác định, lựa chọn chiến lược 20

CHƯƠNG 2 : PHƯƠNG PHÁP LU N V THIẾT KẾ NGHI N C U 25

2.1 Quy trình nghiên cứu 25

2.2 Lịch trình nghiên cứu 25

2.3 Phương pháp nghiên cứu 26

2.3.1 Nghi n c u định lượng 26

2.3.2 Phương pháp nghi n c u định tính 26

2.3.3 Tổng hợp và phân tích tài liệu th cấp 26

2.3.4 Thảo luận nhóm 27

2.4 Thu thập thông tin 27

2.4.1 Về nguồn dữ liệu th cấp 27

2.4.2 Về nguồn dữ liệu sơ cấp 27

PHÁT TRIỂN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NH T 29

3.1 Khái quát Trường Đại học Việt Nhật 29

3.2 Phân tích thực trạng, kế hoạch dự kiến và các căn cứ xây dựng chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật 35

3.2.1 Phân tích các yếu tố môi trường nội bộ của Trường 39

3.2.2 Tổng hợp các yếu tố nội bộ của trường 47

3.2.3 Phân tích các yếu tố môi trường b n ngoài 48

3.2.4 Tổng hợp các yếu tố môi trường b n ngoài 58

CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NH T 59

4.1 Phân tích ma trận SWOT đề xuất chiến lược 59

4.2 Đề xuất các chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật 62

4.2.1 Phương án chiến lược 1: 62

4.2.2 Phương án chiến lược 2 63

4.2.3 Phương án chiến lược 3 64

4.3 Mục tiêu phát triển của Trường Đại học Việt Nhật và các chiến lược chức năng 66

4.3.1 Mục ti u chiến lược đến năm 2025 66

4.3.3 Các chiến lược ch c năng 68

KẾT LU N 73

DANH MỤC T I LIỆU THAM KHẢO 74

PHỤ LỤC

STT Ký hiệu Nguyên nghĩa

1 CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

2 ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội

3 ĐHVN Đại học Việt Nhật

5 GDĐH Giáo dục đại học

6 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

7 KH&CN Khoa học và công nghệ

8 KT-XH Kinh tế - xã hội

9 NCKH Nghiên cứu khoa học

STT Bảng Nội dung Trang

1 Bảng 3.1 Kế hoạch dự kiến cơ cấu vị trí việc làm của Trường

9 Bảng 4.2 Hình thành các phương án chiến lược cho Trường 61

10 Bảng 4.3 Cơ cấu vị trí việc làm của Trường Đại học Việt

11 Bảng 4.4 Cơ cấu diện tích sàn xây dựng của Trường Đại học

STT Hình Nội dung Trang

1 Hình 1.1 Mô hình quản trị chiến lược toàn diện của Fred R David 15

2 Hình 1.2 Ma trận SWOT 23

3 Hình 2.1 Quy trình nghiên cứu luận văn 25

DANH MỤC SƠ ĐỒ

1 Sơ đồ 3.1 Mô hình tổ chức bộ máy của Trường Đại học Việt Nhật 40

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nghị quyết số 29/NQ-TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã đặt ra mục tiêu tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả GD&ĐT;

đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập

của nhân dân Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt,

quản lý tốt Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến

trong khu vực

Nghị quyết số 20/NQ-TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã xác định mục tiêu phát triển mạnh mẽ KH&CN, làm cho KH&CN thực sự là động

lực quan trọng nhất để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, kinh tế tri thức, nâng

cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế; bảo vệ môi

trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đưa nước ta cơ bản trở thành nước công

nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020

Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao đến năm 2020, Chính phủ xác định một trong những mục tiêu đến năm 2020 là nghiên cứu, phát triển và tạo ra

được khoảng 10 công nghệ cao thuộc Danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư

phát triển đạt trình độ tiên tiến trong khu vực Các lĩnh vực công nghệ ưu tiên bao

gồm: công nghệ thông tin và truyền thông; công nghệ sinh học; công nghệ tự động

hóa; công nghệ vật liệu mới Đây cũng chính là các ngành/chuyên ngành đào tạo

chính của Trường Đại học Việt Nhật

Như vậy, xây dựng Trường Đại học Việt Nhật, là Trường đại học hàng đầu khu vực phù hợp với Nghị quyết số 29/NQ-TW của chấp hành Trung ương Đảng

khóa XI về đổi mới căn bản và toàn diện về giáo dục và đào tạo, nằm trong chủ

trương của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng 4 trường Đại học đạt chuẩn quốc

tế tại Việt Nam

Trường Đại học Việt Nhật là một trong những dự án quan trọng hàng đầu hiện nay đang được Đại học Quốc gia Hà Nội triển khai

Trường Đại học Việt Nhật trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội được chính thức thành lập vào tháng 7/2014 Dự án Trường Đại học Việt Nhật được triển khai

trong 10 năm 2016-2025 để hoàn thiện và vận hành ổn định

Hiện nay Trường Đại học Việt Nhật đang ở giai đoạn ban đầu mới thành lập, việc xây dựng chiến lược phát triển Trường ĐHVN đóng vai trò quan trọng bảo

đảm cho sự thành công của Trường

Xuất phát từ lý do trên, tôi nhận thấy, Trường Đại học Việt Nhật cần phải xác định cho mình một tầm nhìn, một hướng đi đúng đắn ngay từ ban đầu, một kế

hoạch chiến lược phù hợp mới có thể phát triển lâu dài bền vững và với mục tiêu

cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội

và đáp ứng đúng kỳ vọng là biểu tượng kỷ niệm 40 năm quan hệ ngoại giao giữa hai

nước Việt Nam và Nhật Bản Do đó, tôi đã chọn đề tài “Xây dựng chiến lược phát

triển Trường Đại học Việt Nhật” để làm luận văn tốt nghiệp cho mình Đề tài

được nghiên cứu trên cơ sở ứng dụng các lý thuyết về quản trị chiến lược vào vấn

đề thực tiễn của Trường ĐHVN

Các câu hỏi đặt ra trong nghiên cứu:

1) Xây dựng chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật trở thành một trường

đại học hàng đầu của Việt Nam đạt tới đẳng cấp quốc tế

2) Phương pháp nghiên cứu xây dựng chiến lược phát triển Trường Đại học Việt

Nhật

3) Nghiên cứu thực trạng và đề xuất chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật

4) Quan điểm và giải pháp để thực hiện chiến lược phát triển trường Đại học Việt

Nhật

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

a Mục đích nghiên cứu luận văn

Trên cơ sở nghiên cứu những lý luận cơ bản về chiến lược, hoạch định chiến lược, nghiên cứu phân tích đánh giá thực trạng các nhân tố tác động tới sự

phát triển của Nhà trường, và nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách

thức với Nhà trường, để từ đó đề ra hoạch định chiến lược phát triển Trường Đại

học Việt Nhật giai đoạn 2016 - 2025

Nghiên cứu nhằm giúp Trường Đại học Việt Nhật – Đại học Quốc gia Hà

Nội xây dựng được Chiến lược phát triển phù hợp trong giai đoạn 2016-2025 Đồng

thời có tác dụng như một nguồn tài liệu tham khảo quan trọng giúp Nhà trường sử

dụng vận hành tốt hơn, đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên

cứu, hoạch định được chiến lược phát triển lâu dài, bền vững trong tương lai

b Nhiệm vụ nghiên cứu luận văn:

- Nghiên cứu kinh nghiệm của một số trường đại học về xây dựng và thực thi chiến lược

- Hệ thống hóa và làm rõ hơn cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật

- Phân tích thực trạng hoạt động và xây dựng chiến lược quản lý, chỉ ra các điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của thực trạng này

- Đề xuất Chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật giai đoạn 2016-2025

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

 Đối tượng nghiên c u

- Các tài liệu báo cáo thông kê, giáo trình, tài liệu tham kháo, nghiên cứu chuyên sâu, Chiến lược phát triển của các tổ chức;

