TÀI LIỆU HUẤN LUYỆN AN TOÀN ĐIỆN PHẦN LÝ THUYẾT CHUYÊN NGÀNH Đối tượng huấn luyện: Người làm công việc vận hành đường dây dẫn trên không (A) MỤC LỤC BẬC 1 AN TOÀN ĐIỆN (A1) 3 1. Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc gần đường dây có điện: 3 2. Quy trình vận hành khi làm việc gần đường dây đang có điện: 3 3. Quy trình xử lý sự cố đường dây dẫn điện khi làm phụ việc: 3 4. Biện pháp an toàn khi kiểm tra hành lang hoặc làm việc gần đường dây có điện: 4 BẬC 2 AN TOÀN ĐIỆN (A2) 8 1. Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện: 8 2. Quy trình vận hành, xử lý sự cố khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện: 8 3. Biện pháp an toàn khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện: 8 4. Biện pháp an toàn khi chặt, tỉa cây gần hành lang bảo vệ an toàn đường dây đang có điện: 9 5. Biện pháp an toàn khi làm việc trên cao: 10 BẬC 3 AN TOÀN ĐIỆN (A3) 12 1. Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc trên đường dây hạ áp có điện, đi chung cột với các đường dây cao hạ áp khác: 12 2. Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc trên đường dây cao áp được bố trí cắt điện theo phân đoạn, đi chung cột hoặc giao chéo với đường dây đang vận hành: 12 3. Quy trình vận hành, xử lý sự cố khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện nhưng đi chung cột hoặc giao chéo với đường dây đang vận hành: 13 4. Biện pháp an toàn khi kiểm tra đường dây đang vận hành: 15 5. Biện pháp an toàn khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện nhưng gần nơi có điện: 16 6. Biện pháp an toàn khi chặt, tỉa cây vi phạm hành lang bảo vệ an toàn đường dây đang có điện: 16 BẬC 4 AN TOÀN ĐIỆN (A4) 18 1. Nhận biết tất cả các mối nguy hiểm trong quản lý vận hành đường dây: 18 2. Quy trình vận hành, quy trình xử lý sự cố đường dây có điện: 18 3. Quy trình điều tra sự cố: 19 4. Biện pháp an toàn khi làm việc trên đường dây có điện: 19 BẬC 5 AN TOÀN ĐIỆN (A5) 22 1. Đánh giá rủi ro về tai nạn trong quản lý vận hành đường dây: 22 2. Quy trình vận hành, quy trình xử lý sự cố đường dây khi phối hợp nhiều đơn vị công tác: 22 3. Phối hợp an toàn nhiều đơn vị công tác khi kiểm tra đường dây dẫn điện: 23 4. Phối hợp an toàn nhiều đơn vị công tác khi làm việc trên đường dây dẫn điện đã cắt điện hoặc có điện: 23 5. Phối hợp an toàn nhiều đơn vị công tác khi chặt, tỉa cây trong và gần hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện: 23 6. Phối hợp an toàn nhiều đơn vị công tác khi làm việc trên cao. 23
Trang 1TẬP ĐOÀN ĐIỆN LỰC VIỆT NAM
TÀI LIỆU HUẤN LUYỆN AN TOÀN ĐIỆN
Trang 2MỤC LỤC
BẬC 1 AN TOÀN ĐIỆN (A1) 3
1 Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc gần đường dây có điện: 3
2 Quy trình vận hành khi làm việc gần đường dây đang có điện: 3
3 Quy trình xử lý sự cố đường dây dẫn điện khi làm phụ việc: 3
4 Biện pháp an toàn khi kiểm tra hành lang hoặc làm việc gần đường dây có điện: 4
