Tiểu Luận - Luật Kinh Tế - Đề Tài : Phương Thức Giải Quyết Tranh Chấp Bằng Thủ Tục Trọng Tài

MỞ ĐẦU Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, hoạt động kinh doanh, thương mại ngày càng đa dạng và không ngừng phát triển trong tất cả mọi lĩnh vực sản xuất, thương mại, dịch vụ, đầu tư và các q[.]

MỞ ĐẦU

Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, hoạt động kinh doanh, thương mại ngày càng đa dạng và không ngừng phát triển trong tất cả mọi lĩnh vực sản xuất, thương mại, dịch vụ, đầu

tư và các quan hệ kinh doanh càng phát triển, những tranh chấp xảy ra là điều không tránh khỏi nhưng lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp nào vừa đảm bảo có lợi cho thương nhân vừa duy trì được mối quan hệ làm ăn là việc mà các thương nhân cần cân nhắc

2.3.Các phương thức giải quyết

3.Giải quyết tranh chấp kinh doanh theo thủ tục trọng tài

3.1.Khái niệm

3.2.Đặc điểm

3.3.Phân loại

Phần 2 Thủ tục giải quyết tranh chấp theo thủ tục trọng tài

1.Thẩm quyền giải quyết của trọng tài thương mại

2.Nguyên tắc giải quyết của trọng tài thương mại

3.Điều kiện giải quyết tranh chấp của trọng tài thương mại

4.Trình tự giải quyết kinh doanh theo thủ tục trọng tài

4.1.Khởi kiện và thụ lý đơn kiện

4.2.Bị đơn gửi bản tự bảo vệ

4.3.Thành lập hội đồng trọng tài hoặc lưa chọn trọng tài viên duy nhất 4.4.Chuẩn bị giải quyết vụ tranh chấp

4.5.Tiến hành hòa giải

4.6.Tổ chức phiên họp giải quyết tranh chấp

4.7.Ra quyết định trọng tài

5.Thi hành quyết định trọng tài

6.Sự hỗ trợ của tòa án với hoạt động của trọng tài thương mại

Phần 3 Nhận xét về phương thức giải quyết tranh chấp bằng thủ tục trọng tài

1.Ưu điểm

2.Nhược điểm

3.Kết luận

1.Tranh chấp trong kinh doanh

1.1Khái niệm

Tranh chấp kinh doanh, thương mại là những xung đột, bất đồng về quyền lợi, lợi ích kinh tế giữa các chủ thể trong quá trình xáclập và giải quyết các quan hệ kinh doanh, thương mại

Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường ở nước ta, hoạtđộng kinh doanh thương mại ngày càng đa dạng, không ngừng pháttriển trong tất cả mọi lĩnh vực kinh doanh sản xuất, thương mại hànghóa, thương mại dịch vụ, đầu tư…Vì vậy, tranh chấp kinh doanh sảnxuất, thương mại có những biểu hiện đa dạng về nội dung, hình thức

và mức độ khác nhau Đó có thể là những bất đồng giữa những nhàđầu tư trong việc góp vốn để thành lập và điều hành doanh nghiệphoặc có thể là những mâu thuẫn giữa các bên trong quan hệ hợpđồng, mâu thuẫn giữa các thành viên trong nội bộ công ty về thànhlập, hoạt động, giải thể công ty…Với cách hiểu như vậy, những viphạm pháp luật cạnh tranh được quy định là những vụ việc cạnhtranh trong luật cạnh tranh năm 2004 cũng được coi là những tranhchấp kinh doanh, thương mại Tuy nhiên, những vụ việc cạnh tranhđược giải quyết theo tố tụng cạnh tranh không thuộc phạm vi đề cậptrong phần này

1.2Đặc điểm

So với những tranh chấp trong các lĩnh vực xã hội khác như laođộng,hành chính, hôn nhân và gia đình, tranh chấp kinh doanh,thương mại có những đặc điểm sau:

Thứ nhất: Nội dung của tranh chấp kinh doanh thương mại chủ yếu

là mâu thuẫn về lợi ích kinh tế Bỡi lẽ, mục đích cơ bản mà các chủ

thể mong muốn đat tới khi tham gia hoạt động kinh doanh thươngmại là lợi nhuận hoặc đối tượng đầu tư Do vậy, trong quá trình thựchiện xung đột về lợi ích kinh tế là nội dung cơ bản của mọi tranhchấp kinh doanh thương mại.

