Tài liệu ôn thí cuối kỳ lý thuyết và bài tập thực hành Kinh tế đầu tư

Tài liệu ôn tập cuối kỳ lý thuyết và bài tập thực hành môn Kinh tế đầu tư trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân, gồm hệ thống đầy đủ các dạng bài: câu hỏi đúng sai và các nhận định, bài tập tính toán do sinh viên biên soạn.

II.Phân tích sự gia tăng của nguồn vốn tư nhân và dân cư trong giai đoạn 2016-2020 tại Việt Nam

1 Nguồn vốn từ dân cư:

Nhìn tổng thể, vốn huy động từ dân cư là không hề nhỏ, theo thống kê, lượng vàng dự trữ trong khu vực dân cư xấp xỉ 10 tỷ USD, tiền mặt và các ngoại tệ khác chiếm xấp xỉ 80% tổng vốn huy động của toàn bộ hệ thống ngân hàng Thực tế khi phát hành trái phiếu chính phủ từ khu vực dân cư có thể huy động hàng nghìn tỷ đồng Nhiều hộ kinh doanh đã trở thành đơn vị kinh tế năng động trong lĩnh vực kinh doanh ở địa phương Ở một mức độ nhất định thì các hộ gia đình sẽ là một số các nguồn tập trung và phân phối vốn quan trọng trong nền kinh tế

Theo số liệu thống kê từ cuộc Khảo sát mức sống dân cư, do Tổng cục Thống

kê thực hiện, năm 2016 là 1.126 nghìn tỷ đồng và năm 2018 tăng vọt lên khoảng 1.818 nghìn tỷ đồng Nếu loại trừ yếu tố tăng giá, quy mô nguồn vốn này tăng với tốc độ bình quân trong giai đoạn 2016 - 2018 đạt 16,1%/năm Đến năm

2018, tiền tiết kiệm trong dân cư còn vượt cao hơn tổng thu ngân sách nhà nước, khoảng 27% (1.818 nghìn tỷ đồng so với 1.431 nghìn tỷ đồng)

Như vậy, quy mô nguồn lực tài chính trong dân cư qua các năm càng ngày càng lớn hơn, việc huy động được một phần của nguồn vốn này vào đầu tư phát triển không chỉ tăng quy mô vốn mà còn góp phần bền vững cho nền kinh tế Bên cạnh đó, tiền tiết kiệm, theo tập quán của người dân Việt Nam, thì thường

sẽ mua vàng hoặc ngoại tệ để tích trữ Theo thông tin báo chí, căn cứ vào con số

do Hiệp hội Kinh doanh vàng thế giới công bố dựa trên số liệu nhập vàng của Việt Nam thời gian qua, trong dân cư có khoảng trên dưới 500 tấn vàng Nếu một phần lượng vàng này tách khỏi cất trữ, chuyển hóa thành tiền, đưa vào lưu thông sẽ đem lại lượng vốn lớn cho nền kinh tế

Ngoài ra, trong những năm qua, các cơ quan chức năng đã phát hiện và triệt phá được nhiều đường dây đánh bạc, cá độ bóng đá hàng ngàn tỷ đồng, chủ yếu

có hình thức online, máy chủ đặt tại nước ngoài Năm 2017, Công ty Cá cược Ladbrokes tại Anh quốc cho rằng, doanh số của thị trường cá cược bóng đá bất hợp pháp tại Việt Nam ước tính từ 3-5% GDP (khoảng 10 tỷ USD) Thêm nữa, gần đây xuất hiện các sàn giao dịch tài chính hình thức đa cấp, tiền ảo đã dụ dỗ rất nhiều người dân tham gia “đầu tư” với cam kết lơi nhuận “không tưởng” Tất

cả những hoạt động này đều không được sự cho phép của Nhà nước nhưng lại thu hút được rất nhiều tiền của người dân đổ vào Phần lớn số tiền khổng lồ này đang “chảy” bất hợp pháp ra nước ngoài mỗi năm

