CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH Học kỳ I, Nă
Trang 1PHÒNG GD&ĐT TP
TRƯỜNG THCS CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CỦA
HỌC SINH
Học kỳ I, Năm học 2022 – 2023
PHẦN I BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
A MỞ ĐẦU:
Để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội thì việc hình thành các kĩ năng,
phẩm chất, năng lực cho người học càng trở nên quan trọng và cần thiết, nó trở
thành một trong những vấn đề được quan tâm của toàn xã hội nói chung và toàn
ngành giáo dục nước nhà nói riêng Trong dự thảo đề án đổi mới chương trình và
sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau 2015 nêu rõ một trong những quan điểm nổi
bật là xây dựng chương trình theo định hướng dạy học phát triển phẩm chất, năng
lực cho học sinh
Theo từ điển Tiếng Việt phẩm chất, năng lực được quan niệm là sự kết hợp
một cách linh hoạt và có tổ chức kiến thức, kĩ năng với thái độ, tình cảm, giá trị,
động cơ cá nhân… nhằm đáp ứng hiệu quả một yêu cầu phức
hợp của hoạt động trong bối cảnh nhất định Năng lực thể hiện sự vận dụng tổng
hợp nhiều yếu tố( phẩm chất, kiến thức, kĩ năng) được thể hiện thông qua các
hoạt động của cá nhân nhằm thực hiện một loại công việc nào đó
Dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh là một
mô hình mới của hoạt động học tập thay thế cho lối học truyền thống Bằng việc
chú trọng những nội dung học tập có tính tổng quát, liên quan đến nhiều lĩnh vực,
Trang 2với trọng tâm tập trung vào học sinh và nội dung tích hợp với những vấn đề, hoạtđộng thực hành gắn liền với thực tiễn Mức độ hiểu biết của các em sau bài họckhông chỉ là biết, hiểu, vận dụng mà còn biết phân tích, tổng hợp, đánh giá Mụctiêu của bài học không chỉ bảo đảm kiến thức, kĩ năng, thái độ theo chuẩn kiếnthức, kỹ năng mà còn định hướng hình thành, phát triển các năng lực và phẩm chấtcần thiết cho con người Việc học của học sinh sẽ thực sự có giá trị khi nó kết nốivới thực tế và rèn luyện được nhiều kĩ năng hoạt động, kĩ năng sống.
Trong giai đoạn hiện nay, dạy học phải hướng đến phát huy tính tích cực củahọc sinh, đòi hỏi học sinh phải tự mình khám phá, chinh phục kiến thức, không chỉ
có thế mà qua những kiến thức đó, người giáo viên cần phải hướng các em học sinhlàm sao hình thành được những kĩ năng cơ bản trong cuộc sống như kĩ năng tư duy,sáng tạo, kĩ năng hợp tác… Bên cạnh đó giúp học sinh có kĩ năng làm chủ bảnthân, có trách nhiệm, biết ứng xử, hành động tích cực, hiệu quả và tự tin trongcác tình huống giao tiếp hàng ngày, có suy nghĩ và hành động tích cực, có quyếtđịnh đúng đắn trong so sánh, có quan hệ tích cực và hợp tác, biết bảo vệ mình vàngười khác trước những nguy cơ ảnh hưởng đến sự an toàn và lành mạnh của cuộcsống
Theo quan điểm dạy học nêu trên và hướng đến mục tiêu đổi mới hoạt động
dạy học, tổ Ngữ văn trường THCS Trần Quốc Toản xây dựng chuyên đề: Tổ chức các hoạt động dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh qua bài “Cô bé bán diêm (Chủ đề yêu thương và chia sẻ)”
Trang 3GD & ĐT cũng như sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường và
Tổ chuyên môn, đây là cơ sở giúp giáo viên thực hiện việc đổi mới phương phápdạy học, dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinhngày càng hoàn thiện hơn
