Xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên khoa quản trị văn phòng trường đại học nội vụ hà nội

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA KHOA LƯU TRỮ HỌC VÀ QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG BÁO CÁO TỔNG HỢP ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ CHO SINH VIÊN KHOA QUẢN TRỊ VĂN

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

KHOA LƯU TRỮ HỌC VÀ QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG

BÁO CÁO TỔNG HỢP

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN

XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ CHO SINH VIÊN KHOA QUẢN TRỊ

VĂN PHÒNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

Mã số: ĐTSV.2022 04 Chủ nhiệm đề tài: Trần Tú Anh Lớp/Khoa: 2105QTVD Cán bộ hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Thu Hường

Hà Nội – 4/2023

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, nhóm em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến giảng viên Th.S Nguyễn Thị Thu Hường Trong suốt quá trình nghiên cứu và tìm hiểu hoàn thành đề tài nghiên cứu nhóm em đã nhận được sự quan tâm hướng dẫn rất tận tình, giúp đỡ của cô Cô đã giúp bọn em có thêm nhiều kinh nghiệm, để tích lũy thêm nhiều kiến thức để có thể hoàn thành tốt bài thuyết trình này

Qua đây, nhóm em xin gửi lời cảm ơn tới các bạn sinh viên đã hợp tác nhiệt tình trả lời các câu hỏi thêm, tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành bài

nghiên cứu của nhóm Cuối cùng nhóm em xin kính chúc cô và các bạn luôn dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành công trên con đường sự nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 04 tháng 05 năm 2023

Tác giả chủ nhiệm đề tài

Trần Tú Anh

LỜI CAM ĐOAN

Nhóm em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của nhóm Các số liệu sử dụng phân tích trong đề tài có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố và theo đúng quy định đề ra Các kết quả nghiên cứu trong đề tài nghiên cứu do nhóm tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của Việt Nam nói chung Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác

Nhóm xin hứa sẽ chịu trách nghiệm với những điều mình nói trên!

CHDCNDL: Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào TCCB-VP: Tổ chức cán bộ - Văn phòng

QĐ-BGD&ĐT: Quyết định – Bộ giáo dục và đào tạo

DANH MỤC BẢNG BIỂU

1 Bảng 2.1: Khảo sát ý kiến của sinh viên Khoa QTVP về một

số hành vi trong trường Đại học

37

2 Hình 1: Đánh giá của sinh viên đối với sinh viên khác về

mức độ vi phạm quy đị văn hóa ứng xử

39

3 Hình 2: Kết quả khảo sát nhận thức của sinh viên về vai trò

của văn hóa ứng xử

41

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 2

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu 8

7 Đóng góp mới của đề tài 8

PHẦN NỘI DUNG 10

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VÀ KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SINH VIÊN KHOA QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI 10

1.1 Cơ sở lý luận về văn hóa ứng xử 10

1.1.1 Khái niệm về văn hóa 10

1.1.2 Ứng xử 11

1.1.3 Khái niệm văn hóa ứng xử 13

1.1.4 Xây dựng văn hóa ứng xử 15

Tiểu kết chương 1 23

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VĂN HOÁ ỨNG XỬ CỦA SINH VIÊN KHOA QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI 24

2.1 Tổng quan về sinh viên Khoa Quản trị văn phòng tại trường Đại học Nội vụ Hà Nội 24

2.1.1 Giới thiệu tổng quan về Trường Đại học Nội vụ Hà Nội 24

2.1.2 Giới thiệu tổng quan về Khoa Quản trị văn phòng 26

2.2 Thực trạng văn hóa ứng xử của sinh viên Khoa quản trị văn phòng 30

2.2.1 Văn hóa ứng xử trên giảng đường 30

2.2.2 Văn hóa ứng xử trên mạng xã hội 31

2.3 Đánh giá thực trạng về xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng 33

2.3.1 Biểu hiện xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng 33

2.3.2 Đánh giá việc xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng 39

Tiểu kết chương 2 41

CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GÓP PHẦN XÂY DỰNG VĂN HOÁ ỨNG XỬ CHO SINH VIÊN KHOA QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI 43

3.1 Những nguyên nhân dẫn đến thực trạng lệch lạc trong văn hóa ứng xử của sinh viên trong trường Đại học 43

3.1.1 Nguyên nhân khách quan 43

3.1.2 Nguyên nhân chủ quan 44

3.2 Đề xuất một số biện pháp nâng cao văn hóa ứng xử của sinh viên trong trường Đại học 44

3.2.1 Tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức về văn hóa ứng xử cho sinh viên 45

3.2.2 Đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị 46

3.2.3 Đưa ra các quy định về văn hóa ứng xử cho sinh viên 47

3.2.4 Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về văn ứng xử 48

3.2.5 Xây dựng văn hóa ứng xử trên mạng cho sinh viên 48

3.2.6 Trách nhiệm của sinh viên trong việc xây dựng văn hóa ứng xử 49

Tiểu kết chương 3 50

PHẦN KẾT LUẬN 51

TÀI LIỆU THAM KHẢO 52

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Văn hóa ứng xử là một trong những vấn đề đang được xã hội rất quan tâm Văn hóa ứng xử là sự thể hiện triết lý sống, lối sống, lối suy nghĩ, lối hành động của một cộng đồng người trong việc ứng xử và giải quyết mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội Bản chất của văn hóa ứng xử là đạo đức, tình cảm, là lý trí và sự nhẫn nhịn, nhường nhịn Còn biểu hiện của văn hóa ứng xử gồm có văn hóa nói và văn hóa hành động Trong khi đó, nghệ thuật ứng

xử luôn xuất phát từ cuộc sống chân thực, lối sống chất phác, thái độ nhân văn

và tâm lý sâu sắc Văn hóa ứng xử nói chung và văn hóa ứng xử nơi nói riêng chính là thước đo sự văn minh của mỗi cán bộ công chức, cũng như của sinh viên hay nói khác đi nó phản ánh sự nhận thức cũng như ý thức của mỗi cá nhân trong môi trường nơi Con người tác động đến việc hình thành văn hóa nói chung và văn hóa ứng xử nói riêng với những giá trị bền vững được kế thừa và tiếp thu có chọn lọc từ quá khứ đến hiện tại, tương lai, từ môi trường bên trong đến bên ngoài sẽ có tác động trở lại góp phần hoàn thiện nhân cách, phẩm chất, đạo đức cho cán bộ công chức, đặc biệt là cho sinh viên