BẬC 2 AN TOÀN ĐIỆN (A2) 8
1 Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện: 8
2 Quy trình vận hành, xử lý sự cố khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện: 8
3 Biện pháp an toàn khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện: 8
4 Biện pháp an toàn khi chặt, tỉa cây gần hành lang bảo vệ an toàn đường dây đang có điện: 9
5 Biện pháp an toàn khi làm việc trên cao: 10
BẬC 3 AN TOÀN ĐIỆN (A3) 12
1 Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc trên đường dây hạ áp có điện, đi chung cột với các đường dây cao hạ áp khác: 12
2 Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc trên đường dây cao áp được bố trí cắt điện theo phân đoạn, đi chung cột hoặc giao chéo với đường dây đang vận hành: 12
3 Quy trình vận hành, xử lý sự cố khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện nhưng đi chung cột hoặc giao chéo với đường dây đang vận hành: 13
4 Biện pháp an toàn khi kiểm tra đường dây đang vận hành: 15
5 Biện pháp an toàn khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện nhưng gần nơi có điện: 16
6 Biện pháp an toàn khi chặt, tỉa cây vi phạm hành lang bảo vệ an toàn đường dây đang có điện: 16
BẬC 4 AN TOÀN ĐIỆN (A4) 18
1 Nhận biết tất cả các mối nguy hiểm trong quản lý vận hành đường dây: 18
2 Quy trình vận hành, quy trình xử lý sự cố đường dây có điện: 18
3 Quy trình điều tra sự cố: 19
Trang 34 Biện pháp an toàn khi làm việc trên đường dây có điện: 19
BẬC 5 AN TOÀN ĐIỆN (A5) 22
1 Đánh giá rủi ro về tai nạn trong quản lý vận hành đường dây: 22
2 Quy trình vận hành, quy trình xử lý sự cố đường dây khi phối hợp nhiều đơn
vị công tác: 22
3 Phối hợp an toàn nhiều đơn vị công tác khi kiểm tra đường dây dẫn điện: 23
4 Phối hợp an toàn nhiều đơn vị công tác khi làm việc trên đường dây dẫn điện
đã cắt điện hoặc có điện: 23
5 Phối hợp an toàn nhiều đơn vị công tác khi chặt, tỉa cây trong và gần hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện: 23
6 Phối hợp an toàn nhiều đơn vị công tác khi làm việc trên cao 23
Trang 4BẬC 1 AN TOÀN ĐIỆN (A1)
1 Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc gần đường dây có điện:
Công việc làm gần đường dây trên không đang vận hành bao gồm:
- Làm việc trên đoạn đường dây trên không đã cắt điện, nhưng giao chéovới đường dây trên không đang vận hành
- Làm việc trên đoạn đường dây trên không đã cắt điện nhưng có chiều dài
từ 2,0 km trở lên đi bên cạnh hoặc song song và cách đường dây trên khôngđang vận hành với khoảng cách nhỏ hơn quy định như sau:
Cấp điện áp đường dây trên không
- Các mối nguy bao gồm: Phóng điện khi vi phạm khoảng cách an toàn,cảm ứng
2 Quy trình vận hành khi làm việc gần đường dây đang có điện:
Áp dụng quy trình vận hành, kiểm tra và bảo dưỡng, sửa chữa đường dâytrung áp trong Tập đoàn Điện lực Quốc gia Việt Nam được ban hành theo quyết
định số 267/QĐ-EVN ngày 04/03/2019 trong Điều 24 Khoảng cách an toàn
phóng điện theo cấp điện áp quy định tại khoản 1,2 và 3 điều 10 của Nghị định 14/2014 (Quy phạm Trang bị điện Bộ Công Thương phần II)
3 Quy trình xử lý sự cố đường dây dẫn điện khi làm phụ việc:
Khi kiểm tra phát hiện thấy dây đứt rơi xuống đất hoặc còn lơ lửng nhómkiểm tra phải tìm mọi biện pháp báo cắt điện ngay và ngăn mọi người khôngđược đến gần vị trí dây rơi xuống đất với khoảng cách nhỏ hơn 10m Trường
Trang 5hợp sự việc xảy ra tại nơi có người và xe cộ qua lại thì phải cử người đứng gác
và báo ngay cho lãnh đạo đơn vị quản lý đường dây hoặc điều độ Công ty Điệnlực biết để kịp thời xử lý giải phóng hiện trường đảm bảo an toàn cho người và
xe cộ đi lại Nếu giao cho người khác đứng gác thì phải giải thích kỹ biện pháp
an toàn cho người đứng gác biết
4 Biện pháp an toàn khi kiểm tra hành lang hoặc làm việc gần đường dây có điện:
* Biện pháp an toàn khi kiểm tra hành lang:
- Đi kiểm tra đường dây trên không, thiết bị điện bằng mắt thì được phéplàm việc 01 người Phải xem như đường dây trên không đang có điện, kiểm tratiến hành trên mặt đất, ban đêm phải có đèn soi, chú ý dây dẫn bị chùng võng vàđứt, rơi
- Khi thấy dây dẫn đứt, rơi xuống đất hoặc còn lơ lửng phải có biện pháp đểkhông cho mọi người tới gần dưới 10 m, kể cả bản thân Nếu là nơi có ngườiqua lại thì phải cử người cảnh giới và báo ngay cho trực ca điều độ (hoặc trưởng
ca vận hành lưới điện, nhà máy điện) biết Nếu giao cho người khác cảnh giớithì phải giải thích kỹ biện pháp an toàn cho người cảnh giới biết
- Khi trèo lên cột phải kiểm tra sơ bộ tình trạng của móng cột và cột Cấmtrèo phía đặt tay xà có sứ đỡ dây dẫn
- Khi tiến hành đo nối đất đường dây trên không đang vận hành thì phảiđảm bảo các điều kiện sau: Trời không có mưa, giông, sét Nếu đường dây trênkhông có bảo vệ bằng dây chống sét thì khi tháo dây nối đất phải mang găng taycách điện, hoặc trước khi tháo, đầu dây nối đất ở cột phải được nối tắt tạm thờivào một cọc nối đất bằng một đoạn dây dẫn có tiết diện tối thiểu 10 mm2
* Làm việc gần đường dây có điện:
- Đảm bảo khoảng cách an toàn điện:
+ Khi thực hiện công việc, Đơn vị công tác phải đảm bảo khoảng cách antoàn điện theo quy định
- Khi không có rào chắn tạm thời, khoảng cách an toàn điện đối với điệncao áp xoay chiều không nhỏ hơn quy định tại bảng sau:
Cấp điện áp (kV) Khoảng cách an toàn về điện (m)
Từ 01 đến 15 0,70Trên 15 đến 35 1,00
Trang 6- Khi có rào chắn tạm thời, khoảng cách an toàn từ rào chắn đến phần cóđiện cao áp xoay chiều không nhỏ hơn quy định tại bảng sau:
Cấp điện áp (kV) Khoảng cách an toàn về điện (m)
Từ 01 đến 15 0,35Trên 15 đến 35 0,60Trên 35 đến 110 1,50
- Khoảng cách an toàn phóng điện theo cấp điện áp đối với thiết bị, dụng
cụ, phương tiện (trừ xe chuyên dùng cho công tác sửa chữa điện) quy định tạibảng sau:
Cấp điện áp (kV) Khoảng cách an toàn về điện (m)
Trang 7- Thiết lập vùng làm việc an toàn.
Trước khi làm việc gần phần có điện, Đơn vị quản lý vận hành có tráchnhiệm tạo vùng làm việc cho Đơn vị công tác theo quy định sau:
+ Yêu cầu đối với tạo vùng làm việc an toàn: Không được ảnh hưởng đếnvận hành của các phần có điện gần vùng làm việc an toàn Không cản trở hoặcgây khó khăn cho Đơn vị công tác trong việc thoát nạn khi xảy ra tai nạn, sự cố
+ Đơn vị quản lý vận hành và Đơn vị công tác phối hợp xác định ranhgiới vùng làm việc an toàn
+ Lập rào chắn tạm thời hoặc áp dụng biện pháp phù hợp để Đơn vị côngtác xác định được ranh giới vùng làm việc an toàn bằng trực quan
- Bàn giao vùng làm việc cho Đơn vị công tác
- Tiếp nhận, làm việc trong vùng làm việc an toàn
+ Khi tiếp nhận, Người chỉ huy trực tiếp và Người cho phép phải kiểm travùng làm việc an toàn
+Trong quá trình làm việc Đơn vị công tác không được: Vượt qua ranhgiới vùng làm việc an toàn do Đơn vị quản lý vận hành lập và bàn giao cho Đơn
vị công tác Dịch chuyển, dỡ bỏ rào chắn, biển báo, tín hiệu xác định vùng làmviệc an toàn và các biện pháp an toàn do Đơn vị quản lý vận hành lập
- Thiết lập cảnh báo an toàn
+ Tại các khu vực nguy hiểm và khu vực lắp đặt thiết bị điện phải bố trí
hệ thống rào chắn, biển báo, tín hiệu phù hợp để cảnh báo nguy hiểm
+ Đối với thiết bị điện cao áp lắp đặt ngoài trời phải thực hiện các biệnpháp để những người không có nhiệm vụ không được vào vùng đã giới hạn: Rào
Trang 8chắn, khoanh vùng hoặc các biện pháp an toàn khác Biển báo, tín hiệu cảnh báo
“cấm vào” được đặt ở lối vào, ra Khóa cửa hoặc các biện pháp ngăn chặn khácđược bố trí ở cửa vào, ra
+ Đối với thiết bị điện cao áp lắp đặt trong nhà phải thực hiện các biệnpháp thích hợp để ngăn chặn những người không có nhiệm vụ đến gần các thiết
bị
+ Đơn vị công tác phải đặt các tín hiệu cảnh báo an toàn tại những vùngnguy hiểm trong quá trình thực hiện công việc để đảm bảo an toàn cho Nhânviên đơn vị công tác và cộng đồng
Trang 9BẬC 2 AN TOÀN ĐIỆN (A2)
1 Nhận biết các mối nguy hiểm khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện:
+ Bất kỳ nguyên nhân nào làm cho đường dây đã cắt điện có điện trở lại:chưa cách ly khỏi các phần có điện từ phía trước, thao tác đóng điện nhầm,giông sét, điện cảm ứng lan truyền…
+ Rò điện ở kết cấu kim loại của lưới tạp
+ Ngã cao tại các vị trí cột gây mất an toàn trong quá trình leo cao
+ Côn trùng
+ Rơi đồ do bố trí dụng cụ thi công chưa phù hợp; treo puly, buộc dây kéo
sứ, dụng cụ đồ nghề không chắc chắn
+ Tai nạn do vận hành các thiết bị nâng
+ Va chạm xe chuyên dùng đang làm việc với các phương tiện giao thông
2 Quy trình vận hành, xử lý sự cố khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện:
- Làm việc ban đêm phải có đủ ánh sáng
- Khi có giông, bão hoặc sắp có giông, bão Người chỉ huy trực tiếp phảicho đơn vị công tác ra khỏi khu vực nguy hiểm do đứt dây hoặc gãy đổ cột…Cấm làm việc trên đường dây khi có gió cấp 6 trở lên và mưa to nặng hạt, nướcchảy thành dòng trên người và thiết bị trừ trường hợp đặc biệt khi có lệnh khẩncấp của cấp có thẩm quyền
- Trường hợp có thông báo cơn bão khẩn cấp thì phải ngừng công việc trênsửa chữa đường dây (trừ một số công việc phải làm để đối phó với bão)
3 Biện pháp an toàn khi làm việc trên đường dây được bố trí cắt điện:
- Phải có nối đất tại nơi làm việc theo Quy trình an toàn điện hiện hành
- Nếu làm việc vào ban đêm phải có đủ ánh sáng
- Các công việc làm ở trên đường dây điện trên không cao áp phải có ítnhất 02 người thực hiện Cho phép 01 người tiến hành các công việc như treo(in) biển báo, sửa chân cột, đánh số cột,… mà không trèo lên cột cao quá 2,0 m
và không sửa chữa các cấu kiện của cột
Trang 10- Khi có giông, bão hoặc sắp có giông, bão Người chỉ huy trực tiếp phảicho Nhân viên đơn vị công tác ra khỏi khu vực nguy hiểm có thể xảy ra do đứtdây hoặc đổ, gãy cột, lũ quét, lở đất
- Cấm làm việc trên đường dây điện trên không khi bắt đầu có gió cấp 6 trởlên hoặc có mưa nặng hạt, nước chảy thành dòng trên người và thiết bị điện
- Khi công tác trên chuỗi sứ, chỉ cho phép người di chuyển dọc chuỗi sứsau khi đã xem xét kỹ chuỗi sứ, không có vết nứt ở đầu sứ hay các phụ kiệnkhác, các móc nối, khoá, chốt còn tốt và đủ Người làm việc phải sử dụng dây antoàn phụ cài chặt vào xà hoặc đầu cột
- Khi tiến hành công tác trên đường dây điện trên không vượt đường sắt,đường bộ, đường sông phải áp dụng các biện pháp như sau:
+ Giao chéo với đường sắt, đường sông phải báo trước cho cơ quan quản
lý đường sắt, đường sông và mời đại diện của họ tới điểm công tác để phối hợp,đảm bảo an toàn cho hai bên và cộng đồng
+ Giao chéo với đường bộ phải cử Người cảnh giới cầm cờ đỏ (hoặc đèn
đỏ nếu là ban đêm), đứng cách nơi làm việc với khoảng cách hợp lý về hai phía
để báo hiệu Nếu có nhiều xe qua lại thì phải bắc giàn giáo
- Được trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân đầy đủ
- Tuân thủ biện pháp an toàn khi làm việc trên cao
4 Biện pháp an toàn khi chặt, tỉa cây gần hành lang bảo vệ an toàn đường dây đang có điện:
- Việc chặt cây ở gần đường dây điện trên không phải thực hiện những quyđịnh như sau:
+ Người chưa huấn luyện và kiểm tra, chưa có kinh nghiệm không trựctiếp chặt cây
+ Người chỉ huy trực tiếp phải thông báo cho Nhân viên đơn vị công tácbiết về nguy hiểm khi trèo lên cây, khi cây và dây thừng tiếp xúc hoặc vi phạmkhoảng cách an toàn với dây dẫn
+ Cấm chặt cây khi có gió cấp 4 trở lên Cấm cưa cây sẵn hàng loạt rồilàm đổ cây bằng cách cho cây này làm đổ cây kia Cấm đứng ở phía cây đổ vàphía đối diện Để tránh cây khỏi đổ vào đường dây điện trên không phải dùngdây thừng buộc và kéo về phía đối diện với đường dây điện trên không
+ Khi chặt cây phải chặt cành mục, cây mục trước, khi cây sắp đổ, cànhsắp gẫy phải báo cho người xung quanh biết
Trang 11+ Khi sử dụng dụng cụ để chặt cây phải dùng dây để buộc chuôi dụng cụ(dao, cưa,…) với cổ tay tránh rơi vào người khác Dây an toàn phải được mắc,quàng vào cành cây hoặc thân cây chắc chắn.
