Sử dụng ứng dụng kahoot hỗ trợ việc thiết kế bài tập phần lịch sử thế giới lớp 11 cho học sinh ở trường thpt

Nhiều nhà sử học, nhà giáo dục, các tác giả bày tỏ sự quan tâm của mình đến vấn đề phát triển tư duy và phát triển các năng lực cho HS trong DHLS, thông qua các công trình nghiên cứu, bà

DANH MỤC HÌNH

Hình 1: Trang giao diện đăng kí ứng dụng Kahoot 9

Hình 2: Trang giao diện chọn vai trò người dùng cần đăng kí 10

Hình 3: Trang giao diện lựa chọn đăng kí bằng các tài khoản 10

Hình 4: Trang giao diện điền cac thông tin cá nhân cần thiết của người dùng 11

Hướng dẫn cách thiết kế một bài tập Lịch sử trên Kahoot 11

Hình 5: Màn hình giao diện khi đăng nhập 11

Hình 6: Màn hình giao diện các dạng bài tập 12

Hình 7: Màn hình giao diện khi soạn bộ câu hỏi dạng Quiz 14

Hình 8: Màn hình giao diện sau khi HS truy cập địa chỉ Kahoot.it 14

Hình 1.1: Biểu đồ tổng hợp ý kiến giáo viên về mức độ cần thiết của việc ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %) 30

Hình 1.2: Biểu đồ tổng hợp ý kiến GV về vai trò, ý nghĩa của việc ứng dụng CNTT trong dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %) 31

Hình 1.3: Biểu đồ tổng hợp ý kiên HS về mức độ thích học Lịch sử bằng cách sử dụng phương tiện công nghệ (đơn vị %) 32

Hình 1.4: Biểu đồ tổng hợp ý kiên GV về mức hứng thú của HS khi GV ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %) 32

Hình 1.5: Biểu đồ tổng hợp ý kiên HS về mức hứng thú khi GV ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %) 33

Hình 1.6: Biểu đồ tổng hợp ý kiên HS về phương tiện dạy học thường được GV sử dụng trong dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %) 34

Hình 1.7: Biểu đồ tổng hợp ý kiên GV về cách thức sử dụng phương tiện công nghệ của GV trong dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %) 35 Hình 1.8: Biểu đồ tổng hợp ý kiến HS về cách thức tìm hiểu và sử dụng

phương tiện công nghệ trong học tập môn Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %)

Hình 1.9: Biểu đồ tổng hợp ý kiến GV về việc sử dụng ứng dụng Kahoot vào dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %) 37 Hình 1.10: Biểu đồ tổng hợp ý kiến HS về việc sử dụng ứng dụng Kahoot vào học tập môn Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %) 38 Hình 2.1: Biểu đồ tổng hợp ý kiến của HS về mức độ hứng thú với bài giảng có sử dụng ứng dụng Kahoot (đơn vị %) 63 Hình 2.2: Biểu đồ tổng hợp ý kiến HS về mức độ hiểu bài khi GV sử dụng ứng dụng Kahoot vào dạy học (đơn vị %) 64 Hình 2.3: Biểu đồ tổng hợp ý kiến của HS về sự phù hợp của hoạt động có

sử dụng Kahoot vơi nội dung bài dạy (đơn vị %) 64 Hình 2.4: Biểu đồ tổng hợp ý kiến HS về tác dụng của bài giảng có sử dụng Kahoot về việc giúp HS độc lập về suy nghĩ và tham gia tích cực vào bài học (đơn vị%) 65

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Bảng thống kê kết quả kiểm tra của lớp 11a1.1 và 11a1.2 66

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

4 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Những đóng góp mới của đề tài 6

7 Cấu trúc khóa luận 7

CHƯƠNG 1: 8

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG ỨNG DỤNG KAHOOT HỖ TRỢ VIỆC THIẾT KẾ BÀI TẬP LỊCH SỬ CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 8

1.1 Cơ sở lí luận 8

1.1.1 Giới thiệu về ứng dụng Kahoot 8

1.1.2 Vai trò, ý nghĩ của việc ứng dụng Kahoot trong việc thiết kế bài tập lịch sử ở trường trung học phổ thông 17

1.1.3 Quan niệm về bài tập lịch sử 18

1.1.4 Đặc điểm của kiến thức lịch sử ở trường phổ thông 20

1.1.5 Đặc điểm tâm lí lứa tuổi và nhận thức của HS THPT 22

1.2 Cơ sở thực tiễn 26

1.2.1 Thực trạng sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn lịch sử ở trường trung học phổ thông 26

1.2.2 Thực trạng sử dụng ứng dụng Kahoot trong việc hỗ trợ thiết kế bài tập môn lịch sử ở trường trung học phổ thông 28

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG ỨNG DỤNG KAHOOT

HỖ TRỢ VIỆC THIẾT KẾ BÀI TẬP PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI LỚP

11 CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỰC

NGHIỆM SƯ PHẠM 43

2.1 Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của phần lịch sử thế giới lớp 11 43

2.1.1 Vị trí phần lịch sử thế giới lớp 11 43

2.1.2 Mục tiêu phần lịch sử thế giới lớp 11 44

2.1.3 Nội dung phần lịch sử thế giới lớp 11 46

2.2 Một số yêu cầu cơ bản khi sử dụng ứng dụng Kahoot 47

2.3 Một số biện pháp sử dụng ứng dụng Kahoot hỗ trợ việc thiết kế bài tập phần Lịch sử thế giới lớp 11, chương trình chuẩn 49

2.3.1 Ứng dụng Kahoot thiết kế bài tập khởi động 49

2.3.2 Ứng dụng Kahoot thiết kế bài tập tìm hiểu kiến thức mới 53

2.3.3 Ứng dụng Kahoot thiết kế bài tập sơ kết, tổng kết bài học 56

2.4 Thực nghiệm sư phạm 59

2.4.1 Mục đích thực nghiệm 59

2.4.2 Đối tượng và thời gian thực nghiệm 60

2.4.3 Nội dung và phương pháp thực nghiệm 60

2.4.4 Kết quả thực nghiệm 61

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 67

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO 1

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Yêu cầu đổi mới giáo dục phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước,

để đất nước ta phát triển đạt mục tiêu trở thành quốc gia công nghiệp và hội

nhập quốc tế vào năm 2020, Đại hội Đảng lần thứ XI đã xác định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế” [7; tr.237] Như vậy, giáo dục là quốc sách

hàng đầu, vấn đề năng cao chất lượng giáo dục là vấn đề sống còn

Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Nghị quyết Hội nghị

Trung ương 8 khóa XI cũng đã nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại: phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học, khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” [21; tr.15] Cùng với các môn học khác,

môn Lịch sử bên cạnh việc giáo dục kiến thức Lịch sử dân tộc, Lịch sử thế giới còn giáo dục kĩ năng, thái độ và hình thành các năng lực cho Để đạt được các mục tiêu trên đòi hỏi chúng ta phải đề ra được biện pháp sư phạm, UDCNTT vào dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục môn Lịch sử

“Xuất phát từ những hạn chế trong quá trình dạy và học môn lịch sử ở trường THPT đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện,để nâng cao chất lượng môn học” Cần chuyển từ học chỉ để ghi nhớ kiến thức sang giáo dục cho HS phương pháp học chủ động, phát triển kĩ năng vận dụng, kĩ năng

thực hành và năng lực tư duy sáng tạo cho HS”, dần chuyển từ “giáo viên làm trung tâm” sang lấy “học sinh làm trung tâm”

“Cùng với việc đổi mới PPDH thì việc UDCNTT vào dạy học lịch sử cũng rất quan trọng và đang diễn ra phổ biến UDCNTT là một cách hiệu quả để tạo hứng thú học tập cho HS thông qua việc sử dụng phương tiện trực quan, sinh động Đồng thời việc sử dụng phương tiện công nghệ hỗ trợ học tập cũng chính là tạo điều kiện để HS chủ động tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức, giúp việc”ghi nhớ và lưu trữ kiến thức được lâu hơn

“Trong thời kỳ bùng nổ của CNTT, vai trò của CNTT trong dạy học nói chung và dạy học Lịch sử nói riêng, bên cạnh các phần mềm tiện ích, công cụ hỗ trợ ưu việt cho dạy học Lịch sử như powerpoint, prezi, sway, canva Công cụ Kahoot cũng được biết đến với nhiều tính năng nổi trội đem lại hiệu quả cao trong việc hỗ trợ thiết kế bài tập Lịch sử.”