Văn hóa ứng xử không chỉ được hiểu là giá trị cốt lõi mà còn là đạo đức, quy tắc, chuẩn mực ứng xử giữa nhiều chủ thể đặc biệt là với sinh viên nhằm phát huy hết khả năng trình độ văn hóa, để đạt được hiệu quả lớn nhất có thể trong mọi hoạt động Văn hóa ứng xử đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng đạo đức làm việc khoa học, kỷ cương và dân chủ Ngoài ra, yếu tố văn hóa còn giúp mỗi thành viên tôn trọng kỷ luật, tôn vinh chức vụ, vun đắp mối quan

hệ hữu nghị, đoàn kết, hợp tác vì sự phát triển của xã hội Giúp đánh thức, trau dồi năng lực, sức sáng tạo của mỗi cá nhân, tạo môi trường thân thiện, văn minh, nâng cao hình ảnh sinh viên gương mẫu trong mắt mọi người và mang đến cho mỗi tổ chức một màu sắc và văn hóa riêng Có nhiều yếu tố ảnh hưởng

đến quá trình xây dựng văn hóa ứng xử, như yếu tố chủ quan về tác phong , chuẩn mực giao tiếp, tâm tư tình cảm của mỗi người

Trường Đại học Nội vụ Hà Nội (nay là HVHCQG) một cơ sở giáo dục đại học Theo xu thế vận động phát triển giáo dục toàn cầu và cả nước, nhận thức rõ vai trò và tầm quan trọng của văn hóa ứng xử, Ban giám hiệu Nhà trường kết hợp với các khoa trung tâm của trường luôn quan tâm, sát sao trong việc xây dựng môi trường giáo dục thân thiện văn minh nhưng lại đảm bảo tính

kỷ luật, đoàn kết Tuy nhiên, theo sự phát triển của xã hội văn bản quy định về văn hóa ứng xử của nhà trường còn một vài khuyết điểm tình hình triển khai, thực hiện văn hóa ứng xử của sinh viên, nhà trường vẫn còn nhiều hạn chế chưa đáp ứng yêu cầu tất yếu phát triển bền vững của nhà trường khi tiến tới một môi trường văn hóa văn minh Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng cho sinh viên trường đại học Nội vụ Hà Nội (HVHCQG) nói chung và sinh viên Khoa Quản trị văn phòng nói riêng trở thành biểu tượng của nhà trường về mọi mặt

Từ những lí do mang tính cấp thiết trên, nhằm giúp mọi người thấy được tầm quan trọng của việc xây dựng văn hóa cho sinh viên Khoa quản trị văn phòng trường đại học Nội vụ Hà Nội (nay là HVHCQG), qua đó cũng đưa ra một số giải pháp để khắc phục Là sinh viên Khoa Quản trị văn phòng, chúng

tôi mong muốn được giải quyết vấn đề thực tiễn này, nên đã chọn đề tài: “Xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng trường đại học Nội vụ Hà Nội”

2 Tình hình nghiên cứu

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn đề tài về văn hóa ứng

xử nói chung là một trong những đề tài được rất nhiều tác giả quan tâm Trước khi chọn nội dung xây dựng văn hóa ứng xử tại Khoa quản trị văn phòng, Trường đại học Nội vụ Hà Nội (nay là HVHCQG) làm đề tài nghiên cứu chúng

tôi đã tìm hiểu và học hỏi được một số kinh nghiệm viết bài của các tác giả đã

có đề tài nghiên cứu về nội dung trên Trong những năm qua, đã có một số tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu về vấn đề này:

Tình hình nghiên cứu trong nước:

Trong nước, các công trình nghiên cứu về văn hóa ứng xử khá đa dạng, phong phú và được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau Tiêu biểu có một

số công trình sau đây:

- Tác giả Lê Thị Bừng viết trong cuốn Tâm lí học ứng xử cho rằng khái niệm ứng xử như sau: “Ứng xử là sự phản ứng của con người đối với sự tác động của người khác đến mình trong một tình huống cụ thể nhất định Nó thể hiện ở chỗ con người không chủ động trong giao tiếp mà chủ động trong phản ứng có sự lựa chọn, có tính toán, thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năng tùy thuộc vào trí thức, kinh nghiệm và nhân cách của của nhân cách nhằm đạt được kết quả giao tiếp cao nhất” Từ khái niệm trên, có thể hiểu được bản chất của

ứng xử trong giao tiếp là sự phản ứng thể hiện của hành vi, cử chỉ và thái độ, hành động của con người trong một tình huống cụ thể Trong cuốn sách tác giả nêu lên thể hiện một số tình huống cụ thể từ cơ bản đến phức tạp nhất Tuy nhiên, trong cuốn sách tác giả chưa đề cập đến thuật ngữ “văn hóa ứng xử”, hay nói cách khác chỉ đề cập đến mối quan hệ chung chung giữ thầy và trò

- Tác giả Phạm Phương Thảo đã viết “Chuyện về ứng xử văn hóa” với tâm

huyết đó, chia sẻ 51 bài viết là những câu chuyện mà tác giả chứng kiến, suy ngẫm và đúc rút được từ cuộc sống, từ quá trình công tác, nhất là giai đoạn đảm nhiệm những vị trí quản lý cấp cao trong nền hành chính công của thành phố, là những vấn đề thời sự bao trùm nhiều lĩnh vực, ứng xử nơi công cộng và đối với môi trường để có môi trường sống tiện nghi, xanh - sạch - đẹp và bền vững (văn hóa xếp hàng, văn hóa giao thông, giảm tiếng ồn, giảm sử dụng túi nhựa, ống

hút…); ứng xử trong nhà trường và xã hội sao cho hài hòa, văn minh, tiến bộ (phát huy văn hóa đọc, giảm tiệc tùng, tiết kiệm trong lễ lạc…)

Cuốn sách “Đắc Nhân Tâm” của tác giả Dale Carnegie Nội dung của cuốn

sách giúp ta có cái nhìn khác hơn về khái niệm Đắc Nhân Tâm Nó không còn

là nghệ thuật thu phục lòng người và làm cho tất cả mọi người xung quanh yêu mến mình Mà Đắc Nhân Tâm ở đây sẽ có ý nghĩa đó cần được thụ đắc bằng sự hiểu rõ bản thân, thành thật với chính mình Cần phải hiểu biết và quan tâm đến những mọi người xung quanh Chỉ như vậy bạn mới có thể nhìn ra và khơi gợi được những tiềm năng ẩn khuất ở nơi họ Từ đó, giúp họ phát triển lên một tầm cao mới Đây một trong những nghệ thuật cao nhất về con người để “Hiểu mình” và “Hiểu người” Đó mang ý nghĩa sâu sắc nhất và được đúc kết từ những nguyên tắc vàng của tác giả Dale Carnegie

