Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 4 5 tuổi tham gia các hoạt động âm nhạc ở trường mầm non 1/15 ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN MÊ LINH TRƯỜNG MẦM NON TRÁNG VIỆT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI “MỘT SỐ GIẢI PH[.]
Trang 1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI VĂN HỌC CHO TRẺ 4-5 TUỔI TRONG TRƯỜNG MẦM NON TRÁNG VIỆT , MÊ LINH, HÀ NỘI”
Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo
Cấp học: Mầm Non
Tên tác giả: Lê Thị Thanh Hường
Đơn vị công tác: Trường mầm non Tráng Việt
Chức vụ: Giáo viên
Năm học: 2022-2023
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 1
IV PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1
V NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3
I CƠ SỞ LÝ LUẬN: 3
II CƠ SỞ THỰC TIỄN 3
1 Thực trạng 3
2 Những thuận lợi và khó khăn 3
III NHỮNG GIẢI PHÁP THỰC HIỆN 4
1 Giải pháp 1: Tạo môi trường hoạt động cho trẻ làm quen với văn học 4
2 Giải pháp 2:Thay đổi hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 5
3 Giải pháp 3: Ứng dụng công nghệ thông tin kết hợp lồng ghép hoạt động làm quen với văn học ở mọi lúc mọi nơi 9
4 Giải pháp 4: Tuyên truyền phối hợp với cha mẹ học sinh 11
IV KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 12
PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 14
I.KẾT LUẬN 14
II KHUYẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT 15
TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 3
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Văn học là một thành phần không thể thiếu trong cuộc sống của con người Từ xa xưa văn học đã mang dấu ấn đậm nét từ những câu ca dao, tục ngữ và dần dần nó phát triển mạnh mẽ hơn không chỉ còn là truyền miệng mà nó còn là trên sách vở, có nghiên cứu khoa học và trở thành một lĩnh vực riêng biệt Sức ảnh hưởng của văn học đối với đời sống con người vô cùng to lớn Văn học có vị trí quan trọng trong sự nghiệp giáo dục nói chung
và giáo dục trẻ em mầm non nói riêng
Văn học là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với trẻ mầm non Các câu chuyện dân gian, các tác phẩm thơ, truyện hiện đại, các câu chuyện cổ tích của thế giới đã gieo vào lòng các em sự yêu mến thế giới xung quanh, giúp các em hiểu về truyền thống lao động, chiến đấu bền bỉ nhưng vô cùng anh dũng của dân tộc Nó có ý nghĩa giáo dục lớn, giáo dục về tư tưởng tình cảm, yêu quê hương đất nước, sống trung thực, chăm chỉ Văn học được trẻ em rất yêu thích và nó góp phần phát triển toàn diện nhân cách trẻ, góp phần nuôi dưỡng trẻ và còn phát triển ở trẻ trí tưởng tượng óc sáng tạo nghệ thuật
Văn học có tầm quan trọng vô cùng to lớn đối với sự phát triển của trẻ nhưng thực tế
ở lớp tôi kiến thức văn học của trẻ vô cùng nghèo nàn, trẻ diễn đạt thiếu tự tin, giọng đọc, giọng kể đều đều, chưa diễn cảm Môi trường tiếp xúc với văn học chưa phong phú, các hình thức và phương pháp còn mang tính dập khuôn chưa linh hoạt Làm thế nào để nâng cao được chất lượng khi cho trẻ làm quen với văn học? Câu hỏi đặt ra khiến tôi luôn băn khoăn, lo lắng về những việc mình đang làm hàng ngày có giúp trẻ phát triển mọi mặt như mục tiêu của môn học đề ra không? Câu trả lời đó là cô giáo phải chủ động về tri thức, linh hoạt trong phương pháp và hình thức dạy học, tạo môi trường, tạo cơ hội cho trẻ được tìm tòi khám phá, trải nghiệm phát huy tính tích cực của trẻ
Bản thân là một giáo viên mầm non đang ngày ngày trực tiếp giáo dục trẻ tôi cũng đã
bỏ rất nhiều thời gian và công sức đầu tư vào việc nâng cao các phương pháp, hình thức cho trẻ làm quen với văn học nhưng trên thực tết sự phát triển về mọi mặt của trẻ còn chưa đạt hiệu quả như mong muốn