- Truyện cổ tích là một thể loại có nội dung gần gũi với đời sống, chứa đựngnhững bài học về đạo đức, về luân lý và tình yêu thương sâu sắc cũng như nhữngkinh nghiệm sống phong phú tạo thuận lợi cho việc dạy học theo định hướng pháttriển phẩm chất, năng lực cho học sinh
- Đặc điểm của truyện cổ tích là ngắn gọn và cũng không kém phần hóm hỉnh, hàihước, nhân vật thường là loài vật, đồ vật hoặc chính con người, điều đó làm chohọc sinh có ấn tượng, dễ nhớ, dễ tiếp thu Vì vậy, giáo viên cũng dễ dàng hơn trongviệc định hướng phát triển các năng lực cho học sinh
- Trong thời gian qua, giáo viên đã thực hiện nhiều phương pháp và kĩ thuật dạyhọc tích cực góp phần làm tiền đề cho việc dạy học theo định hướng phát triểnphẩm chất, năng lực cho học sinh
2 Khó khăn:
- Dạy môn Ngữ văn nói chung và dạy truyện cổ tích nói riêng, khi thực hiện việc
“Dạy học chủ đề - nghĩa rộng hay hẹp – theo định hướng phát triển năng lực chohọc sinh” cũng gặp khó khăn nhất định vì đây là cách tiếp cận mới
- Nhận thức về đổi mới của một số giáo viên còn hạn chế, dạy học vẫn nặng vềtruyền thụ kiến thức Việc rèn luyện các năng lực, kĩ năng cho học sinh có sự quantâm song chưa được đầu tư nhiều
- Áp lực về thời gian là một vấn đề chi phối việc dạy học theo theo chủ đề với địnhhướng phát triển năng lực cho học sinh Trong quá trình dạy, phần lớn giáo viêndành thời gian truyền thụ hết nội dung, kiến thức có trong tác phẩm vì sợ không
Trang 4dạy hết sẽ bị t thiếu sót Vì thế, việc phát triển các năng lực cho học sinh trongtừng bài dạy còn bị hạn chế, chưa phát huy được khả năng tư duy của các đốitượng học sinh.
- Tỉ lệ học sinh tích cực, chủ động trong học tập còn ít Khả năng tự học của họcsinh còn hạn chế, vì vậy việc dạy học theo chủ đề với định hướng phát triển nănglực cho học sinh còn gặp khó khăn
II/ NHỮNG VẤN ĐỀ GIÁO VIÊN CẦN HIỂU VÀ NẮM RÕ KHI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ VỚI ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HS.
1 Dạy học theo chủ đề với định hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh ở môn Ngữ văn.
Năng lực Ngữ văn được xác định là khả năng của mỗi học sinh thể hiện trongviệc thực hiện những mục tiêu kiến thức, kĩ năng, thái độ mà các em đã có sẵn hoặctiếp thu được để vận dụng trong quá trình học tập, để từ đó hình thành và pháttriển các năng lực: năng lực giao tiếp tiếng Việt, năng lực tiếp nhận văn bản, nănglực cảm thụ thẩm mĩ, năng lực tự quản bản thân, năng lực tự học…
Dạy học theo định hướng phát triển năng lực giúp học sinh có năng lực ngônngữ để học tập, khả năng giao tiếp, nhận thức về xã hội và con người và bồi dưỡngnăng lực tư duy, làm giàu cảm xúc thẩm mĩ và định hướng thị hiếu lành mạnh đểhoàn thiện nhân cách cho học sinh, sẽ tạo được nhiều cơ hội hơn cho học sinh thểhiện mình Với mỗi hoạt động, học sinh sẽ nhận thấy vai trò, vị trí của cá nhântrong tập thể, từ đó các em sẽ tự tin hơn trong quá trình học tập Cách dạy này sẽkích thích được mọi học sinh tích cực làm việc đặc biệt là những học sinh yếu bởinhững học sinh này sẽ được giáo viên và các bạn cùng nhóm để ý đến nhiều hơn.Khi phát triển được các năng lực trong quá trình học tập tức là học sinh thấy rõ vai
Trang 5trò, vị trí của mình, từ đó sẽ biết nỗ lực để hoàn thành nhiệm vụ, biết hành động vìngười khác và đó chính là một cách để hoàn thiện nhân cách người học sinh.