- Bên cạnh các công trình trên, còn có các luận văn, bài báo, bài viết đăng trên các tạp 5 chí khoa học đề cập, nghiên cứu liên quan đến văn hóa ứng xử, như: TS Nguyễn Huy tác giả bài viết Xây dựng văn hóa ứng xử nơi công cộng tạp chí Tuyên Giáo Trung Ương, Phòng Nguyễn Minh Đoan (2006), Yếu tố văn hóa trong các hoạt động nhà nước, Tạp chí Luật học số 11, luận văn: Võ Minh Hoàng (2010), Xây dựng văn hóa trong cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn quận tại TP Hồ Chí Minh, Văn Thị Xuân (2013), Thực hiện văn hóa tại các

cơ quan hành chính nhà nước trong giai đoạn 2011 – 2020

Tình hình nghiên cứu ngoài nhà nước:

- Các nước phát triển, trong môi trường làm việc năng động và chuyên nghiệp, bên cạnh việc sáng tạo để tìm ra những cách riêng giúp làm việc nhanh hơn và đạt hiệu quả cao hơn thì có một cách khá tốt để xây dựng giá trị bản thân

đó là hình thành những thói quen, lề lối làm việc, phương cách ứng xử cùng hành vi văn minh, lịch sự chốn hay nói cách khác là văn hóa ứng xử Chính vì

vậy, văn hóa ứng xử luôn là một vấn đề được các nhà nghiên cứu quan tâm, nên

đã có rất nhiều công trình nghiên cứu tiêu biểu về vấn đề này như:

- Relation between organizational culture, identity and image European Journal of Marketing, 31, 356-365 (tạm dịch: Hatch, M J., & Schultz, M (1997) Mối quan hệ giữa văn hóa tổ chức, bản sắc và hình ảnh Schraeder, M (2005) Organizational culture in public sector organizations: Promoting change through training and leading by example Leadership & Organization Development Journal, 26, 492-502 (tạm dịch: Schraeder, M (2005)

- Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến vai trò, chức năng, thực trạng văn hóa tổ chức nói chung và văn hóa ứng xử nói riêng Theo đó, văn hóa ứng

xử đóng vai trò quan trọng trong tổ chức hoạt động của một cơ quan hay tại các doanh nghiệp Qua đó cho thấy, có không ít các công trình, sách, bài viết nghiên cứu liên quan đến văn hóa ứng xử Các công trình này, dù tiếp cận ở khía cạnh nào thì đều góp phần hình thành nên cơ sở khoa học về cả lý luận và thực tiễn đối với văn hóa Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, chưa có công trình nào

là đề tài nghiên cứu về văn hóa ứng xử tại Khoa Quản trị văn phòng tại Trường Đại học Nội vụ Hà Nội Do vậy, trong đề tài nghiên cứu xây dựng văn hóa ứng

xử cho sinh viên khoa quản trị văn phòng trường đại học nội vụ Hà Nội, nhằm góp phần nâng cao văn hóa ứng xử của sinh viên Khoa Quản trị văn phòng nói riêng và văn hóa của sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội (Học Viện Hành Chính Quốc Gia) trong thời gian tới

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung của văn hóa ứng xử

- Vận dụng lý luận chung để tìm hiểu chi tiết thực trạng xây dựng văn hóa cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng của trường đại học Nội vụ Hà Nội Phân

tích ưu, nhược điểm về thực trạng xây dựng văn hóa ứng xử và sự ảnh hưởng của văn hóa ứng xử đến công tác tổ chức, hoạt động và điều hành của Khoa trung tâm kết hợp chịu sự quản lý của nhà trường

- Đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện việc xây dựng và duy trì văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng của trường đại học Nội

vụ Hà Nội nhằm nâng cao hiệu quả văn minh nơi công cộng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xuất phát từ mục tiêu nghiên cứu, chúng tôi xác định đề tài này gồm những nhiệm vụ sau:

- Thứ nhất, xây dựng cơ sở lý luận về văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng của trường đại học Nội vụ Hà Nội

- Thứ hai, tìm hiểu, khảo sát và đánh giá tình hình thực tiễn văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng của trường đại học Nội vụ Hà Nội;

- Thứ ba, đề xuất một số giải pháp để xây dựng và hoàn thiện văn hóa ứng

xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng của trường đại học Nội vụ Hà Nội;

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Xây dựng văn hóa ứng xử của sinh viên tại Khoa Quản trị văn phòng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

4.2.1 Phạm vi thời gian

Từ tháng 12 năm 2022 đến tháng 5 năm 2023

4.2.2 Phạm vi không gian

Giới hạn tại Khoa Quản trị văn phòng trường đại học Nội vụ Hà Nội

5 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ và đạt được mục đích đã đặt ra của đề tài, nhóm nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

5.1 Phương pháp thu thập và xử lý thông tin

Nguồn tài liệu mà phục vụ cho đề tài nghiên cứu bao gồm cả nguồn tài liệu thứ cấp và sơ cấp Đối với mỗi loại dữ liệu trên, tác giả lại có phương pháp thu thập riêng và để có được nguồn tài liệu trung thực, đáng tin cậy nhất phục

vụ cho việc phân tích xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa quản trị văn phòng Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Để có được tài liệu, nhóm đã thu thập nhiều công trình nghiên cứu trước

có liên quan đến văn hóa ứng xử như: sách chuyên khảo, bài báo tạp chí khoa học chuyên ngành, bài viết mang tính nghiên cứu và trao đổi trên các diễn đàn Internet, văn bản pháp luật,… Sau khi thu thập các tài liệu trên, nhóm đã thực hiện việc sắp xếp, phân loại theo thời gian, theo từng nội dung cụ thể có liên quan đến các phần, mục trong đề tài để thuận tiện cho việc mã hóa các dữ liệu này

Đối với dữ liệu thứ cấp, nhóm thực hiện việc sắp xếp, phân loại theo thời gian, theo từng nội dung cụ thể có liên quan đến các phần, mục trong đề tài và tiến hành mã hóa các dữ liệu này theo đề tài Ngoài ra, để xử lý dữ liệu, nhóm còn sử dụng một số phương pháp khác như: phương pháp thống kê, so sánh,…

từ đó có được những thông tin đầy đủ nhất về xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa quản trị văn phòng trường Đại học Nội vụ Hà Nội

5.2 Phương pháp phân tích – tổng hợp

Phương pháp này được nhóm sử dụng sau khi đã nghiên cứu các tài liệu

để làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa quản trị văn phòng trường Đại học Nội vụ Hà Nội, phân tích các yếu tố, các mặt sau

đó tổng hợp lại để làm rõ thực trạng văn hóa trường Đại học Nội vụ Hà Nội, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả văn hóa ứng xử cho sinh viên tại Khoa Quản trị văn phòng

6 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu

Việc tìm hiểu xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng của trường đại học Nội vụ Hà Nội là góp phần đánh giá việc thực hiện xây dựng văn hóa , tạo thêm nguồn dữ liệu thực tiễn làm cơ sở cho việc hoạch định những chính sách, giải pháp phù hợp nhằm khắc phục những hạn chế về xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên trường đại học Nội vụ Hà Nội nói chung và sinh viên khoa quản trị văn phòng nói riêng Và cũng là góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng một nền hành chính, một môi trường học tập trong sạch, minh bạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hoạt động có hiệu lực nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới

7 Đóng góp mới của đề tài

- Đề tài đã hệ thống, phân tích và làm rõ những vấn đề lý luận về xây dựng văn hóa ứng xử tại trường đại học;

- Đề tài đã phân tích, đánh giá và làm rõ thực trạng xây dựng văn hóa ứng

xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng của trường Đại học Nội vụ Hà Nội từ năm 11/2022 đến 5/2023

- Đề tài đã đưa ra quan điểm và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao việc xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên Khoa Quản trị văn phòng của trường Đại học Nội vụ Hà Nội trong thời gian tới

Ngoài các phần khác như phần mở đầu, phần kết luận,…đề tài nghiên cứu còn có phần nội dung gồm 3 chương:

Chương I: Một số vấn đề lý luận chung về văn hoá ứng xử và khái quát chung về sinh viên Khoa Quản trị văn phòng tại trường đại học Nội vụ Hà Nội Chương II: Thực trạng xây dựng văn hoá ứng xử của sinh viên Khoa quản trị văn phòng trường đại học Nội vụ Hà Nội

Chương III: Một số giải pháp nhằm góp phần xây dựng văn hoá ứng xử cho sinh viên Khoa quản trị văn phòng trường đại học Nội Vụ Hà Nội

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HOÁ ỨNG XỬ VÀ KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SINH VIÊN KHOA QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI

VỤ HÀ NỘI 1.1 Cơ sở lý luận về văn hóa ứng xử

1.1.1 Khái niệm về văn hóa

Có nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa, dưới góc độ nghiên cứu, các nhà khoa học đã đưa ra nhiều định nghĩa về văn hóa, mỗi định nghĩa lại phản ánh một cách nhìn nhận và đánh giá khác nhau Từ năm 1952, hai nhà nhân loại học Mỹ là Alfred Croeber và Clyde Khluckhohn đã từng thống kê có 164 định nghĩa khác nhau về văn hóa Có sự khác nhau này là do những góc độ tiếp cận

và các lĩnh vực khác nhau sẽ có định nghĩa về văn hóa khác nhau

“Văn hóa” là một trong các từ ngữ được dùng rộng rãi nhất không chỉ trong các môn khoa học tinh thần, trong hoạt động văn hóa và du lịch, mà còn

cả trong đời thường của mọi người dân Văn hóa được xem là khái niệm có liên quan tới mọi lĩnh vực trong đời sống vật chất và tinh thần của con người

Khái niệm về văn hóa đã được hình thành và phát triển thông qua những nghiên cứu của các nhà khoa học Với việc nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác

nhau thì năm 1871, E.B Tylor đưa ra định nghĩa “Văn hóa hay văn minh, theo nghĩa rộng về tộc người học, nói chung gồm có tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và một số năng lực và thói quen khác được con người chiếm lĩnh với tư cách một thành viên của xã hội” Theo định nghĩa đã

được đưa ra thì E.B.Tylor cho rằng văn hóa có thể đồng nhất với văn minh của con người và được nhìn nhận dưới góc độ bao gồm tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội từ kinh tế - xã hội, pháp luật, văn học Như vậy, văn hóa theo định nghĩa trên là những mảng liên kết mang tính hệ thống và dàn trải Tuy nhiên, đó

là xét dưới góc độ của tộc người học nói chung Song, về cơ bản thì văn hóa là một khái niệm trừu tượng và không thể định hình hoặc so sánh Vì vậy dưới một góc độ nào đó khó có thể đưa ra định nghĩa toàn vẹn về khái niệm này

Khác với E.B Tylor thì AL Kroeber và Kluckhohn lại đưa ra khái niệm

là “Văn hóa là những mô hình hành động minh thị và ám thị được truyền đạt dựa trên những biểu trưng, là những yếu tố đặc trưng của từng nhóm người Hệ thống văn hóa vừa là kết quả hành vi vừa trở thành nguyên nhân tạo điều kiện cho hành vi tiếp theo” Tác giả cho rằng văn hóa là khái niệm không mang

tính chất dàn trải mà khái quát lại trên cơ sở là những đặc trưng, yếu tố cơ bản nhằm xác định một khái niệm về văn hóa mang tính chất thống nhất

Tác phẩm văn cơ sở văn hóa Việt Nam của tác giả Trần Ngọc Thêm đã

định nghĩa: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần

do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội” Như vậy với cách

định nghĩa này, nội hàm của khái niệm văn hóa bao gồm: Thứ nhất, đó là những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra nhằm thỏa mãn các nhu cầu của con người và vì con người Thứ hai, những giá trị mà con người sáng tạo ra

đó phải mang nhân tính, nghĩa là nó phải mang tính người Điều đó có nghĩa là

có những giá trị do con người sáng tạo ra Tóm lại, văn hóa là một hệ thống hữu

cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội

1.1.2 Ứng xử

Từ lâu vấn đề ứng xử của con người là một phạm trù được nhiều nhà tâm lí học, xã hội học, sinh vật học quan tâm Bởi con người muốn tồn tại, trước hết phải dựa vào bản chất tự nhiên nhờ sự tiến hóa của thế giới vật chất, vì thế nó cũng chịu sự chi phối của tự nhiên đồng thời tác động lại tự nhiên nhờ những

phản ứng của cơ thể Những phản ứng đáp lại đối với tự nhiên theo cách này hay cách khác có thể coi là ứng xử

Ứng xử là một từ ghép gồm hai từ “ửng” và “xử” Mà ứng và xử lại bao gồm nhiều nghĩa khác nhau: ứng phó, ứng đáp, ứng đối, ứng biến và xử sự, xử lý, xử trí, xử thế, hành xử

Dưới những góc độ khác nhau thì có nhận định về ứng xử khác nhau, như dưới góc độ xã hội học, tâm lý học, sinh học cũng đều có những nhận định khác nhau về ứng xử Tổng hòa tất cả các góc độ khác nhau về ứng xử ta có thể rút ra được những đặc điểm cơ bản về ứng xử:

Ứng xử là những phản ứng của con người đáp lại đối với tự nhiên; là điều chủ thể cảm thấy nhận thấy, hiểu mình đang đứng trước tình huống nào để tổ chức hoạt động đáp trả lại tình huống đó

- Hay là: Trong ứng xử những suy nghĩ của chủ thể luôn được biểu hiện ra bên ngoài thông qua hành động, cử chỉ, ngôn ngữ, sắc thái tình cảm mà đối tác và những người xung quanh có thể quan sát và nhận biết được

- Ứng xử không diễn ra một cách tùy tiện mà thường tuân theo khuôn mẫu nhất định nào đó

- Ứng xử thể hiện ở chỗ con người không chủ động trong giao tiếp mà chủ động trong phản ứng có sự lựa chọn, có tính toán Sự lựa chọn đó có được dựa trên cơ sở tri thức, kinh nghiệm của mỗi cá nhân

Xét trên bình diện nhân cách thì bản chất của ứng xử chính là những đặc điểm tính cách của cá nhân được thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ và cách nói năng của cá nhân với những người xung quanh và yếu tố bên ngoài tác động vào con người Như vậy “ứng xử là sự phản ứng của con người đối với sự tác động của người khác đến mình trong một tình huống cụ thể nhất định Nó thể hiện ở chỗ con người không chủ động trong giao tiếp mà chủ

động trong phản ứng có sự lựa chọn, có tính toán, thể hiện qua thái độ, hành

vi, cử chỉ, cách nói năng tùy thuộc vào trí thức, kinh nghiệm và cả tính nhằm đạt được kết quả giao tiếp cao nhất.”

1.1.3 Khái niệm văn hóa ứng xử

Văn hóa ứng xử là hệ thống giá trị, chuẩn mực vật chất và tinh thần thể hiện chân, thiện, mỹ, sự nhận thức, khả năng vận dụng tri thức vào đời sống thực tiễn được cụ thể hóa thành hành vi, thái độ, cử chỉ, lời nói của cá nhân, tập thể phù hợp với môi trường, hoàn cảnh Văn hóa ứng xử có khả năng chi phối hành vi của con người, những tác động của ứng xử thể hiện qua nhiều cách thức, chủ yếu được nhìn nhận qua mối quan hệ giữa con người với con người thông qua tri thức và các giá trị văn hóa mà người đó tiếp nhận được trong giáo dục, do đó, vấn đề ứng xử được đặt ra như một nhu cầu của quá trình phát triển văn hóa nói riêng và phát triển xã hội nói chung Hiện nay, hoạt động văn hóa mang tính chất quốc tế xuất hiện trong mọi hoạt động của xã hội từ giáo dục, sách báo, phim ảnh, truyền hình và là điều kiện để giao lưu, tiếp biến văn hóa

Hiện nay, các nhà nghiên cứu đã đưa ra một số quan niệm về văn hóa ứng

xử, văn hóa học đường, văn hóa ứng xử trong nhà trường Do cách tiếp cận và quan niệm khác nhau nên có nhiều khái niệm về văn hóa ứng xử “Văn hóa ứng

xử là thế ứng xử, là sự thể hiện triết lí sống, các lối sống, lối suy nghĩ, lối hành động của một cộng đồng người trong việc ứng xử và giải quyết những mối quan

hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội từ vi mô (gia đình) đến vĩ mô (nhân gian) Theo Đỗ Long“Văn hóa ứng xử là hệ thống thái độ và hành vi được xác định để xử lí các mối quan hệ giữa người với người trên các căn cứ pháp lí và đạo lí nhằm thúc đẩy nhanh sự phát triển của cộng đồng, của xã hội” Có thể hiểu ứng xử là “ cách sống, cách đối nhân xử thế, cách cư xử, thái độ và hành vi của cá nhân, của nhóm xã hội đối với một vấn đề một cá nhân hay một nhóm xã hội khác”

Văn hóa ứng xử: Theo Trần Ngọc Thêm (1999), “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội”

Theo Từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên (2000), “Ứng xử là có thái độ, hành động, lời nói thích hợp trong việc xử sự”

Theo Nguyễn Thị Thúy Dung (2020), “Văn hóa ứng xử là đặc trưng ứng

xử của con người thể hiện qua thái độ, hành động, lời nói trong các mối quan hệ với tự nhiên, xã hội, bản thân; phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội và thuần phong mĩ tục của dân tộc”

Như vậy đề cập tới ứng xử là đề cập đến “thái độ, hành động, lời nói trong tình huống nhất định, và hành vi được xem như là phản ứng, cách cư xử, biểu hiện ra bên ngoài của một người trong hoàn cảnh cụ thể” Dù tiếp cận trên

phương diện nào, văn hóa giao tiếp, ứng xử vẫn phản ánh những giá trị cốt lõi như: tính chuẩn mực, tính đạo đức, tính trí tuệ, tính thẩm mĩ trong đối xử với con người, trong các tình huống khác nhau của cuộc sống

Trong những năm qua, sự du nhập của văn hóa phương Tây tác động đến nhiều giá trị, chuẩn mực văn hóa dân tộc bị biến đổi, đảo lộn, đặc biệt là một bộ phận không nhỏ thanh niên, sinh viên mất phương hướng trong việc định hình giá trị Mỗi trường đại học, cao đẳng hiện nay như một xã hội thu nhỏ với nhiều mối quan hệ đan xen phức tạp, nhiều tệ nạn như ma túy, cờ bạc, cá độ bóng đá, bạo lực học đường… đã len lỏi vào trong môi trường giáo dục Không ít các chuẩn mực, giá trị, niềm tin văn hóa truyền thống của nhà trường đã bị thay đổi Thái độ ứng xử, giao tiếp của sinh viên hiện nay đang dấy lên hồi chuông cảnh báo về sự suy thoái, băng hoại trong môi trường giáo dục Văn hóa giao tiếp ứng xử trong sinh viên bao gồm “những giá trị vật chất và tinh thần được hình thành và tích lũy bao gồm những suy nghĩ, thói quen, tập quán, tư tưởng, pháp

luật… nhằm thiết lập mối quan hệ giữa thày, trò và các thành viên có liên quan

để việc dạy và học đạt kết quả cao”

Văn hóa ứng xử, giao tiếp của sinh viên chính là nói đến chân thiện mỹ,

là cái đẹp, là các giá trị chuẩn mực trong ứng xử, giao tiếp Chủ thể sinh viên phải ứng xử có văn hóa, biểu hiện trong nhận thức, thái độ và hành vi trong các mối quan hệ, trước tiên là quan hệ trong trường phù hợp với chuẩn mực, đạo đức, lối sống, tác phong của xã hội Văn hóa ứng xử của sinh viên là một bộ phận của văn hóa học đường Văn hóa học đường là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá sự phát triển của một nền giáo dục Trong môi trường này mọi chủ thể tham gia từ người học đến nhà quản lý, giáo viên, nhân viên đều phải tuân thủ pháp luật, qui định, nội qui trường, rèn luyện lối sống, đạo đức và nhân cách Nhằm góp một phần trong việc xây dựng, phát triển văn hóa học đường vững mạnh, đẹp từ trong nhận thức và đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong trường đại học, qua bài viết này, tác giả mong muốn đưa ra một số giải pháp thiết thực để xây dựng văn hóa ứng xử trong sinh viên ngày một tốt hơn góp phần xây dựng và phát triển văn hóa học đường

Như vậy, có thể hiểu,văn hóa ứng xử là thái độ, hành động, lời nói của con người trong các mối quan hệvới tự nhiên, xã hội, bản thân; phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội và thuần phong mĩ tục của dân tộc

1.1.4 Xây dựng văn hóa ứng xử

Xây dựng văn hóa ứng xử trong các trường học là một hoạt động giáo dục

hệ giá trị, các chuẩn mực văn hóa giúp cho các thành viên trong nhà trường có nhận thức đúng, suy nghĩ, tình cảm, hành vi tốt đẹp, thực hiện văn hóa ứng xử

lành mạnh, xây dựng cơ sở để đảm bảo chất lượng giáo dục của Nhà trường

Văn hóa là thể tổng hòa những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử Văn hóa ứng xử là một biểu hiện của giao

tiếp, là sự phản ứng của con người trước sự tác động của người khác với mình trong một tình huống nhất định được thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năng của con người nhằm đạt kết quả tốt trong mối quan hệ giữa con người với nhau Văn hóa ứng xử chính là những đặc điểm tính cách của cá nhân được thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, lời nói của từng cá nhân trong giao tiếp xã hội Văn hóa ứng xử học đường thực chất là đề cập đến các giá trị, chuẩn mực văn hóa điều chỉnh nhận thức, thái độ, hành vi, tác phong, cử chỉ, lời nói của giáo viên, học sinh, sinh viên trong giao tiếp với mọi người xung quanh Đó là

yếu tố rất quan trọng để rèn luyện nhân cách và giáo dục học sinh, sinh viên

Xây dựng văn hóa ứng xử trong các trường học là một hoạt động giáo dục

hệ giá trị, các chuẩn mực văn hóa giúp cho các thành viên trong nhà trường có nhận thức đúng, suy nghĩ, tình cảm, hành vi tốt đẹp, thực hiện văn hóa ứng xử lành mạnh, xây dựng cơ sở để đảm bảo chất lượng giáo dục của Nhà trường Ngày 03/10/2018, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1299/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học giai đoạn 2018- 2025” Mục tiêu chung là “Tăng cường xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học nhằm tạo chuyển biến căn bản về ứng xử văn hóa của cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên, học sinh, sinh viên để phát triển năng lực, hoàn thiện nhân cách, lối sống văn hóa; xây dựng văn hóa trường học lành mạnh, thân thiện; nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo; góp phần xây dựng con người Việt Nam: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo” Điều này cho thấy, văn hóa ứng xử trong trường học là vấn đề hết sức quan trọng, được

cả xã hội quan tâm

Thực tế thời gian qua trong ngành giáo dục đôi lúc còn có một số cán bộ quản lý khi giao tiếp với cấp dưới sử dụng ngôn ngữ nặng nề, cứng nhắc Đôi khi còn bộc lộ tính nóng nảy quát nạt, áp đặt Từ đó tạo ra không khí nặng nề, căng thẳng trong công việc Phê bình cấp dưới không đúng nơi, đúng chỗ, thiếu

tế nhị, gây tâm lý căng thẳng dễ dẫn đến mặc cảm và gây hiểu lầm lẫn nhau,

hiện tượng mất dân chủ, bằng mặt không bằng lòng vẫn còn xảy ra trong một số các trường học Học sinh, sinh viên còn một số ít có lối sống thực dụng, buông thả, không coi trọng giá trị đạo đức đã và đang diễn ra nhiều nơi Lôi kéo để đánh nhau, một số khác lại thản nhiên theo dõi việc đánh nhau và quay video đăng lên mạng

Văn hóa ứng xử có vai trò rất lớn và cần xem và đặt nó thành ý thức đi sâu của mỗi cán bộ, viên chức, học sinh, sinh viên trong nhà trường bằng nhiều hình thức, phương pháp, cụ thể như:

- Tuyên truyền sâu rộng, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, nhân viên, học sinh, sinh viên, gia đình và cộng đồng về các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về giáo dục đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử trong trường học; về mục đích, ý nghĩa, biện pháp, trách nhiệm của nhà trường, gia đình người học, tổ chức, đoàn thể, chính quyền địa phương đối với việc xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học; về thái độ, hành vi, ngôn ngữ, chuẩn mực của người học, nhà giáo, cán bộ, nhân viên trong trường học

- Tuyên truyền, giáo dục lòng yêu nước, yêu thương con người và truyền thống văn hóa ứng xử của dân tộc ta; nêu gương cán bộ, nhà giáo, nhân viên và người đứng đầu nhà trường trong xây dựng văn hóa ứng xử, các

cá nhân điển hình, mô hình nhà trường thực hiện tốt công tác xây dựng văn hóa ứng xử Tuyên truyền thông qua tổ chức cuộc thi, hội nghị, hội thảo, tọa đàm, diễn đàn về ứng xử văn hóa trong trường học cho nhà giáo, người học tham gia; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, internet

và mạng xã hội trong hoạt động tuyên truyền

- Thực hiện tốt việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp liên quan

và chịu trách nhiệm về công tác xây dựng và thực hiện giáo dục văn hóa

ứng xử, văn hóa học đường đối với đội ngũ cán bộ quản lý, công chức, viên chức, sinh viên trong toàn trường

- Chỉ đạo tổ chức tuyên truyền về văn hóa ứng xử trong trường học, trong các gia đình học sinh, sinh viên; tổ chức các hoạt động giáo dục văn hóa ứng xử, hoạt động văn hóa, thể thao cho học sinh, sinh viên nhân các ngày lễ lớn trong năm

- Chỉ đạo triển khai, tuyên truyền các nhiệm vụ, giải pháp xây dựng văn hóa ứng xử đến từng viên chức, sinh viên của Trường Cán bộ quản lý, nhà giáo đi đầu trong việc thực hiện quy tắc ứng xử làm gương để, sinh viên noi theo

- Nhà trường cần ban hành các quy định về văn hóa ứng xử tại Trường lồng ghép vào các quy định, quy chế như: Quy chế văn hóa công sở, Quy định đánh giá xếp loại công chức, viên chức hàng tháng, Quy chế công tác học sinh – sinh viên

- Nâng cao năng lực ứng xử văn hóa; giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật, lối sống văn hóa của học sinh, sinh viên thông qua việc tự học, tự rèn luyện các kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp cần thiết phù hợp với lứa tuổi để vận dụng vào thực tiễn cuộc sống

- Phát huy vai trò của tổ chức Đoàn, Hội tổ chức đa dạng hình thức giáo dục ứng xử văn hóa, thể hiện tinh thần yêu nước, tôn trọng giá trị lịch sử truyền thống văn hóa tốt đẹp cho học sinh, sinh viên

- Tăng cường tổ chức các hoạt động giáo dục góp phần trong công tác thi đua xây dựng trường học văn hóa, văn hóa ứng xử, thực hiện nếp sống văn minh, lịch sự trong cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh, sinh viên thiết thực, thường xuyên, hiệu quả

- Văn hóa ứng xử là một nội dung, một phương diện cơ bản của văn hóa nói chung và văn hóa cá nhân nói riêng, bao gồm tổng thể những giá trị được con người sáng tạo ra trong hoạt động và trong quan hệ ứng xử phù hợp với chuẩn văn hóa của từng cộng đồng, dân tộc Văn hóa ứng xử

được biểu hiện ở lối sống, nếp sống, suy nghĩ và cách ứng xử của con người đối với bản thân, với những người xung quanh, trong công việc và môi trường hoạt động hằng ngày Bồi dưỡng văn hóa ứng xử cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng ở nước ta hiện nay là một quá trình tác động làm cho mỗi sinh viên không ngừng phát triển toàn diện những phẩm chất, năng lực ứng xử của mình theo những hệ chuẩn giá trị của môi trường văn hóa sư phạm và của xã hội, góp phần xây dựng bầu không khí sư phạm nhà trường lành mạnh

- Nhu cầu thực tiễn xã hội đã và đang đặt ra nhiệm vụ then chốt của hoạt động giáo dục và đào tạo ở các nhà trường đại học, cao đẳng nước ta, đó

là không chỉ truyền đạt tri thức, kinh nghiệm, kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên, mà còn đặt ra yêu cầu cao về sự hoàn thiện nhân cách của họ Theo đó, việc bồi dưỡng văn hóa ứng xử cho sinh viên là vấn đề có tính tất yếu, quan trọng và cấp thiết

- Phát huy truyền thống giáo dục của dân tộc, những năm qua, tập thể cán

bộ, giảng viên và sinh viên các trường đại học, cao đẳng nước ta luôn ra sức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ giáo dục và đào tạo, góp phần xây dựng nguồn nhân lực có chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp đổi mới, kiến thiết đất nước Bên cạnh đó, các nhà trường cũng thường xuyên quan tâm quán triệt tinh thần các nghị quyết của Đảng về đẩy mạnh phát triển văn hóa nói chung và văn hóa ứng xử nói riêng, nhất là Nghị quyết T.Ư 2 khóa VIII và Nghị quyết T.Ư 9 khóa XI nhằm xây dựng văn hóa ứng xử cho mỗi sinh viên theo các tiêu chí, chuẩn mực của cộng đồng, xã hội Do vậy, về cơ bản, các thế hệ sinh viên đã giữ gìn và phát huy được nét đẹp truyền thống trong ứng xử với giảng viên, cán bộ quản lý, nhân viên của nhà trường, nhất là các giá trị, chuẩn mực “tôn sư trọng đạo”, “nhất tự vi

sư, bán tự vi sư” Đồng thời, sớm hình thành tinh thần đoàn kết tập thể, tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo, vượt khó vươn lên hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ học tập, rèn luyện; hàng triệu sinh viên đã tốt nghiệp,

ra trường, đóng góp nguồn lực tri thức to lớn vào quá trình phát triển kinh

tế, xã hội, kiến thiết đất nước; không ngừng nâng cao vị thế của nước ta trên trường quốc tế

- Tuy vậy, bên cạnh mặt tích cực đạt được, trước những tác động mặt trái của nền kinh tế thị trường như: lối sống ích kỷ, thực dụng, cá nhân, văn hóa lai căng đã và đang hằng ngày, hằng giờ len lỏi, thâm nhập vào hành vi, lối ứng xử của một bộ phận sinh viên các trường đại học, cao đẳng ở nước ta hiện nay với cường độ ngày càng nhanh, phạm vi ảnh hưởng ngày càng lớn Điều này khiến cho một số sinh viên mất phương hướng trong cuộc sống; không ít các giá trị, chuẩn mực của sinh viên được định nghĩa lại bằng sự cân đo đong đếm trên cơ sở lợi ích, tính thực dụng, vị kỷ cá nhân Cá biệt, có một số sinh viên còn biểu hiện thái độ thiếu tôn trọng không chỉ đối với bạn bè, với các mối quan hệ xã hội, mà còn biểu hiện ngay cả đối với giảng viên, với cán bộ quản lý nhà trường trong quá trình giao tiếp Điều này đã và đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự xuống cấp của văn hóa ứng xử, đạo đức học đường, cần phải kịp thời có biện pháp khắc phục Do vậy, xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng ở nước ta hiện nay trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết Đây là cơ sở nền tảng để hoàn thiện nhân cách của sinh viên, giúp mỗi sinh viên sau quá trình đào tạo không chỉ có tài, mà còn có đủ đức để đóng góp vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và hội nhập kinh tế của đất nước

- Có thể thấy rằng, xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng ở nước ta hiện nay vừa là quá trình tác động tổng thể bằng việc thúc đẩy sự hình thành, củng cố những chuẩn văn hóa ứng xử mới, tiến bộ, nhằm tạo sự chuyển biến tích cực về nhân cách toàn diện cho sinh viên như: cách giao tiếp, đi đứng, ăn mặc, cư xử, hành vi quan hệ giữa sinh viên với sinh viên, giữa sinh viên với giảng viên, với tập thể lớp học, nhà trường, gia đình và xã hội Để xây dựng văn hóa ứng xử với

các hoạt động thiết thực nhằm trang bị, thẩm thấu hệ thống các giá trị, chuẩn mực trong môi trường học đường đến mỗi sinh viên các trường đại học, cao đẳng ở nước ta hiện nay, thì cần tập trung thực hiện tốt một số giải pháp sau:

- Trước hết, cần lành mạnh hóa quan hệ giữa các sinh viên Theo đó, cần xác định giáo dục văn hóa ứng xử cho sinh viên là một trong những nội dung trọng tâm của công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống trong nhà trường; phải xây dựng quan hệ giữa sinh viên với sinh viên đúng đắn, đoàn kết, gắn bó; nêu cao tinh thần tương thân, tương ái; đấu tranh loại bỏ những biểu hiện thiếu lành mạnh trong tập thể sinh viên như: thói vị kỷ, cá nhân chủ nghĩa, những mối quan hệ bị chi phối bởi đồng tiền, lợi ích vật chất, mang tính thực dụng… Có thể thấy, văn hóa ứng xử của sinh viên các trường đại học, cao đẳng ở nước ta chỉ có thể hình thành, phát triển thông qua các quan hệ trong sáng, lành mạnh, mang tính nhân đạo, nhân văn giữa các sinh viên trong môi trường sư phạm của nhà trường

- Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ, giảng viên nhà trường trong xây dựng văn hóa ứng xử cho sinh viên Văn hóa ứng xử của sinh viên các trường đại học, cao đẳng ở nước ta hiện nay là sự kết hợp giữa tiếp thu những hành vi văn hóa của đội ngũ cán bộ, giảng viên, của tập thể sinh viên nhà trường và xã hội với sự tự nhận thức, tiếp thu, rèn luyện thành thói quen, hành vi ứng xử của bản thân Trong đó, đội ngũ giảng viên đóng vai trò quan trọng, là người trực tiếp tác động sâu đậm, gây ấn tượng mạnh mẽ đến việc hình thành, phát triển hành vi ứng xử có văn hóa cho mỗi sinh viên Nếu mỗi giảng viên duy trì thường xuyên, bền vững hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn văn hóa của môi trường và xã hội sẽ mang lại hiệu quả cao đối với phát triển văn hóa ứng xử cho sinh viên của nhà trường Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “một tấm gương sáng có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” (1) Do đó, bên

cạnh việc yêu cầu cao về chất lượng bài giảng, năng lực truyền thụ kiến thức, mỗi giảng viên các trường đại học, cao đẳng ở nước ta cần rèn tính

mô phạm, sự mẫu mực về phẩm chất, đạo đức lối sống, văn hóa trong giao tiếp, ứng xử cả trong quá trình giảng dạy và trong thực tiễn cuộc sống

- Mỗi giảng viên các trường đại học, cao đẳng cần tích cực hưởng ứng phong trào xây dựng văn hóa học đường; khách quan, thẳng thắn nhưng cũng hết sức khéo léo, tế nhị khi phê phán những sinh viên chưa thực hiện tốt văn hóa giảng đường nhằm đạt hiệu quả cao trong định hướng, giúp sinh viên nhận ra được cái sai, cái chưa đẹp trong thái độ, lời nói, hành vi để họ tự nhận thức, điều chỉnh cho phù hợp với các giá trị, chuẩn mực của môi trường học đường cũng như chuẩn mực của xã hội hiện đại

- Cuối cùng, cần phát huy tính tích cực, tự giác của sinh viên trong tu dưỡng, rèn luyện văn hóa ứng xử Đây là hoạt động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm chuyển hóa những biện pháp tác động của quá trình giáo dục, xây dựng văn hóa ứng xử thành hành vi tự giác trong hoạt động ứng xử đúng chuẩn mực của mỗi sinh viên Phát huy tính tích cực, tự giác của sinh viên trong tu dưỡng, rèn luyện văn hóa ứng xử là cơ sở nâng cao sức mạnh nội lực, khơi dậy tính chủ động, sự nỗ lực cố gắng vươn lên của mỗi sinh viên trong rèn luyện thái độ, hành vi, nâng cao khả năng ứng xử, giao tiếp và giải quyết các mối quan hệ trong hoạt động thực tiễn, đồng thời cũng chính là quá trình phát triển, hoàn thiện mục tiêu, yêu cầu đào tạo của nhà trường đã xác định

- Để hiện thực hóa nội dung này, trước hết, đội ngũ cán bộ quản lý cùng giảng viên các trường đại học, cao đẳng cần thường xuyên nghiên cứu, tạo ra các động lực kích thích sinh viên say mê, chủ động, sáng tạo, tích cực tự học tập, tu dưỡng, rèn luyện hành vi ứng xử của bản thân theo các chuẩn mực văn hóa nhà trường và xã hội; tuyên truyền, giáo dục cho mỗi sinh viên có nhận thức đúng đắn về những tri thức, hiểu biết về ứng xử có

văn hóa; nhận thức và phát hiện những mâu thuẫn chủ yếu trong thực tiễn giáo dục, rèn luyện ứng xử có văn hóa của bản thân hiện nay Đồng thời, luôn đặt ra yêu cầu cao và đa dạng hóa các hình thức, biện pháp trong tự giáo dục, tự rèn luyện ứng xử có văn hóa, bảo đảm tính linh hoạt, sáng tạo Đề cao khả năng tự miễn dịch, tự đề kháng của sinh viên trước những tác động tiêu cực đối với quá trình giáo dục, rèn luyện ứng xử có văn hóa

Tiểu kết chương 1

Văn hoá ứng của sinh viên tại Khoa Quản trị văn phòng là một nhân tố hết sức quan trọng tạo nên thương hiệu và uy tín của nhà trường Văn hoá ứng

xử tạo nên những chuẩn mực chung, thống nhất, theo mục tiêu của đơn vị Khoa Quản trị văn phòng và đáp ứng yêu cầu của xã hội Từ đó, hướng đội ngũ cán

bộ giảng viên và sinh viên tại Khoa hướng đến đến một giá trị chung, tôn trọng những quy tắc, chuẩn mực văn hoá ứng xử trong việc giảng dạy và học tập, tạo nền tảng để phát triển tinh thần, nhân cách và hoàn thiện bản thân mình, góp phần nâng cao hiệu quả trong công việc Tại chương 1, đã trình bày một số về vấn đề lý luận chung về VHƯX và khái quát về sinh viên Khoa Quản trị văn phòng tại Đại học Nội Vụ Hà Nội, đưa ra nội dung xây dựng văn hóa ứng xử hướng tới sự phát triển bền vững, xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp giữa giảng viên và sinh viên theo các chuẩn mực chung của xã hội và khái quát chung về trường Đại học Nội vụ Hà Nội (nay là HVHCQG) …Đây là những lý thuyết căn bản làm cơ sở để tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về xây dựng văn hóa ứng xử tại Khoa