Bài giảng lược sử vùng đất nam bộ việt nam ts lâm ngọc rạng

L ƯỢ C S  VÙNG Đ T NAM B Ử Ấ Ộ

 TS Lâm Ng c R ngọ ạ

 0913 187676    lnrangtcttv@gmail.com

1

I. L CH S  PHÁT TRI N VÙNG Đ T NAM B   Ị Ử Ể Ấ Ộ

1­ Nh n th c v  l ch s  vùng đ t Nam B ­Vi t  ậ ứ ề ị ử ấ ộ ệ

Nam:

• L ch s  Vi t Nam nh  m t dòng sông l n g m nhi u ị ử ệ ư ộ ớ ồ ề

m ch,  nhi u  ngu n,  nhi u  dòng  ch y  cùng  đ   v  ạ ề ồ ề ả ổ ềphía  h   l u,  trong  đó  ngu n  chính  dòng  ch y  ch  ạ ư ồ ả ủ

đ o là t  các n n văn hóa Phùng Nguyên­ Đ ng Đ u­ ạ ừ ề ồ ậ

Gò Mun­ Đông S n d n đ n s  ra đ i c a các Nhà ơ ẫ ế ự ờ ủ

nước Văn Lang ­ Âu L c.ạ

• Lâu nay các nhà chép s  Vi t Nam ch  quan tâm đ n ử ệ ỉ ếdòng  ch   l u  mà  ít  đ   c p  đ n  các  dòng  l ch  s  ủ ư ề ậ ế ị ửChămpa, Phù Nam và Chân L p   phia Nam.ạ ở

• Có m t s  b  s  nói v  phía Nam nh  là l ch s  nam ộ ố ộ ử ề ư ị ử

ti n c a ngế ủ ười Vi t. Nên r t ch  quan, phi n di n, ệ ấ ủ ế ệkhông ph n ánh đúng ti n trình l ch s  đ t nả ế ị ử ấ ước

2

1­ Nh n th c v  l ch s  vùng đ t Nam B ­Vi t Nam  ậ ứ ề ị ử ấ ộ ệ

(TT):

• Kh o c  h c đã ch ng minh s  xu t hi n c a nh ng ả ổ ọ ứ ự ấ ệ ủ ữcông c  th i đ i Đá cũ c a ngụ ờ ạ ủ ườ ổi c  Homo Erectus, Homo Sapiens (người Vượ ởn)   hàng Gòn, D u Giây ầ(Xuân  L c,  Đ ng  Nai),  An  L c,  L c  Ninh  (Bình ộ ồ ộ ộ

Phước) và quá trình phát tri n t  H u k  th i đ i Đá ể ừ ậ ỳ ờ ạ

m i   di ch  C u S t sang S  k  th i đ i đ  Đ ng   ớ ở ỉ ầ ắ ơ ỳ ờ ạ ồ ồ ởcác  di  ch   B n  Đò,  Phỉ ế ước  Tân,  H i  S n,  Ngãi ộ ơ

Th ng… thu c l u v c sông Đ ng Nai.ắ ộ ư ự ồ

• Kh o c  h c cũng đã ch ng minh quá trình phát tri n ả ổ ọ ứ ểliên t c t  văn hóa Đ ng Nai sang văn hóa Ti n Óc ụ ừ ồ ề

Eo và văn hóa Óc Eo. Trên c  t ng nh ng dòng ch y ơ ầ ữ ảvăn  hóa  b n  đ a,  dả ị ưới  tác  đ ng  m nh  m ,  nhi u ộ ạ ẽ ềchi u và thu n chi u c a văn minh  n Đ  và m t s  ề ậ ề ủ Ấ ộ ộ ố

y u t  văn hóa bên ngoài khác, vào kho ng đ u công ế ố ả ầnguyên,  trên  vùng  đ t  Nam  B   đã  xu t  hi n  m t ấ ộ ấ ệ ộ

qu c gia đ u tiên ­ Vố ầ ương qu c Phù Nam.ố

3

2­ V  trí vùng đ t Nam B ­Vi t Nam: ị ấ ộ ệ

• Nam B  bao g m Đông Nam B  và Tây Nam B  có ộ ồ ộ ộ

t ng di n tích là 64.207km2. Đông Nam B  có di n ổ ệ ộ ệtích  23.605  km2,  g m  Tp  HCM  và  5  t nh:  BP,  BD, ồ ỉ

NB có ngu n g c r t đa d ng, phong phú. Đ i di n ồ ố ấ ạ ạ ệ

l p c  dân lâu đ i là ngớ ư ờ ười M , ngạ ười Stiêng, người Chro, ti p theo là ngế ười Khmer, người Kinh, người 

5

2­ V  trí vùng đ t Nam B ­Vi t Nam (TT): ị ấ ộ ệ

• Người  Khmer    NB  có  1.256.272  ngở ười,  t p  trung ậ

ch  y u   mi n TNB (1.183.476 ngủ ế ở ề ười), đông nh t là ấcác  t nh  ST  (397.014  ngỉ ười),  Trà  Vinh  (317.203 

người), KG (210.889 người), AG (90.271 người), BL (70.667người),  CM  (29.845  người),  VL  (21.820 

người), CT ( 21.414 người). 

• Người Chăm   NB có 32. 382 ngở ười, trong đó ĐNB 

có 16.559 người và TNB có 15.823 người

• Người Hoa   NB  có 727.475 ngở ười, riêng Tp HCM 

có  414.045  người  và    các  t nh  ĐBSCL  có  177.178 ở ỉ

người

8

II. S  HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N VÙNG  Ự Ể

1­ Nam B  d ộ ướ i th i V ờ ươ ng qu c Phù Nam (t  TK I  ố ừ

đ n TK th  VII) ế ứ

• Trên  c   s   phát  tri n  kinh  t   ­  xã  h i  cu i  th i  k  ơ ở ể ế ộ ố ờ ỳ

đ ng thau, s  k  đ  s t, dồ ơ ỳ ồ ắ ưới tác đ ng c a văn minh ộ ủ

n Đ , kho ng đ u công nguyên, vùng đ t Nam B  

bước  vào  th i  k   l p  qu c.  Căn  c   vào  nh ng  ghi ờ ỳ ậ ố ứ ữchép trong các th  t ch c  Trung Qu c thì vào kho ng ư ị ổ ố ả

th i  gian  dó    phía  Nam  c a  Lâm  p  (Chămpa), ờ ở ủ Ấ

tương  ng v i vùng đ t Nam B  ngày nay, đã xu t ứ ớ ấ ộ ấhiên m t qu c gia có tên g i là Phù Nam.ộ ố ọ

• Quy n  sách  có  niên  đ i  s m  nh t  đ   c p  đ n  Phù ể ạ ớ ấ ề ậ ếNam  là  D   v t  chí  c a  Dị ậ ủ ương  Phù  th i  Đông  Hán ờ

1­ Nam B  d ộ ướ i th i V ờ ươ ng qu c Phù Nam (t  TK I  ố ừ

đ n TK th  VII) (TT): ế ứ

• Đ n  th i  Tam  Qu c  (220  ­  280),  Phù  Nam  đã  thi t ế ờ ố ế

l p quan h  bang giao v i nậ ệ ớ ước Ngô. Theo Ngô th  ưthì vào tháng ch p năm Xích Ô th  sáu (243), vua Phù ạ ứNam  là  Ph m  Chiên  sai  s   dâng  nh c  công  và ạ ứ ạ

phương v tậ

• Sách Lương th  còn cho bi t Tôn Quy n nư ế ề ước Ngô 

đã  sai  Tuyên  hóa  tòng  s   Chu  ng  và  Trung  lang ự ỨKhang  đi  s   các  nứ ước  phía  Nam,  trong  đó  có  Phù Nam.  Sau  khi  đi  s   v ,  Khang  Thái  có  vi t  quy n ứ ề ế ểPhù Nam th  t c, còn g i là Phù Nam truy n.ổ ụ ọ ệ

• Các sách có niên đ i mu n h n vào các th  k  VI – ạ ộ ơ ế ỷVII nh  Tr n th , Tùy th , Thông đi n, Tân Đư ầ ư ư ể ường 

th , đ u có chép khá t  m  v  Phù Nam  ư ề ỉ ỉ ề 10

1­ Nam B  d ộ ướ i th i V ờ ươ ng qu c Phù Nam (t  TK I  ố ừ

đ n TK th  VII) (TT): ế ứ

• Năm  1944,  nhà  kh o  c   h c  Pháp  Ma­l ­rê  (Louis ả ổ ọ ơMalleret) đã ti n hành m t cu c khai qu t có ý nghĩa ế ộ ộ ậ

l ch s    đ a đi m Óc Eo. Nhi u di tích ki n trúc và ị ử ở ị ể ề ế

hi n  v t  quý  đã  đệ ậ ược  phát  hi n.  Nh ng  di  v t  tìm ệ ữ ậ

th y trong di ch  này và các di ch  khác thu c văn hóa ấ ỉ ỉ ộ

Óc Eo đã được ch ng minh chính là di tích v t ch t ứ ậ ấ

c a nủ ước Phù Nam. 

• Niên đ i các di ch  thu c văn hóa Óc Eo phù h p v i ạ ỉ ộ ợ ớ

th i k  t n t i c a qu c gia Phù Nam ờ ỳ ồ ạ ủ ố

• Các nhà khoa h c đã phát hi n nhi u ch ng tích c a ọ ệ ề ứ ủgiai  đo n  văn  hóa  ti n  Óc  Eo  trên  đ t  Nam  B , ạ ề ấ ộ

ch ng t  đây là m t n n văn hóa có ngu n g c b n ứ ỏ ộ ề ồ ố ả

đ a mà trung tâm là vùng đ t Nam B  ị ấ ộ 11

1­ Nam B  d ộ ướ i th i V ờ ươ ng qu c Phù Nam (t  TK I  ố ừ

đ n TK th  VII) (TT): ế ứ

• Trong nh ng năm 1994 – 1995, các nhà kh o c  h c ữ ả ổ ọ

đã phát hi n   gò Cây Tung (An Giang) m t di tích ệ ở ộ

ki n trúc g ch, có niên đ i kho ng th  k  IX ­ X.ế ạ ạ ả ế ỷ

• Óc Eo là m t n n văn hóa có ngu n g c b n đ a, có ộ ề ồ ố ả ịquan  h   m t  thi t  v i  văn  hóa  Sa  Hu nh    mi n ệ ậ ế ớ ỳ ở ềTrung mà ch  nhân ch  y u c a n n văn hóa này là ủ ủ ế ủ ề

nh ng c  dân Mã Lai – Đa Đ o, nói ti ng Mã lai – ữ ư ả ế

Đa  đ o  (Malayo  –  Polynésien)  hay  Nam  Đ o ả ả(Austronésien)

• V   m t  nhân  ch ng,  t   năm  1944,  Ma­l ­rê  (Loui ề ặ ủ ừ ơMalleret)  và  Bu­xcác­đ   (Bouscarde)  đã  phát  hi n   ơ ệ ở

R ch  Giá  m t  di  tích  khác  thu c  văn  hóa  Óc  Eo. ạ ộ ộCùng v i nhi u đ  g m gi ng h t nh  nh ng đ  v t ớ ề ồ ố ố ệ ư ữ ồ ậtìm th y   chính di ch  Óc Eo, ngấ ở ỉ ười ta tìm th y 6 s  ấ ọ

người cùng v i nhi u xớ ề ương tay chân. 