Từ thực tiễn cho thấy, vai trò vị trí của môn Lịch sử đang ngày một giảm sút, HS coi Lịch sử chỉ là môn học phụ, vì vậy ngày càng có nhiều HS dần mất đi hứng thú học tập môn Lịch sử, nhiều HS còn không nhớ được kiến thức Lịch sử căn bản nhất Nhiều GV vẫn coi trọng PPDH truyền thống và SGK là công cụ tuyệt đối trong giảng dạy Việc sử dụng các phương tiện công nghệ, đặc biệt và những công cụ mới, hiện đại vào giờ học còn nhiều hạn chế nên chưa tạo được sự hấp dẫn và khơi dậy được niềm yêu thích Lịch sử cho HS

Từ những lí do trên, chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Sử dụng ứng dụng Kahoot hỗ trợ việc thiết kế bài tập phần Lịch sử thế giới lớp 11 cho học sinh ở trường THPT” làm đề tài nghiên cứu khóa luận của mình,

với mong muốn nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử ở trường

THPT

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trên thế giới, việc UDCNTT vào trong dạy học đã được triển khai từ rất sớm, ví dụ Pháp (1970), Newzeland (1975), Anh (1980)… Máy vi tính được sử dụng từ cấp cơ sở đến bậc Đại học, hay những tài liệu nghiên cứu

về việc ứng dụng CNTT vào dạy học của nhiều tác giả

Trong cuốn “Essentail Teaching Skills” (Các kĩ năng dạy dọc cần thiết) (2007) của tác giả Chris Kyriacou, OUP Oxford Tác giả đã đưa ra định nghĩa cơ bản về: “kĩ năng dạy học, ba yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển các kĩ năng và hệ thống các kĩ năng dạy học cần thiết của người GV Trong đó kĩ năng sử dụng CNTT được đánh giá là một kĩ năng quan trọng trong quá trình lên kế hoạch và chuẩn bị bài giảng của GV với mục đích khuyến khích HS học tập có kết quả cao hơn

Ở Việt Nam, việc UDCNTT trong dạy học Lịch sử đã đặc biệt nhận được sự chú ý của các nhà nghiên cứu, vừa đáp ứng nhu cầu của người học vừa bắt kịp định hướng giáo dục mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Trong cuốn “Rèn luyện kĩ năng nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử” của

GSTS Nguyễn Thị Côi (chủ biên), NXB Đại học Sư phạm, các tác giả đã

đề xuất cho chúng ta một số ví dụ về cách ứng dụng các phần mềm hỗ trợ thiết kế bài giảng cho GV áp dụng vào từng bài trong môn Lịch sử

Nhiều nhà sử học, nhà giáo dục, các tác giả bày tỏ sự quan tâm của mình đến vấn đề phát triển tư duy và phát triển các năng lực cho HS trong DHLS, thông qua các công trình nghiên cứu, bài viết, tác phẩm sau”:

Trong cuốn “Các con đường nâng cao hiệu quả dạy học Lịch sử ở trường Phổ thông” (2006), NXB Đại học Sư phạm, của GS Nguyễn Thị

Côi có viết việc ứng dụng phương tiện công nghệ vào dạy học là một trong những con đường, biện pháp để nâng cao hiệu quả của bài học Lịch sử

“Trong cuốn “Giáo trình Giáo dục học” tập 1, (2009), NXB Đại học Sư

phạm của tác giả Trần Thị Tuyết Oanh đã đi sâu vào nghiên cứu về tư duy phát triển tư duy cho HS, trong đó UDCNTT vào dạy học là một trong

những phương pháp hữu hiệu để kích thích tư duy tích cực, chủ động, độc lập”sáng tạo của HS

Đã có rất nhiều bài viết trên báo, tạp chí đề cập đến việc UDCNTT

trong DHLS như: Bài báo “Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học Lịch sử ở trường phổ thông” được in trong Tạp chí Đại học Sài Gòn

(quyển 2 - 12/2009) của ThS Lê Tùng Lâm đã khẳng định vai trò quan trọng của CNTT trong dạy học; ThS Ninh Thị Hạnh và ThS Hoàng Thị

Nga - Trường Đại học Sư phạm Hà nội 2 có bài viết “Xây dựng quy trình

sử dụng phương tiện công nghệ hỗ trợ việc triển khai bài dạy môn Lịch sử

ở trường THPT” in trong Kỷ yếu hội thảo: “Phát triển thiết bị dạy học, thiết bị dạy học tự làm ở trường mầm non và phổ thông”, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, tháng 10/2013, đã đề cập đến khái niệm và phân loại

các phương tiện công nghệ, đồng thời giới thiệu một số phần mền đơn giản,

dễ sử dụng phục vụ đắc lực cho quá trình dạy học Trên Tạp chí Giáo dục

số 133 kì 1 - 3/2006, có bài in “Sử dụng công nghê thông tin và truyền thông vào dạy học Lịch sử ở trường phổ thông” của tác giả Nguyễn Mạnh

Hưởng đề cập đến việc ứng dụng CNTT trong dạy học Lịch sử

“Bên cạnh các kỉ yếu, tạp chí cũng có một số luận văn đề cập đến đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng phương tiện công nghệ trong dạy học hay xây dựng bài dạy có sự hỗ trợ của công nghệ như:“Luận văn thạc sĩ của

tác giả Ninh Thị Hạnh (2012), Một số biện pháp phát triển kĩ năng sử dụng phương tiện công nghệ theo hướng dạy học tích cực cho giáo viên lịch sử ”

tốt nghiệp trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, tác giả đã

đề xuất các biện pháp sử dụng phần mềm trong dạy học Lịch sử.”

“Như vậy có rất nhiều công trình nghiên cứu về UDCNTT trong dạy học, nhưng hiện tại chưa có công trình nào nghiên cứu về sử dụng ứng dụng Kahoot hỗ trợ việc thiết kế bài tập phần Lịch sử thế giới lớp 11 cho học sinh ở trường THPT.”

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Sử dụng ứng dụng Kahoot trong việc thiết

kế bài tập phần Lịch sử thế giới lớp 11 cho học sinh ở trường THPT

nghiệm tại trường THPT Yên Lạc - Vĩnh Phúc

4 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

4.2 Nhiệm vụ

“Để đạt được mục tiêu trên, đề tài các thực hiện các nhiệm vụ:

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng ứng dụng Kahoot trong dạy học môn Lịch sử ở trường THPT

- Tiến hành khảo sát cơ bản đối với GV và HS ở trường THPT để đánh giá thực trạng việc sử dụng CNTT nói chung và sử dụng ứng dụng Kahoot nói riêng trong dạy học môn Lịch sử

- Đề xuất biện pháp sử dụng ứng dụng Kahoot hỗ trợ việc thiết kế bài tập Lịch sử học phần Lịch sử thế giới lớp 11 cho HS ở trường THPT.”