Để làm được điều này tôi luôn mày mò, tìm tòi, ứng dụng các biện pháp, hình thức tổ chức các hoạt động giúp trẻ tiếp thu được nhiều kiến thức hơn Tôi đã không ngừng học
hỏi nghiên cứu và mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt
động làm quen với văn học cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Nhằm nghiên cứu thực trạng hoạt động làm quen với văn học cho trẻ trong trường mầm non Từ đó tìm được các biện pháp giúp các con nhận thức một cách nhanh chóng,
dễ dàng Đồng thời giúp đồng nghiệp và các bậc phụ huynh có thêm tài liệu và kinh nghiệm để thực hiện đạt hiệu quả
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Là hoạt động làm quen với văn học cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non Đối tượng khảo sát thực nghiệm là 39 trẻ lứa tuổi 4-5 tuổi
IV PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Lớp mẫu giáo 4TA2 Khi nghiên cứu đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: Phương pháp nghiên cứu lý luận, phương pháp điều tra khảo sát, phương
Trang 4
pháp dùng lời, phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan, phương pháp đàm thoại, phương
pháp thực hành
V NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Để tìm ra các giải pháp khắc phục
* Phạm vi nghiên cứu: Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với
văn học cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non”
* Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp quan sát
Phương pháp điều tra khảo sát
Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Phương pháp thực hành trải nghiệm
Phương pháp đánh giá kết quả
Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm
* Kế hoạch nghiên cứu:
Với đề tài này tôi có tiến hành nghiên cứu thực nghiệm trong thời gian là 10 tháng bắt đầu từ tháng 09 năm 2022 đến tháng 4 năm 2023
Trang 5
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Để cảm thụ được tác phẩm sâu hơn, phân biệt được tốt – xấu, đúng – sai, thiện ác, sự công bằng, lòng nhân ái, tình yêu thương, tinh thần đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, tư duy lý tính, ý nghĩa của cuộc đời Để có những hành vi cách ứng xử phù hợp đòi hỏi người giáo viên cần lồng ghép bài học giáo dục thật khéo léo vào giờ học cũng như các hoạt động làm quen với văn học khác Bài học giáo dục phải gắn liền với thực tế để trẻ được làm theo, học theo trong cuộc sống hàng ngày có như vậy học sẽ trở lên có ý nghĩa trong cuộc sống thực tiễn
Tiếp xúc với tác phẩm văn học trẻ còn được làm quen với ngôn ngữ giàu đẹp của dân tộc Đây là điều kiện để phát triển vốn từ, rèn luyện cách nói diễn cảm, cách nói giàu hình ảnh và khi trẻ được rèn luyện nhiêu sẽ tạo cho trẻ thói quen nói đúng nói đủ, nói diễn cảm Ngoài ra văn học còn dạy các em ý thức chăm chỉ lao động, lòng dũng cảm, sự khiêm tốn… Muốn làm được điều đó người giáo viên phải có ý thức trau dồi kiến thức, đổi mới trong cách làm để công tác giảng dạy đạt kết quả cao hơn
Qua việc thay đổi các hình thức dạy học sinh động, mới lạ, sử dụng linh hoạt các đồ dùng dạy học sẽ giúp trẻ chú ý, hứng thú, hiểu được tác phẩm và từ đó trẻ nêu được ý kiến của mình khi cô cùng trẻ trò chuyện và đàm thoại về tác phẩm đó, làm được như vậy là phát huy được tính tích cực, trí óc tư duy, sáng tạo của trẻ Không chỉ thế việc sử dụng các hình thức day học cũng như sử dụng đồ dùng phong phú còn rèn cho trẻ kỹ năng lắng nghe, kỹ năng nghe hiểu từ đó trẻ sẽ tự tin thể hiện tác phẩm dưới nhiều hình thức khác nhau, trẻ có khái niệm về sự vật hiện tượng và trẻ sử dụng vốn từ của bản thân để nói lên những điều trẻ thấy trong cuộc sống xung quanh Chúng ta đã thấy văn học rất cần thiết cho cuộc sống hàng ngày, đặc biệt là lứa tuổi mầm non Để tổ chức hướng dẫn cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một nhiệm vụ rất quan trọng Đó là sự dẫn dắt cho trẻ ngay
