+ Thực hiện thành thạo kỹ năng hàn linh kiện xuyên lỗ và linh kiện dán + Chế tạo được mạch in bằng phương pháp vẽ tay và ủi - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện cho người học th
Trang 1Ban hành kèm theo Quyết định số: 99/QĐ-CĐKTCNQN ngày 14 tháng 3 năm 2018
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn
Năm 2018
Trang 2TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Giáo trình này được biên soạn bởi tác giả là giảng viên bộ môn Điện
tử tự động, khoa Điện tử - Tin học Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn Giáo trình sử dụng cho việc giảng dạy và tham khảo cho giảng viên, sinh viên nghề Điện tử công nghiệp tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn.
Mọi hình thức sao chép, in ấn và đưa lên mạng Internet không được
sự cho phép Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn
là vi phạm pháp luật./.
Trang 3MỤC LỤC
Trang
1.1 Sử dụng bộ dụng cụ cầm tay 5
1.2 Hàn nối 9
1.3 Hàn ghép song song 10
1.4 Hàn ghép vuông góc 11
1.5 Hàn linh kiện xuyên lỗ 12
1.6 Tháo hàn linh kiện xuyên lỗ 14
1.7 Xử lý mạch sau hàn 15
BÀI 2 HÀN LINH KIỆN SMD 16 2.1 Hàn các linh kiện dán 2 chân 16
2.2 Hàn IC dán nhiều chân 17
2.3 Loại bỏ mối hàn linh kiện dán 19
2.4 Hàn linh kiện dán bằng máy hàn khò 20
2.5 Loại bỏ mối hàn linh kiện dán bằng máy hàn khò 22
BÀI 3: THIẾT KẾ MẠCH DÙNG PHẦN MỀM ALTIUM DESIGNER 23 3.1 Cài đặt phần mềm Altium Designer 23
3.2 Tạo thiết kế nguyên lý 24
3.3 Vẽ sơ đồ nguyên lý 27
3.4 Tạo thiết kế mạch in 35
3.5 Cập nhật linh kiện và tùy chỉnh các thông số mạch in 45
3.6 Vẽ mạch in 56
BÀI 4: THIẾT KẾ VÀ CHẾ TẠO CÁC MẠCH ĐIỆN ỨNG DỤNG 65 4.1 Thiết kế và chế tạo mạch nguồn ổn áp 65
4.2 Thiết kế và chế tạo mạch dao động đa hài 70
4.3 Thiết kế và chế tạo mạch khuếch đại âm thanh 71
4.4 Thiết kế và chế tạo mạch cảm biến ánh sáng sử dụng IC 73
4.5 Thiết kế và chế tạo mạch điện tử sử dụng vi điều khiển 75
Trang 4LỜI GIỚI THIỆU
Để thực hiện biên soạn giáo trình đào tạo nghề Điện tử công nghiệp ởtrình độ Cao Đẳng Nghề và Trung Cấp Nghề, giáo trình Chế tạo mạch điện tử làmột trong những giáo trình môn học đào tạo chuyên ngành được biên soạn theonội dung chương trình khung được Bộ Lao động Thương binh Xã hội và Tổngcục Dạy Nghề phê duyệt Nội dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tích hợp kiếnthức và kỹ năng chặt chẽ với nhau, logíc
Khi biên soạn, nhóm biên soạn đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới
có liên quan đến nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo,nội dung lý thuyết và thực hành được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế trongsản xuất đồng thời có tính thực tiển cao
Trong quá trình sử dụng giáo trình, tuỳ theo yêu cầu cũng như khoa học
và công nghệ phát triển có thể điều chỉnh thời gian và bổ sung những kiên thứcmới cho phù hợp Trong giáo trình, chúng tôi có đề ra nội dung thực tập củatừng bài để người học cũng cố và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng Tuynhiên, tuy theo điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị, các trường có thề sửdụng cho phù hợp
Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạonhưng không tránh được những khiếm khuyết Rất mong nhận được đóng góp ýkiến của các thầy, cô giáo, bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn thiệnhơn Các ý kiến đóng góp xin gửi về Trường Cao Đẳng nghề Quy Nhơn, 172 AnDương Vương, TP Quy Nhơn
Biên soạn
Lương Thanh Long
Trang 5CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun: Chế tạo mạch điện tử
Mã mô đun: MĐ 15
Thời gian thực hiện mô đun: 135 giờ (Lý thuyết: 30;Thực hành:102;Kiểm tra: 3)
I Vị trí tính chất của mô đun:
- Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau khi học xong mô đun Linh kiện điện tử.
- Tính chất: là mô – đun trang bị cho người học những kiến thức và kỹ năng cơ bản
về kỹ thuật hàn linh kiện, kỹ thuật thiết kế và chế tạo mạch điện tử
II Mục tiêu mô đun:
- Kiến thức:
+ Trình bày được phương pháp hàn, khò
+ Trình bày được các nguyên tắc cơ bản khi thiết kế mạch in
+ Trình bày các phương pháp chế tạo mạch in
- Kỹ năng:
+ Thiết kế được mạch in trên máy tính
+ Thực hiện thành thạo kỹ năng hàn linh kiện xuyên lỗ và linh kiện dán
+ Chế tạo được mạch in bằng phương pháp vẽ tay và ủi
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Rèn luyện cho người học thái độ nghiêm túc, cẩn thận, chính xác trong học tập
và thực hiện công việc
III Nội dung mô đun:
1 Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian:
Số
TT Tên các bài trong mô đun
Thời gian (giờ)
3 Bài 3: Thiết kế mạch bằng phần mềm AltiumDesigner 36 6 29 1
4 Bài 4: Thiết kế và chế tạo các mạch điện ứng dụng 51 15 34 2
Trang 6BÀI 1: HÀN LINH KIỆN XUYÊN LỖ
Học xong bài này người học có khả năng:
- Nhận biết và trình bày được công dụng các loại dụng cụ cầm tay sử dụng trong
kỹ thuật hàn mạch điện tử
- Thực hiện thành thạo các kỹ thuật hàn và tháo hàn ghép nối, linh kiện xuyên lỗ
- Thực hiện thành thạo các bước xử lý mạch điện sau khi hàn
- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của người học
điện, trên gọng kiềm có các lỗ
nhỏ với kích thước khác nhau
cho phép tuốt vỏ các loại dây
điện có tiết diện khác nhau
Kìm mỏ nhọn:
- Dùng để giữ các đoạn dây đồng (khi xi
chì)
- Dùng để giữ các chân linh kiện khi hàn
- Dùng để giữ các đoạn dây
Trang 7+ Mỗi loại kềm cắt chỉ cắt được dây dẫn có
đường kính tối đa thích hợp
+ Nếu dùng các loại kềm cắt nhỏ để cắt các
vật dụng có đường kính quá lớn có thể làm
hư hỏng kềm
Bộ dụng cụ khoan mạch in:
Sử dụng để khoan, tạo lỗ trên mạch in để
gắn các linh kiện xuyên lỗ
Lưu ý: với mỗi loại linh kiện ta cần chọn kích
thước mũi khoan thích hợp để dễ dàng cho việc
gắn và đảm bảo linh kiện được hàn chắc chắn trên
mạch điện
Đồng hồ VOM:
sử dụng cho việc đo kiểm chất lượng linh kiện và
đo kiểm tra mạch điện
Mỏ hàn:
Mỏ hàn là dụng cụ được sử dụng để nung nóng
chảy chì hàn, giúp hàn chặt chân linh kiện với bảng
mạch, hay giữa các linh kiện với nhau
Trang 8Chì hàn:
Chì hàn dùng trong quá trình lắp ráp các mạch
điện tử là loại chì hàn dễ nóng chảy, nhiệt độ nóng
chảy khoảng 60oC đến 80oC Loại chì hàn thường
gặp trong thị trường Việt Nam ở dạng sợi ruột đặc
(cuộn trong lõi hình trụ), đường kính sợi chì hàn
khoảng 1mm Sợi chì hàn này đã được bọc một lớp
nhựa thông ở mặt ngoài (đối với một số chì hàn
của nước ngoài, thì lớp nhựa thông này thường
nằm ở trong lõi của sợi chì hàn) Lớp nhựa thông
này dùng làm chất tẩy ngay trong quá trình nóng chảy chì tại điểm cần hàn.Đối với những loại chì hàn có bọc sẵn một lớp
nhựa thông thì màu sắc của sẽ bóng hơn là những
sợ chì không có l ớp nhựa thông bên ngoài
Hút chì: Sử dụng trong việc tháo hàn.
Dùng hút chì để hút đi phần chì thừa, hoặc phần
chì trong mối hàn xuyên lỗ cần tháo
Dây bấc hút chì: Sử dụng trong quá trình tháo hàn.
Nhựa thông:
Nhựa thông có tên gọi là chloro-phyll, nó là một loại diệp lục tố lấy từ câythông, thường thì nhựa thông ở dạng rắn, có màu vàng nhạt (khi không chứatạp chất)
Ngoài việc sử dụng nhựa thông trong lúc hàn thì nhựa thông còn được phavới hỗn hợp xăng và dầu lửa để phủ lên mạch in, nhằm mục đích bảo vệ mạch intránh bị oxy hóa, đồng thời giúp cho việc hàn mạch in sau này được dễ dàng
Trang 9hơn Ngoài ra việc phủ một lớp nhựa thông trên mạch in còn tăng tính thẩm mỹcho mạch in.
Công dụng của nhựa thông:
- Rửa sạch (dùng làm chất tẩy) nơi cần hàn để chì dễ bám chặt
- Sau khi hàn thì nhựa thông sẽ phủ trên bề mặt của mối hàn làm cho mốihàn bóng đẹp, đồng thời nó sẽ cách ly mối hàn với môi trường xung quanh(tránh bị oxy hóa, bảo vệ mối hàn khỏi nhiệt độ, độ ẩm, …)
- Giảm nhiệt độ nóng chảy của chì hàn
Các lưu ý khi sử dụng chì hàn và nhựa thông
- Chì hàn khi hàn nên đưa vào mối hàn, tránh đưa chì hàn vào mỏ hàn (mỏhàn có thể hút chì hàn gây hao chì)
- Khi sử dụng nhựa thông nên để vào đế mỏ
hàn để tránh vỡ vụn nhựa thông
Chân gá mỏ hàn:
Là nơi giữ mỏ hàn khi không dùng (vẫn
còn nóng) Vì khi đang sử dụng mỏ hàn rất
nóng và có thể gây nguy hiểm cho người sử
dụng cũng như các vật dụng xung quanh nếu
chạm phải Ngoài ra đế mỏ hàn cũng là nơi
giữ nhựa thông để thuận tiện hơn cho công
Trang 10- Giáo viên cung cấp các dụng cụ cầm tay.
- Sinh viên thực hiện thao tác cách sử dụng cơ bản ứng với mỗi loại dụngcụ
Lưu ý: Giữ an toàn cho người và thiết bị trong quá trình thao tác
- Luôn sử dụng dụng cụ và thiết bị đúng chức năng và mục đích để đảmbảo an toàn trong quá trình thao tác và tăng tuổi thọ cho dụng cụ và thiếtbị
- Luôn giữ cho dụng cụ điện cầm tay sắc bén và sạch sẽ
- Tắt điện thiết bị sau khi sử dụng
- vệ sinh dụng cụ và đặt đúng nơi quy định sau khi sử dụng
1.1.4 Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập
- Nội dung đánh giá: Nhận biết được loại dụng cụ cầm tay và mục đích sửdụng
Các thao tác sử dụng đối với từng loại dụng cụ cầm tay, thao tác an toàncho người lẫn thiết bị được thao tác
- Phương pháp đánh giá: quan sát quá trình thực hành và kết quả cuối cùng;
- Hình thức đánh giá: đánh giá thường xuyên, kết quả lưu vào cột kiểm trathường xuyên trong phiếu đánh giá
1.2.Hàn nối
1.2.1 Lý thuyết liên quan:
Phương pháp hàn này còn gọi là mối hàn ghép đỉnh Ta dùng phương phápnày khi muốn tạo các đoạn dây dẫn hình đa giác hoặc có thể nối dài hai dây dẫnngắn Tuy nhiên, mối hàn này khó thực hiện và có độ bền cơ kém hơn các kiểukhác
Trang 11Hình 1.15: Mối hàn ghép nối Lưu ý: mối hàn phàn đều, chì thấm và bám đều xung quanh bề mặt của mối hàn, không được nhấp nhô quá nhiều
1.2.3 Thực hành:
- Giáo viên cung cấp các dụng cụ cầm tay và phôi liệu phục vụ hàn
- Sinh viên thực hiện thao tác hàn ghép nối 2 đầu dây
Lưu ý:
Giữ an toàn cho người và thiết bị trong quá trình thao tác
- Luôn sử dụng dụng cụ và thiết bị đúng chức năng và mục đích để đảmbảo an toàn trong quá trình thao tác và tăng tuổi thọ cho dụng cụ và thiếtbị
- Luôn giữ cho dụng cụ điện cầm tay sắc bén và sạch sẽ
- Tắt điện thiết bị sau khi sử dụng
- vệ sinh dụng cụ và đặt đúng nơi quy định sau khi sử dụng
1.3.Hàn ghép song song
1.3.1 Lý thuyết liên quan
Thường dùng để nối hai dây dẫn với nhau Khoảng cách giao nhau thườngđược chọn tuỳ theo yêu cầu Trong quá trình thực tập nên chọn khoảng cáchgiao nhau ngắn nhất là 5mm rồi tăng dần theo trình độ
1.3.2 Các bước thực hiện
Bước 1: Cắt gọn và cắt bỏ phần vỏ cách điện ở 2 phần đầu dây cần hànBước 2: Xi chì hàn tráng xung quanh bề mặt của 2 đầu dây cần hàn ghépsong song