- Các cán bộ lãnh đạo, chuyên gia: Ban Giám đốc ĐHQGHN, HIệu trưởng các trường thành viên thuộc ĐHQGHN;

- Cán bộ quản lý: Trưởng/Phó các phòng ban của ĐHQGHN, Trưởng/phó các phòng chức năng, Trưởng/phó các Bộ môn của các trường thành viên thuộc ĐHQGHN;

- Giảng viên và sinh viên: Các trường thành viên thuộc ĐHQGHN

 Phạm vi nghiên c u

Luận văn phân tích, nghiên cứu về: Xây dựng chiến lược phát triển Trường

Đại học Việt Nhật giai đoạn 2016-2020

 Về mặt thời gian nghiên c u

- Luận văn nghiên cứu các thông tin, thu thập tài liệu của tổ chức trong thời gian từ

năm 2010 đến 2015

- Các số liệu phỏng vấn, tham vấn chuyên gia được thực hiện vào tháng 2/2016

- Tập hợp và xử lý số liệu: tháng 5 /2015

- Hoàn thành luận văn và tiến hành bảo vệ vào tháng 9 năm 2016

 Về mặt không gian nghiên c u

- Nghiên cứu Trường Đại học Việt Nhật – Đại học Quốc gia Hà Nội

4 Nh ng đ ng g p của Luận văn nghiên cứu

- Luận văn là nguồn tài liệu góp phần trong việc xây dựng Chiến lược phát triển

Trường Đại học Việt Nhật trong giai đoạn 2016-2025

- Về mặt khoa học: Luận văn tiếp cận giúp cho việc hoạch định chiến lược phát

triển một tổ chức phi lợi nhuận và vận dụng vào điều kiện cụ thể của Trường Đại học Việt Nhật Từ đó, góp phần mang lại những kinh nghiệm hoạch định chiến lược phát triển cho các trường đại học Việt Nam

- Về mặt thực tiễn: Luận văn giúp cho việc vận dụng quy trình hoạch định chiến

lược, xác định những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và nguy cơ đối với hoạt động của Trường Đại học Việt Nhật Qua đó, định hướng chiến lược và đề ra giải pháp thực hiện chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật nói riêng và các trường đại học trong Việt Nam nói chung

5 Kết cấu của Luận văn

- Luận văn được kết cấu gồm có hai phần và bốn chương chính

Phần mở đầu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận

Chương 2: Phương pháp luận và thiết kế nghiên cứu

Chương 3: Phân tích các căn cứ xây dựng chiến lược phát triển Trường Đại học

Việt Nhật

Chương 4: Đề xuất chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật

Phần kết luận

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHI N C U VÀ CƠ SỞ L LUẬN

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Tổng quan

Tình hình Quốc tế

Cuộc cách mạng khoa học – công nghệ tiếp tục phát triển với những bước tiến nhảy vọt trong thế kỷ 21, đưa thế giới chuyển từ kỷ nguyên công nghiệp sang

kỷ nguyên thông tin và phát triển kinh tế tri thức, tri thức trở thành vốn quý, đóng

vai trò quyết định trong động lực tăng trưởng kinh tế, là yếu tố cạnh tranh giữa các

quốc gia

Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là xu thế khách quan, vừa là quá trình hợp tác để phát triển, vừa là quá trình đấu tranh để bảo vệ lợi ích quốc gia, sự

cạnh tranh trong phát triển kinh tế ở nhiều cấp độ khác nhau trong nội bộ mỗi quốc

gia và giữa các quốc gia diễn ra ngày càng quyết liệt hơn, đòi hỏi phải tăng năng

suất lao động, nâng cao chất lượng hàng hóa và đổi mới công nghệ, vì vậy vấn đề

nâng cao chất lượng đào tạo đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội là vấn đề

sống còn của mỗi trường đại học Nhiều quốc gia phát triển trên thế giới thành công

nhờ dựa vào đại học để xây dựng tiềm lực tri thức, tạo ra nguồn lực tri thức chất

lượng cao và nền công nghệ đạt trình độ tiên tiến, vì lẽ đó, đầu tư phát triển các đại

học hàng đầu có khả năng cạnh tranh toàn cầu và đang trở thành xu thế của thời đại

Cùng với quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ ở nhiều lĩnh vực, toàn cầu hóa giáo dục đại học hướng đến việc trao đổi học thuật, trao đổi giảng viên,

sinh viên, công nhận giá trị bằng cấp đào tạo, chuyển đổi tín chỉ giữa các hệ thống

giáo dục; triển khai và công bố các kết quả nghiên cứu chung giữa các nhà khoa

học; tạo sự liên thông, hợp tác cùng phát triển giữa các đại học ở nhiều quốc gia

khác nhau, các trường đại học hàng đầu đang tích cực tham gia vào quá trình này,

vừa là mục tiêu vừa là phương thức thúc đẩy sự phát triển, tuy nhiên toàn cầu hóa

giáo dục đại học cũng là thách thức nếu các đại học không nắm bắt được cơ hội và

tranh thủ được lợi ích từ quá trình này

Không chỉ thực hiện nhiệm vụ truyền thống là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ tiên tiến, các đại học hàng

đầu rất chú trọng triển khai chuyển giao tri thức, gắn kết chặt chẽ giữa các nước với

nhau, giữa các trường đại học với doanh nghiệp và cộng đồng dựa vào thế mạnh

tiềm lực của mỗi bên, nắm bắt được cơ hội và áp dụng các giải pháp đúng đắn,

quyết liệt, nhiều đại học trong khu vực Châu Á đã thành công vượt trội Số lượng

trường đại học Châu Á được xếp hạng trong nhóm 500 trường đại học hàng đầu thế

giới ngày một gia tăng, góp phần đáng kể trong việc thay đổi tiềm lực trong mọi

mặt của khu vực

Tình hình trong nước

Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội nhờ vào giáo dục đại học, góp phần tạo nguồn nhân

lực đào tạo và nghiên cứu khoa học, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

nước Tuy nhiên, giáo dục đại học chủ yếu phát triển về quy mô, chưa chú trọng

nhiều đến chất lượng đầu ra, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao chưa được ưu

tiên đúng mức; đào tạo chưa gắn liền với nghiên cứu khoa học và yêu cầu của người

sử dụng; nghiên cứu khoa học ít có sản phẩm khoa học đỉnh cảo, chưa đáp ứng

được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội

Trước tình hình đó, Nghị quyết Đại học Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện

đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế”; chiến lược phát triển kinh tế

- xã hội giai đoạn 2011-2020, nâng cao giáo dục toàn diện, đáp ứng nhu cầu nhân

lực chất lượng cao, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng nền

kinh tế tri thức; chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020, đổi mới căn

bản toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ

hóa, hội nhập quốc tế, phát triển giáo dục gắn với khoa học công nghệ, nâng cao

chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, hội nhập quốc tế sâu rộng;

chiến lược phát triển khoa học công nghệ giai đoạn 2011-2020, đổi mới căn bản

toàn diện, đồng bộ cơ chế hoạt động công nghệ, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học

công nghệ với phát triển kinh tế xã hội, đẩy mạnh phát triển thị trường khoa học

công nghệ và hội nhập quốc tê

Đây là những căn cứ, tiền đề quan trọng để xây dựng “Chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật giai đoạn 2016 – 2020”

Trường Đại học Việt Nhật được Thủ tướng chính phủ kí Quyết định thành lập ngày 21/7/2014 và chính thức tuyển sinh đào tạo khóa học Thạc sỹ đầu tiên vào

năm 2016 nên chưa có đề tài nghiên cứu xây dựng chiến lược phát triển trường Việt

Nhật Nội dung phần này đề cập đến các Chiến lược phát triển chung của Ngành

giáo dục và Chiến lược phát triển của một số Trường Đại học điển hình đã và đang

phát triển tốt, qua đó thấy được tầm quan trọng và rút ra được những bài học kinh

nghiệm cho việc xây dựng chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật

1.1.1.1 Chiến lược phát triển của Ngành giáo dục

- Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020 trình tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam 1/2011 khẳng định mục tiêu

“Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới toàn diện và phát triển nhanh giáo

dục và đào tạo” và định hướng “Phát triển giáo dục phải thực sự là quốc sách hàng

đầu; tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo; thực hiện đồng bộ các giải

pháp để nâng cao chất lượng giáo dục đại học, bảo đảm cơ chế tự chủ gắn với nâng

cao trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục đào tạo; tập trung đầu tư xây dựng

một số trường, khoa, chuyên ngành mũi nhọn, chất lượng cao”

Trước đó, Chính phủ nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 14/2005/NQ/CP ngày 2 tháng 11 năm 2005 “Về đổi mới cơ bản

và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006 – 2020” Nghị quyết xác

định mục tiêu chung là đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học, tạo được

chuyển biến cơ bản về chất lượng, hiệu quả và quy mô, đáp ứng yêu cầu của sự

nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế và nhu cầu

học tập của nhân dân; đến năm 2020, giáo dục đại học Việt Nam đạt trình độ tiên

tiến trong khu vực và tiếp cận trình độ tiên tiến trên thế giới; có năng lực cạnh tranh

cao, thích ứng với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

- Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020, ban hành kèm theo Quyết định

số 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ

Chiến lược đã chỉ rõ trọng tâm những vấn đề liên quan đến thực trạng tình hình giáo dục đại học Việt Nam, những khó khăn bất cập yếu kém; Những thách

thức, nguy cơ; Những thuận lợi,… Đặc biệt, chiến lược đã thể hiện quan điểm chỉ

đạo của Đảng và Chính phủ đối với định hướng phát triển giáo dục Việt Nam giai

đoạn 2011-2020:

i Phát triển giáo dục phải thực sự là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của

Nhà nước, nâng cao vai trò các tổ chức, đoàn thể chính trị, kinh tế, xã hội trong phát

triển giáo dục, đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển Thực hiện các chính sách ưu đãi

đối với giáo dục, đặc biệt là chính sách đầu tư và chính sách tiền lương; ưu tiên ngân

sách nhà nước dành cho phát triển giáo dục phổ cập và các đối tượng đặc thù;

ii Xây dựng nền giáo dục có tính nhân dân, dân tộc, tiên tiến, hiện đại, xã hội chủ nghĩa, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng

Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó

khăn để đạt được mặt bằng chung, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương và các

cơ sở giáo dục có điều kiện bứt phá nhanh, đi trước một bước, đạt trình độ ngang

bằng với các nước có nền giáo dục phát triển Xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội

bình đẳng để ai cũng được học, học suốt đời, đặc biệt đối với người dân tộc thiểu

số, người nghèo, con em diện chính sách;

iii Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa, hội nhập quốc tế, thích ứng với nền kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển giáo dục gắn với phát triển khoa học và

công nghệ, tập trung vào nâng cao chất lượng, đặc biệt chất lượng giáo dục đạo đức,

lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành để một mặt đáp ứng yêu cầu phát

triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đảm bảo an

ninh quốc phòng; mặt khác phải chú trọng thỏa mãn nhu cầu phát triển của mỗi

người học, những người có năng khiếu được phát triển tài năng;

(iv) Hội nhập quốc tế sâu, rộng về giáo dục trên cơ sở bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc, giữ vững độc lập, tự chủ, định hướng xã hội chủ nghĩa Mở rộng giao lưu

hợp tác với các nền giáo dục trên thế giới, nhất là với các nền giáo dục tiên tiến hiện

đại; phát hiện và khai thác kịp thời các cơ hội thu hút nguồn lực có chất lượng

1.1.1.2 Chiến lược phát triển của một số Trường Đại học điển hình

- Chiến lược phát triển Đại học Quốc gia Hà Nội đến năm 2020, tầm nhìn

đến năm 2030

Chiến lược đã nêu bật tầm nhìn của ĐHQGHN đến năm 2020 và gai đoạn 2020-2030, đó là: đào tạo nguồn nhân lực chất lượng, trình độ cao, bồi dưỡng nhân

tài; nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển giao tri thức đa ngành, đa

lĩnh vực; góp phần xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước; làm nòng cột và đầu tàu

trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam

Quan điểm phát triển ĐHQGHN cũng được chỉ rõ, bao gồm: xây dựng đại học định hướng nghiên cứu tiên tiến vừa là mục tiêu vừa là động lực để tăng cường

các nguồn lực, phát triển đội ngũ cán bộ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao,

bồi dưỡng nhân tài, nghiên cứu khoa học và công nghệ đỉnh cao phục vụ nâng cao

chất lượng đào tạo và sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; Phát huy

sức mạnh tổng hợp từ mọi nguồn lực, phát huy tinh thần cộng đồng và uy tín của

Đại học Quốc gia Hà Nội; Nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm xã hội và sáng

tạo của các đơn vị; Đẩy mạnh liên thông, liên kết, hợp tác toàn diện giữa các đơn vị

trong Đại học Quốc gia Hà Nội với các cơ quan, doanh nghiệp, địa phương và các

đối tác nước ngoài để tạo các giá trị gia tăng và các sản phẩm độc đáo; Phát triển

toàn diện và bền vững, áp dụng các giải pháp mang tính đột phá; Ưu tiên đầu tư

phát triển các hướng nghiên cứu khoa học trọng điểm, mũi nhọn; Phát triển nhanh

một số ngành, chuyên ngành, lĩnh vực, bộ môn, khoa và đơn vị đạt trình độ quốc tế

- Chiến lược phát triển Trường Đại học Ngoại Ngữ - Đại học Quốc Gia Hà Nội đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

Mục tiêu của Trường Đại học Ngoại Ngữ - Đại học Quốc Gia Hà Nội trở thành trung tâm đào tạo và nghiên cứu có uy tín trong khu vực về giáo dục ngoại

ngữ, ngôn ngữ, quốc tế học và một số ngành khoa học xã hội và nhân văn, góp phần

vào sự nghiệp phát triển của đất nước thông qua việc đào tạo nguồn nhân lực chất

lượng cao, nghiên cứu khoa học, cung cấp các sản phẩm và dịch vụ đáp ứng yêu cầu

của xã hội theo chuẩn quốc tế Cụ thể: Chất lượng kiến thức, chuyên môn và phẩm

chất đạo đức của người học từng bước tiếp cận trình độ quốc tế; sản phẩm nghiên

cứu khoa học có khả năng ứng dụng, triển khai, hiệu quả kinh tế, nền tảng cho đào

tạo chất lượng cao; đội ngũ cán bộ khoa học có năng lực đạt trình độ cao chuẩn

quốc tế, có thể giảng dạy và nghiên cứu ở nước ngoài; hệ thống cơ sở vật chất đồng

bộ và hiện đại, đáp ứng yêu cầu đào tạo và nghiên cứu khoa học; nguồn lực tài

chính phát triển theo hướng đa dạng và bền vững, tang cường mở rộng hợp tạc với

đối tác trong và ngoài nước; mô hình đào tạo theo hướng nghiên cứu đa lĩnh vực, cơ

cấu hợp lý, tự chủ, chịu trách nhiệm cao, liên kết chặt chẽ với các cơ sở nghiên cứu,