+ Trường hợp sử dụng cưa máy, sào cách điện để cưa cây, cắt cây thìngười thực hiện phải được huấn luyện thành thạo quy trình sử dụng cưa máy,sào cắt cây Khi cưa cây phải có biện pháp tránh cưa rơi xuống đất gây nguyhiểm cho người bên dưới
+ Phải cắt điện đường dây điện trên không khi chặt cây, chặt cành có khảnăng đổ, rơi vào đường dây điện trên không Nếu không cắt điện thì phải có biệnpháp để hạ cây, cành an toàn
5 Biện pháp an toàn khi làm việc trên cao:
* Nhận diện mối nguy khi làm việc trên cao: Ngã cao; rơi thiết bị, dụng cụ,vật liệu xuống, trượt đổ thang, sập giàn giáo
* Trang bị cá nhân:
- Làm việc trên cao bắt buộc phải đeo dây an toàn, dù thời gian làm việc rấtngắn (trừ trường hợp làm việc trên mặt bằng, sàn thao tác có lan can bảo vệ chắcchắn) Dây đeo an toàn phải móc vào vị trí chắc chắn ngay phía trên vị trí làmviệc sao cho chiều cao rơi là nhỏ nhất (để giảm động năng rơi) Phải xem xét đểđảm bảo rằng khoảng không gian bên dưới vị trí đó không có các vật cản có thểgây ra va chạm người trong tình huống bị rơi
- Quần áo bảo hộ lao động phải gọn gàng, tay áo buông và cài cúc, đội mũ
an toàn cài quai, đi giầy bảo hộ phải buộc dây, đeo dây an toàn, mùa rét phảimặc đủ ấm
* Điều kiện sức khỏe:
- Người làm việc trên cao phải có chứng nhận đủ sức khỏe của Cơ quan y
tế có thẩm quyền, tuân thủ Quy định sức khỏe của người lao động làm việc trêncao thuộc Tập đoàn Điện lực quốc gia Việt Nam và các quy định sửa đổi bổsung thay thế sau này
- Người đang ốm đau hoặc đã sử dụng các chất kích thích, đồ uống có cồnkhông được phép làm việc trên cao
- Người chỉ huy trực tiếp phải đánh giá sơ bộ tình trạng sức khoẻ của ngườichuẩn bị làm việc trên cao, nếu bình thường mới được phép làm việc
- Người làm việc trên cao nếu thấy sức khỏe không thể tiếp tục công việcthì phải báo cho Người chỉ huy trực tiếp biết Trường hợp người làm việc trêncao không tự xuống được thì Người chỉ huy trực tiếp phải có phương án trợgiúp
Trang 12* Không làm việc trên cao ngoài trời như làm việc trên giàn giáo cao, ốngkhói, đài nước, cột tháp, trụ hoặc dầm cầu, mái nhà 2 tầng trở lên trong điềukiện thời tiết sau:
- Giông bão có gió từ cấp 5 trở lên hay trời mưa to tạo thành dòng hoặc cógiông sét
- Trời nắng nóng với nhiệt độ trên 380C và không được trang bị phươngtiện che nắng, làm mát
- Trời tối không đủ ánh sáng
* Các hành vi bị cấm khi làm việc trên cao:
- Sử dụng điện thoại di động trong quá trình lên hoặc xuống
- Leo trèo, đi lại tùy tiện (như trên mặt tường, mặt dầm, giàn và các kết cấulắp ghép khác, leo trèo qua lan can an toàn, leo trèo theo giàn giáo, đu bám vàodây treo để lên và xuống…)
* Các chỉ dẫn bắt buộc:
- Để dụng cụ làm việc vào chỗ chắc chắn hoặc làm móc treo vào vị trí cốđịnh, sao cho khi va đập mạnh không rơi xuống phía dưới (mặt đất, mặt bằng,sàn thao tác)
- Khi đưa dụng cụ, vật liệu lên cao hoặc hạ xuống phải dùng dây trực tiếphoặc qua puly để kéo lên, hạ xuống, người ở dưới phải giữ một đầu dây vàkhông đứng gần sát vị trí làm việc tính theo phương thẳng đứng
- Chỉ được mang theo người những dụng cụ nhẹ như kìm, tuốc-nơ-vít,
cờ-lê, mỏ-lết, búa con nhưng phải đựng trong túi đựng đồ chuyên dùng
- Làm việc trên những mái nhà trơn, dốc phải có biện pháp an toàn để tránhtrượt ngã
- Khi lên xuống và di chuyển phải đi đúng tuyến quy định