Khái quát chung .Gần 10 thế kỉ phát triển trong lòng xã hội phong kiến,sự phát triển của văn học trung đại gắn liền với nền tảng mĩ học phong kiến.đó là những sáng tác nằm trong hệ thống thẩm mĩ riêng do quan niệm mĩ học phong kiến quy định.văn học trung đại việt nam đã đen lại những thành tưu cho văn học trung đại nước nhà. Khổng Tử (551- 479 TCN) , người sáng lập học phái Nho Gia (Nho Giáo) vào những năm cuối thời Xuân Thu ( Trung Quốc) Vấn đề trung tâm của Nho Giáo là con ngừời , tư tuởng về con người . Con nguời thiện hay ác , Nho Học quan niệm tính Thiện của con ngừời gồm 5 đức: Nhân , Nghĩa , Lễ, Trí, Tín hay còn gọi là Ngũ thường.
Trang 1TRÌNH BÀY NHỮNG HIỂU BIẾT VỀ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN
HỌC NHO GIÁO
BÀI THẢO LUẬN
NHÓM 9 BÀI THẢO LUẬN
NHÓM 9
Trang 2GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN :NGUYẾN KiẾN THỌ
CÁC THÀNH VIÊN TRONG NHÓM :
1 HÀ THỊ KIM ANH.
2 NÔNG VĂN CHUNG
3 LÊ THỊ MAI GIANG
Trang 3NỘI DUNG THẢO LUẬN :
Trang 4KHÁI QUÁT CHUNG
Gần 10 thế kỉ phát triển trong lòng xã hội phong kiến,sự phát triển của văn học trung đại gắn liền với nền tảng mĩ học phong kiến.đó là những sáng tác nằm trong hệ thống thẩm mĩ riêng do quan niệm mĩ học
phong kiến quy định.văn học trung đại việt nam đã
đen lại những thành tưu cho văn học trung đại nước nhà.
Trang 5
Khổng Tử (551- 479 TCN) , người sáng lập học phái Nho Gia (Nho Giáo) vào những năm cuối thời Xuân Thu ( Trung Quốc)
Vấn đề trung tâm của Nho Giáo là con ngừời , tư tuởng về con
người Con nguời thiện hay ác , Nho Học quan niệm tính Thiện của con ngừời gồm 5 đức: Nhân , Nghĩa , Lễ, Trí, Tín hay còn gọi là Ngũ thường.
Trang 6 1 QUAN NIÊM VỀ VĂN HỌC NHO GIÁO
Văn học có nguồn gốc linh thiêng và có một chức năng xã hội cao
cả.Nho giáo hi vọng dùng văn chương để giáo hóa,động viên,tổ chức
hoàn thiện con người,hoàn thiện xã hội.Những xã hội chịu ảnh hưởng của nho giáo để cao văn hóa ,đề cao văn hiến,trọng kẻ có học,kẻ làm văn chương tạo ra tâm lí hiếu học,tôn sư trọng đạo cho đến mức sùng bái văn tự,sùng kính cả giấy có chữ viết.Nho giáo khích lệ sự phát triển của văn học.
Nho giáo ảnh hưởng đến sáng tác của các tác giả trung đại
ảnh hưởng của tư tưởng nhân nghĩa và thân dân.Ví dụ trong bài Bình ngô
đại cáo
“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo “
ảnh hưởng của thuyết thiên mệnh
“Mới biết danh hư đà có số
Ai mà cãi được đạo trời”
(Tự thán-bài 5).
Trang 7 Ảnh hưởng của tam cương ngũ thường.
Ví dụ:”Tài đức thì cho lại có nhân
Tài thì kém đức một hai phân
Thờ cha lấy thảo làm phép
Gặp chúa hàng ngày mấy cần.”
Mục đích sáng tác là phải hướng tới việc giáo huấn đạo
đước.sáng tác có lúc để tiêu thiển,thù tạc nhưng mục đích
chung của các vị thánh hiền là giáo hóa cuộc đời.
Trang 8Văn dĩ tải đạo ,thi dĩ ngôn trí,văn thơ sáng tác là để giáo huấn đạo đức,văn dùng để tải
đạo,thơ dùng để bộc lộ ý trí,bầy tỏ lòng
mình.ngôn ngữ sáng tác gồm chữ Hán và chữ Nôm,nhưng chữ Hán được xem là chính thống Các tác giả chủ yếu là những nhà nho đi
học,đi thi để rồi thi đỗ ra làm quan,gia nhập vào đội ngũ quan lại và trở thành thượng lưu quý tộc.họ thực hiện lý tưởng tu kỉ trị nhân ,tu
tề trị bình ,thực hiện lý tưởng đạo đức chính trị
Trang 93 CHỦ ĐỀ
Khái niệm :là vấn đề cơ bản,vần đề trung tâm được tác giả nêu lên,đặt ra qua nội dung cụ thể của tác phẩm văn học.