Bước 3: đặt 2 đầu dây cần hàn ghép sát vào nhau và song song như hình
Trang 12Hình 1.16 – Mối hàn ghép song song
Bước 4: đưa chì hàn và đầu mỏ hàn tiếp xúc với điểm cần hàn ghép songsong
Bước 5: Chờ cho tới khi chì nóng chảy và loang đều khắp bề mặt vị trí
Lưu ý: mối hàn phàn đều, chì thấm và bám đều xung quanh bề mặt của mối hàn, không được nhấp nhô quá nhiều
Hình 1.17: Mối ghép song song
1.3.3 Thực hành
Giáo viên cung cấp các dụng cụ cầm tay và phôi liệu phục vụ hàn
Sinh viên thực hiện thao tác hàn ghép song song
Lưu ý:
Giữ an toàn cho người và thiết bị trong quá trình thao tác
Luôn sử dụng dụng cụ và thiết bị đúng chức năng và mục đích để đảm bảo antoàn trong quá trình thao tác và tăng tuổi thọ cho dụng cụ và thiết bị
Luôn giữ cho dụng cụ điện cầm tay sắc bén và sạch sẽ
Tắt điện thiết bị sau khi sử dụng
vệ sinh dụng cụ và đặt đúng nơi quy định sau khi sử dụng
1.4.Hàn ghép vuông góc
1.4.1 Lý thuyết liên quan:
Tương tự như phương pháp hàn ghép nối và hàn ghép song song, tuy nhiên
vị trí 2 đầu dây cần hàng nằm vuông góc với nhau
1.4.2 Các bước thực hiện
thực hiện tương tự như phương pháp hàn ghép song song, tuy nhiên phải đặt 2
Trang 13đầu dây cần hàng vuông góc với nhau
Lưu ý: Mối hàn đạt yêu cầu phải tạo chì bám xung quanh điểm đặt hai dây
1.5.Hàn linh kiện xuyên lỗ
1.5.1 Lý thuyết liên quan
Kỹ thuật hàn linh kiện xuyên lỗ là một kỹ thuật cơ bản trong lĩnh vực điện tử
- Linh kiện xuyên lỗ là linh kiện được hàn xuyên qua bề mặt bo mạch Do vậytrên bo mạch phải đòi hỏi có khoan lỗ phù hợp với kích thước chân của linh
Trang 14kiện, kích thước chân linh kiện thường có đường kính từ 0.6mm đến 1.2mm.
- Khi tiến hành lắp linh kiện lên bo mạch phải cần có sơ đồ lắp ráp (sơ đồ bố trílinh kiện) để tránh việc lắp sai linh kiện cũng như lắp sai cực tính linh kiện
1.5.2 Trình tự thực hiện
Bước 1: Làm sạch bản mạch trước khi hàn linh kiện.
- Trước khi hàn linh kiện chúng ta phải làm sạch bản mạch in bằng giấynhám nhuyễn để loại bỏ lớp đồng oxyt trên board (đặc biệt tại điểm hàn nếucó) để đảm bảo mối hàn dính thiếc với tỷ lệ diện tích bề mặt cao Công việcnày rất quan trọng đối với những bản mạch chưa được phủ thiếc Để làm sạchcác điểm hàn bằng đồng chúng ta có th ể dùng
một cục cao su bào mòn hoặc một vật liệu tương
tự
Bước 2: Vệ sinh đầu mỏ hàn trước khi hàn.
- Lau sạch đầu mỏ hàn bằng Cleaning Wire
(giống như miếng chùi nồi) mỗi lần trước khi hàn
hình 1.19
Bước 3: Tráng chì hàn vào đầu mỏ hàn.
- Dùng nhựa thông và chì hàn nóng chảy đặc để tráng đầu mỏ hàn trướcmỗi lần hàn Chú ý không để chì hàn bám dính quá nhiều ở đầu mỏ hàn
Bước 4: Cắm linh kiện vào lỗ hàn:
- Linh kiện là điện trở bẻ gập chân linh kiện bằng kìm vừa theo khoảngcách của 2 lỗ hàn
- Cắm linh kiện vào lỗ hàn
- Bẻ nghiêng chân linh kiện phía bên mặt hàn để linh kiện bám vào bảnmạch in tránh trường hợp linh kiện bị rơi ra khi hàn, ngoài ra việc bẻ nghiêngchân linh kiện cũng có tác dụng tăng độ bền vật lý cho linh kiện trong quátrình sử dụng
Bước 5: Bấm chân linh kiện.
- Chúng ta thường hay thực hiện khâu bấm chân linh kiện sau khi hàn vìlàm theo cách này dễ hơn, tránh việc linh kiện rơi ra khỏi mach in khi bấmchân Thực ra cách này không có lợi cho bản mạch in Tốt nhất nên bấm chânlinh kiện trước khi hàn
Bước 6: Làm nóng chân linh kiện và điểm hàn.
- Đặt đầu mỏ hàn tiếp xúc đồng thời với chân linh kiện và điểm hàn đểnung nóng cả hai cùng một lúc Nhiều người chỉ chú tâm nung nóng điểm hàntrên bản mạch in và kết quả là lá đồng trên bản mạch in dễ bị bung ra hoặc chì
Trang 15hàn bao phủ xung quanh chân linh kiện nhưng không có sự tiếp xúc về mặtđiện hay đôi khi nếu có thì độ bền vật lý của mối hàn cũng không cao.