đào tạo, cơ quan, doanh nghiệp địa phương

Với mục tiêu đó Trường đã đề ra các giải pháp để thực hiện thành công chiến lược phát triển: Đổi mới công tác tư tưởng, tổ chức, quản lý theo hướng quản trị đại

học, xây dựng văn hóa chất lượng; phát triển đội ngũ cán bộ giảng dạy, nghiên cứu

và quản lý; hoàn thiện cơ cấu tổ chức theo định hướng đào tạo và nghiên cứu chất

lượng cao; nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác đào tạo và nghiên cứu

khoa học; quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tài chính, hiện đại hóa cơ

sở vật chất; tăng cường chất lượng và hiệu quả công tác hợp tác quốc tế

- Chiến lược phát triển Trường Đại học Nha Trang đến năm 2020, tầm nhìn

2030

Mục tiêu của Trường Đại học Nha Trang là đào tạo nhân lực trình độ cao, nghiên cứu khoa học chuyển giao công nghệ và cung cấp dịch vụ chuyên môn đa

lĩnh vực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; tầm nhìn đến năm 2030 là

trường đại học định hướng đa lĩnh vực xếp hạng cao trong khu vực Đông Nam Á,

từng bước tiến đến đạt địa học định hướng nghiên cứu

Với mục tiêu đó Trường đã đề ra nhóm các giải pháp thực hiện chiến lược:

nâng cáo chất lượng đào tạo đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao và đa dạng

của xã hội; mở rộng quy mô đào tạo đáp ứng nhu cầu nhân lực phát triển kinh tế -

xã hội trong cả nước; kiểm định chất lượng theo chuẩn quốc gia và khu vực

Trong cách nhìn tổng quan, về cơ bản các tài liệu Chiến lược của các Trường này nổi bật là phương pháp luận và các tiêu chí của công tác xây dựng chiến lược

phát triển một cơ sở giáo dục đại học và định hướng giải pháp thực hiện chiến lược

Trường Đại học Việt Nhật, mục tiêu, tầm nhìn và các điều kiện triển khai xây dựng

cơ sở vật chất của Trường đến năm 2025 để trường đi vào hoạt động ổn định

1.1.2 Một số vấn đề về xây dựng và quản lý chiến lược GD&ĐT

- Việc xây dựng chiến lược giáo dục & đào tạo, ngoài lý thuyết xây dựng chiến lược phát triển các tổ chức nói chung, còn phải căn cứ vào các qui định cụ thể như

Luật giáo dục, Nghị định, Thông tư và hệ thống các văn bản của các cơ quan quản lý

nhà nước về giáo dục & đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân

Đối với Việt Nam, chiến lược giáo dục và đào tạo xác định 3 mục tiêu:

+ Thứ nhất, quy mô giáo dục được phát triển hợp lý nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực có chất lượng đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập

quốc tế cho đất nước

+ Thứ hai, chất lượng và hiệu quả giáo dục được quan tâm đề cao để từng bước tiếp cận với chất lượng giáo dục của khu vực và quốc tế trong đó ngoài việc

nhấn mạnh đào tạo kỹ năng nghề nghiệp còn có kỹ năng mềm

+ Thứ ba, huy động, phân bố và sử dụng nguồn lực cho giáo dục, nhằm vừa đảm bảo đủ nguồn lực, vừa tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn lực cho phát

triển giáo dục

- Giải pháp chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo gồm các nội dung sau:

+ Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá trong giáo

dục

+ Điều chỉnh hợp lý cơ cấu bậc học, cơ cấu ngành nghề, cơ cấu vùng trong

hệ thống giáo dục và đào tạo phù hợp với yêu cầu học tập của nhân dân, yêu cầu

phát triển kinh tế xã hội và các mục tiêu của chiến lược đề ra

+ Thực hiện chủ trương xã hội hoá sự nghiệp giáo dục, phát triển đa dạng các hình thức đào tạo, đẩy mạnh việc xây dựng các quỹ khuyến khích tài năng, các

tổ chức khuyến học, bảo trợ giáo dục; khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để

tổ chức, cá nhân tham gia phát triển giáo dục

+ Phát triển đội ngũ giáo viên, coi trọng chất lượng và đạo đức sư phạm, cải thiện chế độ đãi ngộ

+ Tăng ngân sách Nhà nước cho giáo dục và đào tạo theo nhịp độ tăng trưởng kinh tế chung của cả nước

+ Cùng với giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ cũng là quốc sách hàng đầu,

do vậy sẽ tăng đầu dần ngân sách và huy động các nguồn lực khác cho khoa học và

công nghệ; phát triển khoa học và công nghệ phải gắn liền với bảo vệ và cải thiện môi

trường sinh thái, bảo đảm phát triển kinh tế xã hội nhanh và bền vững

1.2 Cơ sở lý luận – lý thuyết về chiến lược và xây dựng chiến lược

1.2.1 Khái niệm

1.2.1.1 Khái niệm chiến lược

Tuỳ theo cách tiếp cận và tư duy về chiến lược mà có những khái niệm về chiến lược như:

- Chiến lược là những phương tiện đạt tới những mục tiêu dài hạn” Fred R David

2003, Khái luận về quản trị chiến lược, NXB Thống k

- Chiến lược là một dạng thức hoặc một kế hoạch phối hợp các mục tiêu chính, các chính sách và các trình tự hành động thành một tổng thể thống nhất

(Mintzberg, Henry and, Quinn, James Brian, 1996)

“Chiến lược kinh doanh là một tập hợp những mục tiêu và các chính sách, cũng như các kế hoạch chủ yếu để đạt được mục tiêu đó, nó cho thấy rõ công ty đang hoặc sẽ thực hiện các hoạt động kinh doanh gì và công ty sẽ thuộc và lĩnh vực

kinh doanh gì?” (PGS.TS Nguyễn Thị Li n Diệp, Ths Phạm Văn Nam, 2003,

Chiến lược và chính sách kinh doanh, NXB Thống k )

Như vậy ta thấy rằng dù có quan niệm như thế nào về chiến lược thì cũng có mục đích chung, đó là nhằm đảm bảo sự thành công của tổ chức và chiến lược của

một tổ chức chính là sản phẩm kết hợp được những gì môi trường có, những gì tổ

chức có thể và những điều tổ chức mong muốn; chiến lược giữ vai trò rất quan

trọng trong các tổ chức; bất kỳ tổ chức nào cũng cần xây dựng chiến lược

Xây dựng chiến lược là một quy trình có hệ thống nhằm đi đến xác định các chiến lược kinh doanh được sử dụng để tăng cường vị thế cạnh tranh của doanh

nghiệp Nó bao gồm từ việc phân tích môi trường để xác định các điểm mạnh, điểm

yếu, cơ hội và nguy cơ, xác định các mục tiêu dài hạn và xây dựng, triển khai thực

hiện các chiến lược kinh doanh trên cơ sở phát huy đầy đủ những điểm mạnh, khắc

phục tối đa những điểm yếu, tận dụng nhiều nhất những cơ hội và giảm thiểu những

nguy cơ

Theo PGS.TS Hoàng Văn Hải trong cuốn "Quản trị chiến lược”, tái bản lần

thứ hai, NXB ĐHQGHN, 2015, Chiến lược phát triển là chuỗi các quyết định

nhằm định hướng tương lai và tạo ra sự thay đổi về chất bên trong tổ chức Theo

cách tiếp cận này, thuật ngữ chiến lược phát triển được dùng theo 3 ý nghĩa phổ

biến nhất:

- Xác lập mục tiêu dài hạn của tổ chức

- Đưa ra các chương trình hành động tổng quát

- Lựa chọn các phương án hành động, triển khai phân bổ nguồn lực để thực hiện mục tiêu đó

1.2.1.2 Vai trò, ý nghĩa của chiến lược

Chiến lược có vai trò và ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại, phát triển và thành công của của tổ chức, nó giúp cho tổ chức nhận thấy rõ mục đích hướng đi

của mình, làm cơ sở cho mọi cơ sở hành động cụ thể, tạo ra những chiến lược tốt

hơn thông qua việc sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, tạo cơ sở tăng sự liên

kết vằ gắn bó của cán bộ, nhân viên quản trị trong việc thực hiện mục tiêu của tổ

chức, tổ chức không có chiến lược được hoạt động ví như người đi biển không có la

bàn, xây dựng chiến lược giữ vai trò quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của

tổ chức, giúp các nhà quản trị nhận biết các cơ hội và nguy cơ đối với tổ chức, từ