- Thực nghiệm sư phạm và tiến hành khảo sát để đánh giá được tính hiệu quả, tính khả thi của việc sử dụng ứng dụng Kahoot vào dạy học Lịch

sử ở trường THPT

5 Phương pháp nghiên cứu

“Nghiên cứu lí luận : đọc, tổng hợp, phân tích hệ thống, khái quát hóa tài liệu sách báo, tạp chí, internet”… về tâm lý học, giáo dục học, PPDH Lịch sử, đặc biệt là sử dụng ứng dụng kahoot hỗ trợ việc thiết kế bài tập trong dạy học Lịch sử ở trường THPT Phân tích nội dung phần chương

trình Lịch sử thế giới - SGK Lịch sử lớp 11 hiện hành

Điều tra thực tiễn:“Điều tra bằng phiếu hỏi và phương pháp thực nghiệm”

6 Những đóng góp mới của đề tài

“Thực hiện tốt những nhiệm vụ đề ra, khóa luận góp phần:

- Khẳng định vai trò, ý nghĩa, sự cần thiết của việc”UDCNTT nói chung

và sử dụng ứng dụng Kahoot nói riêng, nhằm nâng cao chất lượng dạy và

học môn Lịch sử theo định hướng phát triển năng lực cho HS

- Đánh giá được thực trạng UDCNTT nói chung, sử dụng ứng dụng

Kahoot nói riêng vào dạy học Lịch sử ở trường THPT

- Đề xuất một số biện pháp sử dụng ứng dụng Kahoot hỗ trợ việc thiết

kế bài tập phần Lịch sử thế giới lớp 11 cho HS ở trường THPT

7 Cấu trúc khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, khóa luận gồm có 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng ứng dụng Kahoot

hỗ trợ việc thiết kế bài tập Lịch sử cho học sinh ở trường trung học phổ thông

Chương 2: Một số biện pháp sử dụng ứng dụng Kahoot hỗ trợ việc thiết

kế bài tập phần Lịch sử thế giới lớp 11 cho học sinh ở trường trung học phổ thông Thực nghiệm sư phạm

“Kahoot là ứng dụng hỗ trợ giảng dạy và học tập miễn phí, được thiết kế

ra dựa trên nền tảng trò chơi và tạo nên sự tương tác cao trong lớp học, Kahoot được sử dụng trên 160 nước trên thế giới với khoảng hơn 300.000 người sử”dụng

Kahoot đã có từ năm 2006, ban đầu là một ứng dụng giáo dục trò chơi được gọi là bài giảng đố, sự phổ biến và tính năng sử dụng của nó được thay đổi dần vào hoàn thiện như ngày nay, do Asmund Furuseth là giám đốc điều hành và đồng sáng lập

“Về bản chất Kahoot là một website, vì vậy cho phép sử dụng trên mọi thiết bị như: laptop, table, smartphone, máy tính… miễn là thiết bị đó có kết nối mạng”internet

“Kahoot hỗ trợ giáo viên tạo trò chơi (bài tập trắc nghiệm) với nhiều lựa chọn, Kahoot với nhiều tính năng giúp người thiết kế có thể tích hợp hình ảnh và video một cách dễ dàng và nhanh”chóng

Với bộ môn Lịch sử, Kahoot là ứng dụng hỗ trợ việc dạy và học rất hiệu quả cho HS và GV thông qua việc hỗ trợ thiết kế các bài tập Lịch sử

1.1.1.2 Hướng dẫn sử dụng Kahoot

Hiện nay chúng ta có thể sử dụng công cụ Kahoot trên ba phiên bản:

- Sử dụng trực tuyến trên website: https://kahoot.com

- Sử dụng bản offline bằng cách tải trực tiếp về máy tính

- Sử dụng phiên bản trên hệ điều hành iOS, android có trên iPad/Smatphone

Trong đề tài này, chúng tôi sẽ hướng dẫn các bước thiết kế một bài tập Lịch sử bằng cách sử dụng Kahoot trực tuyến

Truy cập trang web: https://kahoot.com

* Đăng kí, đăng nhập

Trước hết, thiết lập tài khoản Kahoot (đối với GV): GV cần đăng ký tài khoản Kahoot tại địa chỉ : https://getkahoot.com Click Sign in để đăng nhập (với người đã có tài khoản), Click Sign up for free để đăng kí miễn phí (với người chưa có tài khoản)

Hình 1: Trang giao diện đăng kí ứng dụng Kahoot Sau đó chọn vai trò người cần đăng kí I’m a teacher

Hình 2: Trang giao diện chọn vai trò người dùng cần đăng kí

Sau đó chọn đăng kí bằng tài khoản Google hoặc Microsoft hoặc Email

Hình 3: Trang giao diện lựa chọn đăng kí bằng các tài khoản

Hình 4: Trang giao diện điền cac thông tin cá nhân cần thiết của người dùng

Hướng dẫn cách thiết kế một bài tập Lịch sử trên Kahoot

Trước hết GV cần đăng nhập Màn hình giao diện khi đăng nhập:

Hình 5: Màn hình giao diện khi đăng nhập

Sau đó click Create để xây dựng bộ câu hỏi

Điền các thông

tin cần thiết

Hình 6: Màn hình giao diện các dạng bài tập

Tùy theo các dạng câu hỏi định soạn mà chọn Quiz (Câu đố), Discussion (Thảo luận), Jumble (Sắp xếp) hay Survey (Khảo sát) cho phù hợp Trong đó:

“ Quiz (Câu đố):“Đây là dạng câu hỏi trắc nghiệm, trong một câu hỏi có nhiều đáp án để lựa chọn và yêu cầu HS lựa chọn đáp án đúng GV thường tạo một bài Quiz với nhiều câu hỏi để HS cả lớp cùng làm GV có thể đặt thời gian cho từng câu hỏi Cách này phù hợp để cho HS ôn lại những kiến thức đã học” và để tạo hứng thú cho HS tập trung vào bài học hơn.”

Jumble (sắp xếp): Dạng bài này là sắp xếp đáp án đúng, hay chính là kéo câu trả lời theo đúng thứ tự GV có thể đưa ra một nội dung, cho HS sắp xếp théo thứ tự, hoặc điền vào chỗ trống

Survey (Khảo sát): GV có thể tạo một bảng khảo sát để thăm dò ý kiến

HS Dạng bài này thích hợp khi đang trong giờ học, để HS cả lớp có thể đóng góp ý kiến của mình và không bị nhàm chán khi chỉ nghe GV giảng bài mà không được đóng góp ý kiến GV có thiết kế một bảng khảo sát liên quan đến bài học, sau đó cho HS cả lớp vote rồi xem kết quả khảo sát

Ví dụ: GV soạn bộ câu hỏi Quiz: Nhấn Create new Kahoot! Sau click

Ok, Go!

→ GV cần điền các thông tin: Tên và nội dung câu hỏi, các câu trả lời

đáp án, chọn mức điểm, cài đặt thời gian, có thể chọn hình ảnh đính kèm Sau

khi đã soạn xong câu hỏi, click vào Save để lưu bài và chọn Done để hoàn tất

việc soạn bài

Điền tên của hoạt động (lưu ý phần bắt buộc)

Để bắt đầu tạo câu hỏi

Hình 7: Màn hình giao diện khi soạn bộ câu hỏi dạng Quiz

* Đối với học sinh

HS sử dụng điện thoại thông minh hoặc máy tính có kết nối Internet truy cập vào địa chỉ Kahoot.it, sau đó nhập mã PIN mà GV chia sẻ

Hình 8: Màn hình giao diện sau khi HS truy cập địa chỉ Kahoot.it

HS có thể chọn chế độ chơi cá nhân, hoặc theo team, sau khi điền đủ thông tin cá nhân, và thành viên của nhóm HS ấn sẵn sàng để chơi

1.1.1.3 Ƣu điểm và nhƣợc điểm của Kahoot

* Ưu điểm:

- “Có thể tích hợp các hình ảnh minh họa, sơ đồ, video… “được tải từ máy tính hoặc từ Internet giúp gây sự chú ý, tạo được hứng thú cho người học”giúp người học chủ động tương tác hơn “học mà chơi - chơi mà học”.”

- Giúp GV ôn tập những điểm mà HS cần ghi nhớ

- “GV có thể loại bỏ những người chơi có tên đăng nhập không hợp lệ

ra khỏi trò chơi”

-“ Có thể cài đặt thời gian cho từng câu hỏi, và tăng độ khó của trò chơi sau 30s hoặc khi các bạn khác đã trả lời câu hỏi, điều này làm cho Kahoot hiệu quả hơn so với các ứng dụng có chức năng tương tự như”Socrative và

Nearpod

- “Linh động trong chờ đợi: Trong khi chờ đợi các người học đăng nhập vào hệ thống, GV có thể mở một video trên Youtube chạy trong nền của ứng dụng, video này có thể là một đoạn phim vui nhộn hay đoạn phim mang nội dung liên quan đến chủ đề”chuẩn bị kiểm tra

- “Có thể dùng bất kỳ trình duyệt web nào, không cần phải cài đặt ứng dụng nào khác trên các thiết”bị

- Hoàn toàn miễn phí

- Có sẵn kho câu hỏi, câu đố hay đã được chia sẻ từ cộng đồng Kahoot, tạo điều kiện cho chúng ta dễ dàng tìm hiểu và sử dụng thêm các câu