Thứ hai: Chủ thể của các quan hệ tranh chấp phát sinh giữa các

thương nhân Những chủ thể này có tâm lý mong muốn xác địnhquan hệ ổn định, lâu dài trên cơ sở hợp tác, tin cậy lẫn nhau khitham gia hoạt động kinh doanh, thương mại Trong quan hệ kinhdoanh thương mại quyền và nghĩa vụ của các chủ thể luôn tươngxứng với nhau trên cơ sở thõa thuận, bình đẳng với mục đích tối đa

là lợi ích kinh tế Vì vậy các tranh chấp phát sinh sẽ có nguy cơ đedọa và ảnh hưởng xấu đến quyền, lợi ích của các bên trong điềukiện lợi ích kinh tế của các bên phụ thuộc và ảnh hưởng lẫn nhau

Thứ ba: Tranh chấp kinh doanh, thương mại phát sinh, phát triển

gắn liền với các hoạt động kinh doanh, thương mại hoạt động kinhdoanh thương mại vốn rất đa dạng, chịu sự tác động, điều tiết củacác quy luật và yếu tố riêng của thị trường, chẳng hạn như quy luậtcung cầu, sự biến đổi không ngừng của giá cả…Những tranh chấpphát sinh trong các hoạt động kinh doanh, thương mại cũng vì thế

mà có những biến đổi linh hoạt về hình thức biểu hiện, về tính chấtmức độ và đòi hỏi, cách thức giải quyết các bên

2.Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

2.1 Khái niệm

“Trọng tài” là một phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, trong

đó, các bên tham gia tranh chấp thống nhất tranh chấp phát sinh nếu có sẽ

do một hoặc một số người (“trọng tài viên”, “Ủy ban trọng tài”) giải quyết,

và quyết định của một hoặc một số người đó (“phán quyết”) có tính chất bắt buộc thực hiện Có thể hiểu “trọng tài” một cách đơn giản là một biện pháp giải quyết tranh chấp mang tính pháp lý, giống như việc kiện tụng ở tòa án, và hoàn toàn khác biệt với nhóm các biện pháp không mang tính bắt buộc về mặt pháp lý như đàm phán, trung gian, điều tra và hòa giải.

Ngày nay, giải quyết tranh chấp bằng trọng tài được xem như phương thức phổ biến nhất, đặc biệt đối với các tranh chấp phát sinh trong thương mại quốc tế Trọng tài không chỉ xét xử những tranh chấp phát sinh giữa cánhân với cá nhân, mà thậm chí cả những tranh chấp giữa cá nhân với quốc gia hay quốc gia với quốc gia

2.2 Đặc điểm

Các bên thường mong muốn đưa tranh chấp ra giải quyết tại trọng tài bởi

lẽ biện pháp này có nhiều ưu thế so với tòa án, cụ thể như sau:

 Thứ hai, thời gian nhanh chóng, thủ tục linh hoạt: thủ tục giải quyết tranh chấp tại trọng tài nhanh hơn kiện tụng tại tòa án.

 Thứ ba, phán quyết trọng tài được công nhận rộng rãi: cho đến nay

đã có nhiều Công ước quốc tế về trọng tài thương mại được ký kết

và phê chuẩn bởi nhiều quốc gia như Công ước New York 1958, Công ước Washington 1965, Công ước Liên Mỹ về trọng tài thương mại quốc tế; do đó, các phán quyết của trọng tài được công nhận rộng rãi hơn và dễ thực thi hơn so với các phán quyết ở tòa án

 Thứ tư, tính chung thẩm: nhìn chung, phán quyết của trọng tài mang tính chung thẩm, các bên tham gia tranh chấp không có quyền khángcáo đối với phán quyết của trọng tài (tuy nhiên, tòa án vẫn có quyền hạn nhất định đối với việc ra quyết định  hủy phán quyết trọng tài hoặc tuyên bố phán quyết của trọng tài vô hiệu)

 Thứ năm, tính bảo mật: nội dung tranh chấp được giữ bí mật, phán quyết của trọng tài không được công bố rộng rãi Điều này rất có lợi khi công ty muốn giữ uy tín của mình

Mặc dù trọng tài là phương thức giải quyết tranh chấp rất được ưa chuộng hiện nay song trên thực tế, có nhiều quốc gia không ủng hộ biện pháp này.Khả năng thứ nhất là họ không muốn sử dụng công cụ pháp lý để giải quyết tranh chấp bởi vì các biện pháp ngoại giao sẽ đảm bảo cho việc giải quyết tranh chấp được quyết định bởi các bên Khả năng thứ hai là vấn đề thực thi phán quyết của trọng tài còn chưa có sự đảm bảo chắc chắn Mặc

dù phán quyết của trọng tài được thừa nhận rộng rãi, tuy nhiên, việc thực thi phán quyết, hay hiệu lực của phán quyết trọng tài còn phụ thuộc vào ý thức và hành vi của các bên trong tranh chấp 

2.3 Các phương thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

1.Thương lượng

2.Hòa giải

3.Trọng tài thương mại

4.Tòa án nhân dân

Thương lượng

Là phương thức được các bên tranh chấp lựa chọn trước tiên và trong thực tiễn phần lớn các tranh chấp trong kinh doanh, thương mại được giải quyết bằng phương thức này Nhà nước khuyến khích áp dụng phương thức tự thương lượng để giải quyết tranh chấp trên tinh thần hoàn toàn tôntrọng quyền thỏa thuận của các bên

Hòa giải

Là việc các bên tiến hành thương lượng giải quyết tranh chấp với sự hỗ trợcủa bên thứ ba là hòa giải viên Kết quả hòa giải phụ thuộc vào thiện chí của các bên tranh chấp và uy tín, kinh nghiệm, kỹ năng của trung gian hòa giải, quyết định cuối cùng của việc giải quyết tranh chấp không phải của trung gian hòa giải mà hoàn toàn phụ thuộc các bên tranh chấp

Hình thức giải quyết này có nhiều ưu điểm: hủ tục hòa giải được tiến hành nhanh gọn, chi phí thấp, các bên có quyền tự định đoạt, lựa chọn bất kỳ người nào làm trung gian hòa giải cũng như địa điểm tiến hành hòa giải

Họ không bị gò bó về mặt thời gian như trong thủ tục tố tụng tại tòa án Hòa giải mang tính thân thiện nhằm tiếp tục giữ gìn và phát triển các mối quan hệ kinh doanh vì lợi ích của cả hai bên Hòa giải là mong muốn của các bên dàn xếp vụ việc sao cho không có bên nào bị thua cuộc, không dẫn đến tình trạng đối đầu, thắng thua như quá trình kiện tụng tại tòa án

Trọng tài

Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là một hình thức giải quyết tranh chấp không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường và ngày càng được các nhà kinh doanh ưa chuộng Đó là hình thức giải quyết tranh chấp thông qua hoạt động của Hội đồng trọng tài hoặc trọng tài viên với tư cách là bên thứ

ba độc lập nhằm giải quyết mâu thuản tranh chấp bằng việc đưa ra phán quyết có giá trị bắt buộc các bên phải thi hành

Tòa án

Toà án là phương thức giải quyết tranh chấp tại cơ quan xét xử nhân danhquyền lực nhà nước được tiến hành theo trình tự, thủ tục nghiêm ngặt, chặt chẽ và bản án hay quyết định của Toà án về vụ tranh chấp nếu không

có sự tự nguyện tuân thủ sẽ được đảm bảo thi hành bằng sức mạnh

Việc giải quyết tranh chấp được tiến hành bởi Hội động Trọng tài thuộc một Trung tâm Trọng tài nhất định hoặc bởi Hội đồng Trọng tài do các bên thành lập, tùy thuộc vào quyền lựa chọn của các bên

3.2.Đặc điểm giải quyết tranh chấp theo thủ tục trọng tài

Các bên thường mong muốn đưa tranh chấp ra giải quyết tại trọng tài bởi lẽ biện pháp này có nhiều ưu thế so với tòa án, cụ thể như sau: 

 Thứ nhất, việc tự do lựa chọn trọng tài viên: đối với những tranh

chấp có tính chuyên môn cao, các bên có thể lựa chọn trọng tài viên

có trình độ chuyên môn đúng với lĩnh vực tranh chấp

 Thứ hai, thời gian nhanh chóng, thủ tục linh hoạt: thủ tục giải quyết

tranh chấp tại trọng tài nhanh hơn kiện tụng tại tòa án. 

 Thứ ba, phán quyết trọng tài được công nhận rộng rãi: cho đến nay

đã có nhiều Công ước quốc tế về trọng tài thương mại được ký kết

và phê chuẩn bởi nhiều quốc gia như Công ước New York 1958, Công ước Washington 1965, Công ước Liên Mỹ về trọng tài thương mại quốc tế; do đó, các phán quyết của trọng tài được công nhận rộng rãi hơn và dễ thực thi hơn so với các phán quyết ở tòa án

 Thứ tư, tính chung thẩm: nhìn chung, phán quyết của trọng tài mang

tính chung thẩm, các bên tham gia tranh chấp không có quyền khángcáo đối với phán quyết của trọng tài (tuy nhiên, tòa án vẫn có quyền hạn nhất định đối với việc ra quyết định  hủy phán quyết trọng tài hoặc tuyên bố phán quyết của trọng tài vô hiệu)

 Thứ năm, tính bảo mật: nội dung tranh chấp được giữ bí mật, phán

quyết của trọng tài không được công bố rộng rãi Điều này rất có lợi khi công ty muốn giữ uy tín của mình

Mặc dù trọng tài là phương thức giải quyết tranh chấp rất được ưa chuộng hiện nay song trên thực tế, có nhiều quốc gia không ủng hộ biện pháp này Khả năng thứ nhất là họ không muốn sử dụng công cụ pháp lý

để giải quyết tranh chấp bởi vì các biện pháp ngoại giao sẽ đảm bảo cho việc giải quyết tranh chấp được quyết định bởi các bên Khả năng thứ hai

là vấn đề thực thi phán quyết của trọng tài còn chưa có sự đảm bảo chắc chắn Mặc dù phán quyết của trọng tài được thừa nhận rộng rãi, tuy nhiên, việc thực thi phán quyết, hay hiệu lực của phán quyết trọng tài còn phụ thuộc vào ý thức và hành vi của các bên trong tranh chấp.  

3.3.Phân loại

a/Trọng tài vụ việc

 Trọng tài vụ việc không thuộc một tổ chức trọng tài nào, do đó,

các bên tham gia tranh chấp có thể thỏa thuận quyết định tất cả các vấn đề về trọng tài như số lượng trọng tài viên, cách thức chỉ định, thủ tục tố tụng trọng tài, luật áp dụng… Trọng tài vụ việc có ưu điểm là

linh hoạt, chi phí thấp và thủ tục nhanh chóng hơn, với điều kiện là các bêntham gia tranh chấp có ý chí hợp tác

Đối với trọng tài vụ việc, Ủy ban trọng tài là do các bên hoặc do đại diện của các bên chỉ định Sau khi Ủy ban trọng tài được thành lập, việc phân xử sẽ do Ủy ban trọng tài thực hiện và các bên không được tham gia vào việc phân xử đó

Ví dụ về trọng tài vụ việc có thể lấy ngay trong các Hiệp định trong khuôn khổ ASEAN cộng, trong đó các bên quy định khi có tranh chấp phát sinh, tranh chấp có thể được đưa ra một Ủy ban trọng tài (thường gồm 3 thành viên, 2 thành viên đại diện cho mỗi bên tranh chấp và thành viên thứ

ba làm Chủ tịch Ủy ban trọng tài) phân xử Nội dung này sẽ được đề cập sâu hơn ở phần sau của đề tài. 

b/Trọng tài định chế

Trọng tài định chế (hay còn gọi là trọng tài quy chế) là hình thức

tổ chức, một trung tâm trọng tài hoạt động thường trực (thực chất là

họ cung cấp dịch vụ trọng tài) với những quy định có sẵn về những vấn đề liên quan tới trọng tài như thủ tục, cách tiến hành tố tụng trọng tài … Có thể kể tên một số trung tâm trọng tài nổi tiếng trên thế giới

như LCIA (The London Court of International Arbitration)ở London, CIArb ( The Chartered Institute of Arbitrators) ở Anh hay ICC (The International Court of Arbitration) ở Paris

 Thông thường, khi các bên thống nhất đưa tranh chấp ra xét xử theo phương thức trọng tài định chế, trung tâm trọng tài được lựa chọn sẽ chịu trách nhiệm chỉ định trọng tài viên cho Ủy ban trọng tài.

 Trọng tài định chế, với những quy định và thủ tục riêng của mình, thường được xem là “chính thống” hơn so với trọng tài vụ việc Tuy nhiên, chi phí cho trọng tài định chế thường cao hơn, và thủ tục tố tụng lại chậm hơn so với trọng tài vụ việc

Phần II Thủ tục giải quyết theo thủ tục trọng tài

1.Thẩm quyền giải quyết của trọng tài thương mại

Theo quy định tại Luật trọng tài thương mại 2010 thì Thẩm quyền của trọng tài thương mại được hướng dẫn và quy định như sau:

Một tranh chấp sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết của trọng tài thương

mại khi có các điều kiện sau:

Thứ nhất, theo quy định tại điều 2 Luật Trọng tài thương mại 2010, thì tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết tranh chấp của trọng tài là tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại; tranh chấp phát sinh giữa các bên trong đó ít nhất một bên có hoạt động thương mại; hoặc các tranh chấp khác giữa các bên mà pháp luật quy định được giải quyết bằng Trọng tài Như vậy, chỉ các tranh chấp xảy ra trong các trường hợp nêu trên mới thuộc thẩm quyền giải quyết của trọng tài thương mại

Thứ hai, theo quy định tại khoản 1 điều 5 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định: “Tranh chấp được giải quyết bằng Trọng tài nếu các bên có thoả thuận trọng tài Thỏa thuận trọng tài có thể được lập trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp” Do đó có thể thấy, điều kiện để một vụ tranh chấp đượcgiải quyết bằng hình thức trọng tài thương mại chính là sự thỏa thuận của các bên, trọng tài thương mại chỉ có thể giải quyết các tranh chấp thương mại nếu các bên có tranh chấp thỏa thuận trọng tài và thỏa thuận này không thuộc vào các trường hợp vô hiệu theo quy định tại điều 18 Luật Trọng tài thương mại 2010.

Như vậy, trọng tài thương mại có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp nào được pháp luật quy định là tranh chấp thương mại, tranh chấp này phát sinh trong hoạt động thương mại giữa các bên (trong đó có ít nhất một bên có hoạt động thương mại), trừ trường hợp pháp luật quy định khác và các bên có thỏa thuận giải quyết tranh chấp bằng trọng tài

Mặt khác, theo quy định tại điều 6 Luật Trọng tài thương mại 2010: “Trong trường hợp các bên tranh chấp đã có thỏa thuận trọng tài mà một bên khởikiện tại Tòa án thì Tòa án phải từ chối thụ lý, trừ trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu hoặc thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được” Do

đó, Khi các bên đã thỏa thuận đưa vụ tranh chấp ra giải quyết bằng trọng tài, họ trao cho hội đồng trọng tài thẩm quyền giải quyết tranh chấp và phủ định thẩm quyền xét xử đó của tòa án trừ khi thỏa thuận trọng tài vô hiệu hoặc các bên hủy thỏa thuận trọng tài

2.Nguyên tắc giải quyết tranh chấp của trọng tài thương mại

- Trọng tài viên phải tôn trọng thoả thuận của các bên nếu thỏa thuận đókhông vi phạm điều cấm và trái đạo đức xã hội

- Trọng tài viên phải độc lập, khách quan, vô tư và tuân theo quy định củapháp luật

- Các bên tranh chấp đều bình đẳng về quyền và nghĩa vụ Hội đồng trọngtài có trách nhiệm tạo điều kiện để họ thực hiện các quyền và nghĩa vụ củamình

- Giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài được tiến hành không công khai, trừtrường hợp các bên có thỏa thuận khác