Bài giảng tổ chức và quản lý hệ thống y tế chương 6 giới thiệu về hệ thống thông tin y tế việt nam

Trình bày được tầm quan trọng và thách thức của hệ thống thông tin y tế trong hoạt động chăm sóc sức khoẻ... Chỉ số • Yếu tố liên quan/ảnh hưởng đến sức khỏe o Dân số, kinh tế xã hội o

GIỚI THIỆU VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN Y TẾ VIỆT NAM

Bộ môn Tổ chức hệ thống y tế Trường ĐH Y tế công cộng

Chuẩn đầu ra

Sau khi học xong bài này, học viên có thể:

1 Trình bày được khái niệm và các thành phần

của hệ thống thông tin y tế

2 Trình bày được tổ chức và hoạt động của hệ

thống thông tin y tế tại Việt Nam

3 Trình bày được tầm quan trọng và thách thức

của hệ thống thông tin y tế trong hoạt động chăm sóc sức khoẻ

Mô hình hệ thống y tế - WHO

Source: World Health Organization Everybody’s Business: Strengthening health systems to improve health outcomes— WHO’s Framework for Action Geneva: WHO, 2007, page 3

Tiếp cận, bao phủ

Chất lượng

An toàn

Quy trình xử lý thông tin

Thành phần của hệ thống thông tin y tế

Chỉ số

• Yếu tố liên quan/ảnh hưởng đến sức khỏe

o Dân số, kinh tế xã hội

o Yếu tố nguy cơ môi trường và hành vi

• Hoạt động của hệ thống y tế

o Đầu vào: Chính sách, tài chính, nhân lực, tổ chức

o Đầu ra: Sự sẵn có và chất lượng dịch vụ

o Kết quả: Bao phủ và sử dụng dịch vụ

• Tình trạng sức khỏe

o Chết, mắc, tàn tật

Nguồn số liệu

Nguồn số liệu

Yếu tố ảnh hưởng

Nguồn số liệu (tiếp)

Báo cáo hoạt động

y tế

Hồ sơ quản lý/bệnh án

Số liệu giám sát đặc thù

Điều tra tại cộng

Quản lý số liệu

- Quản lý số liệu gồm một bộ các quy trình phục vụ việc thu thập, lưu trữ, phân tích và phân phối số liệu

- Quy trình lưu trữ số liệu phù hợp đòi hỏi cơ cấu lô-gic

chặt chẽ cho phép khai thác và sử dụng số liệu được dễ dàng và thuận tiện

- Số liệu cần được phân tích và trình bày hợp lý, bao gồm tính toán các chỉ số và các bảng, biểu và sơ đồ

Các đơn vị trong hệ thống quản lý thông tin y tế VN

Sản phẩm thông tin (tiếp)

• Các báo cáo về hoạt động của các lĩnh vực, các chương trình y tế quốc gia

• Kết quả điều tra của các lĩnh vực, các chương trình

• Niên giám thống kê y tế

• Số liệu tóm tắt về hoạt động của ngành

• Trình bày dưới dạng sách, báo cáo, tờ rơi và đĩa CD,

website…

Phổ biến và sử dụng

• Phổ biến thông tin là kết nối việc sản xuất số liệu với sử dụng số liệu

• Các đối tượng sử dụng bao gồm: đối tượng cung cấp

dịch vụ y tế, nhà quản lý, lập kế hoạch, hoạch định chính sách, các nhà đầu tư và cả cộng đồng

• Phổ biến cần được lên kế hoạch một cách chi tiết theo đặc điểm thông tin, kênh giao tiếp

• Thời điểm phổ biến thông tin cần lựa chọn cho phù hợp với các chu kỳ và nhu cầu lập kế hoạch của các đối

tượng sử dụng

Luồng thông tin y tế

Hệ thống thông tin thống kê tổng hợp

Hệ thống thông tin tổng hợp do Vụ KH-TC làm đầu mối và chỉ đạo thực hiện

1- Trung ương (Bộ Y tế)

Phòng thống kê -Tin học, vụ KH-TC có nhiệm vụ và chức năng:

o Xây dựng, quản lý và ban hành: Chỉ số thống kê y tế

o Phân tích số liệu định kỳ hàng năm, 5 năm và 10 năm

o Biên soạn, xuất bản niên giám thống kê, cung cấp số liệu để Bộ trưởng

Bộ Y tế công bố trong và ngoài nước

o Hướng dẫn nghiệp vụ thống kê cho các đơn vị trực thuộc và địa

phương

o Nghiên cứu và ứng dụng công nghệ tin học

o Thực hiện và quản lý các cuộc điều tra y tế quốc gia

Hệ thống thông tin thống kê tổng hợp (2)

2- Tuyến tỉnh, thành phố

Phòng kế hoạch tổng hợp - sở y tế có chức năng, nhiệm vụ:

o Tổ chức và thu thập thông tin về hoạt động của các cơ sở y

tế và tình hình sức khoẻ của toàn tỉnh

o Hướng dẫn các cơ sở y tế trong tỉnh, thu thập, ghi chép và

xử lý số liệu

o Ứng dụng CNTT trong thu thập, xử lý, chuyển tải và công bố thông tin

o Thực hiện chế độ báo cáo do Bộ Y tế và các cơ quan có

thẩm quyền địa phương ban hành (UBND, cục Thống kê tỉnh, thành phố )

Hệ thống thông tin thống kê tổng hợp (3)

3- Tuyến huyện

Trung tâm y tế huyện có nhiệm vụ:

o Hướng dẫn các cơ sở y tế trong huyện và trạm y tế ghi chép, thu thập và thực hiện chế độ báo cáo cho Sở y tế và UBND quận huyện

o Thực hiện chế độ báo cáo do Bộ Y tế và các cơ quan có

thẩm quyền địa phương ban hành (UBND, cục Thống kê tỉnh, thành phố )

Hệ thống thông tin thống kê tổng hợp (4)

• Tổng hợp báo cáo gửi cho Phòng YTế huyện và UBND xã

5- Thôn bản Cán bộ y tế thôn bản có nhiệm vụ:

• Thu thập những thông tin cơ bản về tình hình sức khoẻ của

cộng đồng như: sinh, chết, một số bệnh dịch lây, TNTT, môi

trường v.v…

• Báo cáo tình hình sức khoẻ của cộng đồng cho Trạm y tế xã

Hệ thống thông tin của các lĩnh vực, chương trình

YTQG (tiểu hệ thống)

Nhiệm vụ của các tiểu hệ thống:

- Cung cấp thông tin phục vụ quản lý và chỉ đạo chuyên môn của

từng lĩnh vực

- Cung cấp số liệu cho Hệ thống thông tin thống kê Tổng hợp

Luồng thông tin của các tiểu hệ thống

- Nhìn chung được thu thập từ xã – huyện - tỉnh và trung ương

- Riêng lĩnh vực PC bệnh Lao, Phong thu thập từ tuyến huyện trở lên

- Lĩnh vực điều trị: thu thập từ các bệnh viện từ huyện trở lên

Hệ thống thông tin bệnh viện

Quy trình lưu trữ và báo cáo định kỳ

Báo cáo theo hệ thống KCB => Cục KCB

• 24 mẫu hồ sơ bệnh án

• 1 mẫu phiếu, sổ y dược

• Báo cáo các tuyến qua 11 báo cáo thống kê định kỳ

• ICD10

Tại sao hệ thống thông tin y

tế lại quan trọng?

Tầm quan trọng của HTTTYT

• Thông tin là công cụ chính và được dùng cho việc ra

quyết định, lập kế hoạch và thực thi các tác vụ trong hoạt động CSSK

• Các thông tin về sức khoẻ luôn cần thiết và cần có ở

nhiều dạng khác nhau, phục vụ nhiều mục đích khác

nhau

o Ví dụ: phục vụ mục đích nghiên cứu, xuất bản, lập kế hoạch, …

• Quyết định dựa vào bằng chứng mang lại hiệu quả sử

dụng nguồn lực tối đa và đạt được mục tiêu nhanh chóng

• Tại các cấp thừa hành, thông tin về chất lượng và hiệu

quả của dịch vụ sẽ đóng góp vào việc nâng cao chất

lượng hoạt động và kết quả

“Thông tin y tế là một bộ phận chức năng

không thể tách rời của hệ thống y tế Hệ

thống thông tin y tế cung cấp bằng chứng

cho hoạch định chính sách và các quyết định quản lý nhằm đạt được các mục tiêu về sức khỏe cộng đồng và các cá nhân”

Source: strengthening-resource-center/his-definitions

https://www.measureevaluation.org/his-Tầm quan trọng của HTTTYT

Thách thức

• Nhu cầu số liệu ngày càng tăng tại tất cả các tuyến

• Việc thực thi hoạt động tại các tuyến, đặc biệt tuyến dưới luôn:

o Hạn chế về nguồn lực

o Nhân lực

• Thiếu kinh nghiệm

• Quá tải

• Thiếu nhân viên

• Năng lực về thu thập, xử lý và phân tích số liệu hạn chế

o Thiếu công cụ

o Không có phản hồi từ tuyến trên

o Sử dụng thông tin chưa hiệu quả

Hầu hết các chương trình, dự

án đều có hệ thống theo dõi

đánh giá (M&E) được

thiết lập riêng

Tất cả các hệ thống M&E đều tập trung vào các chỉ số của mình, ít để ý tới việc phát triển một hệ thống tổng hợp

Hệ thống số liệu tản mạn và quá tải

Hệ thống thông tin y tế kém phát triển

Các quốc gia có các chỉ số sức khỏe kém thường là những nước có hệ thống

thông tin y tế tồi !!!!

Đánh giá chung về HTTTYT (HN & TP HCM)

Thu thập thì nhiều nhưng

dùng thì ít!

Vòng luẩn quẩn

Hệ thống TT

thu thập, phân tích phiên giải số liệu

hệ thống riêng

Ít đầu tư vào hệ

thống chung

Thiếu nhu cầu

Số liệu không đáng tin cậy hoặc không được sử dung lập

kế hoạch tại cấp quốc gia

Quá trình ra quyết định

Tài trợ Kinh phí

Chính trị

Truyền thông

Nhân viên YT

Adapted from Lippeveld et al WHO 2000

Quyết định không dựa vào bằng chứng

Lập kế hoạch và ra quyết định không thể thiếu

o Xác định vấn đề và nhu cầu sức khoẻ

o Theo dõi quá trình nâng cao sức khoẻ của quần thể

o Đánh giá các chương trình can thiệp

o Ra quyết định dựa trên bằng chứng đối với mọi chính sách, chương trình và phân bổ nguồn lực

Số liệu - Thông tin - Tri thức

vấn đề

Sử dụng số liệu, thông tin và tri thức

• Sử dụng số liệu đề cập tới quá trình

chuyển các số liệu thô thành thông tin

• Sử dụng thông tin đề cập tới quá trình

truyền và tiếp nhận thông tin

• Sử dụng tri thức đề cập đến việc tác

động (hoặc không) đến những nội dung

của thông tin đã được tiếp nhận

Phải làm gì với số liệu?

• Số liệu tự nó không có ý nghĩa gì đối với

CSYT

• Các số liệu thu thập được cần phải xử lý

và so sánh với các nguồn thông tin khác

• Các số liệu thu được cần phải xử lý và

phân tích từ các quan điểm/cách nhìn khác nhau

• Những khuyến nghị cho người ra quyết

định cần phải dựa trên nhiều quan điểm

khác nhau

Những “thách thức” trong

sử dụng thông tin

• Thông tin có không phải là thông tin muốn có

• Thông tin cần có không phải là thông tin chúng

ta có thể thu thập được

• Thông tin có thể thu thập được đắt hơn khả

năng có thể chi trả

•

TÓM TẮT

• Định nghĩa hệ thống thông tin sức khỏe (HTTTYT - HMIS)

• Cấu trúc/ thành phần của HTTTYT

• Sơ đồ luồng thông tin

• Tầm quan trọng của HTTTYT

• Một số vấn đề của HTTTYT tại Việt Nam

Tài liệu đọc thêm

• Bộ Y tế (2014), Báo cáo tổng quan ngành y tế 2013

http://jahr.org.vn/downloads/JAHR2013/JAHR2013_Final_VN.pdf

• Bộ Y tế (2013), Báo cáo khảo sát tiềm năng và nhu cầu phát

triển y tế điện tử

http://jahr.org.vn/downloads/Nghien%20cuu/Thong%20tin%20y%20te/Ehealth.doc

• Hội đồng Dân số (2011), Sử dụng bằng chứng cải thiện công

tác chăm sóc sức khỏe ban đầu tại tỉnh Thái Nguyên

http://www.popcouncil.org/uploads/pdfs/2011Vietnam_PrimaryHealthCareTN.pdf

• Ministry of Health, Health Metrics Network (2006), Vietnam

Health Information System Review and Assessment

http://jahr.org.vn/downloads/Nghien%20cuu/Thong%20tin%20y%20te/Final%20%20HMN% 20assessment%20report%20%20E.doc

Câu hỏi ?