đố”khác

-“Vào cuối bài, người học có thể cung cấp các thông tin phản hồi về bài kiểm tra giúp GV hoàn thiện hơn kho câu hỏi của”mình

* Nhược điểm

- Yêu cầu thiết bị phải có kết nối internet

- Chỉ làm việc với các câu hỏi trắc nghiệm

-“Vì đây là một trò chơi trực tiếp nên người chơi phải ở cùng một phòng trong cùng thời điểm”

- Giới hạn kí tự cho các câu hỏi và câu trả lời: mỗi câu hỏi chỉ có tối đa

95 ký tự và câu trả lời là 60 ký tự, tuy nhiên chúng ta có thể khắc phjc nhược điểm này bằng cách chụp ảnh câu hỏi và tải lên

1.1.1.4 Khả năng ứng dụng trong bộ môn Lịch sử ở trường THPT

Kahoot là công cụ hỗ trợ giảng dạy và học tập miễn phí với nhiều tính năng nổi trội, đem lại hiệu quả cao Vì vậy, ứng dụng Kahoot có thể sử dụng

để hỗ trợ việc thiết kể bài tập cho bất cứ môn học nào Tuy nhiên, với môn lịch sử chúng ta có thể thấy được khả năng nổi bật của Kahoot trong DHLS như sau:

“Thứ nhất, tri thức Lịch sử có tính quá khứ, khi HS được học thì tất cả những sự kiện, hiện tượng lịch sử được nhắc đến đều đã diễn ra, thậm chí là rất xa so với thời điểm hiện tại Vì vậy, HS không thể trực tiếp quan sát được lịch sử quá khứ mà chỉ có thể nhận thức một cách gián tiếp thông qua tư liệu lịch sử” Việc ứng dụng Kahoot vào thiết kế bài tập lịch sử làm cho các sự kiện Lịch sử được tái hiện lại một cách sinh động hơn bởi Kahoot cho phép tích hợp hình ảnh và video một cách dễ dàng vào câu hỏi, qua đó bản thân người học vừa làm bài tập Lịch sử vừa như được sống lại với những sự kiện

đã qua và từ đó con đường nhận thức cũng trở nên dễ dàng

Thứ hai, do sự phong phú về nguồn tư liệu công nghệ như: Tranh ảnh Lịch sử, tranh biếm họa, video, phim tư liệu Do đó, trong quá trình dạy học đòi hỏi người dạy phải khai thác một cách có hiệu quả nguồn tư liệu phong phú đó giúp tri thức lịch sử trở nên sinh động và trực quan hơn Ứng dụng Kahoot có thể tích hợp các hình ảnh minh họa, sơ đồ, video… thu hút được sự chú ý và tạo hứng thú cho người học

Thứ ba, do điều kiện cơ sở vật chất ở trường học Song song với quá trình đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học là trang thiết bị công nghệ

hiện đại cũng từng bước đợi đổi mới và hiện đại, các trường học đều có phòng máy tính, phòng học đa năng, phòng học có máy chiếu… đó là điều kiện tiên quyết để giáo viên có thể sử dụng ứng dụng Kahoot vào việc dạy học và kiểm tra đánh giá

Như vậy, việc ứng dụng Kahoot vào dạy học là rất khả thi, đặc biệt là ứng dụng vào hỗ trợ thiết kế bài tập phần Lịch sử thế giới lớp 11 cho HS ở trường THPT

1.1.2 Vai trò, ý nghĩ của việc ứng dụng Kahoot trong việc thiết kế bài tập lịch sử ở trường trung học phổ thông

“UNESCO đã nêu ra khẩu hiệu cho mục tiêu giáo dục của thế kỉ XXI: Học ở mọi nơi (any where), Học mọi lúc (any when), Học suốt đời (long life)

và Dạy cho mọi người (any people)”Với sự phát triển của công nghệ thông tin, sự hỗ trợ của các công cụ trong đó có Kahoot đã làm cho việc tổ chức bài dạy Lịch sử trở nên dễ dàng hơn, đáp ứng được yêu cầu dạy và học, và phần nào đảm bảo được khẩu hiệu đã nêu trên

Về kiến thức: Với công cụ Kahoot trước hết GV có thể sử dụng để hỗ trợ việc thiết kế một bài dạy ấn tượng các tính năng ưu việt GV là người xây dựng, thiết kế bài dạy nên với việc sử dụng ứng dụng Kahoot GV hoàn toàn

có thể xây dựng lên một hệ thống lớp học tương tác, GV có thể thiết kế bài dạy theo mục đích của mình (ví dụ: sử dụng Kahoot thiết kế bài tập phần khởi động, mở đầu bài học; hoặc sử dụng Kahoot để thiết kế bài tập nghiên cứu kiến thức mới… ),“Kahoot cho phép tích hợp hình ảnh, video một cách dễ dàng, thuận tiện và nhanh chóng, như vậy có thể thu hút HS hứng thú, tập trung vào nội dung bài học Đồng thời với tính năng trực tuyến, Kahoot cho phép sử dụng hình ảnh, âm thanh hay một đoạn video phim tư liệu lịch sử sẵn

có trên internet phục vụ cho bài dạy một cách dễ dàng Cũng với tính năng trực tuyến ấy GV có thể theo dõi, kiểm tra” đánh giá cũng như hỗ trợ kịp thời các hoạt động học tập của HS

Sử dụng ứng dụng Kahoot vào thiết kế bài tập không chỉ phục vụ cho quá trình dạy học, lĩnh hội tiếp thu kiến thức mà còn sử dụng để hỗ trợ việc

ôn tập và kiểm tra đánh giá

“Về kĩ năng: Bên cạnh việc sử dụng ứng dụng Kahoot vào học tập thì còn rèn luyện cho HS nhiều kĩ năng trong cuộc sống hiện đại Việc tìm tòi, khám phá một loại hình công nghệ mới trước hết sẽ kích thích sự sáng tạo của

HS, đồng thời giúp HS phát triển những kĩ năng như: tin học, tìm kiếm thông tin”…

Về thái độ: HS có thái độ ngưỡng mộ với những phát minh công nghệ hoặc làm tăng niềm đam mê công nghệ ở mỗi cá nhân

“Như vậy, khi thiết kế một bài dạy Lịch sử có sử dụng công cụ hỗ trợ Kahoot vừa đảm bảo được các mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ cho HS vừa cung cấp cho HS những kiến thức, kĩ năng về sử dụng phương tiện công nghệ, giúp HS phát triển toàn diện hơn trong thời đại mới, vừa góp phần thay đổi cách nhìn của xã hội về vai trò”vị trí của môn Lịch sử ở trường phổ thông

1.1.3 Quan niệm về bài tập lịch sử

* Khái niệm về bài tập

“ Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về “bài tập”

Khái niệm “bài tập” theo tiếng Anh: Exercise, tiếng Pháp: Exercice, tiếng Nga: Uprejniê… là chỉ một hoạt động của HS nhằm rèn luyện thể chất

và trí tuệ: Bài tập thể dục, bài tập vẽ, bài tập toán, bài tập Lịch sử…

“Khái niệm “bài tập” khi dùng trong ngành giáo dục (dạy học), theo “Từ điển tiếng Việt” khái niệm bài tập có nghĩa là “bài ra cho HS làm để vận dụng những điều đã học” [16;tr.17] - lí giải này chỉ mới giảo thích về mặt thuật ngữ, chứ chưa đi sâu vào bản chất của khái niệm bài tập.”