12

1­ Nam B  d ộ ướ i th i V ờ ươ ng qu c Phù Nam (t  TK I  ố ừ

đ n TK th  VII) (TT): ế ứ

• Xét v  m t ngôn ng , trong sách Lề ặ ữ ương th  có m t ư ộchi ti t quan tr ng,  theo đó, có m t nế ọ ộ ước trong bi n ể

c  tên là Tì Ki n, cách Phù Nam đ n 8.000 d m, l i ả ể ế ặ ạ

có  ngôn  ng   không  khác  m y  so  v i  Phù  Nam.  Tì ữ ấ ớ

Ki n là tên g i trong th  t ch c  Trung Hoa c a đ a ể ọ ư ị ổ ủ ịdanh Pekan, m t vùg n m   Đông Nam bán đ o Mã ộ ằ ở ảLai. Xét v  m t ngôn ng , đ y là th  ti ng khác h n ề ặ ữ ấ ứ ế ẳ

v i các c  dân nói ti ng Nam Á   vùng Đông Nam Á ớ ư ế ở

l c đ a.  ụ ị

• V   m t  ch   vi t,  theo  các  nhà  nghiên  c u  thì  Phù ề ặ ữ ế ứNam s  d ng ch  Ph n (Sanskrit) có ngu n g c t  ử ụ ữ ạ ồ ố ừ

b  ch  cái c a ngộ ữ ủ ười (Pa­la­va),  n Đ  Ấ ộ

• Theo sách T n th  thì tang l  và hôn nhân c a Phù ấ ư ễ ủNam g n gi ng v i Lâm  p mà văn hóa truy n th ng ầ ố ớ Ấ ề ố

c a c  dân Lâm  p thu c lo i hình Mã Lai ­Đa đ o ủ ư Ấ ộ ạ ả

là đi u đã đề ược kh ng đ nh.ẳ ị

13

1­ Nam B  d ộ ướ i th i V ờ ươ ng qu c Phù Nam (t  TK I  ố ừ

đ n TK th  VII) (TT): ế ứ

• Nh ng d u v t kh o c  cũng cho th y văn hóa v t ữ ấ ế ả ổ ấ ậ

ch t vùng Tây sông H u r t g n v i ngấ ậ ấ ầ ớ ười Chăm. 

• Trong  quá  trình  m   r ng  nh  hở ộ ả ưởng  t   th   k   III ừ ế ỷ

đ n th  k  VI, Phù Nam đã phát tri n thành đ  ch  ế ế ỷ ể ế ế

l n m nh.ớ ạ

• Theo  s   li u  Trung  Hoa,  các  vua  Phù  Nam  b t  đ u ử ệ ắ ầ

đ i th  V là Ph m M n đã liên t c thôn tính h n 10 ờ ứ ạ ạ ụ ơ

nước, m  r ng lãnh th  đ n 5, 6 nghìn d m bao g m ở ộ ổ ế ặ ồcác nước Đô Côn, C u Trì, Đ n T n, Xích Th , Bàn ử ố ố ổBàn, Đan Đan… Nh ng ti u qu c này đ u n m trên ữ ể ố ề ằbán đ o Mã Lai và m t ph n h  l u sông Mê Nam. ả ộ ầ ạ ư

• Đ n th  k  V, ti u qu c c a ngế ế ỷ ể ố ủ ười Cát Mi t   vùng ệ ở

Bi n H  Tongle Sap cũng tr  thành m t thu c qu c. ể ồ ở ộ ộ ố14

1­ Nam B  d ộ ướ i th i V ờ ươ ng qu c Phù Nam (t  TK I  ố ừ

đ n TK th  VII) (TT): ế ứ

• Các t  li u trong th  t ch c  Trung Qu c phân bi t ư ệ ư ị ổ ố ệ

r t rõ Phù Nam v i Chân L p. Phù Nam là m t qu c ấ ớ ạ ộ ốgia ven bi n mà trung tâm là vùng Nam B  ngày nay ể ộ

c a Vi t Nam, c  dân ch  th  là ngủ ệ ư ủ ể ười Mã Lai ­ Đa 

Đ o có truy n th ng hàng h i và thả ề ố ả ương nghi p khá ệphát tri n.ể

• Sau m t th i k  phát tri n r c r , đ  ch  Phù Nam ộ ờ ỳ ể ự ỡ ế ế

b t đ u quá trình tan rã vào cu i th  k  VI. ắ ầ ố ế ỷ

• Chân  L p  đã  nhanh  chóng  phát  tri n  thành  m t ạ ể ộ

vương  qu c  đ c  l p  vào  th   k   VI  và  nhân s   suy ố ộ ậ ế ỷ ự

y u c a Phù Nam đã t n công chi m l y m t ph n ế ủ ấ ế ấ ộ ầlãnh th  c a đ  ch  này vào đ u th  k  VII.ổ ủ ế ế ầ ế ỷ