đó, đưa ra các quyết định kịp thời thích ứng với sự thay đổi của môi trường

Xây dựng chiến lược giúp các nhà quản trị xác định rõ mục tiêu và phương hướng của tổ chức, giúp tổ chức sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển hữu

hiệu các tiêu chuẩn kiểm tra nhằm làm cho hoạt động của tổ chức đi đúng mục tiêu

1.2.2 Các bước xây dựng chiến lược

Mô hình quản trị chiến lược được áp dụng rộng rãi là mô hình quản trị chiến lược toàn diện của Fred R David (hình 1.1), mô hình này thể hiện một phương pháp

rõ ràng thông qua ba giai đoạn: hình thành, thực thi và đánh giá chiến lược

Trong đó, giai đoạn hình thành chiến lược gồm các bước sau:

Thông tin phản hồi

Hình thành Thực thi Đánh giá

Chiến lược

Chiến lược

Chiến lược

Hình 1.1: Mô hình quản trị chiến lược toàn diện của Fred R David

Thực hiện việc kiểm soát bên ngoài để xác định các

cơ hội và đe dọa chủ yếu

Thiết lập mục tiêu dài hạn

Thiết lập những mục tiêu hàng năm

Phân phối các nguồn tài nguyên

Đo lường và đánh giá thành tích

Đề ra các chính sách

Lựa chọn các chiến lược để theo đuổi

Thực hiện kiểm soát nội bộ để nhận diện những điểm mạnh yếu

Xác định nhiệm

vụ, mục tiêu và chiến lược hiện tại

mục tiêu kinh doanh Phân

1.2.2.1.Nghi n c u môi trường hoạt động

Nghiên cứu môi trường là việc rất quan trọng trong xây dựng chiến lược, kết quả

nghiên cứu môi trường sẽ là cơ sở để lựa chọn chiến lược, căn cứ theo phạm vi, môi

trường bao gồm môi trường bên ngoài và môi trường bên trong

a, Môi trường b n ngoài

Việc đánh giá môi trường bên ngoài cho chúng ta thấy những cơ hội và đe dọa chủ yếu đối với tổ chức để có thể đề xuất chiến lược nhằm tận dụng cơ hội và

né tránh đe dọa; Môi trường bên ngoài bao gồm hai cấp độ: môi trường vĩ mô và

môi trường vi mô

 Môi trường vĩ mô

Bao gồm yếu tố kinh tế, yếu tố chính trị - chính phủ, yếu tố văn hóa – xã hội, yếu

tố tự nhiên, yếu tố công nghệ - kỹ thuật,… Mỗi yếu tố của môi trường vĩ mô có thể ảnh

hưởng đến tổ chức một cách độc lập hoặc trong mối liên kết với các yếu tố khác

Việc phân tích môi trường vĩ mô giúp tổ chức trả lời câu hỏi: “Tổ chức đang đối mặt với những gì?”

- Môi trường kinh tế: gồm tất cả mọi số liệu kinh tế vĩ mô, các số liệu thống kê hiện nay, các xu thế thay đổi đang diễn ra, những số liệu thống kê này rất có ích cho

việc đánh giá ngành kinh doanh và môi trường cạnh tranh của tổ chức Những thông

tin kinh tế bao gồm: lãi suất ngân hàng, tỉ giá hối đoái, thặng dư hay thâm hụt ngân

sách, thặng dư hay thâm hụt thương mại, tỉ lệ lạm phát, tổng sản phẩm quốc dân,

kết quả chu kỳ kinh tế, thu nhập và chi tiêu của người dân, tỉ lệ thất nghiệp

- Môi trường chính trị - chính phủ - pháp luật: Bao gồm hệ thống quan điểm, đường lối chính sách, pháp luật, các xu hướng chính trị, đối ngoại, sự thay đổi các

yếu tố này có thể tạo ra các cơ hội hoặc nguy cơ cho doanh nghiệp; các doanh

nghiệp cần tìm hiểu những thay đổi này để kịp thời thích ứng; tổ chức cần có thông

tin thường xuyên về hoạt động của chính phủ, nhất là các chính sách nhằm nắm bắt

cơ hội hoặc ngăn chặn, hạn chế nguy cơ từ yếu tố này

- Môi trường văn hóa - xã hội: được hiểu như những giá trị sống tinh thần của mỗi dân tộc, mỗi đất nước; nghiên cứu kỹ môi trường này, các nhà quản trị sẽ tránh

được những tổn thất không hay làm giảm uy tín của tổ chức Đó cũng là những căn

cứ cần thiết để xác lập những vùng thị trường có tính chất đồng dạng với nhau để

tập trung khai thác

- Môi trường tự nhiên: Bao gồm vị trí địa lý, khí hậu, cảnh quan thiên nhiên, đất đai, sông biển, các nguồn tài nguyên khoáng sản trong lòng đất, tài nguyên rừng,

biển, sự trong sạch của môi trường nước không khí Đây là yếu tố quan trọng trong

cuộc sống của con người và cũng là yếu tố rất quan trọng Đối với một số ngành

kinh tế nguồn tài nguyên bị lạm dụng đang ngày càng trở nên khan hiếm, tình trạng

ô nhiễm môi trường đang là mối quan tâm lớn của xã hội, công chúng ngày càng

quan tâm nhiều hơn đến chất lượng môi trường tự nhiên

- Môi trường công nghệ và kỹ thuật: các ngành công nghiệp cũng như các tổ chức đều phụ thuộc vào yếu tố kỹ thuật, công nghệ; sự phát triển như vũ bão của

khoa học công nghệ trên thế giới, nhiều công nghệ mới liên tiếp ra đời đã tạo ra

những cơ hội cũng như nguy cơ đối với các tổ chức và các ngành công nghiệp

 Môi trường vi mô

Môi trường vi mô hay còn gọi là môi trường ngành, bao gồm các yếu tố trong ngành và là các yếu tố ngoại cảnh đối với doanh nghiệp, quyết định tính chất

và mức độ cạnh tranh trong ngành sản xuất kinh doanh đó Theo Michael E Porter,

năm lực lượng cạnh tranh trong ngành là: nguy cơ nhập cuộc của các đối thủ mới,

mối đe dọa của các sản phẩm thay thế, quyền lực của người mua, quyền lực của

người cung ứng, và cuộc cạnh tranh giữa các đối thủ hiện thời

Porter chỉ ra rằng các lực lượng này càng mạnh, càng hạn chế khả năng của các công ty hiện tại trong việc tăng giá và có lợi nhuận cao hơn, một lực lượng cạnh tranh

mạnh có thể xem như một sự đe dọa, bởi vì nó sẽ làm giảm thấp lợi nhuận Sức mạnh

của năm lực lượng có thể thay đổi theo thời gian, khi các điều kiện ngành thay đổi,

hiệm vụ của các nhà quản trị là phải nhận thức về những cơ hội và nguy cơ mà sự thay

đổi của năm lực lượng sẽ đem lại, qua đó xây dựng các chiến lược thích ứng

- Nguy cơ đe dọa từ những người mới nhập cuộc: khi có đối thủ mới tham gia vào ngành sẽ làm giảm thị phần, lợi nhuận của doanh nghiệp Để bảo vệ vị thế

cạnhtranh của mình, doanh nghiệp phải tăng rào cản xâm nhập ngành thông qua các

biện pháp nhưđa dạng hóa sản phẩm, tăng lợi thế theo quy mô, hạn chế khả năng

tiếp cận các kênh phân phối hoặc muốn gia nhập ngành đòi hỏi phải có chi phí đầu

tư ban đầu lớn, chi phí chuyển đổi mặt hàng cao

- Quyền lực thương lượng của người cung ứng: khi nhà cung cấp có ưu thế, họ

có thể gây áp lực tạo bất lợi đối với doanh nghiệp

- Quyền lực thương lượng của người mua: sự tín nhiệm của người mua là tài sản có giá trị hết sức quan trọng đối với doanh nghiệp; tuy nhiên, khi người mua có