Hai chủ đề quan trọng của văn chương Nho giáo là liên
quan đến việc tu thân và liên quan đến quốc tế dân sinh.
Bởi vậy với nhà nho,chức năng chủ yếu là để tải đạo,thơ là
để tỏ chí , tỏ lòng,thơ của nho gia là phương tiện di dưỡng tính tình,đưa cảm xúc suy tư vào con đường chính đạo,là phương tiện bày tỏ tư tưởng,đạo đức chính trị.Điểm nhìn xã hội của các tác giả nhà nho là học thuyết chính trị,đạo đức lấy dân làm gốc,nhưng đứng từ bên trên nhìn xuống,điểm nhìn bản thân của nhà nho là đạo tuthân thánh hiền,điểm nhìn con người là thánh nhân quân tử tự giác kiểm soát con người bản năng.
Trang 10
Ví dụ :Lẽ ghét thương – Nguyễn Đình Chiểu
Và trong 10 câu thơ nói về lẽ ghét thì có tới bốn câu thơ nói về cung bậc, mức độ khác nhau trong nỗi khổ mà
dân lành phải gánh chịu:
- Để dân đến nỗi sa hầm sẩy hoang
- Khiến dân luống chịu lầm than muôn phần
- Chuộng bề dối trá làm dân nhọc nhằn
- Sớm đầu tối đánh lằng nhằng dối dân
Nội dung nhằm đề cao tinh thần nhân nghĩa thể hiện khát vọng lý tuởng của tác giả và nhân dân đuơng thời về 1
xã hội tốt đẹp ở đó mọi mối quan hệ giữa con ngừời với con ngừời đều thấm đuợm tình cảm yêu thuơng nhân ái.
Trang 11Vấn đề quốc kế dân sinh chủ yêu đề cập đến
tưởng :” tu thân, tề gia, trị quốc bình thiên hạ”
Đó là tư tuởng tu thân của người thánh nhân ,
quân tử gắn liền với tư tưởng nho gia phát biểu
lý tuởng thân dân nhân nghĩa
Biết tập hợp, đoàn kết toàn dân:
“Nhân dân bốn cõi một nhà dựng cần trúc
Trang 12Lý tưởng thẩm mỹ.
Trong quá trình vận động của lịch sử văn học trung đại
Việt Nam chúng ta phải chứng kiến sự suy thoái của tư tuởng phong kiến đó là đạo đức nhà nho đồng thời
cũng là sự đột phá, sự vận động của văn học trung đại
từ con ngừơi thánh nhân quân tử đến con người đời thường , con người trần thế , chính các tác gia nhà nho cũng từ hướng thượng lại chuyển sang hướng hạ.Cũng
vì tầng lớp trên được đảm bảo nhu cầu vật chất hơn
người bình dân nên các nhà nho trong văn học trung đại ít quan tâm đến cơm áo hàng ngày thậm chí còn coi thường vật chất danh lợi, họ còn cho rằng mọi nghề
khác đều hèn kém chỉ riêng có đọc sách là cao quý.
Trang 13Vì quan niệm như vậy nên họ thường ngợi ca những
cảnh nghèo khó thanh bạch , sử dụng phương tiện bộc
lộ bản chất thanh cao Chính vì thế mà không gian
thành thị nơi tập chung của những cám dỗ , của danh lợi thuờng bị các nhà nho tái hiện với thái độ phê
mới được xem là cái đẹp.
Trang 14Khi nho giáo dần suy yếu thì quan niệm thẩm mỹ này cũng dần mất đi
và thay thế vào đó là quan niệm thẩm mỹ coi cái đẹp là cuộc sống Vd: Những bài thơ của Hồ Xuân Hương đặc biệt về nguời phụ nữ,
trong thơ khai thác những ngừơi phụ nữ ở nhiều khía cạnh khác
nhau, trong những vần thơ của Hồ Xuân Huơng đã phát hiện vẻ đẹp của người phụ nữ và hết lời ngợi ca nó về hình thức và tâm hồn.
“ Mùa hè hây hẩy gió nồm đông
Thiếu nữ nằm chơi quá giấc nồng”
( Thiếu nữ ngủ ngày _HXH)
Hay : Nỗi nhớ chồng của ngừời chinh phụ
“ Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
( Trích: Chinh phụ ngâm- Của Đoàn Thị Điểm?)