1.5.4 Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập
Nội dung đánh giá: Kỹ năng hàn linh kiện xuyên lỗ
- Lắp đúng linh kiện theo yêu cầu của bản mạch
- Mối hàn chắc chắn, đảm bảo mạch điện hoạt động
- Mối hàn đẹp, không bị dư hoặc thiếu chì hàn
Phương pháp đánh giá: quan sát quá trình thực hành và kết quả cuối cùng;
Hình thức đánh giá: đánh giá thường xuyên, kết quả lưu vào cột kiểm tra thườngxuyên trong phiếu đánh giá
1.6.Tháo hàn linh kiện xuyên lỗ
1.6.1 Lý thuyết liên quan
Việc tháo hàn linh kiện xuyên lỗ là việc làm thường xuyên của người thợđiện tử, việc tháo hàn các linh kiện này hữu ích khi sửa chữa, thay thế các linhkiện trong bản mạch điện tử
Lưu ý: Mạch điện sau khi hàn phải đạt các yêu cầu :
- Mạch điện phải được hàn đúng linh kiện, đúng theo sơ đồ mạch in
- Linh kiện sau hàn phải được nằm ngay ngắn, chắc chắn trên mạch điện
- Mối hàn phải được gàn gọn, không dư hoặc thiếu chì, đảm bảo dẫn điệntốt
- Mối hàn phải được hàn chắc chắn
- Mạch điện sau khi hàn phải được vệ sinh sạch sẽ, không bám dính cácchất dẫn điện hoặc chân linh kiện
1.6.2 Trình tự thực hiện
Việc loại bỏ mối hàn cũng khá đơn giản Sau đây là 2 cách loại bỏ mối hànthông thường
Cách 1: Dùng dây đồng hút chì hàn (dây bấc)
Bước 1: đặt dây đồng hút chì vào vị trí cần
tháo linh kiện
Bước 2: Đồng thời dùng mỏ hàn làm nóng dây đồng và mối hàn
Bước 3: Tiếp tục gia nhiệt cho dây đồng và mối hàn cho tới khi chì tại mối hàn
nóng chãy và thấm hết vào dây đồng Thực hiện nhiều lần cho tới khi mối hàn
Trang 16sạch chì thì tiến hành gắp linh kiện ra khỏi mối hàn
Lưu ý: Cách này không được ưa chuộng vì hút không sạch mối hàn.
Cách 2: Dùng ống hút chì
Bước 1: bấm đầu hút chì để hút chì ở trạng thái sẳn sàng
hút
Bước 2: dùng mỏ hàn gia nhiệt cho mối hàn cho tới khi chì
tại mối hàn nóng chảy hoàn toàn
Bước 3: Đưa đầu hút chì vào sát mối hàn và bấm nút nhỏ
trên hút chì
Bước 4: Quan sát và thực hiện lại bước 2 và bước 3 cho
tới khi mối hàn sạch chì
Bước 5: Nhẹ nhàng dùng kiềm hoặc nhíp gắp linh kiện ra
khỏi vị trí tháo hàn Có thể dùng mỏ hàn để gia nhiệt trong
quá trình gắp để dễ dàng khi thực hiện hơn
Lưu ý: thời gian gia nhiệt cho mối hàn không được quá lâu sẽ làm quá nhiệt gây bong tróc bo mạch và gây chết linh kiện
1.6.3 Thực hành:
Thực hiện tháo hàn linh kiện xuyên lỗ từ bản mạch điện tử
1.7.Xử lý mạch sau hàn
1.7.1 Lý thuyết liên quan
Sau khi hàn xong linh kiện ta tiến hành kiểm tra mạch bằng mắt thường vàdùng đồng hồ VOM hoặc đồng hồ DMM để kiểm tra thông mạch và các thông
số khác của mạch in
1.7.2 Trình tự thực hiện
Bước 1: Kiểm tra bằng mắt thường, đường mạch có chạm chập, loại bỏ vật thể
lạ, chân linh kiện bám dính nếu có
Bước 2: Kiểm tra ngắn mạch đường nguồn
Bước 3: Kiểm tra sự chắc chắn của linh kiện sau khi hàn
Bước 4: Cấp nguồn, kiểm tra hoạt động của mạch điện
Bước 5: Phủ lớp cách điện, chống oxyt hóa để bảo vệ mạch điện
1.7.3 Thực hành:
Thực hiện lắp ráp hoàn thiện mạch dao động sử dụng IC NE555
CÂU HỎI ÔN TẬP
Câu 1: Kể tên các dụng cụ cầm tay sử dụng trong trong nghề điện tử
Câu 2: Hàn linh kiện xuyên lỗ vào mạch điện thực hiện theo trình tự nào?
Câu 3: Tháo hàn linh kiện xuyên lỗ vào mạch điện thực hiện theo trình tự nào?
Trang 17BÀI 2 HÀN LINH KIỆN SMD
Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật của phương pháp hàn khò
Hàn được các linh kiện SMD đúng yêu cầu kỹ thuật
Rèn luyện tính nghiêm túc, cẩn thận, tỉ mỉ trong học tập và trong thực hiện thaotác thực hành
Nội dung chính
2.1 Hàn các linh kiện dán 2 chân
2.1.1 Lý thuyết liên quan:
Các linh kiện dán SMD (Surface Mount Devices) là các linh kiện dán bềmặt, được hàn trực triếp trên mặt bo mà không cần phải khoan lỗ xuyên mặt bo
Ưu điểm của loại linh kiện dán là kính thước nhỏ gọn, có thể hàn tự độngbởi các loại máy (Máy hàn linh kiện dán SMT) giúp tăng năng suất khi gia công
số lượng lớn, giảm giá thành sản phẩm
Linh kiện dán 2 chân tùy vào kích thước đóng gói được chia ra làm nhiềuloại như sau (Sắp xếp theo thứ tự từ nhỏ tới lớn)
Loại (Kiểu) Chiều dài (mm) Chiều rộng (mm) Độ dày (mm)
Bước 1: Xi chì hàn lên một điểm hàn trên mạch Chú ý không xi chì hàn lên
nhiều điểm hàn để tránh việc nhiều chì hàn dễ đội linh kiện lên gây mất thấm mỹ(hình 2.1)
Bước 2: Dùng panh gắp linh kiện đặt vào điểm cần
Trang 18hàn Chú ý phải đặt đúng vào vị trí Một tay dùng panh ấn nhẹ lên linh kiện đểgiữ cho linh kiện ở đúng vị trí không xê dịch.
Bước 3: Dùng mỏ hàn hàn điểm đầu đã được xi chì
hàn trước đó để cố định linh kiện Sau đó hàn tiếp
đầu còn lại (Hình 2.2)
2.1.3 Thực hành:
Thực hiện hàn các linh kiện dán 2 chân theo yêu cầu của giáo viên
2.2 Hàn IC dán nhiều chân
2.2.1 Lý thuyết liên quan
Kỹ thuật hàn IC dán là kỹ năng hết sức quan trọng cho kỹ thuật viênngành điện tử Trong quá trình sửa chửa các thiết bị điện tử đòi hỏi người kỹthuật viên phải thành thạo kỹ thuật tháo và hàn các loại IC dán IC dán đượcđóng gói ở nhiều dạng và phân loại theo kiểu đóng gói ta có một số kiểu đónggói phổ biến như hình sau
Trang 192.2.2 Các bước thực hiện
Bước 1: Kiểm tra và vệ sinh vị trí hàn IC.
Bước 2: Hàn 2 chân ở hai góc của linh kiện
chéo để cố định (hình 2.4)
Bước 3: Sau khi linh kiện đã được cố định, cho
một ít nhựa thông vào các chân linh kiện (hình
2.5) Nhựa thông sẽ làm mối hàn bóng đẹp và
làm sạch bụi cũng như chống oxy hóa sau khi
hàn
Bước 4: Tiếp theo là hàn tất cả các chân còn lại
của linh kiện (hình 2.6)
Bước 5: Dùng dây hút chì (hình 2.7) nhúng vào nhựa thông lỏng sau đó đặt vào
giữa hai chân linh kiện bị dính nhiều chì Nung nóng dây và chì hàn ở điểm này,dây đồng sẽ hút bớt chì ở vị trí này và sẽ tách hai chân linh kiện ra Sau khi hútxong chì ta được kết quả như sau (hình 2.8)
Trang 202.2.3 Thực hành
Lần lược thực hiện hàn các linh kiện IC dán 2 hàn chân và 4 hàn chân yêu yêucầu của giáo viên
2.3 Loại bỏ mối hàn linh kiện dán
2.3.1 Lý thuyết liên quan
Việc loại bỏ mối hàn linh kiện dán đòi hỏi người kỹ thuật viên phải thao táccẩn thận, tránh làm bong tróc bo mạch và gây chết linh kiện
2.3.2 Trình tự thực hiện
Bước 1: Đối với các linh kiện nhỏ, có 2 hoặc 3 chân, ta tiến hành hàn phủ chỉ
Trang 21lên toàn bộ các chân của linh kiện sao cho các chân được nối thông với nhau
Bước 2: Tiếp tục dùng mỏ hàn gia nhiệt cho tới khi chì trên các chân linh kiện
được hóa lỏng
Bước 3: Dùng nhíp gắp linh kiện ra khỏi vị trí tháo hàn
Bước 4: Vệ sinh vị trí tháo hàn và linh kiện vừa tháo hàn
2.3.3 Thực hành
Giáo viên cung cấp các dụng cụ và bản mạch để thực hiện yêu cầu;
Thực hiện tháo hàn linh kiện dán SMD từ bản mạch theo yêu cầu của giáo viên
2.4 Hàn linh kiện dán bằng máy hàn khò
2.4.1 Lý thuyết liên quan
Máy khò được cấu tạo từ 2 bộ phận có quan hệ cơ hữu
+ Bộ phận sinh nhiệt: có nhiệm vụ tạo ra sức nóng phù hợp để làm chảy thiếc
giúp tách và gắn linh kiện trên main máy an toàn Nếu chỉ có bộ sinh nhiệt hoạtđộng thì chính nó sẽ nhanh chóng bị hỏng
+ Bộ sinh gió: có nhiệm vụ cung cấp áp lực thích hợp để đẩy nhiệt vào gầm linh
kiện để thời gian lấy linh kiện ra sẽ ngắn và thuận lợi
Hình 2.9 Má hàn khò
Nếu kết hợp tốt giữa nhiệt và gió sẽ đảm bảo cho việc gỡ và hàn linh kiện
an toàn cho cả chính linh kiện và mạch in giảm thiểu tối đa sự cố và giá thànhsửa chữa máy Giữa nhiệt và gió là mối quan hệ nghịch cơ hữu: Nếu cùng chỉ sốnhiệt, khi gió tăng thì nhiệt giảm, và ngược lại khi gió giảm thì nhiệt tăng Đểgiảm thời gian IC ngậm nhiệt, người thợ còn dùng hỗn hợp nhựa thông lỏng nhưmột chất xúc tác vừa làm sạch mối hàn vừa đẩy nhiệt “cộng hưởng” nhanh vàothiếc Như vậy muốn khò thành công một IC bạn phải có đủ 3 thứ: Gió, nhiệt vànhựa thông lỏng
Việc chỉnh nhiệt và gió là tuỳ thuộc vào thể tích IC ( chú ý đến diện tích bềmặt) và thông thường linh kiên có diện tích bề mặt càng rộng thì lùa nhiệt vàosâu càng khó khăn-nhiệt nhiều thì dễ chết IC; gió nhiều thì tuy có thể lùa nhiệt
Trang 22sâu hơn nhưng phải bắt IC ngậm nhiệt lâu Nếu quá nhiều gió sẽ làm “rung” linhkiện, chân linh kiện sẽ bị lệch định vị, thậm chí còn làm “bay” cả linh kiện…Đường kính đầu khò quyết định lượng nhiệt và gió Tùy thuộc kích cỡ linhkiện lớn hay nhỏ mà ta chọn đường kính đầu khò cho thích hợp, tránh quá tohoặc quá nhỏ: Nếu cùng một lượng nhiệt và gió, đầu khò có đường kính nhỏ thìđẩy nhiệt sâu hơn, tập trung nhiệt gọn hơn, đỡ “loang” nhiệt hơn đầu to, nhưnglượng nhiệt ra ít hơn, thời gian khò lâu hơn Còn đầu to thì cho ra lượng nhiệtlớn nhưng lại đẩy nhiệt nông hơn, và đặc biệt nhiệt bị loang làm ảnh hưởng sangcác linh kiện lận cận nhiều hơn.
Hình 2.10 Sử dụng máy hàn khò
❖ Các lưu ý quan trọng khi sử dụng hàn khò:
Phải che chắn các linh kiện gần điểm khò kín sát tới mặt bo mạch để tránhviệc nhiệt tác động nhiều vào chúng,
Cách ly các chi tiết bằng nhựa ra khỏi bo mạch gần vị trí cần hàn khò
Tuyệt đối không được tập trung nhiệt đột ngột và lâu ở một vùng, cũngkhông nên giải nhiệt quá nhanh sẽ xảy ra hiện tượng giãn nở đột ngột làm mạch
in bị “rộp” Nếu nặng thì bo mạch còn bị cong, vênh dẫn đến “rạn” ngầm mạchin
Tránh để đầu khò trực tiếp vào các bộ phần như màn hình, camera, vì sẽ làmbiến tính chúng
Để giúp việc khò hiệu quả, người ta thường phải dùng dung môi hỗ trợ lànhựa thông lỏng Đây là hỗn hợp “Bu tin” và nhựa thông, nó có đặc tính vừa dẫnnhiệt rất nhanh vừa “cộng hưởng” nhiệt rất tốt, Nếu khò mà không có nhựathông thì thời gian khò dài hơn, linh kiện sẽ ngậm nhiệt lâu hơn dễ gây chết linhkiện nhiều hơn Nhưng nếu lạm dụng nó thì nhiều khi nó lại là tác nhân gâyhỏng linh kiện do ta để chúng loang sang các linh kiện khác, hoặc quét quá
Trang 23nhiều khi đạt nhiệt độ sôi, nó sẽ đội linh kiện lên làm sai định vị chân.
2.4.2 Trình tự thực hiện
Bước 1: Vệ sinh sạch các mối chân linh kiện cần gắn, quét vừa đủ một lớp nhựa
thông mỏng lên đó (Lưu ý: Nhựa thông chỉ vừa đủ tạo một lớp màng mỏng trênmặt, nếu quá nhiều, nhựa thông sôi sẽ “đội” linh kiện lên làm sai định vị)
Bước 2: Chỉnh nhiệt và gió vừa đủ khò ủ nhiệt tại vị trí gắn IC Sau đó ta chỉnh
gió yếu hơn (để sức gió không đủ lực làm sai định vị)
Bước 3: Dùng nhíp gắp và đặt IC vào đúng vị trí cần gắn và giữ nguyên để cố
định vị trí IC trong khi vẫn gia nhiệt cho vị trí cần khò
Bước 4: tiếp tục dung đầu kho rê chậm để các chân IC dính dều vào bo mạch Bước 5: kiếm tra và vệ sinh vị trí vừa khò bằng dung dịch tẩy rửa.
2.4.3 Thực hành
Thực hiện hàn IC chuẩn SO, SSOP , QFP, SQFP trên bo mạch chủ máy vi tính
2.5 Loại bỏ mối hàn linh kiện dán bằng máy hàn khò
2.5.1 Lý thuyết liên quan
Việc loại bỏ mối hàn bằng máy hàn khò về cơ bản tương tự như việc hànkhò, tuy nhiên việc loại bỏ mối hàn giúp tháo các linh kiện đã được hàn sẳn trên
bo mạch Việc loại bỏ mối hàn đòi hỏi người kỹ thuật viên phải hết sức cẩn thận
và tỉ mỉ trong quá trình thao tác để tránh làm bong tróc bo mạch và hư hại linhkiện cần tháo cũng như các linh kiện xung quanh
2.5.2 Trình tự thực hiện
Bước 1: vệ sinh vị trí cần tháo IC, tạo sự thông thoáng cho gầm IC, để nhựa
thông lõng có thể đi sâu vào bên dưới và hạ nhiệt cho IC, che chắn các khu vựcxung quanh vị trí khò bằng keo cách nhiệt
Bước 2: Chỉnh nhiệt và gió phù hợp, sau đó đưa đầu hàn khò di chuyển xung
Giáo viên hướng dẫn chuẩn bị thiết bị và bản mạch để thực hiện yêu cầu,
Sinh viên thực hiện tháo hàn khò theo yêu cầu
CÂU HỎI ÔN TẬP
Câu 1: Trình bày các dạng đóng của transistor trên thị trường
Trang 24Câu 2: Trình bày trình tự các bước hàn linh kiện dán dùng mỏ hàn.
Câu 3: Trình bày kỹ thuật hàn khò
Câu 4: Trình bày kỹ thuật tháo hàn khò
Trang 25BÀI 3: THIẾT KẾ MẠCH DÙNG PHẦN MỀM ALTIUM DESIGNER
kế hoàn thiện các mạch điện tử cơ bản
Mục tiêu của bài:
- Trình bày được phương pháp thiết kế mạch bằng phần mềm Altium
Designer
- Vẽ được sơ đồ nguyên lý mạch điện đúng kỹ thuật
- Thiết kế sơ đồ mạch in theo sơ đồ nguyên lý đúng kỹ thuật
- Rèn luyện cho người học thái độ nghiêm túc, tỉ mỉ, chính xác trong họctập và trong thực hiện công việc
Nội dung chính
3.1 Cài đặt phần mềm Altium Designer
3.1.1 Lý thuyết liên quan
Trong lĩnh vực điện tử, có rất nhiều phần mềm hổ trợ thiết kế mạch điện tửkhác nhau như Orcad, Egde, Protues tuy nhiên thông dụng và tiện lợi phải kểđến phần mềm Altium Designer Phần mền Altium Designer cho phép thiết kếmạch nguyên lý (Schematic) và mạch in (Layout) trên cùng một giao diện vàchuyển đổi qua lại, giúp người thiết kế hoàn thành thiết kế nhanh chóng
Cộng động sử dụng phần mền Altium Designer rất nhiều do đó lượng thưviện linh kiện đóng góp rất phong phú và được các nha sản xuất linh kiện hổ trợ.Hiện tại Altium đã phát triễn đến phiên bản 17 (năm 2018) tuy nhiên đã đảm bảo
sự đơn giản, dễ học và không yêu cầu quá cao về cấu hình máy vi tính, tác giả sẽhướng dẫn thực hiện với phiên bản Altium Designer 10
3.1.2 Trình tự thực hiện
Bước 1 Chạy file AltiumDesignSetup.exe
Trang 26Bước 2 Tích vào các tùy chọn theo yêu cầu và bấm vào nút Next cho tới khi
hoàn thành việc cài đặt
Bước 3 Nhập Key bản quyền cho phần mềm.
3.1.3 Thực hành:
Thực hiện cài đặt phần mềm vào máy tính theo hướng dẫn của giáo viên
3.2 Tạo thiết kế nguyên lý
3.2.1 Lý thuyết liên quan
Để bắt đầu một dự án ta phải khởi tạo một project mới Một dự án thường
có 3 file cơ bản là:
File schdoc sẽ chứa bản vẽ nguyên lý (Schematic)
File PCBdoc sẽ chưa bản vẽ mạch in (PCB)
File PrjPcb sẽ chứa thông tin của dự án, là file kết nối giữa bản vẽ nguyên lý và
Trang 27Bước 2: Từ menu File New Project PCB Project, hoặc bằng các phím
Trang 28Sau khi thực hiện, trên cửa sổ Projects của Bàn làm việc bên phía trái sẽ xuấthiện tên 1 project mới có tên mặc định là: PCB_Project1.PrjPCB và phía bêndưới xuất hiện thông báo No Documents Added: Do chưa có tài liệu, bản vẽ nàotrong dự án.
Ta có thể lưu lại Project này với tên mới: bấm phải chuột vào
PCB_Project1.PrjPCB một menu mới xuất hiện, chọn Save project tại cửa sổ
hiện ra chọn nơi lưu giữ project và đặt tên mới cho project tại mục File name là:
Trang 29Trên cửa sổ Project bên dưới Baitap1.PrjPCB xuất hiện đã báo cho ta biết tài liệu nguồn mới có tên mặc định là: Sheet1.SchDoc, đồng thời có 2 biểu tượng xuất hiện cùng Baitap1.PrjPCB và Sheet1.SchDoc đó là biểu tượng 2 tờ giấy:
tờ giấy đỏ báo rằng đã có sự thay đổi trong project vừa tạo (ta vừa thêm vào sơ
đồ nguyên lý) nhưng chưa lưu lại sự thay đổi này vào project Tờ giấy trắng báorằng tài liệu Schematic chưa có sự thay đổi gì (do ta chưa vẽ gì) Ta lưu lại bản
vẽ này với tên mới bằng cách bấm chuột phải vào Sheet1.SchDoc tại menu hiện
ra chọn Save, chọn nơi lưu bản vẽ và đặt tên mới cho bản vẽ tại mục File name,
ở đây tôi đặt là: Nguyenly1.SchDoc Tên mới này tương tự cũng được thể hiện
lại ở cửa sổ quản lý project
3.2.3 Thực hành
Tạo dự án mới với tên Baitap1 và lưu vào đúng đường dẫn theo yêu cầugiáo viên
3.3 Vẽ sơ đồ nguyên lý
3.3.1 Lý thuyết liên quan
Sau khi tạo project mới và nhấp đúp chuột trái vào file vẽ nguyên lý
(.schdoc) môi trường làm việc của Altium tự động chuyển sang môi trường vẽ
mạch nguyên lý
Giao diện cửa sổ làm việc của phần vẽ sơ đồ nguyên lý có hình dạng nhưsau:
Trang 303.3.2 Trình tự thực hiện
Bước 1: Cập nhật thư viện
- Vì một số linh kiện không có trong thư viện sẳn có của phần mềm, do đó taphải thêm thư viện tự tạo hoặc sưu tầm từ bên ngoài, cách thực hiện như sau:
từ menu Libraries nhấp vào nút Libraries…, cửa sổ Avaiable Libraries xuất hiệntrong đó báo cho ta biết các thư viện hiện đang có
Trang 31- Để thêm thư viện, nhấn vào nút Install… Cửa sổ Open hiện ra, ta tiếnhành chọn đường dẫn cho thư viện mà ta muốn thêm, trong ví dụ này tôi sẽ thêmvào thư viện Miscellaneous Connectors.IntLib, cũng là một thư viện có sẳntrong gói cài đặt của phần mềm AltiumDesigner
Bước 2: Lấy linh kiện cho mạch nguyên lý
Để bắt đầu bản vẽ nguyên lý, ta tiến hành lấy linh kiện ta di chuyển chuột
đến menu Libraries ở góc phải, nếu không thấy menu này thì vào menu: Design Browse Library (phím tắt: D, B), sau đó kéo thả cửa sổ này vào góc phải của
chương trình (ấn và giữ chuột trái, rồi thả vào góc phải), hoặc ấn vào nút ,
khung Libraries sẽ ở chế độ tự động, menu Libraries xuất hiện bên góc phải để cho ta dễ thao tác Cửa sổ Libraries xuất hiện.
Trang 32Theo mặc định thư viện Miscellaneous Devices.IntLib tự động xuất hiện.
Thư viện này chứa hầu hết các linh kiện dơn giản như: điện trở, tụ điện,transistor,…
Để lấy điện trở: ta gõ Res1 vào khung tên linh kiện Hình dạng trong sơ đồ
nguyên lý và chân cắm (footprint) sẽ xuất hiện bên dưới
Nhấp Place Res1 để lấy điện trở Lúc này bên cạnh con trỏ chuột có sợi tóc hình
chữ thập (crosshair) đồng thời linh kiện Res1 di chuyển theo con trỏ này Nhưnghãy khoan ấn chuột trái 1 lần nữa để đặt res1 vào mạch nguyên lý: bấm phím
Tab để xuất hiện hộp thoại Component Properties chứa các thông số và tùy
chọn về linh kiện
Trang 33Tại mục Properties, khung Designator thay R? bằng tên linh kiện này làR1 để ký hiệu Từ này về sau mỗi khi lấy Res1 kí hiệu của linh kiện đó sẽ tựđộng tăng lên 1: R2, R3, … Tại khung Comment miêu tả linh kiện ta có thể cho
Nn đi bằng cách bỏ chọn mục Visible Giá trị của điện trở này bằng 39K, Nhưngtheo mặc định giá trị này là 1K, do đó ta phải nhập lại giá trị này tại mục
Parameter for R?-Res1, khung Value thay 1Kbằng giá trị tương nag là 39K Và
cần đảm bảo dấu tích ở mục này có xuất hiện (để cho giá trị này thể hiện trênbản vẽ) Sau khi nhập xong nhấn OK Lúc này trên con trỏ chuột R? đã đượcthay bằng R1
Để thu nhỏ hoặc phóng to bản vẽ ta có thể bấm phím Page Down hoặc Page Up trên bàn phím.
Chọn vị trí phù hợp trên bản vẽ, nếu muốn quay linh kiện có thể bấmphím Space (phím cách), nếu muốn lấy đối xứng linh kiện ta bấm phím X, hoặc
Y, rồi bấm chuột trái để đặt linh kiện điện trở này lên bản vẽ Như vậy là R1 đãđược đặt trên bản vẽ Sau khi đặt xong ta thấy trên con trỏ chuột vẫn xuất hiện
Trang 34linh kiện điện trở R2 (đã được tự động tăng lên), do vẫn ở trong chế độ đặt Res1.
Ta có thể lấy luôn 4 điện trở còn lại bằng cách chọn những vị trí trên bản vẽ rồiđặt liên tiếp 4 điện trở này Để kết thúc lấy Res1 ta bấm phím ESC
Lưu ý: các giá trị điện trở trong bản vẽ là khác nhau do đó ta phải đặt lại các giá trị này bằng cách trước khi đặt R2, R3, R4, R5 ta bấm phím Tab để đặt lại các giá trị này (hoặc có thể không cần thay đổi ngay, ta sẽ đặt lại các thông số này sau).
Tương tự, để lấy tụ điện: vào menu Libraries vẫn tại thư viện Miscellaneous Devices.IntLib ta gõ Cap và bấm chuột vào Place Cap, và trước khi đặt tụ điện này vào bản vẽ ta cũng bấm phím Tab để hiện hôp thoại Component properties
và đặt lại các thông số phù hợp như đã làm cho điện trở Tiếp tục thực hiện lấycác linh kiện cần thiết theo mạch nguyên lý cần vẽ cho đến hết
Lưu ý: Nếu linh kiện cần tìm không có trong thư viện của phần mềm, ta sẽ chọn lại thư viện do người dùng phát triển và tìm lại
Bước 3: Nối dây cho mạch nguyên lý
Trước khi vẽ ta tiến hành sắp xếp lại và nối dây cho mạch điện Để di chuyểnlinh kiện nào ta nào ta nhấp chuột vào linh kiện đó, lúc này bao quanh linh kiện
là ô vuông màu xanh, nhấn và giữ chuột trái di chuyển đến vị trí thích hợp rồithả chuột Để xoay linh kiện nhấp phím Space Bar (dấu cách), linh kiện sẽ xoaytheo chiều kim đồng hồ một góc 90 độ Cứ như vậy sắp xếp như sơ đồ nguyên lýsao cho hợp lý nhất Nhấp nút Save trên thanh công cụ để lưu bản vẽ
Sau khi được sắp xếp, bản sẽ sẽ có dạng như sau
Trang 35Ta tiến hành nối dây các linh kiện với nhau Nhấp chuột vào biểu tượng
Place Wire trên thanh công cụ, hoặc từ menu Place Wire (phím tắt P,W).
Lúc này ta đang ở chế độ nối dây, con trỏ chuột bây giờ có hình chữ thập và có 2
“sợi tóc” hình chữ X, nếu di chuyển đến chân linh kiện chữ X sẽ có màu đỏ Đểnối 2 chân linh kiện với nhau, nhấp chuột vào chân thứ nhất, di chuyển đến chânthứ hai và nhấp chuột lần nữa
Sau đó nối mass với các linh kiện Nếu trong quá trình nối dây có nối sai dây,nhấp trực tiếp vào đoạn dây đó và nhấn phím Delete trên bàn phím Để xóa bỏthao tác trước, nhấn Undo trên thanh công cụ, Redo tác dụng ngược lại Để
di chuyển nguyên linh kiện, nhấp chuột linh kiện đó và kéo đến vị trí mới Để dichuyển cả linh kiện cả dây nối, hoặc các thành phần nối liên quan đến nó, nhấngiữ chuột và nhấn giữ đồng thời phím Ctrl trên bàn phím, kéo đến vị trí mới, rồithả chuột
Mạch sau khi nối dây hoàn chỉnh:
Trang 36Lưu ý: ta có có thể chỉnh lại các thông số của linh kiện bằng cách: nhấp đúp chuột vào các giá trị đó, hộp thoại Parameter Properties xuất hiện, ta thay giá trị mặc định bằng giá trị thích hợp trong khung Value.
Trang 37Nhấn Save trên thanh công cụ để lưu bản vẽ Bản vẽ hoàn chỉnh như sau:
Như vậy là kết thúc việc vẽ sơ đồ nguyên lý
3.3.3 Thực hành
Thực hiện vẽ mạch nguyên lý trên phần mềm altium theo yêu cầu
3.4 Tạo thiết kế mạch in
3.4.1 Lý thuyết liên quan
Để vẽ được sơ đồ mạch in (PCB) thì mỗi một linh kiện trong mạch nguyên lýphải có các thông tin về kích thước, số chân của linh kiện và được gọi làfootprint Footprint chứa thông tin về số chân của linh kiện, hình dạng chân,kích thước của linh kiện … do đó với từng loại linh kiện khác nhau ta sẽ có từngloại footprint khác nhau (kiểm tra datasheet của linh kiện để có thông tin vềfootprint của linh kiện đó)
3.4.2 Trình tự thực hiện
Bước 1: Kiểm tra footprint của linh kiện
Để kiểm tra và sửa đổi footprint của linh kiện, ta quay lại bản vẽ nguyên lýNguyenly1.SchDoc để xem lại các footprint mặc định cho các linh kiện, có thểthấy rằng Altium Designer cung cấp khả năng linh hoạt chuyển qua lại giữa cácbản vẽ, các loại tài liệu khác nhau trong một chương trình duy nhất Tại bản vẽnguyên lý, để xem footprint của linh kiện nào, ta nhấp đúp vào linh kiện đó, hộpthoại Components Properties sẽ xuất hiện, chẳng hạn như để xem chi tiết về linhkiện transistor Q2, nhấp đúp linh kiện này, khi đó hộp thoại ComponentsProperties:
Trang 38Tại khung Models for Q2 – 2N3904, ta thấy kiểu footprint mặc định của linhkiện này là TO-92, ta cần chọn lại footprint này là TO-220AB, bằng cách, kíchđúp vào Footprint, cửa sổ PCB Model xuất hiện, tại khung PCB Library, bỏchọn mục Use footprint from component Miscellaneous Devices.IntLib, vàchọn mục Any Sau đó, tại khung Footprint model, tại mục Name, có thể gõ trựctiếp TO-220AB thay cho TO-92, hoặc nhấn nút Browse… để chọn footprint từdanh sách các footprint tại thư viện Miscellaneous Devices.IntLib:
Trang 39Nếu cần thay bằng một footprint khác, ta nhấp vào Browse…, khi đó cửa
sổ Browse Libraries xuất hiện, với thư viện hiện tại vẫn là MiscellaneousDevices.IntLib, ta kéo xuống và chọn TO-220AB, sau đó nhấp OK
Trang 40Sau đó nhấp OK 2 lần để trở về bản vẽ Để thay đổi chân cho transistor Q3,
ta tiến hành tương tự Nhấp đúp chuột vào tụ C1 để hiện hộp thoại ComponentProperties, tại khung Models for C1-Cap, mục RAD-0.3, kéo mũi tên bên cạnhxuống và chọn lại chân cho tụ C1 là VP32-3.2, sau đó nhấp OK
Ta thực hiện tương tự cho các linh kiện khác nến kiểm tra thấy footprint hiện tạichưa phù hợp với ý đồ thiết kế
Bước 2: kiểm tra lỗi bản vẽ nguyên lý
Ta cần kiểm tra lỗi của bản vẽ Vẫn từ môi trường vẽ mạch nguyên lý, mởProject Baitap1.PrjPCB, mở tài liệu Nguyenly1.SchDoc mà ta đã vẽ ở chươngtrước Tại cửa sổ Project, bấm phải vào Baitap1.PrjPCB, tại menu hiện ra bấmchọn Compile PCB Project Baitap1.PrjPCB, (hoặc từ menu Project >> CompilePCB Project Baitap1.PrjPCB)