từ những bước chậpchững đầu tiên trong các tác phẩm văn học Xong làm thế nào để trẻ lĩnh hội và cảm nhận được từng tác phẩm một cách toàn diện nhất phụ thuộc vào phương pháp dạy học của từng giáo viên Mặc dù chương trình làm quen với văn học không chỉ ở một hoạt động học mà còn được lồng ghép tích hợp vào các hoạt động trong ngày, nhưng chất lượng cảm nhận văn học chưa cao, các tiết dạy chỉ cung cấp được kiến thức cơ bản của hoạt động, khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của giáo viên còn hạn chế, giọng đọc
và cử chỉ điệu bộ chưa hấp dẫn lôi cuốn trẻ, đồ dùng đồ chơi còn nghèo nàn, giờ học chưa được hưởng ứng, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động của trẻ
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Thực trạng
Là một ngôi trường nằm ở gần đền thờ Hai Bà Trưng nơi có nhiều di tích lịch sử , văn hóa truyền thống quê hương hai bà và các vị tướng của Hai Bà Trưng Trường gồm
20 lớp đội ngũ nhiều giáo viên và nhân viên trẻ đầy nhiệt tình và tinh thần trách nhiệm Năm học 2022 - 2023 tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo lớn ( 4-5 tuổi) với tổng số trẻ
là 39 trẻ/2 giáo viên , lớp nằm tại khu lẻ Ngay sau khi tiếp nhận trẻ tôi thấy rằng kết quả của các hoạt động làm quen với văn học ảnh hưởng tới trẻ chưa sâu, những thể hiện của trẻ còn hời hợt Xác định được điều đó, trong quá trình thực hiện, tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau
2 Những thuận lợi và khó khăn
Trang 6
a Thuận lợi:
- Môi trường lớp học khang trang, sạch sẽ, thoáng mát, trang thiết bị khá đầy đủ, bố trí các góc phù hợp, tạo cho trẻ một môi trường học tập tốt
- Ban Giám hiệu luôn chỉ đạo sát sao trong kế hoạch, lịch trình khi thực hiện chương trình, luôn quan tâm, giúp đỡ, khuyến khích sự tìm tòi sáng tạo của giáo viên trong công tác giảng dạy, luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất và phương tiện thực hiện các hoạt động cho trẻ
- Hai giáo viên đứng lớp đều có trình độ chuyên môn trên chuẩn, yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình, có trách nhiệm cao trong công việc
- Bản thân tôi nắm chắc phương pháp dạy học, luôn trau dồi kiến thức của bản thân, biết khai thác thông tin trên mạng Internet, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp qua việc tham gia các buổi sinh hoạt chuyên môn, kiến tập do trường tổ chức để nâng cao trình độ chuyên môn
- Giáo viên có khả năng làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo phục vụ cho các hoạt động
- Trẻ đi học đều, trẻ có nề nếp trong mọi hoạt động
- Phụ huynh tin tưởng nhà trường, tin tưởng giáo viên của lớp, luôn phối hợp tốt với
cô giáo trong công tác giáo dục trẻ
b Khó khăn:
- Lớp tôi khả năng cảm thụ văn học của trẻ chưa cao, việc dạy trẻ làm quen các tác phẩm văn học còn nhiều bất cập
- Phụ huynh phần đa là làm nông nghiệp nên một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của trẻ
- Khả năng tiếp thu của trẻ không đồng đều Một số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn, tự tin
Từ thực trạng trên tôi luôn trăn trở làm thế nào để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với văn học Từ đó tôi đưa ra một số nội dung khảo sát trẻ đầu năm như sau:
Bảng khảo sát đầu năm
Kết quả khảo sát cho thấy trẻ biết kể chuyện sáng tạo rất thấp, khả năng áp dụng bài học giáo dục vào thực tế còn hạn chế, thể hiện lại tác phẩm còn chưa diễn cảm Dựa vào thực tế trên tôi mạnh dạn lựa chọn một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trẻ qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ
III NHỮNG GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
Trong quá trình nghiên cứu đề tài và qua thực tế giảng dạy tại trường tôi đã thực hiện các giải pháp để giải quyết vấn đề như sau:
1 Giải pháp 1: Tạo môi trường hoạt động cho trẻ làm quen với văn học.
Trước hết kiểm tra lại cơ sở vật chất trong nhóm lớp xem xét lại những gì chưa có
tôi bổ sung, cái gì chưa hợp lý thì thay đổi Tôi đã sắp xếp lại những đồ dùng trong lớp hợp lý, an toàn với trẻ Sau khi kiểm tra đồ dùng, đồ chơi trong lớp tôi tiến hành sưu tầm
và làm đồ dùng, đồ chơi bổ sung cho phù hợp theo tháng, sự kiện và đủ cho trẻ hoạt động
Đồ dùng, đồ chơi rất cần thiết cho việc dạy và học, những đồ dùng trực quan giúp trẻ tri giác và kích thích trẻ hứng thú tham gia hoạt động Cho nên tôi đã từng bước lên kế hoạch như sau:
Trang 7
Sưu tầm tranh ảnh để giúp trẻ nâng cao khả năng cảm thụ văn học vì vậy việc tạo cơ hội cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học phải được thường xuyên Ngay từ đầu năm học Ban giám hiệu nhà trường đã trang bị cho lớp bộ tuyển tập tranh minh họa thơ, truyện
và một số quyển tranh truyện, Ngoài ra bản thân tôi còn sưu tầm các sách văn học, các hoạ báo, tạp chí, lịch cũ, nguyên liệu cho trẻ tự làm
sách để xây dựng một “Góc thư viện” mang nội dung văn học Tại “Góc thư viện” trẻ được xem nhiều tranh truyện, tạp chí, hoạ báo có hình ảnh đẹp Qua đó trẻ đã thu hút được nhiều bạn cùng tham gia vào góc chơi với tinh thần hào hứng như trẻ kể chuyện theo tranh cho nhau nghe, biết tìm và lựa chọn quyển sách mà mìnhthích, chia sẻ cùng bạn bè Từ đó trẻ hứng thú hơn với việc làm quen với tác phẩm văn học, và kết quả trên trẻ cũng tăng lên rõ rệt
Nhận thức được tầm quan trọng của đồ dùng trực quan trong việc nâng cao chất
lượng giáo dục trẻ làm quen với tác phẩm văn học Vì vậy, việc sưu tầm những hình ảnh
và những nguyên liệu phế thải là việc làm thường xuyên của tôi từ khi tôi
bước vào nghề Dù đi đến đâu, đến chỗ nào tôi cũng đều quan sát để ý xem có những hình ảnh trên họa báo, lịch cũ, những đồ dùng phế thải như chai lọ, ống hút, hộp bánh, vải vụn…có thể làm đồ dùng đồ chơi được, từ đó tôi cũng đều xin thu lượm và cất giữ Tôi biết rằng những cái bỏ đi đó lại là những đồ dùng dạy học thật bổ ích cho cô và trẻ ở trường mầm non Ngoài ra bản thân tôi còn tự học hỏi, tìm tòi truy cập mạng internet khai thác tối đa tài liệu, tranh minh họa cho bài thơ, câu truyện, để tạo kho nguyên liệu Từ kho nguyên liệu tôi có kế hoạch làm đồ dùng, đồ chơi một cách cụ thể để đảm bảo mỗi tháng mỗi bài dạy đều có một bộ đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho quá trình giảng dạy như là
từ sách báo, lịch cũ, ống, lon, chai nhựa, xốp, vải vụn… để làm đồ dùng đồ chơi Qua bàn tay khéo léo của cô và trẻ tôi đã làm ra những đồ dùng như tranh, làm mô hình rối rẹt, làm tranh nổi, khâu rối tay phù hợp với từng bài và từng chủ đề
Ví dụ: Theo kế hoạch tháng trong câu truyện “Ai đáng khen nhiều hơn” tôi đã dùng
dạ giấy nhiều màu làm ra những con rối rẹt và vẽ thật sinh động, ngộ nghĩnh
Nhờ có sự đầu tư trên nên đã phát huy tối đa khả năng hoạt động của trẻ, kích thích sự
khám phá bằng các giác quan, phát triển trí tò mò ham hiểu biết của trẻ Bên cạnh viêc
sưu tâm tranh ảnh làm đồ dùng phục vụ hoạt động tôi còn thiết kế các bài giảng điện tử theo tháng, tải các bài giảng trên website của phòng, của trường để dạy trẻ
Từ những việc làm trên tôi đã tạo được môi trường tích cực thu hút trẻ tham gia vào các hoạt động văn học như trẻ thích tham gia góc sách truyện, cùng đọc chuyện theo tranh cho nhau nghe, cùng xem sách và trao đổi về các nội dung trong sách Trẻ hứng thú với các giờ học văn học như hăng hái giơ tay phát biểu, biết diễn đạt bày tỏ ý kiến của mình, vui vẻ tham gia hoạt động …
2 Giải pháp 2:Thay đổi hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.
Trước tiên để thay đổi hình thức cho trẻ làm quen với văn học một cách có hiệu quả giáo viên cần nâng cao nghệ thuật giảng dạy Bộ môn làm quen văn học là một bộ môn khó trong chương trình giáo dục mầm non đòi hỏi người giáo viên phải có một nghệ thuật lên lớp cao để truyền tải kiến thức đến cho học sinh Làm thế nào để giờ học văn học thu hút trẻ, cô giáo phải thể hiện được giọng nói, cử chỉ, điệu bộ phù hợp với nội dung tác phẩm văn học, ngôn ngữ diễn đạt ngắn gọn, hấp dẫn trẻ vào tiết học Không phải giáo viên nào cũng có được năng khiếu nghệ thuật văn học Vì vậy, tôi đã sưu tầm các đĩa ghi
Trang 8
băng, hình mẫu để học tập cách kể chuyện, đọc thơ và sử dụng rối Bên cạnh đó, tôi thực hiện nội dung cho trẻ làm quen văn học trên cơ sở kế thừa một phương pháp truyền thống của giáo dục mầm non kết hợp vận dụng các phương pháp và hình thức tổ chức mới, nhằm tạo điều kiện cho trẻ có nhiều cơ hội tiếp xúc, cảm nhận các tác phẩm văn học, hứng thú với hoạt động làm quen văn học Lựa chọn các câu chuyện, bài thơ, ca dao, đồng dao trong sách cho phù hợp với độ tuổi của trẻ, tận dụng vốn văn học, thơ ca mang bản sắc văn hóa địa phương và các bài thơ, câu chuyện do cô sưu tầm sáng tác gần gũi với trẻ, mang tính giáo dục cao Tăng cường sử dụng các tác phẩm văn học được thể hiện dưới hình thức tranh truyện chữ to, tranh thơ chữ to, giúp trẻ trải nghiệm với hoạt động đọc sách
Việc tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non cần phải chú
ý đến đặc điểm bản chất hoạt động của trẻ là: “Học mà chơi - chơi mà học” Vì thế tôi thấy cần có những hình thức truyền thụ văn học đến với trẻ phải nhẹ nhàng, không gò bó
Có như vậy giáo viên mới duy trì được sự tập trung chú ý liên tục của trẻ trong một tiết học
Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là các kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn, tránh hình thức, dập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới Trước khi tổ chức một hoạt động "Làm quen với văn học" tôi phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, soạn bài và nghiên cứu kỹ bài soạn, nghiên cứu kỹ tác phẩm Nắm rõ mục đích yêu cầu của bài, chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động -tĩnh phù hợp với bài dạy Để cho trẻ làm quen với giờ văn học đạt kết quả cao tôi đã lên
kế hoạch cụ thể cho từng tiết học như sau:
* Đối với tiết thơ:
Để giúp trẻ cảm nhận được nội dung của bài thơ sắp học, tôi cho trẻ quan sát thiên nhiên, xem tranh ảnh và trò chuyện với trẻ về nội dung của bài trước khi dạy Mặt khác để giờ học đạt kết quả cao thì việc gây hứng thú vào bài cần được thay đổi Tôi cho trẻ quan sát khi là tranh ảnh, khi là vật thật, trò chuyện với trẻ về nội dung bài thơ, với từng bài dạy, thể loại tôi đưa ra hệ thống câu hỏi có tính logic để đàm thoại với trẻ một cách sôi nổi theo phương châm “Lấy trẻ làm trung tâm” để phát huy trí tưởng tượng, những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thực tiễn sáng tạo với từng nội dung của bài mà trẻ không bị áp đặt, gò bó
Ví dụ: Dạy trẻ bài thơ “Hoa kết trái” tôi cho trẻ quan sát về hoa, quả trên cùng một cây
để trẻ hiểu rõ
Cùng với từng bài dạy tôi dùng các hình thức khác nhau để dẫn dắt vào bài và chuyển hoạt động một cách linh hoạt Tôi thường dùng những câu hỏi tình huống để kích thích trẻ
tự suy nghĩ và tìm tòi ra câu trả lời Khi dạy trẻ đọc thơ tôi đọc diễn cảm, nhẹ nhàng thể hiện nhịp điệu của bài thơ sau đó giảng các từ khó cho trẻ hiểu Sau khi giảng giải để trẻ hiểu từ khó, tôi sẽ giúp trẻ hiểu nội dung bằng bức tranh minh họa hoặc những hình ảnh trên bài giảng điện tử, sau đó tôi dạy trẻ đọc thơ
* Đối với tiết truyện:
Khi kể truyện cho trẻ nghe mục đích là cho trẻ yêu thích và hiểu nội dung của cốt truyện Vì thế nhiệm vụ đầu tiên là tôi phải đọc thuộc câu chuyện Biết sử dụng các thủ thuật kể chuyện cho trẻ nghe như giọng điệu, cường độ âm thanh, nét mặt, cử chỉ điệu bộ Với mỗi bài tôi cũng phải tạo hứng thú cho trẻ bằng nhiều cách khác nhau: Sử dụng rối,
Trang 9
tranh ảnh, bài thơ, câu đố… làm sao phù hợp với nội dung của từng bài Sau đó tôi sẽ kể cho trẻ nghe Tôi cố gắng nhập vai vào từng nhân vật qua đó trẻ hứng thú nghe truyện hơn
Đặc biệt đồ dùng đẹp, hấp dẫn sẽ thu hút được sự chú ý của trẻ Trước đây giáo viên chủ yếu thường sử dụng tranh minh họa làm đồ dùng chính trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học Song với hình thức đổi mới hiện nay việc sử dụng tranh minh họa vào tiết học chưa gây được sự chú ý, tò mò mạnh đối với trẻ Vì vậy tôi đã sử dụng mô hình rối để tiết học thêm phong phú, đa dạng hơn Ngoài ra tôi còn sử dụng rối tay có lòng tiếng và nhạc nền vào trong tiết học Việc sử dụng rối trong tiết học cũng rất có hiệu quả,
nó không những gây được sự chú ý tò mò của trẻ mà nó còn tạo điều kiện cho trẻ tiếp cận với nhiều loại hình nghệ thuật
Ví dụ: Với câu chuyện “Ai đáng khen nhiều hơn” tôi sử dụng mô hình sân khấu là một khu vườn nhỏ Khi sử dụng rối, tôi dùng cánh tay lồng vào con rối và điều khiển con rối bằng ba đầu ngón tay, ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoại, nhạc lồng vào trong truyện
Diễn rối câu chuyện “Ai đáng khen nhiều hơn”.
Còn đối với những câu truyện có nhiều nhân vật như truyện “Bông hoa cúc trắng” thì tôi phải phối hợp với giáo viên trong lớp để dàn dựng thành một vở kịch rối hoàn chỉnh Nhờ việc sử dụng nghệ thuật rối trong tiết học mà trẻ đã cảm thụ tác phẩm văn học tốt hơn, đa
số trẻ nhớ nội dung câu chuyện, lời thoại của các nhân vật trong truyện và qua đó trẻ biết nhận xét đánh giá tính cách của nhân vật trong truyện như: Ai là người tốt, ai là kẻ xấu Ngoài ra, tôi còn lồng ghép trò chơi vào phần đàm thoại và phần kết thúc tiết học để giúp trẻ thấy thích thú hơn
Ví dụ: Trong khi đàm thoại tôi cho trẻ chơi “Đoán hình qua miếng ghép” tôi chuẩn
bị các miếng ghép trên tấm bìa lớn, mỗi miếng ghép có ghi câu hỏi ở mặt trước, còn mặt sau là hình ảnh minh họa cho câu trả lời Cô đọc câu hỏi trẻ trả lời đúng sẽ có quyền được
mở miếng ghép Nhưng trước khi mở cô hỏi trẻ đoán xem phía sau miếng ghép có hình ảnh gì?
Bằng cách cho trẻ “Học mà chơi, chơi mà học” tôi thấy không chỉ cuốn hút trẻ vào nội dung câu truyện mà còn hình thành ở trẻ thói quen suy nghĩ khi được hỏi và phát triển
óc phán đoán, tính thông minh và nhanh nhẹn Như vậy trẻ sẽ khắc sâu hơn về từng nhân vật và các hành động của nhân vật ấy Qua đó trẻ sẽ cảm thấy hứng thú với tiết học hơn
* Dạy trẻ kể lại truyện:
Đối với hoạt động dạy trẻ kể lại truyên tôi dạy trẻ kể chuyện theo nhiều hình thức
khác nhau như: kể từng đoạn, kể theo tranh và kể toàn bộ câu chuyện Để trẻ hứng thú với hoạt động kể lại truyện Tôi chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, tranh ảnh minh họa câu chuyện thậm chí cả rối và những lời động viên để giúp trẻ hứng thú với giờ học
Dạy trẻ kể lại truyện để trẻ tái hiện lại một cách mạch lạc, diễn cảm tác phẩm văn
học mà trẻ được nghe Trẻ sử dụng nội dung, hình thức ngôn ngữ đã có sẵn của các tác giả và của giáo viên Tuy nhiên yêu cầu trẻ không học thuộc lòng câu chuyện, trẻ phải kể bằng ngôn ngữ của chính mình, truyền đạt nội dung câu truyện một cách tự do thoải mái
nhưng phải đảm bảo nội dung cốt truyện Khi dạy trẻ kể lại truyện cô đàm thoại với trẻ về
nội dung câu chuyện Đàm thoại nhằm mục đích giúp trẻ nhớ lại nội dung truyện, giúp trẻ xây dựng dàn ý câu chuyện, lựa chọn hình thức ngôn ngữ thể hiện truyện
Trang 10
Ví dụ: Truyện “Chú dê đen” Theo con tính cách của dê trắng và dê đen như thế nào? tính cách của chó sói thì ra sao?
Cô đặt câu hỏi về tên nhân vật, thời gian, không gian, hành động chính, lời nói, cá tính nhân vật Câu hỏi phải phù hợp với trẻ cả về hình thức và ngữ pháp Tôi dùng ngôn ngữ ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với nhận thức của trẻ kể lại nội dung tác phẩm Cô kể diễn cảm, lời kể có các mẫu câu cần luyện cho trẻ Mẫu chuyện của cô có tác dụng chỉ cho trẻ thấy trước kết quả trẻ cần đạt được: Về nội dung, độ dài, trình độ câu chuyện Sau
đó cô cho trẻ kể, khi trẻ kể, nếu trẻ quên, cô có thể nhắc hoặc đặt câu hỏi cho trẻ nhớ Trẻ
kể xong, cô nhận xét, đánh giá truyện kể của trẻ Cô cần nhận xét đúng, chính xác để có tác dụng khuyến khích, động viên trẻ Từ đó giúp trẻ hứng thú hơn trong giờ học và khả năng diễn đạt của trẻ cũng tốt hơn
*Dạy trẻ kể chuyện sáng tạo:
Không chỉ dừng lại là trẻ kể lại trình tự nội dung câu truyện theo lời của cô mà tôi
đã cho trẻ chủ động đọc kể diễn cảm có sáng tạo theo trí tưởng tượng của trẻ, khi nhập vai trong các trò chơi đóng kịch tập cho trẻ quan sát, mô phỏng, tái tạo bằng cách nhắc lại có cải biên, làm mới một cách sáng tạo theo ý trẻ
Ví dụ truyện “Thần sắt” phần mở đầu và kết thúc của truyện trẻ kể đúng với tác phẩm, nhưng phần giữa là sự xuất hiện của các nhân vật trẻ có thể đảo nhân vật nào đến trước, nhân vật nào đến sau tùy theo ý thích của trẻ
Để trẻ bước vào hoạt động này được tốt, tôi thường xuyên cho trẻ được xem những bức tranh về câu truyện đó Tôi tạo điều kiện để cho trẻ được sắp xếp theo ý của mình Khi trẻ sắp xếp tôi gợi hỏi nội dung để liên kết các bức tranh sau đó hướng dẫn và cùng trẻ kể lại truyện
Ví dụ: Cô cho mỗi nhóm một bộ tranh chuyện và cho từng nhóm kể sáng tạo theo ý của trẻ và rồi đặt tên cho những câu chuyện nhóm mình kể theo cách khác nhau Tiếp theo đó là cho nhóm trẻ sử dụng rối để kể chuyện sáng tạo như truyện “Chú dê đen” Ngoài việc đọc thơ và kể truyện diễn cảm, thì việc kể truyện sáng tạo đã góp phần lớn đến việc phát triển ngôn ngữ, tư duy logic, óc sáng tạo, trí tưởng tượng của trẻ
*Dạy trẻ đóng kịch.
Đóng kịch là một hình thức giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể Qua hoạt động đóng kịch, trẻ truyền đạt lại nội dung câu chuyện, làm sống lại tâm trạng, hành động ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện Khi đóng kịch trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa của tác phẩm Để đạt được điều đó thì trước khi cho trẻ đóng kịch giáo viên phải cho trẻ ôn lại nội dung câu chuyện giúp trẻ hiểu sâu hơn về nội dung truyện và lời thoại của các nhân vật trong truyện Đề từ đó trẻ biết thể hiện những sắc thái khác nhau về ngữ điệu, tính cách của nhân vật nhằm giúp trẻ phân biệt và biết thể hiện giọng điệu lời nói của từng nhân vật Muốn vậy giáo viên cần phải tham khảo một số kịch bản đã được biên soạn sẵn như “Bông hoa cúc trắng”, “Chú dê đen” nhằm giúp trẻ phân biệt được giọng điệu, lời nói của nhân vật Qua đó trẻ khắc họa được tính cách nhân vật
Đóng kịch thực sự giúp trẻ cảm nhận tác phẩm văn học một cách sâu sắc và để đạt được điều đó thì việc trang trí sân khấu và hóa trang cho trẻ rất quan trọng Với câu truyện “Bông hoa cúc trắng” tôi làm sân khấu phù hợp với câu chuyện Bên cạnh việc làm sân khấu thì việc hóa trang cho trẻ đóng kịch cũng rất cần thiết Việc hóa trang và bố trí