Trang 15Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX nhiều tác giả truyền thống trung đại có những biến động mạnh Nhà nho Trần Tế
Xương không sống quan nhưng cũng không sống ẩn dật
mà sống giữa phố phường trong không gian đô thị kiểu mới
và có những phản ứng cảm xúc tái hiện thực cũng rất
không truyền thống: trào phúng tự trào và trào tiếu xã hội giao thời không phải để giáo huấn, nói chí mà bộc lộ những cảm xúc thực trước hình thái xã hội đang thay đổi chưa
từng thấy.
VD: Bài thơ” Đất vị hoàng “ của Tú Xương
“ Có đất nào như đất ấy không
Phố phường tiếp giáp với bờ sông
Nhà kia lỗi phép con khinh bố
Mụ nọ chanh chua vợ chửi chồng”.
Trang 165 CÁCH BỘC LỘ CẢM XÚC CỦA TÁC GiẢ
TRONG VĂN HỌC NHO GIÁO
Các tác giả nho giao sáng tác thơ văn không phải mục đích kiếm sống cho nên thơ văn của họ không phải là thứ “văn chương bàn phố phường”trich
trong câu thơ của Tản Đà “ họ sáng tác văn
chương văn cương với mục đích dường như cao cả hơn đó là mục đích mang tính tưởng,tính triết
học ,tính đạo lí riêng của thời trung đại để truyền
bá những học thuyết,những lí tưởng mà họ theo
đuổi.các thiền sư thực ra họ không làm thơ mà họ chỉ viết nhữnh bài kệ như là một phương tiện để
chuyền tải phật giáo.nhờ tài năng của họ mà một số bài kệ cò giá trị văn học.
Trang 17Nho giáo là đạo của người quân tử tức là loại nhân vật văn hóa theo đuổi lý tưởng: “ Tu kỷ trị nhân, tu
tề trị bình” cho nên còn gọi là đạo” Nội thánh
ngoại vuơng “
Thơ của nho gia là phương tiện di dưỡngtính tình
đưa cảm xúc và suy tư vào con đường chính đạo (tư vô tà) trong con người không tồn tại ý nghĩ xấu đen tối Là phương tiện bày tỏ tư tưởng chính trị đạo đức
Trang 18Mỗi một thời đại có một nền văn học riêng phản ánh thời kỳ lịch sử Thời đại nào văn học ấy
Xuyên suốt từ thế kỷ X đến hết thế kỷ XIX đây là giai đoạn đặt nền móng cho văn học Việt Nam Thời
điểm lịch sử là giai đoạn mà dân tộc ta vừa thoát khỏi một nghìn năm thống trị của phong kiến
phương Bắc Cùng một lúc dân tộc ta vừa phải dẹp yên các xu hướng cát cứ trong nước Vừa phải tiến hành các cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước chống giặc.
KẾT LUÂN CHUNG.
Trang 19• Từ thế kỷ X đến thế kỷ XV văn học nho giáo đã phát triển đến mức cực thịnh Dặt những viên gạch đầu tiên cho văn học những giai đoạn
sau phát triển
Trang 201 TRẦN ĐÌNH HƯỢU(1999).Nho giáo và văn học
trung cận-đại,Nxb Giáo dục
2 NGUYỄN KiẾN THỌ.giáo trình tổng quan văn học
trung đại
3 LÊ BÁ HÁN-TRẦN ĐÌNH SỬ-NGUYỄN KHẮC PHI,từ
điển thuật ngữ văn học
4 NGUYỄN ĐĂNG NA-LÃ NHÂM THÌN-ĐINH THỊ
KHANG -văn học trung đại Việt Nam
5 Trang mạng google.com
TÀI LiỆU THAM KHẢO
Trang 21ĐÁNH GIÁ :các thành viên trong nhóm đều có ý thức làm bài tập nhóm.
TÊN CÁC THÀNH VIÊN CÔNG ViỆC
1 LÊ THỊ MAI GIANG Làm powerpoint
2 HÀ THỊ YẾN Làm powerpoint
3 CHU VĂN SÁU Làm powerpoint
4.DƯƠNG THỊ HỒNG VÂN Làm powerpoint
5.PHẠM THI LAN LY Tìm tài liệu
6.BẾ HẠNH THẮM Tìm tài liệu
7.VI HỒNG LIÊN Tìm tài liệu
8.NÔNG VĂN CHUNG Tìm tài liệu
9.HÀ THỊ KIM ANH Tìm tài liệu
10.NGUYỄN THI LÝ Tìm tài liệu
11.LƯỜNG THỊ NiỀM Tìm tài liệu
12.HOÀNG THỊ TÂM Tìm tài liệu
13.NGÔ NHẬT LINH Tìm tài liệu
14.HÀ THỊ LUYẾN Tìm tài liệu
Trang 22CẢM ƠN THẦY GIÁO
VÀ CÁC BẠN
ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE