Bài giảng tập huấn dạy và học tích cực ở tiểu học

DẠY HỌC TÍCH CỰCDạy học tích cực hướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động, quan tâm nhiều tới hứng thú và kinh nghiệm đã có hàng ngày của học sinh, nhấ

D Y VÀ H C TÍCH C C  Ạ Ọ Ự

 TI U H C

I- Mục tiêu lớp tập huấn

1. Ki n th c  ế ứ

M  r ng, nâng cao hi u bi t v  D&HTC  ở ộ ể ế ề

­ Tr nh bày đ ỡ ượ c DHTC là g , vai trũ c a GV và  ỡ ủ

HS trong   DHTC.

­ Ch  ra đ ỉ ượ c nh ng d u hi u c a DHTC và c c  ữ ấ ệ ủ ỏ

y u t  th c đ y DHTC  ế ố ỳ ẩ

­ Nêu đư c các m c  ợ ứ đ  tham gia c a HS trong  ộ ủ

DHTC và m t s   ộ ố đi u ki n  ề ệ đ  HS tham gia vào  ể các ho t  ạ đ ng DHTC ộ

2.  Kü n¨ng

- Phân tích đ ượ c ho t đ ng d y c a GV, ho t  ạ ộ ạ ủ ạ

đ ng h c c a HS, trong đó chú ý t i s  t ộ ọ ủ ớ ự ươ ng  tác gi a HS ­ GV, HS ­ HS và HS v i môi  ữ ớ

tr ườ ng h c t p thông qua m t s  tình hu ng  ọ ậ ộ ố ố

d y h c c  th  (trích đo n băng hình, do GV  ạ ọ ụ ể ạ

t i đ a ph ạ ị ươ ng 

NỘI DUNG TẬP HUẤN

    1. Th  nào là DHTC ? ế

2. Giáo viên có vai trò gì trong DHTC ?

3. D u hi u nào đ  nh n bi t DHTC ? ấ ệ ể ậ ế

4. Nh ng y u t  nào thúc đ y DHTC? ữ ế ố ẩ

    5. S  tham gia c a HS trong DHTC  ự ủ

NỘI DUNG 1

THẾ NÀO DẠY HỌC TÍCH CỰC?

“Những cuộc phiêu lưu khám phá thực sự

không nằm ở chỗ nhìn thấy những khung cảnh mới,

mà ở chỗ có những cách nhìn mới”.

Hoạt động khởi động

Những yếu tố khác biệt giữa dạy học thụ động và dạy học tích cực là gì?

HAI MÔ HÌNH CỦA VIỆC DẠY VÀ HỌC

Dạy học thụ động Dạy học tích cực

?Học sâu

H ọc nông

H ọc k i ến thức và kỹ năng cơ bản Hạn chế sử dụng hoặc chỉ sử dụng một phần

Áp dụng kiến thức và kỹ năng bằng nhiều cách khác nhau trong các

hoàn cảnh khác nhau

N ăng lực hành động trong các tình huống mới

và có ý nghĩa

Học sâu

Nhà trường Thực tế

Học sâu

Lampschema S  đ  l p bóng đèn ơ ồ ắ ĐÂU LÀ SỰ KHÁC BIỆT?

?

6 Sức khoẻ, tâm sinh lí

7 Điều kiện hoàn cảnh sống,

8 ………

HO T Đ NG Ạ Ộ

Tr i nghi m ả ệ

QUAN SÁT Suy ng m v  các  ẫ ề

PHONG CÁCH HỌC TẬP TÍCH CỰC

Xác định vấn đề của việc

áp dụng DHTC hiện nay

Nhiệm vụ của học viên:

1 Cá nhân đọc thông tin 1.2 – HĐ 1 về tình huống sư phạm.

2 Ở trường, lớp bạn có diễn ra như thế khồng? Nếu không, hãy

bổ sung, mô tả cụ thể trong nhóm.

3 Thảo luận nhóm, phân tích và chỉ ra những hạn chế của từng trích đoạn theo gợi ý sau:

 Vấn đề DH phát huy tính tích cực, chủ động của HS được diễn

ra như thế nào? Hướng khắc phục của nhóm bạn?

 Việc dạy học theo nhóm được thực hiện như thế nào? Hướng khắc phục?

 Các hoạt động học tập khơi gợi hứng thú trí tuệ và khám phá kiến thức như thế nào? Hướng khắc phục?

DẠY HỌC TÍCH CỰC

Dạy học tích cực hướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động, quan tâm nhiều tới hứng thú và kinh nghiệm đã

có hàng ngày của học sinh, nhấn mạnh hơn tới

sự tham gia tích cực của từng cá nhân học sinh

để hiểu sâu hơn những kiến thức mới.

NỘI DUNG 2

VAI TRÒ CỦA GIÁO VIÊN TRONG DẠY HỌC TÍCH CỰC

Xác định vai trò của giáo viên

trong tổ chức dạy học

Nhiệm vụ của học viên

1 Cá nhân đọc thông tin 2.2 - HĐ 2 về trích đoạn gìơ học.

2 Thảo luận nhóm, phân tích vai trò của giáo viên theo các gợi ý sau:

 Thầy A và cô B đã nghiên cứu những vấn đề gì khi thiết kế bài học?

 Những yếu tố gì đã làm nên sự khác biệt giữa 2 giờ lên lớp của thầy A và cô B?

3 Giáo viên phải ứng xử như thế nào trong gìơ học với tư cách

là người hướng dẫn?

4 Giả sử bạn là cô B, nếu được dạy lại bài này tại lớp của mình,

bạn sẽ thay đổi như thế nào? (cá nhân động não, trả lời).

(Trình bày lên giấy Ao và báo cáo trước lớp)

Vai trò của giáo viên trong tổ chức dạy học

2 Thiết kế câu hỏi/bài tập/nhiệm vụ học tập đa dạng Đòi hỏi phát triển tư duy học sinh và tổ chức thực hiện

 Học sinh thực hiện bài tập/nhiệm vụ giống nhau

 Cùng thời điểm nhưng có nhiều bài tập khác nhau

KẾT LUẬN VỀ VAI TRÒ

CỦA GIÁO VIÊN

Giáo viên là yếu tố quan trọng trọng việc đảm bảo chất lượng giáo dục

 Trách nhiệm – lương tâm của người thầy

 Có thái độ tích cực đối với học sinh

 Nhạy cảm

 Giáo dục theo khả năng/năng khiếu của học sinh

 Đáp ứng sự đa dạng của dạy và học tích cực

 Hiểu rõ bản chất của dạy và học tích cực

 Khả năng áp dụng dạy và học tích cực

 Có thái độ coi trọng sự khác biệt của người học

Ứng xử của giáo viên

với tư cách là người

hướng dẫn

1 Chú ý lắng nghe học sinh phát biểu ý kiến

2 Tìm mối liên hệ giữa các ý tưởng

3 Tìm lí do cho hành động của học sinh

4 Quay lại các phần trước khi học sinh chưa hiểu bài

5 Giúp học sinh tìm tòi

6 Kiên trì chờ đợi

NỘI DUNG 3

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT DẠY HỌC TÍCH CỰC

BỐN DẤU HIỆU CỦA DẠY HỌC TÍCH CỰC

 Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt

HỌC SÂU là hiệu quả

của DẠY HỌC TÍCH CỰC

Điều kiện để học sâu

Cảm giác thoải mái Tham gia tícg cực

Cảm giác thoải mái

Cảm giác không thoải mái

 Cảm giác không an toàn

 Cảm giác lạc lõng

 Cảm giác bị tẩy chay

 Hoài nghi bản thân

 Cảm giác bị làm bẽ mặt

 Cảm giác tuyệt vọng mặc dù đã có nhiều cố gắng

 Cảm giác lo lắng

 Cảm giác sợ hãi

DẤU HIỆU CỦA SỰ THAM GIA

Nhiệm vụ của học viên

1 Quan sát băng hình về 2 gìơ dạy

2 Hãy phân tích điểm giống và khác nhau giữa hai

giờ học này theo gợi ý sau:

- Mức độ hướng dẫn, dẫn dắt, giúp đỡ học sinh

của GV như thế nào?

- Mức độ tích cực chủ động của học sinh như thế

nào?

Trình bày lên giấy Ao, báo cáo trước lớp

Quan sát bức tranh

DẤU HIỆU THAM GIA

Làm thế nào để người học

có thể học sâu ?

 Bài học sinh động hơn- hiệu quả học tập

tốt hơn

 Quan hệ giữa GV-HS, HS-HS tốt hơn

 Hoạt động học tập phong phú hơn

 HS hoạt động nhiều hơn

 GV có nhiều cơ hội giúp đỡ HS hơn

 Phát triển tính độc lập, sáng tạo của HS

 ….

NỘI DUNG 4

CÁC YẾU TỐ THAM GIA THÚC ĐẨY DẠY HỌC TÍCH CỰC

Nhiệm vụ của học viên

 Dựa vào kinh nghiệm dạy học, cá nhân hãy ghi vào giấy A4 những yếu tố thúc đẩy DHTC?

 Trao đổi và ghi ý kiến thống nhất của nhóm vào giấy Ao.

 Trình bày trước lớp ý kiến thống nhất của nhóm.

- Tạo ra môi trường học tập thoải mái, không căng thẳng, không nặng nề, không gây phiền nhiễu.

- Cho phép có các hoạt động giải trí nhẹ nhàng,

2 Sự phù hợp với mức độ phát

triển của học sinh

 Tính tới sự phân hoá về nhịp độ học tập giữa các đối tượng HS khác nhau

 Tính tới sự khác biệt về trình độ phát tiênr của học sinh

 Trình bày rõ ràng về những mong đợi của thày đối với trò

 Đưa ra các yêu cầu rõ ràng, tránh mơ hồ, đa nghĩa

 Khuyến khích học sinh giúp đỡ lẫn nhau

 Quan sát học sinh học tập để tìm ra phong cách, sở thích học tập của từng học sinh

 Dành thời gian đặt các câu hỏi yêu cầu HS động não và

hỗ trợ cá nhân

 Tạo điều kiện trao đổi với HS về nhiệm vụ học tập.

3 Sự gần gũi với thực tế

 Nỗ lực gắn nội dung/nhiệm vụ với các mối quan

tâm của học sinh và với thế giới thực tại xung quanh

 Tận dụng mọi cơ hội có thể để học sinh tiếp xúc

với vật thực/ tình huống thực

 Sử dụng các công cụ dạy học hấp dẫn để đưa học

sinh lại gần đời sống thực tế

 Giao các nhiệm vụ vận dụng kiến thức/kĩ năng

trong các môn học có ý nghĩa với học sinh

 Khai thác những đề tài vượt ra ngoài giới hạn của

các môn học riêng rẽ.

4 Mức độ và sự đa dạng của hoạt động

 Hạn chế tối đa thời gian chết và thời gian chờ đợi

 Tạo ra các thời điểm hoạt động và trải nghiệm tích cực

 Tích hợp hoạt động học mà chơi (Các trò chơi gáio dục)

 Thay đổi xen kẽ các hoạt động và nhiệm vụ học tập

 Tăng cường các trải nghiệm thành công

 Tăng cường sự tham gia tích cực

 Đảm bảo hỗ trợ đúng mức (HS hỗ trợ lẫn nhau và hỗ trợ từ GV)

 Đảm bảo đủ thời gian thực hành

M i ng ọ ườ ề i đ u s  đ ẽ ượ c  thày h  tr  đúng m c ỗ ợ ứ

Đoán

tranh?

MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC MỨC ĐỘ HỖ TRỢ CỦA

GIÁO VIÊN VỚI NHU CẦU CỦA HỌC SINH

5 Phạm vi tự do sáng tạo

 Động viên khuyến khích học sinh tự giải quyết vấn đề

 Đặt các câu hỏi mở, thay vì các câu hỏi đóng mang tính nhắc lại (cho phép học sinh đào sâu suy nghĩ sáng tạo)

 Giao nhiệm vụ trên cơ sở thực tiễn của nhà trường

và thực tế của nhóm

 Tạo điều kiện và cơ hội để học sinh tham gia

NỘI DUNG 5

SỰ THAM GIA CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC TÍCH CỰC

Xác định mức độ tham gia

của học sinh trong dạy học tích cực

Nhiệm vụ của học viên

1 Cá nhân đọc phi ế u thông tin 3

2 Thảo luận trong nhóm rồi trả lời các câu hỏi sau:

- Học sinh trong các lớp học trên có được tham gia không? Nếu có, đó là sự tham gia như thế nào?

- Phân tích mức độ tham gia của học sinh trong 3 lớp học đó.

- Thế nào là sự tham gia của học sinh trong dạy học tích cực?

3 Để học sinh được tham gia ở mức độ cao trong gi ờ

học, giáo viên cần chú ý điều gì?

SỰ THAM GIA CỦA HỌC SINH

 Tham gia thụ động: là việc học sinh hoàn toàn thực hiện nhiệm vụ của giáo viên theo một cách sắp đặt có sẵn, không được thay đổi hay sáng tạo thêm.

 Tham gia chủ động: là quá tình học sinh tích cực, chủ động đóng góp ý kiến, tham gia các hoạt động mà giáo viên tổ chức Sự tham gia này hoàn toàn do ý chủ quan của học sinh mà không cần sự thúc đẩy, áp đặt từ phía giáo viên (mức độ chủ động khác nhau)

Sự tham gia của học sinh trong dạy học tích cực là quá trình học sinh tích cực, chủ động đề xuất các ý kiến, thực hiện các hoạt động, các nhiệm vụ học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng mới.

Kết luận:

NHỮNG ĐIỂM CẦN CHÚ Ý ĐỂ HỌC

SINH THAM GIA Ở MỨC ĐỘ CAO

MỘT SỐ ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO SỰ

THAM GIA ĐÍCH THỰC CỦA HỌC SINH

Làm việc theo nhóm

Liệt kê những điều kiện để học sinh tham gia vào

các hoạt động dạy học tích cực

MỘT SỐ ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO SỰ

THAM GIA ĐÍCH THỰC CỦA HỌC SINH

 Dân chủ và công bằng

 Không phán xét

 Sử dụng phương pháp thích hợp

 Có kĩ năng giao tiếp và kĩ năng dẫn dắt

 Thúc đẩy sự tác động tương tác giữa học sinh và học sinh, giữa giáo viên và học sinh

 Tác động tới những người lớn có liên quan khác.