vấn đề thiệt hại của nông dân trồng lúa xung quanh khu vực nhà máy sữa vinamilk do ô nhiễm môi trường gây ra

Việt Nam hiện naycũng đang là một nước đang phát triển cho nên việc phát triển các khu côngnghiệp, các nhà máy chế biến không chỉ là sự phát triển của công nghiệp –yếu tố quyết đình của

LỜI GIỚI THIỆU

Quá trình phát triển kinh tế yêu cầu có sự xây dựng các khu côngnghiệp thương mại để phục vụ nó Đó là yếu tố quan trọng có ý nhĩa lớn đốivới tất cả các quốc gia, nhất là các nước đang phát triển Việt Nam hiện naycũng đang là một nước đang phát triển cho nên việc phát triển các khu côngnghiệp, các nhà máy chế biến không chỉ là sự phát triển của công nghiệp –yếu tố quyết đình của một nền kinh tế hiện đại mà còn là yếu tố quan trọngtạo ra công ăn việc làm, thu nhập, nâng cao mức sống cho nhân dân, đặc biệt

là những người dân sống xung quanh các khu vực Êy Họ là lực lượng laođộng đầu tiên đối với các khu công nghiệp, nhà máy…Thực tế thì hầu hếtnhưng nơi mà người xây dựng nhà máy, khu công nghiệp thì mức sống củangười dân được nâng lên ví dụ như ở các tỉnh : Bình Dương, TP Hồ ChíMinh, Hà Nội, Đồng Nai, Hải Phòng, Đà Nẵng…Tuy nhiên, một vấn dề gắnliền truyền thống muôn thủa đối với sự phát triển kinh tế đó là nó liên quanchặt chẽ đến môi trường Hỗu nh tất cả các khu công nghiệp, nhà máy, khuchế xuất… khi được xây dựng lên đi vào hoạt động đều kéo theo những vấn

đề về môi trường Sự phát thải của cac khu công nghiệp, những vấn đề vềkhói, bụi, tiếng ồn, chất lượng nước, chất lượng đất, chất lượng không khí…luôn được quan tâm ở bất cứ khu công nghiệp, nhà máy nào khi được xâydựng lên Vấn đề ô nhiễm môi trường thường là vấn đề tranh cãi giữa ngườidân sống xung quanh khu vực hoạt động của các nhà máy với nhà máy đó Đểđạt được sự thoả thuận giữa nhà máy với người dân thông thường người taphải tinh đến những thiệt hại về kinh tế, xã hội mà người dân xung quanh phảigánh chịu Nói chung tất cả phải quay về gia trị kinh tế thì lúc đó mới đạt thoảthuận tối ưu, nhưng thực tế để đạt được điều đó là rất khó bởi vì có những

trường hợp người ta rất khó khăn trong vấn đề lượng hoá những thiệt hại donhà máy, khu công nghiệp đó gây ra từ đó để quy ra chi phí.

Trong khuôn khổ đề án này, tôi đề cập đến vấn đề thiệt hại của nông

dân trồng lúa xung quanh khu vực nhà máy sữa Vinamilk do ô nhiễm môi trường gây ra Đó là vấn đề thiệt hại của nông dân có ruộng trên hai cánh

đồng Quan Tranh và Đồng Dinh thuộc thôn Yên Bình xã Dương Xá HuyênGia Lâm –Hà Nội bao gồm vấn đề về năng suất, sản lượng của hai cánh đồngnày và những biến động của nó qua hai thời kì trước và sau khi xây dựng nhàmáy

I.ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ – XÃ HỘI

1.Điều kiện tự nhiên

1.1 Vị trí địa lý

Xã Dương Xá nằn ở phía đông nam huyện Gia Lâm, cách trung tâmhuyện khoảng 3km Tiếp giáp các xã sau:

-Phía Bắc giáp xã Châu Quỳ

-Phía Đông giáp xã Dương Quang

-Phía Tây giáp xã Gia Tốn và xã Kiêu Kỵ

-Phía Nam giáp xã Như Quỳnh tinh Hưng Yên

Là xã có vị trí thuận lợi trong giao lưu và phát triển kinh tế Là đầu mốicủa nhiều tuyến đường giao thông quan trọng Nằm ven quốc lộ 5, cách HàNội khoang 15km, có ga Phú Thuỵ nằm ở đầu đường 179 từ đây có thể giaolưu với các huyện tỉnh Bắc Ninh…

1.2 Địa hình

Xã Dương Xá có tổng diện tích là : 487,67 ha, là xã có địa hình tương đối bằng phẳng,

nơi thấp nhất là 2,5m, nơi cao nhất là 4,1m so với mặt nước biển Độ cao thấpcủa địa hình có ảnh hưởng tới chế độ canh tác và cơ cấu cây trồng Tuy nhiên

do địa hình của xã tương đối bằng phẳng nên bố trí sản xuất nông nghiệp rấtthuận lợi cùng với điều kiện tưới tiêu kịp thời đặc biệt là mật độ kênh mươngtrên địa bàn xã được bố trí hợp lý nên lượng nước dùng để tưới và tiêu kịpthời do đó năng suất cây trồng mang lại hiẹu quả kinh tế cao cho nông dânlàm nông nghiệp trong xã

Mùa nóng thường bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 9

Mùa lạnh thường bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau

-Nhiệt độ trung bình hàng năm là 23oC, nhiệt độ trung bình tháng nóng nhất(tháng 6,7) là 39,6oC, tháng lạnh nhất là tháng giêng nhiệt độ thấp tuyệt đối là

-Độ Èm: Độ Èm không khí trung bình trong năm là 83%, tháng có độ Èm caonhất là tháng 3,4 lên tới 87-89%, tháng có độ Èm thấp nhất là tháng 11(68%).-Hướng giã: Gió thổi theo hai mùa rõ rệt, có gió mùa Đông bắc về mùa lạnhthường hanh khô, do vậy ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của câytrồng

1.4 Thuỷ văn

Dương Xá có nguồn nước mặt phong phú, sông Thiên Đức là dòng sôngchính chảy qua xã là ranh giới tự nhiên giữa xã Dương Xá và xã DươngQuang Thiên Đức là dòng sông đào có từ thời Lý, Trần thông với sôngĐuông từ Đặng Xá, Phú Thuỵ, Dương Xá, Dương Quang và một số xã thuộctỉnh Bắc Ninh Nay nhiêu đoạn bị đắp chặn có cầu chạy qua, không có tácdụng về giao thông nhưng có tác dụng đến tưới tiêu của nhân dân trong xã vàtạo nên một cảnh quan môi trường đẹp

-Ao, hồ ,đầm lầy :Dương xá có nhiều ao ,hồ,đầm lầy nối với nhau thành mộtchuỗi hồ tạo cảnh quan và có tác dụng đến tưới tiêu thuỷ lợi

Nguồn nước ngầm :Dương Xá có nguồn nước ngầm khá phong phú,mực nướcngầm có độ sâu từ 2-5 m và có liều lượng bổ cập 337000 m3/ngày

1.5.Cảnh quan môi trường

Xã Dương Xá có nhiều cảnh quan môi trường khá đẹp và nổi tiếng Là một xã

của vùng Kinh Bắc xưa ở đây có nhiều Đền , Chùa nổi tiếng:

-Đền Bà Tấm thờ Nguyên Phi ỷ Lan từng trông coi triều chinh cho vua Trần

Nhân Tông đi đánh giặc ngoài biên ải.