ưu thế họ có thể làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp bằng cách ép giá hoặc đòi

hỏi chất lượng cao hơn

- Nguy cơ đe dọa từ sản phẩm, dịch vụ thay thế: sản phẩm thay thế làm hạn chế mức lợi nhuận tiềm năng của ngành bằng cách đặt ngưỡng tối đa cho mức giá

mà các công ty trong ngành có thể kinh doanh có lãi

- Đối thủ cạnh tranh trong ngành, sức mạnh của áp lực cạnh tranh trong ngành

sẽ quyết định mức độ đầu tư, cường độ cạnh tranh và mức lợi nhuận của ngành; khi

các áp lực cạnh tranh càng mạnh thì khả năng sinh lời và tăng giá hàng của các công

ty cùng ngành càng bị hạn chế, ngược lại khi áp lực cạnh tranh yếu thì đó là cơ hội

cho các công ty trong ngành thu được lợi nhuận cao Các công ty cần phải nghiên

cứu hiện trạng và xu hướng của các áp lực cạnh tranh, căn cứ vào những điều kiện

bên trong của mình để quyết định chọn một vị trí thích hợp trong ngành nhằm đối

phó với các lực lượng cạnh tranh một cách tốt nhất hoặc có thể tác động đến chúng

theo cách có lợi cho mình

b, Môi trường b n trong

Môi trường bên trong bao gồm các yếu tố nội tại mà doanh nghiệp có thể kiểm soát được như yếu tố marketing, quản trị, tài chính kế toán, nguồn nhân lực,

nghiên cứu phát triển, sản xuất và tác nghiệp, hệ thống thông tin; phân tích các yếu

tố bên trong doanh nghiệp sẽ xác định được những điểm mạnh và điểm yếu của

mình để từ đó vạch ra chiến lược hợp lí nhằm khai thác điểm mạnh và khắc phục

điểm yếu

- Quản trị: phân tích hoạt động quản trị thông qua các chức năng hoạch định,

tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát

- Marketing: marketing được mô tả là quá trình xác định, dự báo, thiết lập và thỏa mãn nhu cầu của khách hàng đối với sản phẩm, dịch vụ Những nội dung cơ

bản của marketing là nghiên cứu và phân tích khả năng của thị trường, phân khúc

thị trường, lựa chọn thị trường mục tiêu, định vị thương hiệu, xây dựng thương

hiệu, đánh giá thương hiệu và các hoạt động hậu mãi

- Tài chính kế toán: phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp thông qua các chỉ số tài chính như: khả năng thanh toán, đòn cân nợ, các tỉ số doanh lợi, chỉ số

tăng trưởng; để xác định điểm mạnh, điểm yếu của doanh nghiệp về tài chính

- Nguồn nhân lực: nguồn nhân lực có vai trò hết sức quan trọng đối với sự thành công của doanh nghiệp, cho dù doanh nghiệp có được chiến lược đúng đắn

như thế nào đi nữa nhưng nếu không có nguồn nhân lực phù hợp để triển khai thực

hiện thì cũng không thể mang lại hiệu quả; các công việc chủ yếu của quản trị

nguồn nhân lực của một doanh nghiệp là tuyển dụng, đào tạo, đánh giá và phân bổ

tốt giá thành và cuối cùng là giúp cho doanh nghiệp nâng cao vị thế cạnh tranh

- Hệ thống thông tin: Hệ thống thông tin được xem xét bao gồm tất cả những phương tiện để tiếp nhận, xử lí và truyền thông những dữ liệu, thông tin cả bên

trong lẫn bên ngoài trong doanh nghiệp nhằm hỗ trợ cho việc thực hiện, đánh giá và

kiểm soát chiến lược thực hiện của doanh nghiệp; trong quá trình thực hiện chiến

lược nhằm đạt được mục tiêu dài hạn, doanh nghiệp có thể chia thành nhiều mục

tiêu ngắn hạn tương ứng với từng giai đoạn thời gian ngắn hơn

1.2.2.2 Xác định mục tiêu của tổ ch c

Mục tiêu của tổ chức là kết quả mong muốn của tổ chức được đề ra trong một thời gian tương đối dài, mục tiêu của tổ chức là sự cụ thể hoá nội dung, là

phương tiện để thực hiện thành công sứ mạng của tổ chức; mục tiêu được hoạch

định phụ thuộc vào những điều kiện bên trong và bên ngoài của tổ chức trong mỗi

giai đoạn và thống nhất với sứ mạng của tổ chức, nghiên cứu mục tiêu là tiền đề, là

cơ sở cho việc hình thành chiến lược; mục tiêu đặt ra không được xa rời thực tế

Các mục tiêu chỉ rõ điểm kết thúc của nhiệm vụ chiến lược, là căn cứ để xác định

thứ tự ưu tiên trong việc phân bổ các nguồn lực

1.2.2.3 Xây dựng chiến lược, lựa chọn chiến lược then chốt

Việc xây dựng các chiến lược cho tổ chức được thực hiện trên cơ sở phân tích và đánh giá môi trường hoạt động, nhận biết những cơ hội và nguy cơ tác động đến sự tồn

tại của tổ chức, từ đó xác định các phương án chiến lược để đạt được mục tiêu đề ra, việc

hình thành chiến lược đòi hỏi phải tạo ra sự hài hoà và kết hợp cho được các yếu tố tác

động đến chiến lược; chiến lược được xây dựng dựa trên việc phân tích, đánh giá môi

trường hoạt động và sử dụng những công cụ hỗ trợ cho việc hoạch định chiến lược Trên

cơ sở đó, tổ chức lựa chọn các chiến lược then chốt mang tính khả thi cao và tối ưu cho

việc phát triển của mình làm mục tiêu để theo đuổi thực hiện

1.2.3 Các công cụ hỗ trợ cho việc xác định, lựa chọn chiến lược

Có nhiều công cụ hỗ trợ cho việc xác định, lựa chọn chiến lược, trong khuôn khổ của luận văn này, tác giả chỉ giới thiệu các công cụ được chọn lọc sử dụng để

xây dựng chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật

1.2.3.1 Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài – EFE

Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài là công cụ đánh giá mức độ tác động chủ yếu của môi trường bên ngoài đến tổ chức; ma trận đánh giá các yếu tố bên

ngoài được xây dựng theo năm bước:

- Lập danh mục các yếu tố bên ngoài có vai trò quyết định đối với sự thành công nhưđã nhận diện trong quá trình kiểm tra các yếu tố từ bên ngoài;

- Phân loại tầm quan trọng từ 0,0 (ít quan trọng nhất đến 1,0 (quan trọng nhất) cho mỗi yếu tố Sự phân loại này cho thấy tầm quan trọng tương ứng của các

yếu tố đối với sự thành công trong ngành hoạt động của tổ chức;

- Phân loại từ 1 (phản ứng ít đến 4 (phản ứng tốt) cho mỗi yếu tố quyết định

sự thành công để cho thấy cách thức mà các chiến lược hiện tại của tổ chức phản

ứng với các yếu tố này;

- Nhân mức độ quan trọng của mỗi yếu tố với điểm phân loại tương ứng của

nó để xác định số điểm về tầm quan trọng;

- Cộng tổng số điểm về tầm quan trọng cho mỗi yếu tố để xác định tổng số điểm quan trọng cho tổ chức

Tổng số điểm quan trọng của một tổ chức cao nhất là 4,0 và thấp nhất là 1,0

Như vậy, nếu tổng số điểm quan trọng là 2,5 cho thấy khả năng phản ứng của tổ chức

đối với môi trường là trung bình, nếu tổng số điểm quan trọng nhỏ hơn 2,5 cho thấy

khả năng phản ứng của tổ chức đối với môi trường là yếu, nếu tổng số điểm quan trọng

lớn hơn 2,5 cho thấy khả năng phản ứng của tổ chức đối với môi trường là tốt hay các

chiến lược của tổ chức đã tận dụng có hiệu quả các cơ hội hiện có và tối thiểu hóa các

ảnh hưởng tiêu cực có thể có của các mối đe dọa bên ngoài; ma trận đánh giá các yếu

tố bên ngoài đã hình thành bức tranh tổng quát về các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến

sức cạnh tranh của tổ chức; tuy nhiên, việc cho điểm từng yếu tố cũng như xác định

mức độ quan trọng của các yếu tố còn mang tính chủ quan

1.2.3.2 Ma trận hình ảnh cạnh tranh

Ma trận hình ảnh cạnh tranh nhận diện những nhà cạnh tranh chủ yếu cùng với những ưu thế và khuyết điểm đặc biệt của họ, tổng số điểm được đánh giá của

các đối thủ cạnh tranh được so với công ty mẫu; ma trận được thực hiện như sau:

- Xếp hạng các yếu tố đánh giá năng lực cạnh tranh của ngành (quan trọng hạng cao, ít quan trọng hạng thấp), tổng cộng các yếu tố bằng 1,0

- Cho điểm từng yếu tố, điểm này thể hiện phản ứng của tổ chức, trong đó, điểm 4 - phản ứng tốt nhất, điểm 3 - phản ứng trên mức trung bình, điểm 2 - phản

ứng ở mức trung bình, điểm 1 - kém phản ứng

- Lấy điểm quan trọng của các yếu tố của từng tổ chức nhân với hạng của ngành có được kết quả về năng lực cạnh tranh của các tổ chức

- Đánh giá kết quả: Tổ chức nào có tổng số điểm cao nhất là có năng lực cạnh tranh cao nhất so với các tổ chức khác trong ngành, ma trận hình ảnh cạnh

tranh hình thành bức tranh tổng thể sức cạnh tranh của tổ chức so với các đối thủ

cạnh tranh trong ngành; tuy nhiên, việc cho điểm từng yếu tố cũng như xác định

mức độ quan trọng của các yếu tố còn mang tính chủ quan

1.2.3.3 Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong – IFE

Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong là công cụ đánh giá mặt mạnh, mặt yếu và quan trọng của các bộ phận chức năng của tổ chức, ma trận đánh giá các yếu

tố bên trong cũng được triển khai theo năm bước như ma trận đánh giá các yếu tố

bên ngoài; ma trận đánh giá các yếu tố bên trong đã hình thành bức tranh tổng thể

về nội bộ tổ chức với các điểm mạnh, điểm yếu đặc thù mà các yếu tố này có ảnh

hưởng đến khả năng cạnh tranh của tổ chức; tuy nhiên, việc cho điểm từng yếu tố

cũng như xác định mức độ quan trọng của các yếu tố còn mang tính chủ quan

1.2.3.4 Ma trận SWOT (Strengths – Weaknesses – Opportunities – Threats)

Nghiên cứu môi trường cho phép nhận định các đe dọa, cơ hội cũng như các điểm mạnh, điểm yếu mà doanh nghiệp đang và sẽ đối mặt trong quá trình hoạt

động sản xuất kinh doanh của mình để từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng chiến

lược của doanh nghiệp, kỹ thuật phân tích SWOT là công cụ quan trọng trong việc

tổng hợp kết quả nghiên cứu môi trường và đề ra chiến lược

Sau khi đã xác định các yếu tố cơ bản của các điều kiện môi trường bên trong và bên ngoài, cần áp dụng một quy trình gồm các bước sau để tiến hành phân

tích và đề xuất các chiến lược:

1 Liệt kê các điểm mạnh chủ yếu bên trong tổ chức;

2 Liệt kê các điểm yếu bên trong tổ chức;

3 Liệt kê các cơ hội lớn bên ngoài tổ chức;

4 Liệt kê các mối đe dọa quan trọng bên ngoài tổ chức;

5 Kết hợp điểm mạnh bên trong với cơ hội bên ngoài và ghi kết quả của chiến lƣợc SO vào ô thích hợp;

6 Kết hợp điểm yếu bên trong với cơ hội bên ngoài và ghi kết quả của chiến lƣợc WO vào ô thích hợp;

7 Kết hợp điểm mạnh bên trong với mối đe dọa bên ngoài và ghi kết quả của chiến lƣợc ST vào ô thích hợp;

8 Kết hợp điểm yếu bên trong với mối đe dọa bên ngoài và ghi kết quả của chiến lƣợc WT vào ô thích hợp

1.2.3.5 Ma trận QSPM (Quantitative Strategic Planning Matrix)

Ma trận QSPM cho thấy một cách khách quan các chiến lược thay thế nào là tốt nhất, kết quả phân tích ma trận EFE, ma trận hình ảnh cạnh tranh, ma trận IFEvà

ma trận SWOT cung cấp những thông tin cần thiết để thiết lập ma trận QSPM; ma

trận QSPM là công cụ cho phép các chiến lược gia đánh giá khách quan các chiến

lược có thể thay thế, trước tiên dựa trên các yếu tố thành công chủ yếu bên trong và

bên ngoài đã được xác định, ma trận QSPM đòi hỏi sự phán đoán tốt bằng trực giác

Ma trận QSPM được hình thành qua các bước sau:

- Liệt kê các cơ hội, đe dọa bên ngoài và các điểm mạnh, điểm yếu quan trọng bên trong ở cột bên trái của ma trận QSPM;

- Phân loại cho mỗi yếu tố thành công quan trọng bên trong và bên ngoài;

- Nghiên cứu các chiến lược được hình thành từ ma trận SWOT và xác định các chiến lược có thể thay thế mà tổ chức nên xem xét để thực hiện;

- Xác định số điểm hấp dẫn, đó là giá trị bằng số biểu thị tính hấp dẫn tương đối mỗi chiến lược trong nhóm các chiến lược thay thế nào đó Số điểm hấp dẫn

được phân từ 1 = không hấp dẫn, 2 = có hấp dẫn đôi chút, 3 = khá hấp dẫn, 4 = rất

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ THIẾT KẾ NGHI N C U 2.1 Quy trình nghiên cứu

Luận căn dựa vào những phương pháp nghiên cứu của quản trị chiến lược, các bước thực hiện và các yếu tố tác động đến xây dựng chiến lược, qua đó đề xuất được chiến lược hoạt động của tổ chức

Quy trình nghiên cứu được thực hiện qua hình 2.1 dưới đây:

Hình 2.1: Quy trình nghiên cứu luận văn 2.2 Lịch trình nghiên cứu

- Tác giả tiến hành thu thập thông tin, tài liệu để nghiên cứu phần lý thuyết nhằm

hiểu biết phần kiến thức liên quan, thực hiện trong vòng 08 tuần

- Quan sát tổ chức dựa vào những hiểu biết có được trong quá trình làm việc tại Ban

Quản lý Trường Đại học Việt Nhật

- Gửi tài liệu cho các đối tượng đã được chọn mẫu trước thời gian 01 tuần

Xác định vấn đề nghiên cứu

Tìm hiểu cơ sở lí luận của vấn đề

nghiên cứu Xác định mục tiêu nghiên cứu

Thu thập dữ liệu nghiên cứu

Nghiên cứu định tính

Nghiên cứu định lượng

Đánh giá và đề xuất giải pháp

- Tổ chức hội thảo 01 buổi cho các đối tượng cấp quản lý, các đối tượng là nhân

viên 02 buổi; Thời gian tổ chức hội thảo được thực hiện trong vòng 01 tuần

- Sau khi có kết quả từ các buổi hội thảo, tác giả tổng hợp thông tin vào bảng mẫu,

tiến hành phân tích thông tin trong 03 tuần

- Tổng hợp, hoàn thiện đề tài 04 tuần

- Tổng thời gian thực hiện đề tài kể từ khi nghiên cứu đến khi hoàn thiện được thực

hiện trong vòng 05 tháng

2.3 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu truyền thống, phân tích và tổng hợp các số liệu theo cách tiếp cận hệ thống; các số liệu thống kê, báo cáo

được công bố của Viện, nghiên cứu giáo trình, tài liệu tham khảo, các nghiên cứu

chuyên sâu về chiến lược phát triển của tổ chức; đặc biệt sử dụng phương pháp

phân tích ma trận SWOT cho việc nghiên cứu xây dựng chiến lược phát triển cho

Đại học Việt Nhật

2.3.1 Nghiên cứu định lượng

Không lựa chọn phương pháp nghiên cứu định lượng: vì lượng mẫu nghiên cứu không lớn

2.3.2 Phương pháp nghiên cứu định tính

Phương pháp định tính: phỏng vấn sâu trong quá trình hội thảo, xin ý kiến chuyên gia để đánh giá kỹ hơn về các vấn đề nghiên cứu

2.3.3 Tổng hợp và phân tích tài liệu thứ cấp

Luận văn được hoàn thành trên cơ sở sử dụng các phương pháp nghiên cứu truyền thống, phân tích và tổng hợp các số liệu thứ cấp theo cách tiếp cận hệ thống

Các số liệu thứ cấp bao gồm các tài liệu thống kê, báo cáo đã được công bố của Ban

Quản lý Trường Đại học Việt Nhật; nghiên cứu giáo trình, tài liệu tham khảo; các

tạp chí chuyên ngành để tìm hiểu về định hướng, chính sách của Nhà nước, tìm hiểu

về lĩnh vực xây dựng chiến lược phát triển và hoạt động giáo dục đào tạo Tìm hiểu

thông tin về quản trị đại học tại các trường đại học mới được thành lập để hiểu về

điểm mạnh, điểm yếu cũng như định hướng của họ từ đó có thể đưa ra được các giải

pháp phù hợp hơn với Trường Đại học Việt Nhật

2.3.4 Thảo luận nhóm

Đồng thời phương pháp thảo luận nhóm cũng được sử dụng để tập hợp các thông tin sơ cấp và kiểm định các kết quả nghiên cứu, các nhận định và đánh giá

của tác giả

Hình thức thảo luận: thảo luận tập trung và thảo luận không chính thức

2.4 Thu thập thông tin

2.4.1 Về nguồn dữ liệu thứ cấp

Tác giả tìm kiếm tài liệu sách báo chuyên ngành thông qua thư viện, các trang mạng điện tử, các báo cáo, kết luận cuộc họp, quy định nội bộ, quy trình nội

bộ sau đó phân loại, sau khi phân loại tác giả xác định các vấn đề liên quan cần

đọc; khi nghiên cứu tài liệu, tác giả đánh dấu toàn bộ các thông tin cần thiết phục vụ

cho việc tra cứu sau này; một số thông tin trích dẫn trực tiếp, một phần tổng hợp

hoặc khái quát ý để diễn đạt lại trong luận văn

2.4.2 Về nguồn dữ liệu sơ cấp

2.4.2.1 Thực hiện quan sát thực tế

2.4.2.2 Thực hiện thảo luận

- Cách th c thực hiện chung

 Tác giả gửi giấy mời hội thảo cùng với tài liệu nội dung hội thảo và các câu hỏi

cần quan tâm cho các đối tượng đã chọn mẫu trước một tuần

- Đối tượng hội thảo

 Đối tượng cấp quản lý, tác giả tiến hành chọn mẫu bằng cách lựa chọn các đối

tượng là các Giảng viên, cán bộ, sinh viên của các Trường đại học trong ĐHQGHN nhằm nhận được thông tin nhiều chiều dựa vào vị trí, trình độ, kinh nghiệm của họ

 Đối tượng là Giảng viên, được chọn mẫu là 20 số lượng nhân viên từ các

trường trong ĐHQGHN, nhằm mục đích thu nhận được thông tin từ đối tượng là người lao động trực tiếp

 Ngoài ra tôi chọn một lãnh đạo là Phó Giám đốc ĐHQGHN chuyên trách về dự

án Trường Đại học Việt Nhật để phỏng vấn và thảo luận nhằm thu thập những thông tin mang tính định hướng, chiến lược

- Nội dung hội thảo

Nội dung hội thảo được xây dựng nhằm mục đích thu thập thông tin liên quan tới lĩnh vực nghiên cứu Nội dung tập trung chủ yếu về công tác quản trị đại

học

- Địa điểm thảo luận

 Đối với các Giảng viên và sinh viên: mời mọi người đi tới địa điểm phù hợp tạo

không khí vui vẻ, thoải mái cho mọi người thảo luận tự nhiên Từ đó có thể phỏng vấn sâu

 Đối với cán bộ lãnh đạo là Ban Giám đốc ĐHQGHN và Hiệu trưởng các trường

thành viên: đặt lịch gặp tại văn phòng làm việc để phỏng vấn và trao đổi về chiến lược mục tiêu của tổ chức, chiến lược phát triển nguồn nhân lực

- Cách lập và sử dụng câu hỏi thảo luận

 Đối với cán bộ lãnh đạo, chuyên gia: sử dụng câu hỏi mở để họ nêu các quan

điểm, các đánh giá, các nhận xét và các định hướng về chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật

 Đối với cán bộ quản lý: sử dụng câu hỏi mở và câu hỏi gây tranh luận để mọi

người có thể thảo luận kỹ và rõ từng vấn đề

 Đối với giảng viên và sinh viên: chia thành hai nhóm, sử dụng câu hỏi mở để

mọi người trình bầy kỹ các vấn để và những người khác có thể bổ sung thêm các

ý kiến không cần thiết phải tranh luận ở đối tượng này)

CHƯƠNG 3 PHÂN TÍCH CÁC CĂN C XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NHẬT

3.1 Khái quát Trường Đại học Việt Nhật

Giới thiệu Trường Đại học Việt Nhật

Tên tiếng Việt: Trường Đại học Việt Nhật, Đại học Quốc gia Hà Nội

Tên tiếng Anh: VNU- Vietnam Japan University

Tên viết tắt bằng Tiếng Anh: VJU

Quá trình hình thành Trường Đại học Việt Nhật

Trường Đại học Việt Nhật được đưa vào tuy n bố chung Việt Nam – Nhật Bản trong chuyến thăm Nhật Bản của chủ tịch nước Trương Tấn Sang 16-19/03/2014

Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đã phát triển mạnh mẽ, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực Năm 2010, nhân chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản tại Việt Nam,

Chính phủ hai nước đã ra Tuyên bố chung xem xét việc thành lập một trường Đại

học chất lượng cao có yếu tố Nhật Bản tại Việt Nam

Năm 2012, với sự hỗ trợ của Liên minh Nghị sỹ Hữu nghị Nhật Việt, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản JICA , Diễn đàn hợp tác Kinh tế Việt Nam – Nhật

Bản JVEF và ĐHQGHN đã tiến hành Nghiên cứu cơ bản cho Dự án đầu tư xây

dựng Trường Đại học Việt Nhật Các Đại học danh tiếng của Nhật Bản như ĐH

Tokyo, ĐH Kyoto, ĐH Waseda, đã cử các giáo sư có kinh nghiệm cùng các cán

bộ ĐHQGHN tổ chức nhiều cuộc họp chính thức tại Việt Nam và Nhật Bản để trao

đổi và hoàn thiện Nghiên cứu cơ bản dự án

Quá trình triển khai nghiên cứu cơ bản, Dự án đã nhận được sự ủng hộ mạng

mẽ của lãnh đạo cấp cao hai nước Việt Nam và Nhật Bản:

Ngày 16/8/2013, Chính phủ ban hành Thông báo số 313/TB-VPCP giao nhiệm vụ cho ĐHQGHN chủ trì, phối hợp với đối tác Nhật Bản để xây dựng dự án

tiền khả thi về thành lập Trường ĐH Việt Nhật

Ngày 17/3/2014, Chính phủ ban hành Quyết định số 325/TTg-KGVX đồng ý chủ trương thành lập Trường Đại học Việt Nhật thuộc ĐHQGHN và giao cho

ĐHQGHN chủ trì phối hợp với phía Nhật Bản, các Bộ và các cơ quan liên quan để

xây dựng Dự án khả thi Trường Đại học Việt Nhật

Tuyên bố chung Việt Nam - Nhật Bản về thiết lập Quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng vì hòa bình và thịnh vượng ở Châu Á nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang tại Nhật Bản từ ngày 16-19/3/2014 “Hai bên

khẳng định Chính phủ hai nước tiếp tục hợp tác trong dự án Trường Đại học Việt

Nhật do các tổ chức hữu quan của hai nước hiện đang thúc đẩy”

Ngày 21/7/2017 Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1186/QĐ-TTg về việc thành lập Trường Đại học Việt Nhật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội