- Kỹ năng: + Cài đặt được chính xác thông số phôi, dao; +Vận hành thành thạo máy tiện CNC để tiện trụ trơn ngắn, trụ bậc, tiện mặt đầu,tiện côn, cắt rãnh, cắt đứt, khoan lỗ, tiện lỗ, đún
THỰC HIỆN CÔNG TÁC AN TOÀN KHI VẬN HÀNH MÁY CNC
Trình tự thực hiện an toàn khi vận hành máy CNC
Thực hành an toàn khi vận hành máy CNC
Bài 2: Giới thiệu chung về máy tiện CNC
1 Quá trình phát triển của máy tiện CNC
2 Cấu tạo chung của máy tiện CNC
3 Các bộ phận chính của máy
4 Đặc tính kỹ thuật của máy CNC
5 Bảo quản, bảo dưỡng máy tiện CNC
Bài 3: Lập trình tiện CNC
3.1 Lý thuyết lập trình tiện CNC
3.2 Trình tự thực hiện lập trình tiện CNC
3.3 Thực hành lập trình tiện CNC
Bài 4: Vận hành máy tiện CNC
4.1 Lý thuyết vận hành máy tiện CNC
4.2 Trình tự thực hiện vận hành máy tiện CNC
4.3 Thực hành vận hành máy tiện CNC
Bài 5: Gia công tiện CNC
5.1 Lý thuyết gia công tiện CNC
5.2 Trình tự thực hiện gia công tiện CNC
5.3 Thực hành gia công tiện CNC
6 Bài 6: Giới thiệu chung về máy phay CNC
6.1 Quá trình phát triển của máy phay CNC 3 3 0 0
TT Tên các bài trong mô-đun
6.2 Cấu tạo chung của máy phay CNC
6.3 Các bộ phận chính của máy
6.4 Đặc tính kỹ thuật của máy CNC
6.5 Bảo quản, bảo dưỡng máy phay CNC
Bài 7: Lập trình phay CNC
7.1 Lý thuyết lập trình phay CNC
7.2 Trình tự thực hiện lập trình phay CNC
7.3 Thực hành lập trình phay CNC
Bài 8: Vận hành máy phay CNC
8.1 Lý thuyết vận hành máy phay CNC
8.2 Trình tự thực hiện vận hành máy phay CNC
8.3 Thực hành vận hành máy phay CNC
Bài 9: Gia công phay CNC
9.1 Lý tuyết gia công phay CNC
9.2 Trình tự thực hiện gia công phay CNC
9.3 Thực hành gia công phay CNC
Bài 1: THỰC HIỆN CÔNG TÁC AN TOÀN KHI VẬN HÀNH MÁY CNC
Mã bài: MĐ 18 – 01 Giới thiệu:
Máy CNC là thiết bị công nghiệp tiềm ẩn nhiều nguy hiểm cho người sử dụng Để đảm bảo an toàn khi vận hành máy tiện, người dùng cần nhận biết các mối nguy hiểm có thể xảy ra và thực hiện các biện pháp an toàn cần thiết khi sử dụng máy tiện và phay CNC.
+Trình bày được các nguyên tắc an toàn khi vận hành máy CNC.
+ Trình bày được các sự cố, tai nạn thường xảy ra, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa.
+ Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập.
Thợ cơ khí cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc đảm bảo an toàn trong xưởng và tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn Việc không tôn trọng những nguyên tắc này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, dẫn đến lãng phí thời gian và tiền bạc, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất sản xuất của công ty.
Máy CNC, giống như các máy công cụ khác, có thể gây nguy hiểm nếu không được vận hành đúng cách Người vận hành máy CNC an toàn cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giữ cho máy móc và khu vực xung quanh luôn sạch sẽ và ngăn nắp Tai nạn xảy ra bên máy thường không phải do ngẫu nhiên mà là kết quả của sự thiếu thận trọng Để giảm thiểu sự cố khi vận hành máy tiện, cần tuân thủ các nguyên tắc an toàn.
1.1.Lý thuyết an toàn khi vận hành máy CNC
1.1.1.Nội quy và những quy định khi thực tập tại xưởng CNC
Trước khi vào xưởng, sinh viên cần tuân thủ đúng giờ, xếp hàng trật tự và mặc đồng phục thực tập bao gồm áo, bảng tên, giày, sổ thực tập và viết Hướng dẫn sẽ được giáo viên thực tập phụ trách.
Trong quá trình thực tập, sinh viên cần đảm bảo có mặt đầy đủ như khi ở trong phòng học Việc tự ý rời khỏi xưởng hoặc mang theo vật tư, dụng cụ ra ngoài là không được phép.
- Không được sử dụng hoặc quay các tay quay máy móc nếu không được sự cho phép của giáo viên.
- Trong quá trình thực tập phải thực hiện tốt vị trí, không được đùa giỡn.
Sau khi kết thúc ca thực tập, cần phải vệ sinh sạch sẽ máy móc và nhà xưởng, tắt tất cả các cầu dao điện, thực hiện việc nhận xét và đánh giá về ca thực tập, điểm danh và sau đó mới được ra về.