15

1­ Nam B  d ộ ướ i th i V ờ ươ ng qu c Phù Nam (t  TK I  ố ừ

đ n TK th  VII) (TT): ế ứ

• Ph n  lãnh  th   y  tầ ổ ấ ương  đương  v i  vùng  đ t  Nam ớ ấ

B  c a Vi t Nam ngày nay. Sách Tùy th  chép r ng ộ ủ ệ ư ằ

nước Chân L p   v  phía Tây Nam Lâm  p,  nguyên ạ ở ề Ấ

là  m t  ch   h u  c a  Phù  Nam.  Vua  nộ ư ầ ủ ướ ấc  y  là Ksatriya  Citrasena  đã    đánh  chi m  và  tiêu  di t  Phù ế ệNam. 

• Căn c  vào nh ng t  li u th  t ch, nh ng đ c tr ng ứ ữ ư ệ ư ị ữ ặ ư

ph  bi n c a văn hóa Óc Eo qua các di v t kh o c , ổ ế ủ ậ ả ổ

có  th   nh n  ra  r ng  b   ph n  c   dân  ch   y u  c a ể ậ ằ ộ ậ ư ủ ế ủ

vương  qu c  Phù  Nam  có  quan  h   m t  thi t  v i ố ệ ậ ế ớtruy n th ng văn hóa c a ngề ố ủ ười Mã Lai ­ Đa Đ o.ả

• Nước Chân L p thành l p   phía Đông B c Phù Nam ạ ậ ở ắ

mà c  dân thu c ngôn ng  Môn – Khmer.ư ộ ữ

• T  ch  m t vùng đ t thu c Phù Nam ­ m t qu c gia ừ ỗ ộ ấ ộ ộ ố

đ c l p và hùng m nh, sau năm 627, vùng đ t Nam ộ ậ ạ ấ

B  đã b  ph  thu c vào Chân L p.ộ ị ụ ộ ạ

16

2­ Vùng đ t NB d ấ ướ i th i Chân L p (t  TK th  VII  ờ ạ ừ ứ

đ n TK th  XVI): ế ứ

• Sau khi Chân L p đánh b i Phù Nam, trong m t s  ạ ạ ộ ốsách  Trung  Qu c  đã  xu t  hi n  tên  g i  “Thu   Chân ố ấ ệ ọ ỷ

L p”  đ   ch   ph n  lãnh  th   Phù  Nam  trên  vùng  đ t ạ ể ỉ ầ ổ ấNam B  và phân bi t v i vùng đ t “L c Chân L p”, ộ ệ ớ ấ ụ ạ

t c là vùng đ t g c c a Chân L p. ứ ấ ố ủ ạ

• T   đây  vùng  đ t  Nam  B   đừ ấ ộ ược  sáp  nh p  vào  lãnh ậ

th   Chân  L p.  Nh ng  trên  th c  t ,  vi c  cai  qu n ổ ạ ư ự ế ệ ảvùng lãnh th  m i này đ i v i Chân L p g p nhi u ổ ớ ố ớ ạ ặ ềkhó khăn

• Theo  nh ng  tài  li u  bi  kí  còn  l i  có  th   th y  r ng, ữ ệ ạ ể ấ ằvào  th   k   VIII,  t i  vùng  trung  tâm  c a  Phù  Nam ế ỷ ạ ủ

trước  đây  v n  còn  t n  t i  m t  ti u  qu c  tên  là ẫ ồ ạ ộ ể ốAninditapura,  do  m t ngộ ười  dòng  dõi  Vua Phù  Nam tên là Baladitya tr  vì. ị

17

2­ Vùng đ t NB d ấ ướ i th i Chân L p (t  TK th  VII đ n  ờ ạ ừ ứ ế

TK th  XVI): (TT) ứ

• Khi Phù Nam tan rã là lúc nhi u về ương qu c nh  v n ố ỏ ố

là thuôc qu c ho c ch  h u cũ n i lên thành nh ng ố ặ ư ầ ổ ữ

nước m nh. Trong s  đó có Srivijaya c a ngạ ố ủ ười Java hùng m nh nh t. Vào n a sau th  k  VIII, quân đ i ạ ấ ử ế ỷ ộ

nước này đã liên t c t n công vào các qu c gia trên ụ ấ ốbán đ o Đông Dả ương. 

• Th y Chân L p b  quân Java chi m. C  vủ ạ ị ế ả ương qu c ốChân  L p  g n  nh   b   l   thu c  vào  Srivijaya.  C c ạ ầ ư ị ệ ộ ụ

di n này mãi đ n năm 802 m i k t thúc. Trong vòng ệ ế ớ ế

m t th  k , vùng đ t Nam B  l i n m dộ ế ỷ ấ ộ ạ ằ ưới quy n ề

ki m soát c a ngể ủ ười Java

• M t tr  ng i trong vi c cai qu n và phát tri n vùng ộ ở ạ ệ ả ể

Th y  Chân  L p  là  tình  tr ng  chi n  tranh  di n  ra ủ ạ ạ ế ễ

thường xuyên gi a Chân L p v i Chămpa.ữ ạ ớ

18

2­ Vùng đ t NB d ấ ướ i th i Chân L p (t  TK th  VII đ n  ờ ạ ừ ứ ế

TK th  XVI): (TT) ứ

• B t đ u t  cu i th  k  XIV, Chân L p ph i đ i phó ắ ầ ừ ố ế ỷ ạ ả ố

v i  s   bành  trớ ự ướng  c a  các  vủ ương  tri u  Xiêm  t  ề ừphía  Tây,  đ c  bi t  là  t   sau  khi  Vặ ệ ừ ương  tri u ềAyuthaya hình thành vào gi a th  k  XIV.ữ ế ỷ

• Sang th  k  XVI, và nh t là th  k  XVII, do s  can ế ỷ ấ ế ỷ ựthi p c a Xiêm, tri u  đình Chân L p b  chia r  sâu ệ ủ ề ạ ị ẽ

s c.  Vắ ương  qu c  này  d n  bố ầ ước  vào  th i  k   suy ờ ỳvong. 

19

3­ Nam B  t  đ u TK th  XVII đ n cu i TK th   ộ ừ ầ ứ ế ố ứ

XVIII:

• T   đ u  th   k   XVII,  đã  có  l u  dân  ngừ ầ ế ỷ ư ười  Vi t   ệ ởvùng đ t Thu n ­ Qu ng c a Chúa Nguy n đ n Mô ấ ậ ả ủ ễ ếXoài  (Bà  R a),  Đ ng  Nai  (Biên  Hòa)  khai  kh n  đ t ị ồ ẩ ấhoang,  l p  ra  nh ng  làng  ngậ ữ ười  Vi t  đ u  tiên  trên ệ ầvùng đ t Nam B ấ ộ

• Năm 1623, Chúa Nguy n đã cho l p thễ ậ ương đi m   ế ở

v   trí  tị ương  ng  v i  Sài  Gòn  (Thành  ph   H   Chí ứ ớ ố ồMinh ngày nay) đ  thu thu  ể ế

• Sách  Đ i  Nam  nh t  th ng  chí,  căn  c   vào  các  d u ạ ấ ố ứ ấtích  ho t  đ ng  c   th   đã  cho  bi t  nhóm  Tr n ạ ộ ụ ể ế ầ

Thượng Xuyên đ n Biên Hoà “m  đ t, l p ph ”, còn ế ở ấ ậ ốnhóm  Dương  Ng n  Đ ch  đ n  M   Tho  “d ng  nhà ạ ị ế ỹ ự

c a, h p ngử ợ ười Kinh, người Di, k t thành làng xóm.ế 20

3­ Nam B  t  đ u TK th  XVII đ n cu i TK th  XVIII: ộ ừ ầ ứ ế ố ứ

• Nh ng s  ki n trên cho th y, trong th i k  này vùng ữ ự ệ ấ ờ ỳ

đ t Nam B  đã tr  thành n i tranh ch p  nh hấ ộ ở ơ ấ ả ưởng 

và  quy n  bính  gi a  hai  th   l c  c a  Về ữ ế ự ủ ương  tri u ềChân L p và Chúa Nguy n, trong đó vai trò c a Chân ạ ễ ủ

L p ngày càng lu m , còn vai trò c a Chúa Nguy n ạ ờ ủ ễthì ngày càng được kh ng đ nh, m  r ng và c ng c ẳ ị ở ộ ủ ố

• Năm  1674,  Vương  tri u  Chân  L p  b   chia  thành ề ạ ịChính  Qu c  Vố ương  (đóng    U  Đông)  và  Phó  Qu c ở ố

Vương (đóng   Sài Gòn), c  hai đ u tri u c ng Chúa ở ả ề ề ốNguy n. Năm 1691, Phó Qu c Vễ ố ương N c Ông N n ặ ộ(Ang Non) qua đ i và t  đó, vùng đ t này không còn ờ ừ ấ

đ i di n c a Vạ ệ ủ ương tri u Chân L p n a.ề ạ ữ

• Chúa Nguy n đã xác l p quy n qu n lý v  m t nhà ễ ậ ề ả ề ặ

nước đ i v i  các x  Đ ng Nai (huy n Phúc Long) ­ ố ớ ứ ồ ệSài Gòn (huy n Tân Bình), sáp nh p h n vào lãnh th  ệ ậ ẳ ổĐàng Trong

21

3­ Nam B  t  đ u TK th  XVII đ n cu i TK th  XVIII: ộ ừ ầ ứ ế ố ứ

• S   ki n  năm  1698  là  c t  m c  quan  tr ng  trong  quá ự ệ ộ ố ọtrình  xác  l p  và  th c  thi  ch   quy n  c a  Chúa ậ ự ủ ề ủNguy n đ i v i vùng đ t Nam B ễ ố ớ ấ ộ

• Vi c vùng đ t Hà Tiên đệ ấ ược sáp nh p vào lãnh th  ậ ổĐàng  Trong  là  s   ki n  đánh  d u  bự ệ ấ ước  phát  tri n ểquan  tr ng  trong  quá  trình  m   r ng  ch   quy n  c a ọ ở ộ ủ ề ủChúa Nguy n trên vùng đ t Nam B ễ ấ ộ

• Nh  v y,  đ n năm 1757, nh ng ph n  đ t còn l i   ư ậ ế ữ ầ ấ ạ ở

mi n  Tây  Nam  B   mà  trên  th c  t   đã  thu c  quy n ề ộ ự ế ộ ềcai  qu n c a Chúa Nguy n  t   trả ủ ễ ừ ước  đó,  chính th c ứthu c ch  quy n c a Vi t Nam. ộ ủ ề ủ ệ

• Th   k   XVII  ­XVIII,  trên  vùng  đ t  này  hi n  tế ỷ ấ ệ ượng tích t  ru ng đ t v i quy mô l n đã xu t hi n. ụ ộ ấ ớ ớ ấ ệ 22

3­ Nam B  t  đ u TK th  XVII đ n cu i TK th  XVIII: ộ ừ ầ ứ ế ố ứ

• B o v  dân chúng kh n hoang và xác l p ch  quy n ả ệ ẩ ậ ủ ề

là  hai  quá  trình  được  các  Chúa  Nguy n  ti n  hành ễ ếsong song đ ng th i, trong đó xác l p ch  quy n là ồ ờ ậ ủ ề

đ  b o v  tính h p pháp c a công cu c kh n hoang ể ả ệ ợ ủ ộ ẩ

và thành qu  c a công cu c kh n hoang chính là c  ả ủ ộ ẩ ơ

s  đ  xã l p ch  quy n m t cách th t s  ở ể ậ ủ ề ộ ậ ự

23