“Theo GS Nguyễn Ngọc Quang, khi nới đến khái niệm bài tập ông cho rằng chúng ta không thể không nhắc đến mội tướng quan giữa bài tập với

người làm bài tập Như vậy, bài tập được gọi là bài tập chỉ khi nó là đối tượng hoạt động của một chủ thể xác định” tức là có một “người giải”

“Trong cuốn “Bài tập trong dạy học Lịch sử ở trường THPT Một số vấn

đề lí luận và thực tiễn”, Nxb Giáo dục của tác giả”Trần Quốc Tuấn đã định

nghĩa: “Bài tập là một hệ thống tin xác định bao gồm những điều kiện và yêu cầu đưa ra trong quá trình dạy học, đòi hỏi người học một lời giải đáp, mà lời giải đáp này về toàn bộ hoặc từng phần không ở trạng thái có sẵn của người giải tại thời điểm mà bài tập được đưa ra” [16;tr.18] Do đó, bài tập

không đơn thuần chỉ là sự hoàn thiện, vận dụng và củng cố các kiến thức đã học mà còn là nguồn nhận thức quan trọng trong quá trình học tập

“Trong các tài liệu khoa học cũng như trong thực tiễn dạy học, chúng ta thường dung các thuật ngữ như câu hỏi (câu hỏi theo tiếng Anh và Pháp là Question và được sử dụng khá phổ biến trong dạy học cũng như trong thực tiễn cuộc sống), bài tập, câu hỏi lịch sử, bài tập lịch sử Chúng ta có thể nhận thấy giữa câu hỏi và bài tập có quan hệ với nhau” đồng thời cũng có điểm giống và khác nhau sau đây:

“Xét về chức năng dạy học: Trong dạy học nói chung, để có thể tổ chức

thành công một hoạt động nhận thức, kiểm tra đánh giá và phát triển năng lực cho HS, người GV cần phải có những câu hỏi và bài tập để làm phương tiện

tổ chức các hoạt động.”

“Xét về hình thức: câu hỏi và bài tập cũng có những điểm khác nhau

Câu hỏi chỉ nêu yêu cầu hoặc nhiệm vụ mà HS phải trả lời, còn bài tập vừa có

dữ liệu vừa có yêu cầu, HS phải căn cứ vào dữ liệu để giải quyết được yêu cầu một cách xác đáng nhất”

Như vậy, bài tập phức tạp hơn câu hỏi rất nhiều, đòi hỏi học sinh phải có

sự đầu tư hơn về cả thời gian lẫn công sức để có thể giải quyết được nhiệm vụ của bài, và tác dụng đối với quá trình nhận thức, giáo dục, rèn luyện kĩ năng,

kĩ xảo cho HS cũng cao hơn

* Khái niệm về Bài tập Lịch sử (BTLS)

Trong cuốn “Bài tập trong dạy học Lịch sử ở trường THPT, Một số vấn

đề lí luận và thực tiễn”, NXB Giáo dục Việt Nam, của tác giả Trần Quốc Tuấn, tác giả đã đưa ra quan niệm: “Bài tập Lịch sử là khái niệm chỉ một hệ thông tin xác định về tổ chức quá trình dạy học lịch sử khi kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS trên các lĩnh vực kiếm thức, thái độ và kĩ năng, kĩ xảo” [16;tr.18]

“ Đặc trưng của nội hàm khái niệm BTLS:

(1) BTLS cung cấp một hệ thông tin và quy định nhiệm vụ mà HS phải thực hiện hay mục tiêu mà GV và HS phải hoàn thành và đạt được trong quá trình dạy và học môn Lịch sử (bao gồm kiến thức, kĩ năng, thái độ và năng lực cần hình thành cho HS)

(2) BTLS được tiến hành ở tất cả các khâu trong quá trình dạy học: Nghiên cứu kiến thức mới, hệ thống hóa kiến thức, vận dụng, kiểm tra, đánh giá

(3) BTLS đặc biệt là bài tập nhận thức là phương tiện chính, chủ đạo của dạy học nên vấn đề nhằm phát triển năng lực tư duy độc lập, sáng tạo của học sinh

(4) BTLS là phương tiện thúc đẩy năng lực tự học của HS, giúp HS tiếp cận với phương pháp tự học, tự nghiên cứu

BTLS đạt yêu cầu là phải đảm bảo tính vừa sức đối với HS, nghĩa là bài tập được đặt ra ở các mức độ khác nhau sao cho phù hợp với tất cả đối tượng

HS, BTLS không chỉ đơn thuần là câu hỏi trong SGK BTLS có vai trò quan trọng đối với quá trình học tập và nhận thức của HS, không chỉ kích thích tư duy độc lập, chủ động sáng tạo của HS, mà còn giúp HS làm quen với phương pháp tự học”tự nghiên cứu

1.1.4 Đặc điểm của kiến thức lịch sử ở trường phổ thông

“Để HS nắm vững kiến thức Lịch sử thì bên cạnh các biện pháp sư phạm đúng đắn thì GV cũng cần hiểu rõ được những đặc điểm của kiến thức

Lịch sử Không giống với kiến thức của nhiều bộ môn khác, kiến thức Lịch sử

có những đặc điểm rất nổi bật: tính quá khứ, tính không lặp lại, tính cụ thể, tính hệ thống”sự thống nhất giữa “sử” và “luận”

Thứ nhất là tính quá khứ: “Lịch sử là quá trình phát triển hợp quy luật của xã hội loài người từ lúc con người và xã hội hình thành đến nay”

[13;tr.139] “Nghĩa là tất cả những sự kiện, hiện tượng mà HS được học đều

đã xảy ra Do đó, HS không thể trực quan sinh động lịch sử quá khứ mà chỉ

có thể tiếp cận một cách gián tiếp thông qua các tài liệu được lưu lại hoặc trên

cơ sở phân tích, suy luận từ những sự kiện hiện tượng tươngtự”

Thứ hai là tính không lặp lại: “Kiến thức Lịch sử mang tính không lặp lại cả về không gian và thời gian Mỗi sự kiện, hiện tượng Lịch sử chỉ xảy ra trong một thời gian và không gian xác định” [13;tr.139] “Điều này đặt ra yêu cầu khi trình bày một sự kiện, hiện tượng lịch sử nào đó cần xem xét cụ thể về không gian và thời gian qua đó nhận thấy các sự kiện lịch sử cụ thể, riêng biệt song có mối quan hệ kế thừa, phát triển”

Thứ ba là mang tính cụ thể: “Lịch sử là khoa học nghiên cứu tiến trình lịch sử cụ thể của các nước, các dân tộc khác nhau và quy luật của nó Lịch

sử mỗi nước, mỗi dân tộc đều có diện mạo riêng do những điều kiện riêng quy định” [13;tr.139] “Chính đặc điểm này đòi hỏi việc trình bày các sự kiện, hiện tượng lịch sử càng cụ thể, càng sinh động thì càng hấp dẫn Mỗi sự kiện, hiện tượng Lịch sử đều gắn liền với các khoảng không gian, thời gian, nhân vật và địa điểm cụ thể Tuy mỗi sự kiện đều có những đặc điểm riêng song đều phát triển theo quy luật chung của tiến trình Lịch sử nhân loại”

Thứ tư là tính hệ thống (logic lịch sử): “Lịch sử diễn ra trong một không gian, thời gian rộng lớn ở nhiều thời đại khác nhau, ở nhiều nước khác nhau Nội dung kiến thức Lịch sử rất phong phú: Đề cập đến mọi lĩnh vực của

đời sống xã hội loài người bao gồm: Chính trị, kinh tế, quân sự, văn hóa – nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật…” [13;tr178] “Các nội dung đó được sắp sếp một cách hệ thống Việc cung cấp kiến thức mới cũng như ôn tập kiến thức đã học cần làm rõ mối liên hệ chặt chẽ giữa các sự kiện đồng đại, lịch đại, làm rõ tính logic, tất yếu của Lịch sử”

Thứ năm: Kiến thức Lịch sử còn mang tính thống nhất giữa “sử” và

“luận” “Phần sử là các sự kiện, hiện tượng đã xảy ra trong xã hội loài người (lịch sử thế giới) cũng như của dân tộc (lịch sử dân tộc), nó bao gồm nhiều yếu tố tạo thành như: thời gian, địa điểm, nhân vật, diễn biến, kết quả… và giúp HS biết Lịch sử diễn ra như thế nào Phần luận là cách giải thích, đánh giá, nhận xét, bình luận về các sự kiện lịch sử đã xảy ra Hai phần sử và luận

có mối quan hệ chặt chẽ, không tách rời” [26;tr.7]

Kết luận, lịch sử là một bộ môn khoa học nghiên cứu về quá khứ, kiến thức lịch sử vì vậy cũng khá trừu tượng vì lịch sử không chỉ phản ánh một sự kiện đơn lẻ mà là nhóm các sự kiện có liên quan Vì vậy, GV cần sử dụng biện pháp sư phạm phù hợp để giúp HS tiếp thu kiến thức Lịch sử một cách tốt nhất