2 Dạy học theo chủ đề với định hướng phát triển phẩm chất, năng lực được thể hiện trong các yêu cầu của quá trình dạy học như sau:
- Về mục tiêu dạy học: Ngoài các yêu cầu về mức độ như nhận biết, tái hiện kiếnthức cần có những mức độ cao hơn như vận dụng các kiến thức trong các tìnhhuống, các nhiệm vụ gắn với thực tế Các mục tiêu này đạt được thông qua cáchoạt động trong và ngoài nhà trường
- Về kiến thức: Giáo viên cần bám sát mục tiêu bài học trong theo yêu cầu cần đạttừng khối lớp trong Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn ban hành kèmtheo Công văn 32/2018/TT- BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ Giáo dục
và Đào tạo Giáo viên không xây dựng theo cảm tính, không ôm đồm kiến thức vềvăn bản vì sợ không đủ thông tin cho học sinh như cách dạy chương trình cũ Trongthiết kế bài dạy có thể kết hợp cùng nội dung cần đạt về năng lực
- Về năng lực: Năng lực chung gồm có: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giaotiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo Giáo viên cần chú trọng đặcbiệt là giúp học sinh phát triển kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tìm kiếm và xử lí thôngtin, tư duy hình tượng và tư duy logic, góp phần hình thành học vấn căn bản vàcách ứng xử của một người có văn hoá Năng lực chuyên biệt gồm: năng lực giaotiếp Tiếng Việt (hiểu và sử dụng ngôn ngữ phù hợp có hiệu quả trong giao tiếp theo
4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết), năng lực thưởng thức văn học/ cảm thụ thẩm mỹ(cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ, nhận ra những giao tiếp thẩm mỹ, làm chủ cảm xúc của
cá nhân, biết hành động vì cái đẹp, những giá trị sống)
- Về phẩm chất: Tùy vào nội dung văn bản phản ánh mà giáo viên định hướng pháttriển các phẩm chất phù hợp cho học sinh Không nhất thiết văn bản nào cũng đảm
Trang 6bảo 5 phẩm chất (nhân ái, yêu nước, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) Không ghichung chung tên phẩm chất mà cần cụ thể hóa các biểu hiện cần đạt để phát triểncho học sinh.
- Thiết bị dạy học và học liệu: Mỗi giáo viên cần nghiên cứu kĩ nội dung bài học đểtìm kiếm các nguồn tài liệu tham khảo phù hợp đọc và thiết kế các hoạt động cụthể Ngoài sách giáo khoa, sách giáo viên, bảng phụ theo cách dạy truyền thống,người giáo viên cần chịu khó tìm tòi, linh hoạt thay đổi các thiết bị, học liệu đemlại cảm giác mới mẻ, thú vị cho học sinh qua từng văn bản Ví như: video, tranhảnh, dụng cụ trực quan
- Các hoạt động dạy học:
+ Xác định thời gian dự kiến cho từng hoạt động
+ Xác định mục tiêu con cho từng hoạt động đảm bảo thực hiện mục tiêu chung từ
đó thiết kế, vận dụng các phương pháp, kĩ thuật tích cực phù hợp, linh hoạt, kíchthích sự tham gia của học sinh, tránh sự nhàm chán, sáo mòn trong các hoạt động.+ Xác định đúng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn cho học sinh khám phá trithức đúng theo tinh thần chỉ đạo Không ôm đồm cung cấp kiến thức cho học sinh,chú trọng sản phẩm cuối - Không nhất thiết lúc nào cũng đảm bảo 4 hoạt động, tùyvào mục tiêu, thời lượng, đối tượng học sinh từng lớp học mà thực hiện linh hoạt.Hoạt động vận dụng có thể thực hiện tại lớp, có thể hướng dẫn học sinh thực hiện ởnhà
+ Không đóng khung các nội dung, ý nghĩa của văn bản trong quá trình khám phá
mà để cho học sinh thoải mái trình bày cảm nhận của mình Giáo viên hướng họcsinh vào những suy nghĩ tích cực
+ Không loại bỏ tất cả các phương pháp dạy học truyền thống mà phải kết hợp vớicác phương pháp mới đảm bảo đặc trưng phần dạy đọc hiểu Trong dạy đọc hiểuvăn bản, giáo viên chỉ là người hướng dẫn, nêu vấn đề để HS trao đổi, thảo luận; là
Trang 7người dạy về phương pháp đọc chứ không phải đọc thay, đọc giùm, biến học sinhthành thính giả thụ động của mình Thiết kế bài dạy của giáo viên chủ yếu phải làthiết kế về phương pháp đọc cho HS.