1.1.2 Nguyên tắc an toàn khi vận hành máy CNC.
- Phải đọc và hiểu rõ hướng dẫn vận hành và bảo dưỡng máy
- Phải cất các thiết bị phục vụ (đồ gá kẹp, dao cụ, giẻ lau v.v…) xung quanh máy vào vị trí quy định trước khi vận hành máy.
- Quần áo phải gọn gàng: cổ tay áo phải gài lại, cho áo vào trong quần (hoặc dùng áo sơ mi liền quần).
- Kiểm tra máy trước khi vận hành như đã đầy đủ các yếu tố an toàn, đảm bảo đủ khí và dầu.
- Cất giữ các vật liệu và chất lỏng dễ cháy ra khỏi vùng làm việc và phoi nóng.
- Không sử dụng máy trong môi trường dễ nổ.
Trước khi lắp đặt, vận hành hoặc sửa chữa máy, cần kiểm tra tất cả các chỗ nối Đảm bảo rằng điện áp cung cấp phù hợp với yêu cầu của máy.
- Không làm việc khi máy bị hỏng.
Vị trí làm việc cần được giữ gọn gàng và sạch sẽ, đồng thời phải chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ cần thiết cho quá trình làm việc như dụng cụ cắt, dụng cụ đo, gá lắp, chi tiết kẹp chặt, hộp đựng dụng cụ, chi tiết, phôi và bục chứa.
1.1.2.2 Trong quá trình vận hành
- Đeo kính bảo hộ trong suốt quá trình vận hành máy.
- Không đụng chạm vào các bộ phận máy đang chuyển động.
- Đi giày có bảo vệ ngón chân bằng thép.
- Không sử dụng găn tay khi vận hành máy.
- Không được dựa vào máy khi máy đang chạy.
- Dừng hẳn trục chính trước khi dọn phôi hay bôi trơn Không sử dụng chổi quét hoặc hốt phôi khi máy đang hoạt động.
- Dừng hẳn trục chính trước khi hiệu chỉnh phôi, đồ gá hay vòi làm mát đang làm việc.
- Dừng hẳn trục chính trước khi đo đạt kích thước trên phôi.
- Tắt nguồn trước khi hiệu chỉnh hay thay đổi các chi tiết trên máy.
- Chú ý vị trí các phím chức năng khi máy đang hoạt động hoặc đang gá lắp phôi,dao.
- Không được khởi động máy khi lưỡi cắt đang chạm vào phôi.
- Đảm bảo vùng làm việc có ánh sáng
- Vùng làm việc sạch sẽ và khô ráo Dọn dẹp phoi, dầu, và các vật trở ngại khác.
- Không để máy hoạt động mà không có sự giám sát.
- Định vị và kẹp chặt phôi chắc chắn Sử dụng các công công tắc dừng máy nếu cần thiết.
Để đảm bảo hiệu quả trong quá trình gia công, cần sử dụng tốc độ và lượng chạy dao phù hợp với từng nguyên công Nếu phát hiện tiếng ồn và rung động bất thường, hãy giảm tốc độ và lượng chạy dao để tránh hư hỏng và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Trước khi lắp đặt hoặc sửa chữa máy, hãy ngắt tất cả các nguồn điện để đảm bảo an toàn Việc ngắt nguồn điện cần thực hiện trước khi mở hộp điện hoặc hộp điều khiển Chỉ những người có chuyên môn mới được phép thực hiện sửa chữa máy.
- Khi không sử dụng tắt nguồn tổng của máy.
- Phải tắt động cơ điện.
- Thu dọn dụng cụ, lau chùi máy sạch sẽ và bôi trơn.
- Sắp xếp gọn gàng các chi tiết và phôi vào nơi quy định.
1.1.3 Các sự cố, tai nạn thường gặp, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa
Tai nạn thường gặp khi sử dụng máy CNC bao gồm phoi bắn vào mắt, bỏng do phoi, đứt tay hoặc chân do phoi, hít phải bụi kim loại, quần áo và tóc bị cuốn vào máy, và nguy cơ điện giật.
- Những biện pháp an toàn khi vận hành máy CNC:
+ Đề phòng tai nạn do phoi;
+ Đề phòng tai nạn do gá lắp và kiểm tra;
+ An toàn đối với việc thao tác trên máy CNC:
+ Điện áp chiếu sáng cục bộ phải đảm bảo nhỏ hơn 36 vôn.
+ Biện pháp an toàn cần chú ý:
Khi gia công các chi tiết dài và yếu, cần đảm bảo an toàn để tránh tai nạn lao động Dưới tác dụng của lực ly tâm, phôi có thể bị nới lỏng, văng khỏi thiết bị kẹp hoặc bị uốn cong, gây nguy hiểm cho công nhân và làm hỏng dụng cụ cắt cũng như thiết bị Do đó, các chi tiết dài trên máy tiện cần được nắn thẳng nếu bị cong, và nếu chiều dài lớn hơn tỷ lệ L/D > 12, cần sử dụng luy nét đỡ để đảm bảo an toàn trong quá trình gia công.
Nguyên tắc an toàn khỉ sử dung đối với thiết bị:
- Ngoài người phụ trách ra không ai được khỏi động điều khiển máy;
- Trước khi khởi động máy phải kiểm tra thiết bị an toàn và vị trí đứng;
- Trước khi đi làm việc khác phải tắt máy, không để máy hoạt động khi không có người điều khiển;
- Khi bị mất điện phải tắt công tắc nguồn;
- Khi vận hành máy phải có đầy đủ bảo hộ lao động đảm bảo an toàn;
- Kiểm tra máy thường xuyên và kiểm tra trước khi vận hành;
- Đối với máy hỏng cần treo biển ghi “Máy hỏng”.
Quy tắc làm cho máy an toàn hơn, năng suất hơn:
- Chọn mua máy móc mà mọi thao tác vận hành đều thật an toàn;
- Các bộ phận chuyển động được bao che đầy đủ;
- Có thiết bị tự động dừng hoặc điều khiển bằng 2 tay ở tầm điều khiển;
- Sử dụng các thiết bị nạp và xuất nguyên liệu an toàn để tăng năng suất và giảm những nguy hiểm do máy gây ra;
- Che chắn đầy đủ những bộ phận, vùng nguy hiểm của máy: bộ phận che chắn
+ Che chắn được phần chuyển động của máy;
+ Không cản trở hoạt động của máy và tầm nhìn của công nhân;
+ Có thể tháo gỡ khi cần bảo dưỡng máy;
+ Bảo dưỡng máy đúng cách và thường xuyên;
+ Sử dụng trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân thích hơp;
+ Hệ thống biển báo chỗ nguy hiểm, vùng nguy hiểm đầy đủ;
+ Đảm bảo hệ thống điện an toàn;
+ Thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng cháỵ chữa cháy.
Sản phẩm sau gia công phải được thu dọn, bảo quản theo đúng yêu cầu kỹ thuật để không bị biến dạng, rỉ sét
1.2.Trình tự thực hiện an toàn khi vận hành máy CNC
Bước 1: Kiểm tra bảo hộ người thợ
- Kiểm tra trang phục bảo hộ lao động theo công việc người thợ
- Kiểm tra dụng cụ bảo hộ hỗ trợ cho công việc người thợ
Bước 2: Kiểm tra an toàn điện trên máy
- Kiểm tra nguồn điện vào máy đảm bảo ổn định, không rò rỉ
- Kiểm tra nối đất tránh điện giật
- Kiểm tra công tắc, cần gạt điều khiển điện đề phòng rò rỉ điện
Bước 3: Kiểm tra an toàn các bộ phận trên máy
- Kiểm tra các bộ phận che chắn, các bộ phận chuyển động
- Kiểm tra sự chắc chắn của các bộ phận gá khi máy hoạt động
- Kiểm tra công tắc, nút điều khiển hoạt động máy
Bước 4: Kiểm tra điều kiện an toàn các bộ phận khi vận hành
- Kiểm tra mức dầu bôi trơn
- Kiểm tra các vấn đề liên quan đến máy.
Bước 5: Xác định quy trình vận hành đảm bảo an toàn trên máy CNC
Bước 6: Xác định nguyên tắc an toàn khi vệ sinh công nghiệp
- Kiểm tra tắt điện, tắt máy
- Kiểm tra dụng cụ vệ sinh đảm bảo an toàn
1.3.Thực hành an toàn khi vận hành máy CNC
- Thực hiện các nội dung đảm bảo an toàn trên CNC
- Báo cáo kết quả cụ thể các nội dung thực hiện an toàn
1- Người thợ trang bị những gì trước khi bắt đầu vận hành máy CNC để đảm bảo an toàn?
2- Sau khi hoàn thành công việc, nhiệm vụ của người thợ phải làm gì?
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÁY TIỆN CNC
Quá trình phát triển của máy tiện CNC
Quá trình phát triển của công nghệ chế tạo và máy cắt kim loại đã trải qua các giai đoạn:
* Công nghiệp hoá với sự ra đời của ngành chế tạo máy công cụ.
* Từ tự động hoá cơ khí sang tự động hoá có sự trợ giúp của máy vi tính (CNC).
Cấu tạo chung của máy tiện CNC
- Máy tiện NC có đặc điểm cấu tạo tương tự như máy tiện thông thường.
Máy tiện thông thường yêu cầu người điều khiển theo dõi vị trí dao cắt để đảm bảo gia công chi tiết đạt yêu cầu kỹ thuật Độ chính xác và năng suất của quá trình gia công phụ thuộc vào trình độ tay nghề của người điều khiển.
Máy CNC hoạt động dựa trên một chương trình được lập trình theo quy tắc nghiêm ngặt, phù hợp với quy trình công nghệ đã được thiết kế và cài đặt phần mềm trong máy.
Kết quả làm việc của máy CNC không bị ảnh hưởng bởi tay nghề của người điều khiển, mà người điều khiển chủ yếu thực hiện vai trò theo dõi và kiểm tra các chức năng hoạt động của máy.
Những nét đặt trưng cơ bản của máy tiện CNC
- Tốc độ dịch chuyển, tốc độ quay lớn (> 1000vòng /phút);
- Độ chính xác cao (sai lệch kích thước < 0,001 mm);
- Năng xuất gia công cao gấp 3 lần máy tiện thường;
- Tính linh hoạt cao thích nghi nhanh với các đối tượng gia công phù hợp với sản xuất loạt nhỏ.
- Hình dáng kết cấu của máy tiện CNC cũng tương tự máy tiện thông thường, ngoài ra máy tiện CNC còn có một số đặc điểm riêng sau
Hình 2-1: Kết cấu của máy tiện CNC
Các bộ phận chính của máy
Ụ đứng là bộ phận chính của máy, chịu trách nhiệm tạo ra vận tốc cắt gọt Bên trong, Ụ đứng được trang bị trục chính và động cơ bước, cho phép điều chỉnh tốc độ và thay đổi chiều quay Trục chính có một đầu gắn với mâm cặp để gá và kẹp chặt chi tiết gia công, trong khi phía sau được lắp hệ thống thủy lực hoặc khí nén để thực hiện các chức năng đóng, mở và kẹp.
Động cơ của trục chính máy tiện CNC có thể là động cơ một chiều hoặc động cơ xoay chiều Động cơ một chiều điều chỉnh tốc độ vô cấp thông qua kích từ, trong khi động cơ xoay chiều sử dụng bộ biến đổi tần để điều chỉnh tốc độ, mang lại mô men truyền tải cao.
Truyền động chạy dao sử dụng động cơ một chiều hoặc xoay chiều để truyền chuyển động đến bộ vít me đai ốc bi, cho phép từng trục chạy dao (trục X, Z) hoạt động độc lập Các loại động cơ này có đặc tính động học ưu việt, giúp cải thiện quá trình cắt và phanh hãm nhờ vào mô men quán tính nhỏ, từ đó nâng cao độ chính xác trong việc điều chỉnh.
Bộ vít me, đai ốc và bi có khả năng biến đổi truyền dẫn một cách dễ dàng với ít ma sát, đồng thời cho phép điều chỉnh khe hở hợp lý khi hoạt động ở tốc độ cao.
Mâm cặp là thiết bị quan trọng trong quá trình tháo lắp chi tiết, hoạt động nhờ hệ thống thủy lực hoặc khí nén, giúp đóng mở và hãm nhanh chóng với lực phát động nhỏ và an toàn Đặc biệt, trong máy tiện CNC, tốc độ gia công rất cao với số vòng quay trục chính có thể đạt tới 8000 v/ph khi gia công kim loại màu, dẫn đến lực ly tâm lớn Do đó, các mâm cặp thường được kẹp chặt bằng hệ thống thủy lực hoặc khí nén tự động để đảm bảo hiệu quả và an toàn trong quá trình gia công.
Bộ phận Ụ động bao gồm nhiều chi tiết thiết yếu cho việc định tâm và gá lắp các chi tiết, đồng thời cho phép điều chỉnh và kẹp chặt thông qua hệ thống thủy lực hoặc khí nén.
- Hệ thống bàn xe dao:Bao gồm hai bộ phận chính sau:
Giá đỡ ổ tích dao, hay còn gọi là bàn xe dao, là bộ phận quan trọng giúp đỡ ổ chứa dao thực hiện các chuyển động tịnh tiến ra vào, song song và vuông góc với trục chính Các chuyển động này được điều khiển bởi các động cơ bước và đã được lập trình sẵn để đảm bảo độ chính xác và hiệu quả trong quá trình hoạt động.
- Ổ tích dao (Đầu Rơvonve) :Máy tiện CNC thường dùng hai loại sau:
Đầu Rơ von ve có khả năng lắp từ 10 đến 12 dao khác nhau Các ổ chứa dao được tích hợp trong tổ hợp gia công cùng với các bộ phận khác, bao gồm đồ gá thay đổi dụng cụ.
Đầu rơvonve cho phép thay dao nhanh chóng trong thời gian ngắn, trong khi ổ chứa dao có khả năng mang nhiều dao mà không gây nguy hiểm va chạm trong khu vực làm việc của máy tiện.
Trong cả hai trường hợp, chuôi dao được kẹp chắc chắn trong khối mang dao tại các vị trí xác định trên bàn xe dao Các khối mang dao này tương thích với giá đỡ dao trên máy tiện và đã được tiêu chuẩn hóa.
- Các kết cấu của đầu Rơvonve tùy thuộc vào công dụng và yêu cầu công nghệ của từng loại máy.
- Bao gồm các đầu Rơvônve (kiểu chữ thập, các đầu Rơvônve kiểu chữ thập kiểu đĩa kiểu hình trống).
- Phổ biến đầu Rơvonve của các loại máy tiện CNC có kết cấu như hình1-2.
Hình2-2: Kết cấu đầu Rơvonve
Đầu rơ-von-ve có khả năng lắp đặt nhiều loại dao như tiện, phay, khoan, khoét và cắt ren Phần chuôi của đầu rơ-von-ve được tiêu chuẩn hóa, cho phép lắp lẫn và lắp ghép dễ dàng với các đồ gá tương ứng.