-Có cổng đình làng Đình, làng Đá, Yên Bình có kiến trúc đẹp tiêu biểu cho

nhiều xóm làng cổ của dân tộc trong nhiều thế kỷ trước đây

Với cảnh quan đẹp lại nằm ven trục đường giao thông Dương Xá có điều kiệnphát triển du lịch ( nằm trong tua du lịch Sông Hồng)

1.6.Thổ nhưỡng - Địa chất

*Thổ nhưỡng

Dương Xá là xã nằm trong đê Sông Hồng, loại đất phổ biến trong xã là đất phù sasông Hồng không được bồi đắp hàng năm Tầng đất canh tac dầy, thành phần

cơ giới từ thịt nhẹ đến thịt trung bình Qua điều tra chúng tôi tổng hợp đất đai

xã Dương Xá như sau:

Tổng diện tích tự nhiên của toan xã là: 487,67ha, trong đó:

o Đất nông nghiệp là 286,14ha

o Đất ở nông thôn là 46,94ha

o Đất chưa sử dụng là 10,21ha

*Địa chất

- Xã Dương Xá cũng nh nhiều xã của huyện Gia Lâm có địa chất là lớp trầm tích

có hàm lượng mùn tổng số giầu chiếm 17,5% diện tích đất canh tác, trungbình chiếm 68,2% diện tích đất canh tác, nghèo chiếm 14,3% diện tích đấtcanh tác

-Độ chua: Đất canh tác của xã chủ yếu là Ýt chua

-Lân tổng số và dễ tiêu chủ yếu là nghèo chiếm 70% diện tích đất canh tác

-Kali trao đổi từ 10-20 mg/100g đất chiến khoảng 60% diện tích đất canh tác

2 Điều kiện kinh tế - xã hội

2.1 Dân số

Tình hình biến động dân số của xã trong mấy năm qua được thể hiên trong bảng 1Bảng 1: Biến động dân số của xã Dương Xá qua một số năm

%HéCặpNgười/

hộ

771812432875677621,19-0,302012613,58

776212230435979141,180,202043643,87

791412129299580731,160,832084743,79

807312633448182151,150.412106793,83

821513735562884131,15-0,302134623,84

Qua số liệu điều tra bảng 1 cho ta thấy đến năm 2002 toàn xã Dương Xá co 8413nhân khẩu, có 2134 hé, quy mô hộ là 3,84 người/hộ

Nhận thức được sự ảnh hưởng của gia tăng dân số đối vơi sự phát triển kinh tế, vănhoá - xã hội cho nên trong những năm gần đây cới sự cố gắng rất lớn củaĐảng uỷ, UBND xã Dương Xá đã phát động nhân dân thực hiện tốt chínhsách dân sô KHHGĐ băng các biện pháp vận động, tuyên truyền sinh đẻ có

kế hoạch, không sinh con thứ ba Kết quả tỷ lệ tăng dân số tự nhiên của xãgiảm xuống còn 1,15% năm 2000 Tỷ lệ sinh con thứ ba năm năm 1996 là15% giảm xuống còn 7% năm 2002

2.2 Hiên trạng phân bố dân số lao động và đất ở

Xã Dương Xá gồm có 6 thôn : Dương Đanh, Dương Đá, Dương Đình,Yên Bình,Thuận Quang, Thuận Tiến ngoài ra còn một số hộ thuộc 3 cụm dân cư Chănnuôi + Đường 5,230 + chợ, Nội thương

Theo số liệu điều tra ta thấy: Tổng số lao động của toàn xã là 5232 lao động chiếm62,18% dân số, trong đó:

Lao động nông nghiệp là 3459 lao động, chiêm 66,11% lao động chính.

Lao đông phi nông nghiệp là 1773 lao đông chiếm 33,89% lao động chính

Toàn xã có 8413 nhân khẩu và 2134 hộ nhưng chỉ có 1980 nóc nhà như vậy còn

154 hộ chưa có nhà ở riêng trong tương lai cần phải cấp đất cho họ Với tổng diệntích đất ở 46,94 ha bình quân đất ở trên hộ trong xã là 220 m2, bình quân đất ở trênnóc nhà là 237 m2 Tuy nhiên bình quân đất ở trên mỗi nóc nhà là không đồng đềutrong các thôn dao động từ 180 m2 đến 400 m2