- Về phương pháp dạy học: Ngoài cách dạy thuyết trình để cung cấp kiến thức, cần
tổ chức hoạt động dạy học thông qua trải nghiệm, giải quyết những nhiệm vụ thựctiễn Như vậy, thông thường qua một hoạt động học tập, học sinh sẽ được hìnhthành và phát triển không phải một năng lực mà được hình thành đồng thời nhiềunăng lực
- Về kiểm tra đánh giá: về bản chất, đánh giá năng lực phải thông qua đánh giá khảnăng vận dụng kiến thức và kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của học sinh trong cácloại tình huống phức tạp khác nhau
3 Vận dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực linh hoạt, chính xác, hiệu quả trong quá trình dạy học đọc - hiểu văn bản.
Áp dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực vận dụng trong giảng dạy theođịnh hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh môn Ngữ văn THCS đượccoi là những nhân tố mới, có vai trò quan trọng: cải thiện và thúc đẩy hiệu quả dạyđọc - hiểu văn bản Ngữ văn Chính vì thế giáo viên phải biết áp dụng một sốphương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực vận dụng trong giảng dạy theo định hướngphát triển phẩm chất và năng lực học sinh môn Ngữ văn THCS để giáo viên thực
sự là người tổ chức hướng dẫn; là trọng tài, cố vấn; là người kết luận, tác nhân tácđộng tới quá trình tự nghiên cứu, tự thể hiện tự kiểm tra đánh giá điều chỉnh của trò
- chủ thể hoạt động học Làm được quá trình đó học trò thâm nhập tác phẩm nhanhnhất mà không thụ động thiếu sáng tạo khi phân tích tìm hiểu tác phẩm và giờ dạyđạt hiệu quả cao nhất
4 Giáo viên cần chú trọng công việc theo dõi, đánh giá học sinh trong quá trình day học đọc -hiểu văn bản theo định hướng phát triển phẩm chất và
Trang 8năng lực người học.
Không phải lúc nào người giáo viên chuẩn bị chu đáo từ xác định mục tiêu,nghiên cứu kĩ văn bản, tổ chức linh hoạt các hoạt động bằng các phương pháp, kĩthuật dạy học tích cực sẽ đem lại thành công Sự thành công của một tiết dạy Ngữvăn nói chung, dạy đọc - hiểu văn bản nói riêng phần lớn nữa là ở sự tập trung họctập hứng thú học tập ở mỗi học sinh Như chúng ta đã biết từ lâu nay trong các tiếthọc khi giao nhiệm vụ không phải em nào cũng hào hứng, tập trung mà luôn cónhững em không để ý, làm việc riêng, hiếu động chọc ghẹo bạn…; tâm lí học mônNgữ văn với nhiều học sinh như một “cực hình’, các em ngán ngẩm mỗi khi tớitiết Nhất là các em học sinh lớp 6 vừa mới bước sang môi trường học tập mới,nhiều bỡ ngỡ trong phương pháp bộ môn, tuổi còn nhỏ nên hiếu động nên thiếtnghĩ theo dõi, đánh giá HS trong quá trình học tập là một trong những khâu quantrọng trong để giáo viên có thể điều chỉnh hành vi, thái độ; kịp thời khen ngợi đểkhích lệ tinh thần học sinh, từ đó nâng cao niềm yêu thích bộ môn và đáp ứng đượcmục tiêu của bài dạy
Giáo viên quan sát các hoạt động, cử chỉ, hành vi, tác phong của các em trongquá trình học ở lớp, đưa ra những lời khen ngợi, điểm số cụ thể, điểm cộng khuyếnkhích với những em có hoạt động, hành vi, thái độ tích cực; ngược lại nhắc nhở,điều chỉnh, chỉ vẻ các hành động, thái độ chưa tích cực Có nhiều hình thức đánhgiá, giáo viên có thể sử dụng các hình thức đánh giá nó thay cho các bài kiểm trathường xuyên hiện hành như: đánh giá qua các hoạt động trên lớp; đánh giá qua hồ
sơ học tập, vở học tập; đánh giá qua việc học sinh báo cáo kết quả thực hiện một dự
án học tập, nghiên cứu khoa học, kĩ thuật, báo cáo kết quả thảo luận nhóm; đánhgiá qua bài thuyết trình (bài viết, bài trình chiếu, video clip,…) về kết quả thực hiệnnhiệm vụ học tập
Để theo dõi đánh giá quá trình học tập của học sinh, giáo viên cần: Có sổ theo
Trang 9dõi quá trình học tập, ghi những lưu ý, chú ý về khả năng phát triển cũng như cáchạn chế của từng em trong quá trình học tập; theo dõi đánh giá khả năng nhậnthức, thái độ học tập thông qua hoạt động học: tiếp nhận nhiệm vụ, tự học cá nhân,trao đổi thảo luận, tư duy sáng tạo học tập và trình bày sản phẩm học tập, các kỹnăng thao tác thực hành Nên chuẩn bị các tiêu chí đánh giá, phân tích hướng dẫncho HS cách tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau Thường xuyên tổ chức cho HS tự đánhgiá, đánh giá lẫn nhau thông qua tổ chức trò chơi học tập, đánh giá sản phẩm họctập, Thường xuyên xem vở ghi của HS, phát hiện những điểm yếu kém của HS,động viên khích lệ sự cố gắng, nỗ lực tiến bộ của HS so với bản thân các em Trongquá trình dạy học trên lớp, giáo viên có thể dành thời gian hỏi các em về cảm xúccủa các em với bộ môn và giáo viên phân tích dần dần cho các em hiểu ý nghĩa củaviệc học bộ môn Ngữ văn trong nhà trường, nhất là việc đọc hiểu các văn bản.
GV cần tránh: Ghi chép, đánh giá HS theo cảm tính không có minh chứng kếtquả học tập Thiên vị, không tạo cơ hội cho các em được đóng vai, nhất là khi tổchức học hợp tác như làm nhóm trưởng, thư ký nhóm, Bỏ qua những HS bị bỏrơi, lười học tập mà không tìm hiểu nguyên nhân, không có sự trợ giúp kịp thời Bỏquên những sản phẩm học tập tự làm ở nhà của HS
4 Những yêu cầu một giờ học theo chủ đề với định hướng phát triển năng lực.
Giờ học phải phát huy được tính tích cực của học sinh: ngoài những yêu cầu cótính chất truyền thống như bám sát mục tiêu giáo dục, nội dung dạy học, đặc trưngmôn học phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi thì còn có những yêu cầu mới như thôngqua việc giáo viên tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh theo hướng chú ýđến việc rèn luyện phương pháp tư duy, khả năng tự học, nhu cầu hành động vàthái độ tự tin, được thực hiện theo nguyên tắc nhiều chiều: giữa GV với HS, giữahọc sinh với nhau
Trang 10Dạy học tích hợp và phân hóa: dạy học tích hợp đòi hỏi giáo viên phải thấyđược mối liên hệ nội môn (nghe, nói, đọc, viết), theo đó nội dung dạy đọc có liênquan lặp lại ở nội dung viết, nói và nghe; kiến thức và kĩ năng đọc hiểu mà họcsinh tích lũy được trong quá trình tiếp nhận văn bản sẽ giúp cho năng lực giao tiếp(nghe, nói) của học sinh tốt hơn Những kiến thức và cách thức diễn đạt mà họcsinh được học trong quá trình đọc sẽ được các em dùng để thực hành viết Nhữngđiều các em được dùng khi đọc, viết sẽ được các em vận dụng vào nói Cùng vớitích hợp nội môn, trong quá trình dạy giáo viên có thể tích hợp các kiến thức liênmôn khác để định hướng phát triển các năng lực khác nhau cho học sinh khi vậndụng vào thực tiễn cuộc sống.
Dạy học phân hóa có thể thực hiện bằng nhiều cách theo nhiều mức độ khácnhau bằng hệ thống câu hỏi phù hợp để làm sao tất cả học sinh đều làm việc và lựachọn vấn đề phù hợp với mình
Đa dạng hóa các phương pháp, hình thức và phương tiện dạy học
III/ DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CHO HỌC SINH KHI DẠY BÀI “CÔ BÉ BÁN DIÊM”.
1 Xác định các năng lực cần định hướng.
- Năng lực hợp tác: Học sinh thể hiện năng lực hợp tác của mình qua hoạt động
thảo luận nhóm để tìm hiểu về nghệ thuật xây dựng nhân vật, cách giáo huấn, cách
kể chuyện, hợp tác cùng nhau tìm hiểu ý nghĩa của các truyện cổ tích được học.Trong quá trình thảo luận nhóm học sinh biết chia sẻ ý kiến của mình, lắng nghe ýkiến của bạn để giải quyết vấn đề của câu hỏi
- Năng lực giải quyết vấn đề: Học sinh nhận thức, khám phá được những tình
huống có vấn đề trong học tập Chẳng hạn khi học truyện Cô bé bán diêm học sinh
sẽ hiểu được vấn đề vì sao cô bé phải đi bán diêm và cuộc sống lại bất hạnh và
Trang 11đáng thương đến vậy Vì sao cô bé lại không dám về nhà đêm giao thừa và cuốicùng chết ở một xó tường nơi góc phố Học sinh giải thích, phân tích, tổng hợp cácvấn đề trên nhằm tạo nên sự hiểu biết và hình thành nên tình yêu thương, chia sẻgiữa con người với con người Từ ý nghĩa, bài học của truyện học sinh có thể rút rabài học, lối sống cho mình trong thực tế đời sống.
- Năng lực giao tiếp: Học sinh kể trôi chảy, diễn cảm truyện Cô bé bán diêm.
Trong quá trình giải quyết vấn đề, học sinh biết đưa ra ý kiến của mình, phản biện
ý kiến của người khác Kết thúc bài học, học sinh có thể trình bày cảm nhận củamình về nhân vật cô bé bán diêm hoặc cảm nhận về một tình huống, một chi tiết sự
việc nào trong truyện mà các em có ấn tượng Khi học truyện Cô bé bán diêm học
sinh thấy được nỗi bất hạnh, sự vất vả kiếm sống của cô bé Giáo viên có thể liên
hệ với cuộc sống thực tế để học sinh cảm nhận được, từ đó hình thành phát triểnnăng lực giao tiếp, ứng xử cho học sinh là các em cần biết sự đồng cảm, yêuthương, chia sẻ của mình với trường hợp thiệt thòi, bất hạnh, từ đó được mọi ngườiyêu quý
- Năng lực cảm thụ thẩm mỹ: Qua truyện cổ tích Cô bé bán diêm cảm nhận được
vẻ đẹp của văn học đó là hình ảnh các nhân vật rất gần gũi với cuộc sống, trong đólại ẩn chứa những bài học có ý nghĩa sâu xa Từ đó hình thành phát triển năng lựcthẩm mĩ cho học sinh, giúp các em cảm nhận được giá trị của tình yêu thương chia
sẻ, có những hành vi đẹp đối với bản thân và các mối quan hệ xã hội, hình thànhthế giới thẩm mĩ cho bản thân
- Năng lực tự quản bản thân: Trong truyện em bé đã không có được sự quan tâm,
yêu thương từ bố và cả ngoài xã hội, cho nên năng lực cần định hướng phát triểncho học sinh ở đây là các em cần biết sống tự lập, tự tin , tự chủ và có tinh thần vượtkhó để có cách sống phù hợp với hoàn cảnh
Trang 12- Năng lực sáng tạo: Từ truyện Cô bé bán diêm, học sinh đề xuất được các phương
pháp giải quyết tình huống tốt hơn khi đặt mình vào nhân vật Qua tình huống đó sẽ
phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh một cách cụ thể Hay học sinh có thểđọc sáng tạo truyện bằng cách đóng kịch, hoặc có thể kể chuyện theo tranh
- Năng lực tự học: Học sinh tự học bài, soạn bài, làm bài tập ở nhà Tìm hiểu đặc
điểm nghệ thuật kể truyện, nội dung, ý nghĩa truyện thông qua việc chuẩn bị bài vàlàm bài tập giáo viên yêu cầu
2 Xác định các phẩm chất cần có.
- Nhân ái, yêu thương: Qua truyện cổ tích Cô bé bán diêm giáo dục cho học sinh
lòng nhân ái, vị tha, yêu thương với những hoàn cảnh bất hạnh trong cuộc sống
- Đồng cảm, thấu hiểu: Học sinh biết đặt mình vào hoàn cảnh của nhân vật từ đó
có sự đồng cảm, thấu hiểu với nhân vật
- Chia sẻ, giúp đỡ: Biết chia sẻ, giúp đỡ người khác trong cuộc sống hàng ngày
đặc biệt những bạn nhỏ có hoàn cảnh khó khăn
III XÂY DỰNG GIÁO ÁN MINH HỌA DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ VỚI ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CHO HỌC SINH:
Trang 13CHỦ ĐỀ 3: YÊU THƯƠNG VÀ CHIA SẺ
- Thương người như thể thương thân?
(Tục ngữ Việt Nam)
- Niềm vui được chia sẻ, niềm vui sẽ nhân đôi Nỗi buồn được chia sẻ, nỗi buồn sẽ vơi đi một nửa!
- Những nét tiêu biểu về nhà văn An-đéc-xen
- Người kể chuyện ở ngôi thứ ba
- Hoàn cảnh nhân vật thể hiện qua hình dáng, hành động, ngôn ngữ, mộng ước…
- Hình ảnh ở mỗi lần quẹt diêm và ý nghĩa của những hình ảnh ấy
- Giá trị tố cáo, giá trị nhân đạo của văn bản
2 Về năng lực:
- Xác định được ngôi kể trong văn bản “Cô bé bán diêm” Phân biệt được lời kể
của người kể chuyện, lời kể của nhân vật
- Nhận biết được các chi tiết miêu tả hình dáng, công việc, quang cảnh đêm giao
thừa Từ đó hình dung ra hoàn cảnh sống của nhân vật
Trang 14- Phân tích được giá trị của những hình ảnh cô bé nhìn thấy sau mỗi lần quẹtdiêm.
- Đánh giá được sự vô cảm của XH đương thời, thấy được lòng nhân ái của tácgiả
- Rút ra bài học về cách ứng xử với những người có hoàn cảnh khó khăn, cáchchia sẻ, đồng cảm với cs của họ
3 Về phẩm chất: Nhân ái, yêu thương, đồng cảm, thấu hiểu, chia sẻ, giúp đỡ.
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- SGK, SGV
- Máy chiếu, máy tính
- Tranh ảnh về nhà văn An-đéc-xen và video liên quan đến câu chuyện “Cô bébán diêm”
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Cho HS xem đoạn video bài hát “ Đứa bé” và nêu cảm nhận của em khi xem đoạn video này?
B2: Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ cá nhân
B3: Báo cáo, thảo luận: HS trả lời câu hỏi của GV
B4: Kết luận, nhận định (GV):
Nhận xét câu trả lời của HS và kết nối vào hoạt động hình thành kiến thức mới
2 HĐ 2: Hình thành kiến thức mới
I ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG a) Mục tiêu: Giúp HS nắ được cách đọc và nêu được những nét chính về nhà
văn An-đéc-xen và tác phẩm “Cô bé bán diêm”
b) Nội dung: