Bài giảng Chủ đề 1: Những vấn đề chung về văn hóa - Trung tá, ThS Nguyễn Hồng Thái

PowerPoint Presentation Người biên soạn Trung tá, ThS Nguyễn Hồng Thái NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN HÓA CHỦ ĐỀ 1 TRƯỜNG SĨ QUAN ĐẶC CÔNG KHOA KHXH & NV MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU NỘI DUNG THỜI GIAN PHƯƠNG PHÁP ĐỊ[.]

Người biên soạn: Trung tá, ThS Nguyễn Hồng Thái

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN HÓA

CHỦ ĐỀ 1

TRƯỜNG SĨ QUAN ĐẶC CÔNG

KHOA KHXH & NV

MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU

NỘI DUNG THỜI GIAN PHƯƠNG PHÁP

ĐỊA ĐIỂM

I.

ĐỐI

TƯỢNG,

PHẠM VI,

NHIỆM

VỤ

NGHIÊN

CỨU CỦA

MÔN CƠ

SỞ VĂN

HÓA

VIỆT

NAM

II.

CÁC KHÁI NIỆM VỀ VĂN HÓA, VĂN MINH, VĂN HIẾN VÀ VĂN VẬT

IV.

MỐI QUAN HỆ GIỮA CON NGƯỜI,

TỰ NHIÊN,

XÃ HỘI

VÀ VĂN HÓA

III.

CẤU TRÚC, ĐẶC TRƯNG

VÀ CHỨC NĂNG CỦA VĂN HÓA

BẢO ĐẢM

ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỦA

MÔN CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM

I

1 Đối

tượng,

phạm vi

nghiên

cứu

môn Cơ

sở văn

hóa

Việt

Nam

* Đối tượng:

- Môn học nghiên cứu những đặc trưng cơ bản cùng các quy luật HT và PT của một nền văn hóa

- C s văn hóa Vi t Nam nghiên c u nh ng ơ ở ệ ứ ữ

đ c tr ng c b n và nh ng quy lu t HT và PT ặ ư ơ ả ữ ậ

c a văn hóa Vi t Nam c v đ ng đ i và ủ ệ ả ề ồ ạ

đ ng đ i, làm rõ tính đa d ng phong phú quá ươ ạ ạ trình giao l u ti p bi n cũng nh b n s c c a ư ế ế ư ả ắ ủ văn hóa dân t c trong quá trình phát tri n c a ộ ể ủ

qu c gia dân t c Vi t Nam.ố ộ ệ

* Phạm vi nghiên cứu

- C s hình thành, phát tri n và đ c tr ng ơ ở ể ặ ư

c a n n văn hóa Vi t Nam.ủ ề ệ

- Quá trình giao l u ti p biên c a văn hóa ư ế ủ

Vi t Namệ

- Các vòng c ng đ ng văn hóa.ộ ồ

- Nghiên c u phong t c t p quán, tín ng ng, tôn giáo ứ ụ ậ ưỡ ngh thu t, l i ng x v i môi tr ng t nhiên và môi ệ ậ ố ứ ử ớ ườ ự

tr ng xã h i c a con ng i và dân t c Vi t Nam.ườ ộ ủ ườ ộ ệ

- Xây d ng n n văn hóa Vi t Nam tiên ti n đ m đà ự ề ệ ế ậ

b n s c dân t c.ả ắ ộ

ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỦA

MÔN CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM

I

2.

Nhiệm

vụ

nghiên

cứu của

môn cơ

sở văn

hóa

Việt

Nam

- Nghiên cứu những tiền đề tự nhiên, xã hội, con người và lịch

sử HT, PT của VHVN.

- Quá trình PT, giao lưu tiếp biến của VHVN.

- Những đặc trưng cơ bản, quy luật HT và PT của VHVN.

- Nghiên cứu văn hóa thông qua hoạt động nhận thức, tổ chức cộng đồng, mối quan hệ xã hội, lối ứng xử với tự nhiên

và xã hội, các vùng miền văn hóa.

- Nghiên cứu bảo tồn, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.

3

Ph ươ n

g pháp

lu n và ậ

ph ươ ng

pháp

nghiên

c u ứ

- D a trên c s quán tri t sâu s c và v n d ng các quan ự ơ ở ệ ắ ậ ụ

đi m, ph ng pháp lu n c a CN Mác – Lênin, TTHCM, ể ươ ậ ủ quan đi m đ ng l i c a ĐCSVN liên quan đ n s HT và ể ườ ố ủ ế ự

PT c a VH.ủ

- D a trên PP lu n c a CN DVBC và DVLS v n d ng đúng ự ậ ủ ậ ụ

đ n các quan đi m khách quan, toàn di n, l ch s , c th ắ ể ệ ị ử ụ ể

và phát tri n.ể

- V n d ng PP ti p c n liên ngành, k t h p c th nhi u ậ ụ ế ậ ế ợ ụ ể ề môn h c khác nhau.ọ

- PP đ a văn hóa nghiên c u các đi u ki n hoàn c nh v ị ứ ề ệ ả ề

đ a lý, môi tr ng thiên nhiên có quan h tr c ti p đ n ị ườ ệ ự ế ế quá trình lao đ ng, sáng t o c a con ng i trong ho t ộ ạ ủ ườ ạ

đ ng SXVC và tinh th n.ộ ầ

- PP kh o sát đi u tra xã h i h c: Phân tích, so sánh, đ i ả ề ộ ọ ố chi u đ làm rõ trình đ phát tri n c a xã h i m i vùng ế ể ộ ể ủ ộ ở ỗ

mi n c a các t ng l p dân c , các dân t c khác nhau trong ề ủ ầ ớ ư ộ

đ i gia đình các dân t c Vi t Nam.ạ ộ ệ

- Thăm quan các b o tàng, các công trình văn hóa, thâm ả

nh p vào đ i s ng văn hóa dân t c.ậ ờ ố ộ

CÁC KHÁI NI M V VĂN HÓA, VĂN MINH, VĂN HI N Ệ Ề Ế

VÀ VĂN V T Ậ

II

1

Khái

niệm

văn hóa

* Thế giới

TRUNG QUỐC PHƯƠNG TÂY VIỆT NAM UNESCO

“Văn hóa phản ánh và thế hiện một cách tổng quát mọi mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ cũng như đang diễn ra trong hiện tại qua hàng bao thế kỷ nó đã cấu thành một hệ thống các giá trị truyền thống thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó từng dân tộc khẳng định bản sắc riêng của

mình”

CÁC KHÁI NI M V VĂN HÓA, VĂN MINH, VĂN HI N Ệ Ề Ế

VÀ VĂN V T Ậ

II

1

Khái

niệm

văn hóa

KHÁI NIỆM CHUNG NHẤT

Văn hóa là toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra và được tích lũy trong quá trình hoạt động thực tiễn

VỀ BẢN CHẤT

Tính dân tộc

Tính Giai Cấp

Tính Nhân Loại

CÁC KHÁI NI M V VĂN HÓA, VĂN MINH, VĂN HI N Ệ Ề Ế

VÀ VĂN V T Ậ

II

2

Khái

niệm

văn

minh

KHÁI NIỆM Văn minh là trình độ phát

triển VH vật chất và tinh thần của một cộng đồng người (một quốc gia dân tộc) trong một giai đoạn lịch sử nhất định đặc trưng cho một khu vực rộng lớn, một thời đại hoặc cả nhân loại.

* Phân bi t khái ni m VH v i văn minh: ệ ệ ớ

Giống nhau: Đều do con người sáng tạo ra

Khác nhau:

- VH ph n ánh cái n đ nh, m t n ả ổ ị ặ ổ

đ nh t ng đ i trong ho t đ ng c a ị ươ ố ạ ộ ủ con ng i ườ

- VM ph n ánh cái bi n đ ng, ả ế ộ khái quát m t k thu t trong ặ ỹ ậ

ho t đ ng chi m lĩnh t ạ ộ ế ự nhiên c a con ng ủ ườ i

- VH có b dày c a quá kh g n li n ề ủ ứ ắ ề

v i chi u dài c a l ch s ớ ề ủ ị ử

- VM là m t lát c t c a đ ng ộ ắ ủ ồ

đ i, nó cho bi t trình đ phát ạ ế ộ tri n văn hóa c a t ng giai ể ủ ừ

đo n ạ

- VH bao g m c giá tr v t ch t và ồ ả ị ậ ấ tinh th n ầ

- VM thiên v giá tr v t ch t, ề ị ậ ấ

s phát tri n c a VM g n li n ự ể ủ ắ ề

v i s phát tri n c a LLSX, ớ ự ể ủ

c a KH và CN ủ

- VH mang tính dân t c ộ - VM mang tính qu c t ố ế

- VH trong b n ch t c a nó h ả ấ ủ ướ ng con ng ườ i đ n giá tr nhân văn ế ị

- VM thì không ph i bao gi ả ờ cũng vì m c đích nhân đ o ụ ạ cao c ả

CÁC KHÁI NI M V VĂN HÓA, VĂN MINH, VĂN HI N Ệ Ề Ế

VÀ VĂN V T Ậ

II

3

Khái

niệm

văn

hiến,

văn vật

VĂN HIẾN

văn hiến là bộ phận của VH truyền thống và thiên về giá trị tinh

thần thể hiện tính dân tộc, tính lịch sử rõ nét

VĂN VẬT

Là khái ni m b ph n c a VH ch nh ng ệ ộ ậ ủ ỉ ữ công trình v t ch t có giá tr ngh thu t ậ ấ ị ệ ậ

VH, l ch s , nh ng nhân tài l ch s tr ị ử ữ ị ử ở thành di s n VH c a m t dân t c, m t ả ủ ộ ộ ộ

qu c gia.ố

CẤU TRÚC, ĐẶC TRƯNG VÀ CHỨC NĂNG CỦA VĂN HÓA

III

1

Cấu

trúc

văn hóa

* CẤU TRÚC :

Văn hóa nhận thức

Văn hóa tổ chức cộng đồng

Văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên

Văn hóa ứng xử với môi trường xã hội

VH nhận thức Tư duy thiên về tổng hợp, biện

chứng trong các mối quan hệ

Tu duy thiên v phân tích, chú ề trong đ n các thành t thiên v ế ố ề

lý tính và phân tích khoa h c ọ

VH ứng xử với môi trường

tự nhiên:

Con người có ý thức tôn trọng tự nhiên và ước vọng sống hòa hợp

với thiên nhiên

Con người ít phục thuộc vào tự nhiên, nảy sinh tâm lý coi thường tự nhiên, tham vọng chinh phục tự

nhiên.

VH ứng xử với môi trường

xã hội:

Con người có thái độ dung hợp tiếp nhận mềm dẻo, hữu hòa trong

ứng phó.

Độc đoán trong tiếp nhận, cứng rắn, hiếu thắng trong ứng phó.

VH tổ chức cộng đồng Con người sống thiên về trọng

tình, trọng đức, trọng văn, trọng

nữ, sống quần tụ, coi trọng cộng

đồng tập thể.

Coi trọng vai trò cá nhân, ứng xử theo nguyên tắc trọng tài, trọng võ, trọng nam, đề cao tự do cá nhân.

* Đặc trưng của hai loại hình văn hóa

CẤU TRÚC, ĐẶC TRƯNG VÀ CHỨC NĂNG CỦA VĂN HÓA

III

2.

Đặc

trưng

của văn

hóa

a Tính hệ thống

b Tính giá trị

c Tính biểu tượng của văn hóa

3.

Chức

năng

của văn

hóa.

a Chức năng nhận thức

b Chức năng giáo dục

c Chức năng thẩm mĩ

d Chức năng giá trị

M I QUAN H GI A CON NG Ố Ệ Ữ ƯỜ I, T NHIÊN, XÃ H I Ự Ộ

VÀ VĂN HÓA

IV

1

Con

ng ườ i

v a là ừ

ch ủ

th ể

v a là ừ

khách

th ể

c a ủ

văn

hóa

* Mối quan hệ:

M I QUAN H BI N CH NGỐ Ệ Ệ Ứ

* Con ng ườ i là ch th , khách th và là đ i bi u ủ ể ể ạ ể

mang các giá tr VH do mình sáng t o ra ị ạ

2

Văn

hóa v i ớ

môi

tr ườ ng

t ự

nhiên

và môi

tr ườ ng

xã h i ộ

VH đ c sáng t o t môi tr ng t nhiên và môi tr ng xã h i.ượ ạ ừ ườ ự ườ ộ

T nhiên là cái có tr c, con ng i, xã h i, VH là cái co sau.ự ướ ườ ộ

Con ng i ch u s tác đ ng c a t nhiên và tác đ ng l i t ườ ị ự ộ ủ ự ộ ạ ự nhiên b ng cách thích ng và bi n đ i nh ng đi u ki n t ằ ứ ế ổ ữ ề ệ ự nhiên Qua lao đ ng đ sáng t o ra nh ng s n ph m VH v t ộ ể ạ ữ ả ẩ ậ

ch t và tinh th n t o thành thiên nhiên th hai, đó là VH.ấ ầ ạ ứ Môi tr ng t nhiên t o nên nét khác bi t c a các n n VH ườ ự ạ ệ ủ ề

V môi tr ng xh, trong t ch c c ng đ ng, con ng i đ u hình ề ườ ổ ứ ộ ồ ườ ề thành nên các m i quan h ph c t p, quy đ nh cho s t n t i và ố ệ ứ ạ ị ự ồ ạ phát tri n c a xh, m i m t dân t c đ u có n n VH riêng bi t ể ủ ỗ ộ ộ ề ề ệ

c a mình.ủ

KẾT LUẬN

Văn hóa do con người sáng tạo ra, có vai trò vô cùng quan trọng

trong cuộc sống của XH loài người.

Để phát triển KT – XH người ta luôn phải tính đến lợi ích của VH Đảng ta luôn coi trọng vị trí, vai trò của VH, coi VH vừa là mục

tiêu, vừa là động lực là nền tảng phát triển của XH.

Đ NH H Ị ƯỚ NG NGHIÊN C U Ứ

1 Đối tượng, phạm vi, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu môn Cơ sở VHVN?

2 Khái niệm văn hóa, văn minh, văn hiến, văn vật?

Phân biệt khái niệm văn hóa với văn minh?

3 Cấu trúc, đặc trưng, chức năng của văn hóa?

4 Mối quan hệ giữa con người tự nhiên, xã hội và văn hóa?

CHÚC CÁC ĐỒNG CHÍ HỌC TẬP TỐT