Trong toàn xã có 1553 thanh niên chưa xây dựng gia đình ở các nhóm từ 10 tuổitrở lên và tổng số hộ độc thân là 32 người, đây là số người có khả năng phátsinh hé trong thời gian quy hoạch

Xã Dương Xá có tổng diện tích đất tự nhiên là 487,67 ha, bình quân đất ở là 220

m2/hộ, số hộ có diện tích đất ở + vườn từ 200-400 m2 là 913 hộ, số hộ có diệntích đất ở + vườn từ 400-600 m2 là 307 hộ, số hộ có diên tích đất ở + vườntrên 600 m2 là 61 hộ Đây là những hộ có khả năng tự giãn nếu tách hộ

2.3 Tình hình sản xuất kinh doanh

2.3.1 Ngành trồng trọt

Bảng2: Diện tích, năng xuất, sản lượng một số cây trồng của xã qua 4 năm (1997– 2000)

HaTạ/haTấn

HaTạ/haTấn

HaTạ/haTấn

HaTạ/haTấn

256,7144,211134,91

275,8045,78126,61

27,5181,25223,52

6,1515695,94

108,818,81

5,2012967.08

256,7145,081157,25

275,0846.591284,95

28.9082,60238,71

7,241581143,39

9,58,818,37

5,8129,575,11

256,7146,351189,85

275,8047,741316,67

3083,01249,03

8160128

897,2

6,7130,187,17

256,7150,611289,95

275,8050,821401,62

3083,33249,99

9165148,5

8,59m56,08

7132,8993,02

Tổng sản lượng quy thóc

Bình quân lương thực

TấnKg/

người

2652,68335,19

2722,46337,23

2803,74341,30

3017,98358,73

Với diện tích đất nông nghiệp là 286,14 ha, bình quân đất nông nghiệp trên mộtkhẩu là 340,12 m2 Trong đó diện tích đất canh tác hàng năm là275,80 ha,bình quân đất canh tác hang năm trên khẩu là 327,83 m2 Hệ số sử dụng đất là2,13 lần Để đánh giá tình hình sử dụng đất của ngành trồng trọt chúng tôi tiếnhành điều tra thu thập số liệu thông kê của xã trong 4 năm từ 1997 đến năm

2002 Tình hình sản xuất trồng trọt của xã Dương Xá được thể hiện trongbảng 3

2.3.2 Ngành chăn nuôi

Hiện nay, toàn xã có 15 con bò trong đó có 7 con bò sữa, sản lượng sữa hàngnăm đạt khoảng 33 tấn Tổng đàn trâu bò có 52 con chủ yếu phục vụ cho càykéo Tổng đàn lợn có4281 con trong đó lợn lái là 389 con, giống đực 6 con,sản lượng thịt xuất chuồng khoảng 349 tấn

Đàn gia cầm số lượng nuôi trong năm khoảng 24388 con, sản lượng thịt giacầmxuất ra thị trường ước đạt 16 tấn

Nuôi thả cá: Dương Xá có diện tích hồ, ao khá lớn, ngoài tác dụng chủyếu là thuỷ lợi tưới tiêu nước, phục vụ cải tạo môi trường xã còn tận dụng thả

cá với diện tích thả hàng năm khoảng 34 ha Sản lượng cá thịt đánh bắt hàngnăm đạt 51 tấn

Bảng 3: Sản lượng và giá trị sản lượng nghành chăn nuôi từ 1998-2000

Qua bảng 3 ta thấy tổng giá trị sản lượng hoạt động sản xuất chăn nuôi của

xã trong năm 2000 là 3821 triệu

2.3.3 Các ngành kinh tế khác

a Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp

Công nghiệp – thủ công nghiệp xã Dương Xá còn rất nhỏ bé chủ yếu làchế biến các sản phẩm nông nghiệp : Chế biến hành khô tiêu dùng trong nước

và xuất khẩu, sản lượng hành xuất khẩu hàng năm chỉ tính riêng ở thôn ThuậnQuang khoảng 20 – 30 tấn và là một ngành chế biến có triển vọng ở xã, giảiquyết việc làm và tăng thêm thu nhập cho người dân

Chế biến đậu phụ: Trước đây xã khá nổi tiếng với nghề chế biến đậu phụcung cấp chủ yếu cho các công ty thực phẩm ở nội thành, sản xuất hàng ngày

từ 20 – 30 tấn Hiện nay, do cơ chế thị trường nhiều cơ sở sản xuất ở các

huyện TừLiêm, ThanhTrì… nên chỉcòn một sốgia đình sảnxuất phục vụnhu cầu địaphương vàmột số xã xung quanh Giá trị sản xuất công nghiệp- thủ công nghiệp còn rấtnhỏ bé và khiêm tốn, năm 2000 ước đạt 520 triệu đồng

Triệu đồngTấn

Triệu đồngTriệu đồng

324275413208413283290

341306917255443523676

349314116272514083821

Thương nghiệp dịch vụ xã Dương Xá khá phát triển do xã là đầu mốigiao thông nằm ven quốc lộ 5, có ga Phú Thụy, có chợ mới thành lập dịch vụ

ăn uống khá phát triển Tổng giá trị thu nhập là 1651 triệu đồng

c Xây dựng cơ bản và các thu nhập khác

Hàng năm xã có một số lao động chuyên về xây dựng cơ bản các côngtrình trong xã và ở nội thành Giá trị thu nhập từ xây dựng cơ bản ước đạthàng năm khoảng 450 triệu đồng

Thu nhập từ lương hưu trí của cán bộ công nhân viên chức sống trong xãhàng năm đạt khoảng 1764 triệu đồng

Một số chỉ tiêu tổng hợp :

-Tổng giá trị sản xuất năm 2000 của xã Dương Xá đạt 13940 triệu đồng.-Tổng thu nhập bình quân đầu người xã Dương Xá là 1,66 triệu đồng/năm

2.3.4 Đánh giá về hoạt động sản xuất ở xã Dương Xá

Tỉ trọng các ngành kinh tế phi nông nghiệp: Công nghiệp- thươngnghiệp, dịch vụ- xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng ngày càng cao, tỷ trọngngành sản xuất nông nghiệp ngày càng giảm

Như vậy việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong xã có thay đổi nhất định.Tuy nhiên để thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo Nghị quyết của

TW Đảng đề ra xã cần có nhiều cốgắng đầu tư cho Công nghiệp- thủ côngnghiệp trong xã nhất là công nghiệp chế biến những mặt hàng nông sản, quantâm sử dụng tiềm năng của xã để phát triển kinh tế như thương nghiệp, dịch

vụ và phát triển các loại hình dịch vụ du lịch, tham quan các danh lam thắngcảnh trong xã, để nâng cao năng lực kinh tế cải thiện đời sống nhân dân

2.4 Tình hình xây dựng cơ sở hạ tầng

2.4.1 Đường giao thông

Đường giao thông trong xã khá hoàn chỉnh Có Quốc lộ 5 chạy qua đãđược cải tạo và mở rộng, đường 179 nối với Hà Bắc đã được giải nhựa nângcấp

Hệ thống giao thông nông thôn đường làng ngõ xóm với tổng chiều dài

là 26 km trong đó có 25 km đã được bê tông hoá, đường ven hồ được xây cạpbằng gạch chắc chắn tạo nên quang cảnh đẹp trong xã

Hệ thống giao thông nội đồng được bố trí thuận lợi phục vụ tốt cho quátrình đi lại của nhân dân trong sản xuất Tuy nhiên nhiều đoạn đường đã bịxuống cấp, chúng ta cần phải tu bổ trong thời gian tới và cần phải có các biệnpháp bảo dưỡng hàng năm

2.4.2 Công trình thuỷ lợi

Hệ thống công trình tưới tiêu của xã được xây dựng khá hoàn chỉnh với 4trạm bơm xây dựng ven sông Thiên Đức đảm bảo tưới chủ động cho 96%diện tích trong xã Về tiêu nước ra sông Cầu đảm bảo khoảng 70% Trongtương lai để tiến hành công nghiệp hoá nông thôn xã cần hoàn chỉnh hệ thốngkênh mương để phục vụ cho nhu cầu tưới tiêu

2.4.3 Công trình về điện và nước sạch

Xã có 2 trạm biến áp đảm bảo 100% hé gia đình dùng điện nhiều hộ đãbước đầu dùng điện cho sản xuất và chế biến Về hệ thống dây dẫn, trước mắtthì đảm bảo phục vụ cho nhân dân trong xã song cũng đang xuống cấp Trongthời gian tới cần phải tu sửa thường xuyên đảm bảo an toàn và cung cấp điệnkịp thời để phục vụ cho thuỷ lợi và sinh hoạt của nhân dân trong xã Xã có 1bưu điện phục vụ tốt thông tin liên lạc cho nhân dân

Về nước sạch: Trong những năm qua được sự chỉ đạo của Đảng uỷ,UBND và HĐND xã đời sống nhân dân được nâng cao Hiện nay theo điềutra tại địa bàn xã thì toàn xã đã có 1312 giếng khoan trên tổng số 1875 hộ,những hộ còn lại sử dụng bể nước mưa, đưa tổng số hộ dùng nước sạch hợp

vệ sinh môi trường lên 100% số hộ trong xã

2.4.4 Các công trình văn hoá phúc lợi

*Trụ sở UBND xã được xây dựng với khu nhà hai tầng, khuôn viên độclập rộng rãi Diện tích sử dụng là 5157 m2, có hệ thống truyền thanh chungcho toàn xã nằm tại trung tâm của UBND xã

*Về giáo dục: Xã có hệ thống trường học từ lâu khá hoàn chỉnh.

-Trường cấp I: Với diện tích sử dụng 9897m2 với 28 phòng học đảm bảocho 100% số cháu trong độ tuổi đến trường được đi học

-Trường phổ thông trung học cơ sở: Với diện tích 8161 m2 có 21 phònghọc đủ chỗ cho trên 712 cháu bằng 100% số cháu trong độ tuổi

-Trường phổ thông trung học: Với 17 phòng học có 175 em đến trườngđảm bảo tỷ lệ 76% sè em trong độ tuổi

-Cơ sở mầm non: Có một cơ sở với diện tích 1426 m2 Nhìn chungtrường học ở xã Dương Xá có khuôn viên tương đối rộng rãi có cảnh quan sưphạm sân trường, sân chơi rộng rãi thoáng mát Tuy vậy hệ thống trườngmầm non quá Ýt chưa được qua tâm xây dùng cho các cơ sở trong thôn.Trong tương lai chóng ta cần chú ý giải quyết vấn đề này

*Về y tế: Xã có một trạm y tế với tổng diện tích sử dụng là 2450 m2 đượcđầu tư xây dựng là dãy nhà dãy mái bằng, có một nhà truyền thông dân số.Với đội ngũ y tế nh hiện nay đã đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh chonhân dân trong xã

*Cơ sở vật chất khác

-Sân vận động: Xã có sân vận động đủ kích thước sân bóng đá với diệntích 8400 m2 nằm cạnh UBND xã Một số thôn chưa có nhà văn hoá trongtương lai cần phải xây dựng

-Chợ: Là tụ điểm giao lưu trao đổi hàng hoá được xây dựng ven đường 5với tổng diện tích là 6400 m2

3 Đánh giá chung

Qua kết quả điều tra cơ bản điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của xãDương Xá chúng ta thấy có nhiều mặt thuận lợi cho phát triển sản xuất Bêncạnh việc tập trung vào trồng lúa, một số cây trồng màu thì việc tổ chức pháttriển ngành nghề thủ công cũng đã được phát triển nhưng giá trị sản phẩmhàng hoá chưa cao, lao động rất lớn nhưng còn dư thừa nhiều chưa khai tháchết tiềm năng lao động này Dân số hiện nay của xã là 8413 người, dân số