- Ổ chứa dụng cụ dùng cho máy tiện CNC
Các ổ chứa dao cụ thường ít được sử dụng hơn so với đầu rơ-vôn-ve do việc thay đổi dụng cụ khó khăn hơn Tuy nhiên, ổ chứa có ưu điểm về độ an toàn, giảm thiểu va chạm trong vùng gia công và cho phép ghép nối tự động nhiều dụng cụ mà không cần can thiệp bằng tay.
Bảng điều khiển là giao diện chính giữa người sử dụng và máy móc, với cấu trúc có thể thay đổi tùy theo nhà sản xuất Thông thường, bảng điều khiển của máy tiện CNC được thiết kế theo một hình thức nhất định.
Đặc tính kỹ thuật của máy CNC
MÁY TIỆN CNC Model: Lynx 220A / 220 ML
Vòng xoay trên bàn máy: Ф510 mm Đường kính tiện tiêu chuẩn: Ф170 mm Đường kính tiện tối đa: Ф320 mm
Chiều dài tiện tối đa: 322 mm
Tốc độ cắt tối đa của trục X/Y: 500/500 mm/rv
Công suất motor trục chính: 11 KW
Tốc độ trục chính: 6000 rpm
Hệ điều hành: Fanuc & Mitsubishi
Bảo quản, bảo dưỡng máy tiện CNC
Bảo dưỡng máy CNC định kỳ giúp duy trì hiệu suất kỹ thuật tối ưu, giảm thiểu sự hao mòn của các bộ phận Đồng thời, việc này cũng giúp phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hư hỏng, sai lệch kỹ thuật để có biện pháp khắc phục hiệu quả.
Nội dung bảo dưỡng máy CNC định kỳ
● Kiểm tra mức dầu làm nguội mỗi ca 8 tiếng
● Kiểm tra mức dầu trong thùng dầu bôi trơn.
● Làm sạch phoi ở đường bao và khay.
● Lau chùi đầu côn trục chính bằng dầu sạch và dầu nhẹ.
● Làm sạch phoi từ bộ thay dao.
● Kiểm tra thông số qua việc lọc dầu làm nguội trục chính.
● Làm sạch hoặc thay thế phần tử nếu cần.
● Kiểm tra sự làm việc đúng của xả tự động của bộ lọc/ điều chỉnh áp suất.
● Trên những máy với tùy chọn TSC, làm sạch phoi trên thùng dầu làm nguội.
Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, hãy làm sạch nắp thùng và loại bỏ cặn trong thùng Trước khi thực hiện công việc trên thùng dầu làm nguội, cần cẩn thận tháo bơm dầu ra khỏi bộ điều khiển và cắt điện.
● Kiểm tra bộ điều chỉnh khí nén tại 85 psi Kiểm tra sự điều chỉnh áp suất khí tại 17psi Đối với 15k
● Những máy trục chính, kiểm tra sự điều chỉnh áp suất khí trục chính tại 20psi.
● Làm sạch các bề mặt ngoài bằng việc lau chùi nhẹ.
● Không sử dụng các dung môi Không sẽ làm bong tróc lớp sơn phủ bên ngoài máy
● Kiểm tra cân bằng áp suất thủy lực của máy.
● Cũng kiểm tra mức dầu trong hộp số.
● Kiểm tra một cách tổng thể cho thao tác thích hợp và tra dầu nhẹ, nếu cần.
● Bôi một lớp mỏng mỡ bên ngoài các băng dẫn của máy và các dao. Hàng Sáu tháng
● Thay thế dầu làm nguội và làm sạch thùng dầu làm nguội.
● Kiểm tra hiện tượng nứt hỏng tất cả các ống mềm và đường bôi trơn.
● Thay dầu hộp số, xả dầu từ đáy của hộp số, tháo nắp kiểm tra đầu trục
● Đổ thêm dầu cho đến khi dầu bắt đầu nhỏ giọt từ ống tràn dầu ở đáy thùng chứa.
● Kiểm tra lọc dầu và làm sạch hết cặn bẩn ở đáy lọc dầu.
● Thay thế lọc khí trên hộp điều khiển 2 năm một lần
● Kiểm tra mức dầu SMTC qua mắt thăm
Kết quả cần đạt được sau quá trình bảo dưỡng máy phay CNC
● Máy hoạt động tốt, đảm bảo được an toàn, ổn định theo tiêu chuẩn kỹ thuật, giảm tiêu hao năng lượng điện.
Hệ thống điều khiển hoạt động ổn định, giúp giảm nhiệt độ phát sinh trong quá trình hoạt động Điều này không chỉ tăng tuổi thọ của linh kiện mà còn đảm bảo độ chính xác trong quá trình điều khiển.
● Cơ cấu cơ khí hoạt động êm, giảm ma sát giữa các cơ cấu chuyển động.
● Tăng tuổi thọ làm việc của máy, giảm chi phí sửa chữa.
LẬP TRÌNH TIỆN CNC
Lý thuyết lập trình tiện CNC
3.2 Trình tự thực hiện lập trình tiện CNC
3.3 Thực hành lập trình tiện CNC
Bài 4: Vận hành máy tiện CNC
4.1 Lý thuyết vận hành máy tiện CNC
4.2 Trình tự thực hiện vận hành máy tiện CNC
4.3 Thực hành vận hành máy tiện CNC
Bài 5: Gia công tiện CNC
5.1 Lý thuyết gia công tiện CNC
5.2 Trình tự thực hiện gia công tiện CNC
5.3 Thực hành gia công tiện CNC
6 Bài 6: Giới thiệu chung về máy phay CNC
6.1 Quá trình phát triển của máy phay CNC 3 3 0 0
TT Tên các bài trong mô-đun
6.2 Cấu tạo chung của máy phay CNC
6.3 Các bộ phận chính của máy
6.4 Đặc tính kỹ thuật của máy CNC
6.5 Bảo quản, bảo dưỡng máy phay CNC
Bài 7: Lập trình phay CNC
7.1 Lý thuyết lập trình phay CNC
7.2 Trình tự thực hiện lập trình phay CNC
7.3 Thực hành lập trình phay CNC
Bài 8: Vận hành máy phay CNC
8.1 Lý thuyết vận hành máy phay CNC
8.2 Trình tự thực hiện vận hành máy phay CNC
8.3 Thực hành vận hành máy phay CNC
Bài 9: Gia công phay CNC
9.1 Lý tuyết gia công phay CNC
9.2 Trình tự thực hiện gia công phay CNC
9.3 Thực hành gia công phay CNC
Bài 1: THỰC HIỆN CÔNG TÁC AN TOÀN KHI VẬN HÀNH MÁY CNC
Mã bài: MĐ 18 – 01 Giới thiệu:
Máy CNC là thiết bị công nghiệp tiềm ẩn nhiều nguy hiểm cho người sử dụng Để đảm bảo an toàn khi vận hành máy tiện, người dùng cần nhận biết các mối nguy hiểm có thể xảy ra và thực hiện các biện pháp an toàn cần thiết khi sử dụng máy tiện và phay CNC.
+Trình bày được các nguyên tắc an toàn khi vận hành máy CNC.
+ Trình bày được các sự cố, tai nạn thường xảy ra, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa.
+ Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập.
Thợ cơ khí cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc đảm bảo an toàn trong xưởng và tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn Việc không tôn trọng những nguyên tắc này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, dẫn đến lãng phí thời gian và tiền bạc, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất sản xuất của công ty.
Máy CNC, giống như các máy công cụ khác, có thể gây nguy hiểm nếu không được vận hành đúng cách Người vận hành máy CNC an toàn cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giữ cho máy móc và khu vực xung quanh luôn sạch sẽ và ngăn nắp Tai nạn xảy ra bên máy thường không phải do ngẫu nhiên mà là kết quả của sự thiếu thận trọng Để giảm thiểu sự cố khi vận hành máy tiện, cần tuân thủ các nguyên tắc an toàn.
1.1.Lý thuyết an toàn khi vận hành máy CNC
1.1.1.Nội quy và những quy định khi thực tập tại xưởng CNC
Trước khi vào xưởng, sinh viên cần tuân thủ đúng giờ, xếp hàng ngay ngắn và mặc đồng phục thực tập bao gồm áo, bảng tên, giày, sổ thực tập và viết Hướng dẫn sẽ được cung cấp bởi giáo viên phụ trách thực tập.
Trong quá trình thực tập, sinh viên cần đảm bảo có mặt đầy đủ như khi ở trong phòng học Việc tự ý rời khỏi xưởng hoặc mang theo vật tư, dụng cụ ra ngoài là không được phép.
- Không được sử dụng hoặc quay các tay quay máy móc nếu không được sự cho phép của giáo viên.
- Trong quá trình thực tập phải thực hiện tốt vị trí, không được đùa giỡn.
Sau khi kết thúc ca thực tập, cần phải vệ sinh sạch sẽ máy móc và nhà xưởng, tắt tất cả các cầu dao điện, thực hiện việc nhận xét và đánh giá về ca thực tập, điểm danh và sau đó mới được ra về.
1.1.2 Nguyên tắc an toàn khi vận hành máy CNC.
- Phải đọc và hiểu rõ hướng dẫn vận hành và bảo dưỡng máy
- Phải cất các thiết bị phục vụ (đồ gá kẹp, dao cụ, giẻ lau v.v…) xung quanh máy vào vị trí quy định trước khi vận hành máy.
- Quần áo phải gọn gàng: cổ tay áo phải gài lại, cho áo vào trong quần (hoặc dùng áo sơ mi liền quần).
- Kiểm tra máy trước khi vận hành như đã đầy đủ các yếu tố an toàn, đảm bảo đủ khí và dầu.
- Cất giữ các vật liệu và chất lỏng dễ cháy ra khỏi vùng làm việc và phoi nóng.
- Không sử dụng máy trong môi trường dễ nổ.
Trước khi lắp đặt, vận hành hoặc sửa chữa máy, cần kiểm tra tất cả các chỗ nối Đảm bảo rằng điện áp cung cấp phù hợp với yêu cầu của máy.
- Không làm việc khi máy bị hỏng.
Vị trí làm việc cần được giữ gọn gàng và sạch sẽ, đồng thời phải chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ cần thiết cho quá trình làm việc như dụng cụ cắt, dụng cụ đo, gá lắp, chi tiết kẹp chặt, hộp đựng dụng cụ, chi tiết, phôi và bục chứa.
1.1.2.2 Trong quá trình vận hành
- Đeo kính bảo hộ trong suốt quá trình vận hành máy.
- Không đụng chạm vào các bộ phận máy đang chuyển động.
- Đi giày có bảo vệ ngón chân bằng thép.
- Không sử dụng găn tay khi vận hành máy.
- Không được dựa vào máy khi máy đang chạy.
- Dừng hẳn trục chính trước khi dọn phôi hay bôi trơn Không sử dụng chổi quét hoặc hốt phôi khi máy đang hoạt động.
- Dừng hẳn trục chính trước khi hiệu chỉnh phôi, đồ gá hay vòi làm mát đang làm việc.
- Dừng hẳn trục chính trước khi đo đạt kích thước trên phôi.
- Tắt nguồn trước khi hiệu chỉnh hay thay đổi các chi tiết trên máy.
- Chú ý vị trí các phím chức năng khi máy đang hoạt động hoặc đang gá lắp phôi,dao.
- Không được khởi động máy khi lưỡi cắt đang chạm vào phôi.
- Đảm bảo vùng làm việc có ánh sáng
- Vùng làm việc sạch sẽ và khô ráo Dọn dẹp phoi, dầu, và các vật trở ngại khác.
- Không để máy hoạt động mà không có sự giám sát.
- Định vị và kẹp chặt phôi chắc chắn Sử dụng các công công tắc dừng máy nếu cần thiết.
Để đảm bảo hiệu quả trong quá trình gia công, cần sử dụng tốc độ và lượng chạy dao phù hợp với từng nguyên công Nếu phát hiện tiếng ồn và rung động bất thường, hãy giảm tốc độ và lượng chạy dao để tránh hư hỏng và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Trước khi lắp đặt hoặc sửa chữa máy, hãy ngắt tất cả các nguồn điện để đảm bảo an toàn Việc ngắt nguồn điện cần thực hiện trước khi mở hộp điện hoặc hộp điều khiển Chỉ những người có chuyên môn mới được phép thực hiện sửa chữa máy.
- Khi không sử dụng tắt nguồn tổng của máy.
- Phải tắt động cơ điện.
- Thu dọn dụng cụ, lau chùi máy sạch sẽ và bôi trơn.
- Sắp xếp gọn gàng các chi tiết và phôi vào nơi quy định.
1.1.3 Các sự cố, tai nạn thường gặp, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa
Tai nạn thường gặp khi sử dụng máy CNC bao gồm phoi bắn vào mắt, bỏng do phoi, đứt tay hoặc chân do phoi, hít phải bụi kim loại, và quần áo hoặc tóc bị cuốn vào máy, cũng như nguy cơ điện giật.
- Những biện pháp an toàn khi vận hành máy CNC:
+ Đề phòng tai nạn do phoi;
+ Đề phòng tai nạn do gá lắp và kiểm tra;
+ An toàn đối với việc thao tác trên máy CNC:
+ Điện áp chiếu sáng cục bộ phải đảm bảo nhỏ hơn 36 vôn.
+ Biện pháp an toàn cần chú ý:
Khi gia công các chi tiết dài và yếu, cần đảm bảo an toàn để tránh tai nạn lao động Dưới tác dụng của lực ly tâm, phôi có thể bị nới lỏng, văng khỏi thiết bị kẹp hoặc bị uốn cong, gây nguy hiểm cho công nhân và làm hỏng dụng cụ cắt cũng như các bộ phận của thiết bị Do đó, các chi tiết dài trên máy tiện cần được nắn thẳng nếu bị cong, và nếu chiều dài lớn hơn tỷ lệ L/D > 12, cần sử dụng luy nét đỡ để đảm bảo an toàn trong quá trình gia công.
Nguyên tắc an toàn khỉ sử dung đối với thiết bị:
- Ngoài người phụ trách ra không ai được khỏi động điều khiển máy;
- Trước khi khởi động máy phải kiểm tra thiết bị an toàn và vị trí đứng;
- Trước khi đi làm việc khác phải tắt máy, không để máy hoạt động khi không có người điều khiển;
- Khi bị mất điện phải tắt công tắc nguồn;
- Khi vận hành máy phải có đầy đủ bảo hộ lao động đảm bảo an toàn;
- Kiểm tra máy thường xuyên và kiểm tra trước khi vận hành;
- Đối với máy hỏng cần treo biển ghi “Máy hỏng”.
Quy tắc làm cho máy an toàn hơn, năng suất hơn:
- Chọn mua máy móc mà mọi thao tác vận hành đều thật an toàn;
- Các bộ phận chuyển động được bao che đầy đủ;
- Có thiết bị tự động dừng hoặc điều khiển bằng 2 tay ở tầm điều khiển;
- Sử dụng các thiết bị nạp và xuất nguyên liệu an toàn để tăng năng suất và giảm những nguy hiểm do máy gây ra;
- Che chắn đầy đủ những bộ phận, vùng nguy hiểm của máy: bộ phận che chắn
+ Che chắn được phần chuyển động của máy;
+ Không cản trở hoạt động của máy và tầm nhìn của công nhân;
+ Có thể tháo gỡ khi cần bảo dưỡng máy;
+ Bảo dưỡng máy đúng cách và thường xuyên;
+ Sử dụng trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân thích hơp;
+ Hệ thống biển báo chỗ nguy hiểm, vùng nguy hiểm đầy đủ;
+ Đảm bảo hệ thống điện an toàn;
+ Thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng cháỵ chữa cháy.
Sản phẩm sau gia công phải được thu dọn, bảo quản theo đúng yêu cầu kỹ thuật để không bị biến dạng, rỉ sét
1.2.Trình tự thực hiện an toàn khi vận hành máy CNC
Bước 1: Kiểm tra bảo hộ người thợ
- Kiểm tra trang phục bảo hộ lao động theo công việc người thợ
- Kiểm tra dụng cụ bảo hộ hỗ trợ cho công việc người thợ
Bước 2: Kiểm tra an toàn điện trên máy
- Kiểm tra nguồn điện vào máy đảm bảo ổn định, không rò rỉ
- Kiểm tra nối đất tránh điện giật
- Kiểm tra công tắc, cần gạt điều khiển điện đề phòng rò rỉ điện
Bước 3: Kiểm tra an toàn các bộ phận trên máy
- Kiểm tra các bộ phận che chắn, các bộ phận chuyển động
- Kiểm tra sự chắc chắn của các bộ phận gá khi máy hoạt động
- Kiểm tra công tắc, nút điều khiển hoạt động máy
Bước 4: Kiểm tra điều kiện an toàn các bộ phận khi vận hành
- Kiểm tra mức dầu bôi trơn
- Kiểm tra các vấn đề liên quan đến máy.
Bước 5: Xác định quy trình vận hành đảm bảo an toàn trên máy CNC
Bước 6: Xác định nguyên tắc an toàn khi vệ sinh công nghiệp
- Kiểm tra tắt điện, tắt máy
- Kiểm tra dụng cụ vệ sinh đảm bảo an toàn
1.3.Thực hành an toàn khi vận hành máy CNC
- Thực hiện các nội dung đảm bảo an toàn trên CNC
- Báo cáo kết quả cụ thể các nội dung thực hiện an toàn
1- Người thợ trang bị những gì trước khi bắt đầu vận hành máy CNC để đảm bảo an toàn?
2- Sau khi hoàn thành công việc, nhiệm vụ của người thợ phải làm gì?
Bài 2: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÁY TIỆN CNC
Mã bài: MĐ 18 – 02 Giới thiệu:
Máy Tiện CNC là thiết bị công nghiệp hiện đại, yêu cầu người thợ phải có kiến thức chuyên sâu để vận hành hiệu quả Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về máy tiện CNC.
+ Trình bày được cấu tạo chung của máy và các bộ phận chính của máy tiện CNC;
+ So sánh điểm giống nhau và khác nhau giữa máy tiện vạn năng vá máy tiện CNC;
+ Nêu được đặc tính kỹ thuật của máy CNC;
+ Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập.
2.1 Quá trình phát triển của máy tiện CNC
Quá trình phát triển của công nghệ chế tạo và máy cắt kim loại đã trải qua các giai đoạn:
* Công nghiệp hoá với sự ra đời của ngành chế tạo máy công cụ.
* Từ tự động hoá cơ khí sang tự động hoá có sự trợ giúp của máy vi tính (CNC).
2.2 Cấu tạo chung của máy tiện CNC
- Máy tiện NC có đặc điểm cấu tạo tương tự như máy tiện thông thường.
Máy tiện thông thường yêu cầu người điều khiển theo dõi vị trí dao cắt và thực hiện thao tác kịp thời để sản xuất các chi tiết đạt yêu cầu kỹ thuật Độ chính xác và năng suất của quá trình gia công phụ thuộc vào trình độ tay nghề của người điều khiển.
Máy CNC hoạt động dựa trên một chương trình được lập trình theo quy tắc nghiêm ngặt, phù hợp với quy trình công nghệ đã được thiết lập và cài đặt phần mềm trong máy.
Trình tự lập trình tiện CNC
Bước 1: Đọc bản vẽ chi tiết cần lập trình gia công trên máy tiện CNC.
Bước 2: Xác định các tọa độ đi dao
Bước 3: Lập chương trình gia công.
Bước 4: Nhập chương trình vào phần mềm mô phỏng.
Bước 5: Chạy mô phỏng chương trình.
Thực hành lập chương trình tiện CNC
Thực hiện lập trình gia công chi tiết theo bản vẽ đạt yêu cầu kỹ thuật Bản vẽ 01
Thực hiện lập trình gia công chi tiết theo bản vẽ số 02