1.1.5 Đặc điểm tâm lí lứa tuổi và nhận thức của HS THPT

* Đặc điểm tâm lí lứa tuổi HS THPT

Nói một cách khái quát nhất: “Tâm lí bao gồm tất cả những hiện tượng tinh thần xảy ra trong đầu óc con người, gắn liền và điều hành mọi hành động, hoạt động của con người” [20;tr.6] Các hiện tượng tâm lí đóng vai trò

quan trọng đặc biệt trong đời sống của con người, trong các hoạt động sống như: công việc, học tập… và trong mối quan hệ giữu con người với nhau trong xã hội

Học sinh THPT thuộc vào lứa tuổi từ 16 đến 18, đây là thời kì mà cơ thể con người phát triển đạt mức trưởng thành Sự phát triển về thể chất đạt đến độ hài hòa, cân đối và phát triển ổn định Hoạt động trí tuệ, tư duy ngôn

ngữ, kĩ năng giao tiếp của các em phát triển ở mức cao Vì vậy cần có phương pháp phù hợp trong DHLS để phát triển tư duy và năng lực cho HS

Petrvski - Nhà tâm lí học người Nga đã nói: “tính ham học hỏi và tính

tò mò là những đặc điểm của thiếu niên, nó mở rộng tâm hồn để hấp thụ cái mới, cái thú vị và lớn lao, như cái bọt biển thấm hút những tin tức khác nhau, song xu hướng ưu thế và tính ham hiểu biết có thể khác nhau” [1;tr.153]

Theo Hà Thế Ngữ thì lứa tuổi này: “Mong muốn khẳng định giá trị của phẩm chất và năng lực bản thân, mong muốn tự lập, mong muốn làm những việc có ý nghĩa…”[17;tr.72]

“So với HS trung học cơ sở thì HS THPT có sự thay đổi về các hoạt động học tập và các hoạt động khác, hoạt động học tập vẫn là hoạt động chủ đạo nhưng yêu cầu cao hơn về tính tích cực, tự giác và độc lập về trí tuệ, trình

độ tư duy Hứng thú và thái độ học tập của lứa tuổi HS THPT thường gắn liền với mong muốn nghề nghiệp nên sẽ mang tính đa dạng, sâu sắc vàbền vững hơn Thái độ học tập của HS cũng có chuyển biến rõ rệt (tăng mạnh mẽ) vì các em ý thức được tầm quan trọng của việc học trong giai đoạn này, bởi các

em đang đừng trước ngưỡng cửa cuộc đời”học tập mang ý nghĩa sống còn trực tiếp Đồng thời các em có sự lựa chọn với từng môn học

Mặt khác, ở lứa tuổi này mục tiêu học tập của HS đã được xác định và trở nên rõ ràng hơn Các em thường có sở thích ổn định với một lĩnh vực, một tri thức hay một hoạt động nào đó đặc trưng, do đó các em càng có mong muốn và nhu cầu cao hơn trong việc đào sâu và mở rộng tri thức tương ướng với các lĩnh vực mà các em đang theo đuổi Đồng thời đây là độ tuổi ưa thích tìm tòi khám phá, trải nghiệm học mà chơi - chơi mà học, ham thích các phần mềm điện tử… Vì vậy, ứng dụng Kahoot được thiết kế dựa trên nền tảng trò chơi, khi được ứng dụng vào giảng dạy sẽ có ưu thế giúp HS chủ dộng tiếp cận với công nghệ và lĩnh hội kiến thức một cách tự nhiên nhất Đây là điều kiện vô cùng thuận lợi cho sự phát triển về tư duy và năng lực của các em

“Như vậy với đặc điểm tâm sinh lí riêng biệt, sự trưởng thành về tư duy

và thao tác học tập của HS THPT, đòi hỏi người GV phải nhanh nhạy đề ra các biện phát sư phạm phù hợp, khi UDCNTT và dạy học phải có biện pháp đáp ứng phù hợp với sự phát triển của lứa tuổi Sự học tập mà được tiến hành trong sự khám phá, trải nghiệm luôn mang lại sự thú vị và hứng thú cho HS Cùng với đặc trưng của bộ môn Lịch sử là tìm hiểu về những sự kiện, hiện tượng đã diễn ra, thuộc về quá khứ thì càng đòi hỏi cao hơn ở người GV khi UDCNTT vào giảng dạy”

và học liệu), tạo biểu tượng (quan sát tranh, ảnh, lược đồ, video, phim tư liệu dưới sự hỗ trợ của công nghệ thông tin kết hợp các biện pháp sư phạm của GV), từ đó rút ra khái niệm, bài học, quy luật lịch sử và vận dụng và giải quyết các vấn đề thực tiễn”

“Đặc điểm nhận thức của HS THPT còn thể hiện ở tính gián tiếp Do đặc điểm của tri thức lịch sử có tính quá khứ, nên quá trình nhận thức của HS không thể tiếp cận trực tiếp với quá khứ, mà phương thức nhận thức của HS chủ yếu thông qua tài liệu, qua GV”nghĩa là tiếp nhận tri thức một cách gián tiếp

“Tính được hướng dẫn cũng là một đặc điểm của nhận thức của HS THPT Quá trình nhận thức của HS được tiến hành trong môi trường sư phạm

nhất định theo con đường đã được khám phá dưới sự dẫn dắt của GV Đối với việc học tập, HS không phải là phát minh ra cái mới cho nhân loại mà là nhận thức, rút ra bài học đối với bản thân mình từ kho tàng tri thức nhân loại HS là đối tượng của quá trình dạy học, việc học tập là quá trình nhận thức của HS, việc giảng dạy của GV là sự hướng dẫn, tổ chức, hỗ trợ giúp HS học tốt”

Theo nhà giáo dục học Dix-tec-vec: “Người giáo viên tồi chuyền đạt chân lí, người giáo viên giỏi dạy người ta cách tìm ra chân lí” [21;tr.37]

“Tính giáo dục: Quá trình nhận thức chính là quá trình HS được giáo dục một cách toàn diện, không chỉ là lĩnh hội tri thức mà còn rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo, hình thành năng lực của người công dân đáp ứng nhu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc”

“Như vậy, kết quả của quá trình nhận thức là hiệu quả của quá trình dạy học Việc nghiên cứu đặc điểm của nhận thức của HS là cơ sở cho quá trình dạy học đạt được mục tiêu đề ra”

“Với đặc điểm tâm lí và nhận thức của HS, GV cần phải đưa ra biện pháp giáo dục phù hợp kết hợp với việc sử dụng phương tiện công nghệ góp phần phát triển tư duy, khích thích tính tích cực trong học tập lĩnh hội kiến thức lịch sử của HS Việc ứng dụng Kahoot vào bài dạy tạo nên sự hứng thú, chủ động trong lĩnh hội và khắc sâu kiến thức cho HS, góp phần hình thành năng lực nhận thức và tư duy lịch sử”

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Thực trạng sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn lịch

sử ở trường trung học phổ thông

“Thấy rõ được tầm quan trọng của việc ứng dụng CNTT trong dạy học

ở các trường THPT thông qua các chính sách, nghị quyết của bộ Giáo dục và Đào tạo nên hầu hết các trường THPT đều ứng dụng CNTT vào dạy học Đặc biệt đối với bộ môn Lịch sử cũng luôn được GV chú trọng và quan tâm đến việc ứng dụng CNTT vào xây dựng, thiết kế các bài giảng”

Để nắm bắt được thực trạng chung về sử dụng các phương tiện công nghệ trong dạy học, chúng tôi đã thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, qua thâm nhập thực tế (dự giờ, trao đổi), từ đó chúng tôi rút ra một số nhận định:

Hiện nay, nhiều trường học đã có điều kiện đầu tư cơ sở hạ tầng, hệ thống trang thiết bị và được triển khai khá thường xuyên việc sử dụng phương tiện công nghệ vào trong dạy học (THPT Đông Anh - Hà Nội, THPT Yên lạc

- Vĩnh Phúc, THPT Dương Quảng Hàm - Hưng Yên …)

Phần lớn GV đều đã quan tâm đến việc tìm hiểu công nghệ dạy học mới và sự hỗ trợ của các thiết bị dạy học, việc ứng dụng CNTT trong dạy học

là khả thi và đóng góp không nhỏ trong việc nâng cao chất lượng giáo dục Các phương tiện công nghệ thường được giáo viên sử dụng vào trong dạy học hiện nay như: Microsoft Word, Microsoft Powerpoint, Proshow Producer…

Hiện nay, ở các trường phổ thông, ban lãnh đạo nhà trường đã quan tâm, khuyến khích về cả vật chất lẫn tinh thần, tạo mọi điều kiện để GV có thể ứng dụng CNTT vào giảng dạy Ví dụ, trường THPT Yên Lạc thường tổ chức các kì hội thao giảng bắt buộc GV phải sử dụng phương tiện công nghệ vào dạy học

Khác với phương pháp dạy học truyền thống, các bài dạy có sử dụng phương tiện công nghệ giúp HS hứng thú hơn vào bài học, chủ động tiếp thu kiến thức hơn, các kiến thức lịch sử không còn khô khan, nhàm chán

Tuy nhiên, việc UDCNTT vào dạy học vẫn còn nhiều bất cập:

- Các trường phổ thông ở nông thôn, miền núi, hải đảo, vùng xâu vùng

xa, điều kiện phương tiện dạy học còn thiếu thốn, cơ sở vật chất hạ tầng chưa đảm bảo yêu cầu, các thiết bị kĩ thuật như máy tính nếu có cũng chỉ phục vụ công tác văn phòng

- Vì nhiều lí do như trình độ tin học, ngoại ngữ còn hạn chế, thiếu nguồn tư liệu: tranh ảnh, phim tư liệu… nên GV không có điều kiện tiếp cận phương tiện công nghệ để ứng dụng vào giảng dạy Một bộ phận không nhỏ

GV còn nặng tâm lí ngại tiếp cận với các phương tiện công nghệ hiện đại, thậm chí cho rằng việc UDCNTT vào dạy học là không khả thi do điều kiện của nhà trường, cho rằng việc UDCNTT vào dạy học không thể phổ biến rộng

và kết quả đem lại không được bao nhiêu so với phương pháp dạy học truyền thống Hơn nữa việc xây dựng, thiết kế một bài dạy có sử dụng phương tiện công nghệ một cách hiệu quả cần đầu tư nhiều thời gian và công sức

- Nhiều nhà trường còn đưa ra những lí do khó khăn chủ quan, khách quan, tỏ ra ít quan tâm đến vấn đề này, chưa có chính sách, biện pháp cụ thể phù hợp để khuyến khích GV sử dụng phương tiện công nghệ vào dạy học như: tổ chức lớp bồi dưỡng, tập huấn UDCNTT vào dạy học, hay tổ chức đánh giá, trao đổi, khen thưởng…

- Nhiều GV sau khi tiếp cận với phương tiện công nghệ và các phần mềm dạy học thì lại tuyệt đối hóa vai trò của phương tiện công nghệ trong dạy học và cho rằng nó có thể thay thế các hình thức, phương pháp dạy học truyền thống Một số GV thì lại chỉ quan tâm đếm thao tác giữa HS và máy chiếu, không chú ý đến việc tổ chức, điều khiển các hoạt động tương tác giữa

GV - HS, HS - HS

Nhận thức được sự cần thiết của việc sử dụng phương tiện công nghệ một số GV đã có cố gắng tiếp cận và ứng dụng vào dạy học Có thể nói, việc ứng dụng các phương tiện công nghệ ít nhiều đã có tác động tích cực góp phần vào quá trình đổi mới phương pháp dạy học nâng cao hiệu quả dạy học Tuy nhiên do chưa có kinh nghiệm cũng như thiếu tài liệu hướng dẫn lí thuyết

và thực hành… nên giáo viên vẫn còn nhiều lúng túng trong việc ứng dụng CNTT vào dạy học, chưa cân bằng được giữa phương pháp dạy học truyền thống, giữa các yêu cầu sư phạm và yếu tố kĩ thuật hoặc khai thác ứng dụng còn đơn điệu, thiếu sáng tạo… do đó hiệu quả dạy học vẫn chưa cao Tuy

nhiên để rõ thực trạng hơn chúng tôi đã tiến hành khảo sát

1.2.2 Thực trạng sử dụng ứng dụng Kahoot trong việc hỗ trợ thiết kế bài tập môn lịch sử ở trường trung học phổ thông

1.2.2.1 Mục đích, phạm vi khảo sát

“Đổi mới phương pháp dạy học trong các môn học nói chung và trong

bộ môn Lịch sử nói riêng ở trường phổ thông góp phần tạo nên những thay đổi nhất định, chất lượng dạy học được nâng cao Việc ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử hiện nay đang dần phổ biến hơn ở trường THPT Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận không nhỏ GV vẫn trung thành với cách dạy học truyền thống, chưa áp dụng các thành tựu khoa học công nghệ vào dạy học, điều này

đã làm ảnh hưởng ít nhiều đến chất lượng dạy và học bộ môn Lịch sử Do đó, việc tiến hành điều tra, khảo sát về thực trạng ứng dụng CNTT nói chung và thực trạng việc sử dụng ứng dụng Kahoot nói riêng trong dạy học Lịch sử ở trường THPT” cũng như sự cần thiết của việc ứng dụng Kahoot vào việc dạy

và học môn Lịch sử ở trường phổ thông

“Từ kết quả khảo sát, điều tra về thực tiễn dạy học để đưa ra những kết luận chung và đặt ra yêu cầu giải quyết nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc sử dụng phương tiện công nghệ vào dạy học Lịch sử ở trường THPT”

Chúng tôi tiến hành điều tra, khảo sát ý kiến của 15 GV và 150 HS các trường THPT Yên Lạc (Vĩnh Phúc), THPT Đông Anh (Hà Nội), THPT

Dương Quảng Hàm (Hưng Yên)…

1.2.2.2 Nội dung điều tra, khảo sát

Nội dung điều tra, khảo sát tập trung vào các vấn đề cơ bản sau:

“Tìm hiểu quan niệm của GV về các vấn đề: Mức độ cần thiết và mức

độ ứng dụng CNTT trong dạy học Lịch sử, vai trò, ý nghĩa của UDCNTT trong dạy học nói chung và dạy học Lịch sử nói riêng; cách thức GV sử dụng phương tiện công nghệ cho bài dạy Lịch sử; khả năng ứng dụng CNTT trong dạy học; đánh giá về mức độ hứng thú của HS khi GV ứng dụng phương tiện công nghệ vào dạy học; những khó khăn của GV khi triển khai bài dạy với sự

hỗ trợ của phương tiện công nghệ; và cuối cùng là những đề xuất của GV cho việc UDCNTT”vào dạy học Lịch sử được hiệu quả hơn

“Đối với HS, Nội dung điều tra, khảo sát tập trung vào tìm hiểu hứng thú của HS đối với môn Lịch sử, với các bài dạy có có sử dụng phương tiện cộng nghệ nói chung và công cụ Kahoot nói riêng; mức độ sử dụng Kahoot trong giờ học Lịch sử; quá trình hướng dẫn HS sử dụng công cụ Kahoot; khả năng ứng dụng Kahoot phục vụ cho quá trình học tập của HS; những thuận lợi

và khó khăn khi HS sử dụng Kahoot; ý kiến đánh giá” phản hồi và mong muốn của HS về việc sử dụng Kahoot hiệu quả hơn trong học tập Lịch sử

1.2.2.3 Kết quả khảo sát

Qua thống kê, phân tích và xử lí số liệu, chúng tôi đã thu được kết quả như sau:

* Quan niệm của GV và HS

Thứ nhất, quan niệm về mức độ cần thiết của việc ứng dụng CNTT và vai trò, ý nghĩa của việc ứng dụng CNTT trong dạy học Lịch sử ở trường THPT

- Sự cần thiết của việc ứng dụng CNTT trong dạy học Lịch sử ở trường THPT (Rất cần thiết/cần thiết/bình thường/không cần thiết)

Với việc nhận thức đúng đắn về mức độ cần thiết của việc ứng dụng CNTT vào dạy học sẽ định hướng cho GV sử dụng phương tiện công nghệ một hiệu quả và phù hợp với nội dung từng bài dạy Kết quả điều tra cho thấy toàn bộ giáo viên được chọn khảo sát (100%) đều thống nhất cho rằng việc ứng dụng CNTT vào dạy học là cần thiết (trong đó: 22,2% GV cho rằng rất cần thiết) Điều này cho thấy chủ trương đổi mới phương pháp dạy học của bộ Giáo dục và Đào tạo trong những năm qua đã thu được hiệu quả nhất định, có tác động đến nhận thức của GV đã phần ý nghĩa và tầm quan trọng của việc ứng dụng CNTT và dạy học

Hình 1.1: Biểu đồ tổng hợp ý kiến giáo viên về mức độ cần thiết của việc ứng

dụng CNTT vào dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %)

- Khi được hỏi về vai trò, ý nghĩa của việc ứng dụng CNTT trong dạy học Lịch sử, (66,7%) ý kiến GV cho rằng các sự kiện Lịch sử được tái hiện một cách sinh động, hấp dẫn do đó khơi gợi được hứng thú học tập và HS có thể tiếp thu, ghi nhớ và lưu giữ nội dung kiến thức dễ dàng hơn, lâu hơn… 33,3% cho rằng Khắc phục những hạn chế khi sử dụng phương tiện dạy học truyền thống như: phấn bảng, tranh ảnh…

Hình 1.2: Biểu đồ tổng hợp ý kiến GV về vai trò, ý nghĩa của việc ứng dụng

CNTT trong dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %)

Từ kết quả cho thấy, GV ở trường THPT đã nhận thức được việc ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử là cần thiết và sẽ góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển năng lực cho HS

Thứ hai, mức độ sử dụng phương tiện công nghệ của giáo viên và hứng thú học tập của học sinh

- Mức độ sử dụng phương tiện công nghệ của GV vào trong dạy học

Lịch sử đươc đánh giá ở các mức độ: Thường xuyên, thỉnh thoảng, hiếm khi, chưa bao giờ

Khi điều tra về mức độ thường xuyên sử dụng phương tiện công nghệ trong dạy học môn Lịch sử ở trường THPT, 100% GV được khảo sát đều chỉ dừng ở mức thỉnh thoảng sử dụng phương tiện công nghệ trong dạy học Qua

đó có thể thấy dù đã nhận thức được mức độ cần thiết của việc ứng dụng CNTT nhưng việc sử dụng phương tiện công nghệ vào dạy học còn chưa được thường xuyên, đại đa số GV thỉnh thoảng mới sử dụng

- Khi được hỏi về việc thích học Lịch sử bằng cách sử dụng phương tiện công nghệ (Rất thích/thích/bình thường/không thích), kết quả điều tra thu được cho thấy có 85,5% ý kiến HS thích học Lịch sử bằng cách sử dụng phương tiện công nghệ (trong đó: 47,8% rất thích, 37,7% thích), còn lại 13%

ý kiến HS bình thường với việc học Lịch sử bằng cách sử dụng phương tiện

công nghệ, chỉ có duy nhất 1% không thích học Lịch sử bằng cách sử dụng phương tiện công nghệ

Hình 1.3: Biểu đồ tổng hợp ý kiên HS về mức độ thích học Lịch sử bằng cách

sử dụng phương tiện công nghệ (đơn vị %)

- Mức độ hứng thú học tập của HS khi GV ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử ở trường THPT: Rất hứng thú/hứng thú/bình thường/không hứng thú

GV đánh giá về mức độ hứng thú học tập của HS khi GV ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử là 75% ý kiến GV cho rằng HS hứng thú khi GV ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử và 25% ý kiến GV cho rằng HS rất khi

GV ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử

Hình 1.4: Biểu đồ tổng hợp ý kiên GV về mức hứng thú của HS khi GV ứng

dụng CNTT vào dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %)

Về phía HS, khi được hỏi về mức độ hứng thú của HS khi GV ứng dụng CNTT vào dạy học Lịch sử là 33,8% ý kiến HS rất hứng thú, 39,7% ý kiến HS hứng thú, và 23,5% ý kiến HS bình thường

Hình 1.5: Biểu đồ tổng hợp ý kiên HS về mức hứng thú khi GV ứng dụng

CNTT vào dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %)

“Từ kết quả điều tra khảo sát cho thấy, GV đã có nhận thấy được vai trò, ý nghĩa của việc ứng dụng CNTT trong dạy học Lịch sử đó chính là giúp

HS hứng thú hơn vào bài học Đa số HS đều rất hứng thú khi GV ứng dụng CNTT vào dạy học Điều này cũng chứng tỏ mức độ quan tâm của HS đối với CNTT là rất lớn, nhưng bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận nhỏ ý kiến HS cho rằng mình cảm thấy bình thường hoặc không hứng thú khi GV sử dụng CNTT vào dạy học Nguyên nhân có thể là do việc ứng dụng CNTT và dạy học còn chưa được thường xuyên và hiệu quả, HS khó tập trung ghi chép, hoặc do GV thiếu sự tương tác”… vì thế dẫn tới tình trạng một số bộ phận HS chưa nhận thức rõ ý nghĩa và vai trò của CNTT trong học tập

Thứ ba, thực trạng sử dụng phương tiện công nghệ trong dạy và học của GV và HS

Những phần mềm ứng dụng thường xuyên được thầy (cô) sử dụng trong dạy học Lịch sử (PowerPoint/Prezi/Kahoot/Phần mềm khác) Khi được hỏi về các phần mềm ứng dụng mà các thầy (cô) thường xuyên sử dụng khi dạy học Lịch sử thì 100% ý kiến GV được khảo sát là PowerPoint

Khi được hỏi phương tiện dạy học mà GV thường sử dụng, có 34,8% ý kiến HS cho rằng GV thường xuyên thiết kế bài giảng trên máy và sử dụng vào giảng dạy, 30,4% ý kiến HS cho rằng GV thi thoảng sử dụng máy chiếu

và sơ đồ vào các bài dạy, 27% ý kiến HS cho rằng GV chỉ sử dụng bảng, lời nói, tranh ảnh tĩnh, 7,2% ý kiến HS đưa ra ý kiến khác (ví dụ GV sử dụng bảng thông minh)

Hình 1.6: Biểu đồ tổng hợp ý kiên HS về phương tiện dạy học thường được

GV sử dụng trong dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %)

Cách thức sử dụng các phương tiện công nghệ của GV vào các bài dạy Lịch sử (Thiết kế phim dựa trên hình ảnh/Thiết kế phiếu học tập trên word/Chỉnh sửa phim tư liệu sẵn có/Thiết kế dự án/Thiết kế trò chơi khác/một

số loại hình khác) Kết quả khảo sát cho thấy: 44,4% GV chỉnh sửa tài liệu có sẵn, 22,2% GV thiết kế phim dựa trên hình ảnh, 11,1% GV thiêt kế dự án, 11,1% GV thiết kế các loại trò chơi, 11,1% GV lựa chọn loại hình khác (ví dụ như làm thẻ nhớ nhân vật, thiết kế bài giảng bằng PowerPoint, thiết kế bài giảng theo các chủ đề)

Hình 1.7: Biểu đồ tổng hợp ý kiên GV về cách thức sử dụng phương tiện công

nghệ của GV trong dạy học Lịch sử ở trường THPT (đơn vị %)

Như vậy với việc nhận thức và đánh giá được ý nghĩa của ứng dụng CNTT vào dạy học, thì GV cũng đã dần đưa phương tiện công nghệ vào các bài dạy của mình, tuy nhiên việc sử dụng còn chưa được thường xuyên và đa dạng về cách thức và ứng dụng, nên phần nào đã khiến hiệu quả ứng dụng CNTT chưa đạt được ở mức tối đa, có khi còn gây nhàn chán đối với HS

Đối với HS, khi được hỏi về cách sử dụng phương tiện công nghệ vào

để giải quyết một nhiệm vụ học tập được giao, chúng tôi thu được kết quả: 36,2% ý kiến HS cho biết có sự hướng dẫn của GV để sử dụng phương tiện công nghệ phù hợp, 33,3% ý kiến HS cùng bạn bè tìm ra phương tiện phù hợp nhất cho nhiệm vụ, 21,7% ý kiến HS tự tìm hiểu cách sử dụng, 8,7% ý kiến

HS chọn vào một đáp án khác (sẽ tự giải quyết nhiệm vụ học tập mà không sử dụng sự hỗ trợ của phương tiện công nghệ)