2 Nguồn vốn tư nhân

Nguồn vốn khu vực tư nhân là phần tích lũy của doanh nghiệp: khấu hao, lợi nhuận để lại, cổ tức chưa chia, hàng tồn trữ… Theo thống kê, hiện nay các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) chiếm 75% tổng doanh nghiệp đang hoạt động

(khoảng 500.000 doanh nghiệp) Doanh nghiệp SME đóng góp 40% GDP Thu hút hơn 51 % lực lượng lao động trên cả nước

 Năm 2016:

Trong khuôn khổ công bố Bảng xếp hạng VNR500 2016, Vietnam Report cũng tiến hành khảo sát cộng đồng các doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam trong Bảng xếp hạng VNR500 từ năm 2007 đến nay nhằm tổng hợp những đánh giá của doanh nghiệp về tình hình kinh doanh năm 2016, triển vọng kinh doanh năm

2017, đồng thời tìm hiểu những khó khăn và thách thức đối với những doanh nghiệp lớn Việt trong một thập kỷ qua cùng những dự định đầu tư của những trụ cột kinh tế trong thời gian sắp tới

Trên bình diện toàn bộ nền kinh tế, số liệu tính toán đến cuối năm 2016, xét về doanh thu, các DN khối tư nhân tạo ra được 9,76 triệu tỷ đồng, chiếm 56% doanh thu của toàn bộ doanh nghiệp năm 2016 Trong khi đó, các DNNN chỉ tạo

ra 2,88 triệu tỷ đồng doanh thu Về lợi nhuận, các DN khối tư nhân tạo ra hơn

188 nghìn tỷ đồng lợi nhuận, chiếm 26,4% lợi nhuận của toàn bộ doanh nghiệp còn các DNNN tạo ra hơn 197 nghìn tỷ đồng, chiếm 27,7% lợi nhuận của toàn

bộ doanh nghiệp

Biểu đồ của doanh nghiệp về tình hình sản xuất kinh doanh của 10 tháng đầu năm 2016

so với cùng kỳ năm 2015

Theo thống kê từ Vietnam Report, khối doanh nghiệp tư nhân trong nước có nhiều doanh nghiệp lọt vào Bảng xếp hạng 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam (BXH VNR500) ngày 14/12/2016 có nhận định tình hình sản xuất kinh doanh đều tăng lên về mọi mặt, tuy nghiên 16% doanh nghiệp cũng đã có phản hồi doanh thu giảm và 15% doanh nghiệp đánh giá lợi nhuận sau thuế giảm trong giai đoạn vừa qua Năm 2016 cũng được đánh giá là  một năm các doanh nghiệp phải đối diện với nhiều rào cản đến từ thách thức tăng trưởng nền kinh tế và biến động kinh tế, chính trị thế giới. 

 Năm 2017:

Nếu năm 2016 được coi là một năm đầy khó khăn với nền kinh tế Việt Nam thì sang năm 2017, bối cảnh chung của nền kinh tế, và tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp lớn, đã có nhiều tín hiệu tích cực Nếu như năm 2007, năm đầu tiên công bố Bảng xếp hạng VNR500, khi đó doanh nghiệp tư nhân chỉ chiếm tỷ

lệ khoảng 20% trong toàn bảng thì đến nay, sau hơn 10 năm, khối doanh nghiệp

tư nhân đã tăng lên gần gấp 2,5 lần, chiếm khoảng 50% số doanh nghiệp trong Bảng xếp hạng

Đóng góp của khu vực tư nhân nâng lên từ 27% (2016) lên 32,3% trong năm

2017 Xu hướng tăng số lượng doanh nghiệp tư nhân và tăng tỉ trọng doanh thu của khối này trong Bảng xếp hạng VNR500 năm 2017 đã phản ánh phần nào nỗ lực tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các thành phần kinh tế, và việc đẩy mạnh cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước của Chính phủ thời gian qua

Top 5 ngành có tổng doanh thu lớn nhất theo bảng xếp hạng VNR năm 2017 (Đơn vị:

tỷ đồng)

Bảng xếp hạng VNR500 năm 2017 cũng tiếp tục khẳng định những ngành nghề trụ cột của toàn nền kinh tế Cụ thể, các ngành như điện, khoáng sản - xăng dầu, tài chính, thực phẩm - đồ uống, viễn thông - tin học vẫn là top 5 ngành có tỷ trọng doanh thu đóng góp vào Bảng xếp hạng VNR500 lớn nhất

 Năm 2018:

Tiếp nối sự trỗi dậy của khối doanh nghiệp tư nhân trong Bảng xếp hạng VNR500 năm 2017, năm 2018 tiếp tục cho thấy sự tăng lên về mọi mặt của khối doanh nghiệp tư nhân Tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm CAGR của Top 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam tăng đáng kể theo thời gian Trong đó, Tài chính chiếm tỷ trọng 15,1%; Thực phẩm, đồ uống, thuốc lá chiếm 14,3%; Xây dựng, vật liệu xây dựng, bất động sản chiếm 13,9%; Thép chiếm 11,7% và Viễn thông, tin học, công nghệ thông tin chiếm 9,2% Chỉ riêng năm ngành này

đã chiếm đến 64,2 % doanh thu, 75,5% lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp

tư nhân

 Năm 2019:

Bảng xếp hạng VNR500 năm 2019, tất cả các ngân hàng đều có sự tăng trưởng doanh thu, tốc độ tăng trưởng doanh thu của toàn bộ khối doanh nghiệp là 14,55% Đây là mức tăng trưởng ấn tượng trong buổi cảnh kinh tế gặp nhiều khó khăn Khảo sát của Vietnam Report về tình hình hoạt động của doanh nghiệp trong năm 2019 cho thấy có 49,2% doanh nghiệp đánh giá tình hình hoạt động của doanh nghiệp tốt hơn mấy năm trước; 39,5% doanh nghiệp cho rằng tình hình kinh doanh cơ bản ổn định; 31,3% doanh nghiệp đánh giá tình hình doanh nghiệp giảm đi

Với tỷ trọng doanh thu khoảng 14,59% trong Bảng xếp hạng VNR500 năm

2019, năm 2018-2019 được đánh giá là giai đoạn “tăng trưởng theo cách thức mới” của ngành Ngân hàng Việt Nam Tốc độ tăng trưởng tín dụng 2018 thấp hơn so với các năm trước (khoảng trên 30% trong những năm 2000), đạt mức 14%

Ngành Thực phẩm – Đồ uống chiếm tỷ trọng doanh thu 7,87% trong Bảng xếp hạng VNR500 năm 2019 được đánh giá là một trong những ngành có diễn

biến thuận lợi với những bước tiến cả về số lượng và chất lượng Bên cạnh đó, Thực phẩm – Đồ uống cũng đang là ngành hàng chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu chi tiêu hàng tháng của người tiêu dùng Việt Nam, ước khoảng 35% mức chi tiêu

Ngành Xây dựng – Bất động sản chiếm tỷ trọng doanh thu 7,58% trong Bảng xếp hạng VNR500 năm 2019 Đây là ngành được hưởng lợi nhiều nhất từ xu hướng tăng trưởng kinh tế của Việt Nam Tăng trưởng kinh tế kéo theo thu nhập người dân được cải thiện đã dẫn đến “sự bùng nổ” về nhu cầu nhà ở những năm qua

Ngành Viễn thông – Công nghệ thông tin: Đây là một trong những ngành luôn nằm trong top các ngành luôn có tỷ trọng doanh thu cao trong các Bảng xếp hạng VNR500 trong 5 năm gần đây Trong các mảng dịch vụ số hóa doanh nghiệp, cơ hội cho các doanh nghiệp VT-CNTT Việt Nam tham gia trong chuỗi giá trị dịch

vụ tập trung trên ba khía cạnh: kết nối, nền tảng hạ tầng, dịch vụ chuyên ngành; phần còn lại thuộc về các công ty phần cứng và sản xuất thiết bị đầu cuối.\

Ngành Dược chiếm tỷ trọng 1,01% trong Bảng xếp hạng VNR500 năm 2019 Trong hơn 10 năm qua, ngành Dược đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ, hiện đứng thứ 13 trên thế giới về tốc độ tăng trưởng Tuy nhiên, hiện nay ngành Dược Việt Nam vẫn bị phụ thuộc phần lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, và chưa có khung pháp lý hoàn chỉnh để phát huy hết thế mạnh của ngành

 Năm 2020:

Trong Bảng xếp hạng VNR500 năm 2020, nhìn chung các ngành hàng đều có

sự tăng trưởng doanh thu với tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân của toàn bộ khối doanh nghiệp đạt 12,52% Trong đó có nhiều ngành đạt mức tăng trưởng doanh thu hai con số, cao vượt trội so với mức trung bình của toàn bộ khối doanh nghiệp như ngành Cơ khí, ngành Xây dựng - Vật liệu xây dựng - Bất động sản, ngành Tài chính, ngành Vận tải - Logistics, ngành Viễn thông - Tin học - Công nghệ thông tin

Năm 2020, thế giới đã chứng kiến và trải qua rất nhiều biến động, điều này ảnh hưởng đến không chỉ các quốc gia đang phát triển và những nền kinh tế nhỏ

mà ngay cả các cường quốc lớn cũng phải chịu những tổn thất vô cùng nặng nề Đại dịch COVID-19 bùng phát đã gây ra hàng loạt các tác động nghiêm trọng: gần 46 triệu ca bệnh, hơn 1 triệu người tử vong, khủng hoảng kinh tế, thất nghiệp không ngừng gia tăng, doanh nghiệp giải thể hoặc tạm ngừng sản xuất

Trong khảo sát do Vietnam Report thực hiện vào tháng 10 năm 2020, 24,4% doanh nghiệp đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) 9 tháng năm

2020 tăng so với cùng kỳ 2019, 36,6% doanh nghiệp đánh giá tình hình SXKD

cơ bản ổn định và 39,0% doanh nghiệp cho biết hoạt động SXKD giảm đi Mặt khác, cũng trong khảo sát này, khi được hỏi về biến động doanh thu 9 tháng đầu năm 2020, 41,5% doanh nghiệp cho biết doanh thu bị giảm so với cùng kỳ năm

2019, 43,9% doanh nghiệp đánh giá doanh thu tăng và chỉ có 14,6% doanh nghiệp cho rằng chỉ tiêu này là cơ bản ổn định

Hiện nay, doanh nghiệp tư nhân chiếm khoảng 98% trong tổng số hơn

800.000 doanh nghiệp đang hoạt động Trong đó, nhiều doanh nghiệp đã đạt tầm

cỡ quốc tế như Vingroup, T&T Group, Thaco, Vietjet, Vinamilk… và có ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu Nhiều doanh nghiệp tư nhân đạt kim ngạch xuất khẩu cao, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, ngân sách, giải quyết việc làm, an sinh xã hội Bên cạnh đó, kinh tế tư nhân còn cùng với nhà nước góp phần phòng, chống dịch bệnh thiên tai cứu trợ nhân dân, tài trợ cho các giải thể thao bóng đá, kinh tế xã hội của đất nước

Báo cáo Nghiên cứu đánh giá khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam (CPSD), do IFC và Ngân hàng Thế giới thực hiện, nghiên cứu cho thấy, thời gian qua khu vực kinh tế tư nhân đã đóng vai trò tiên phong trong sự phát triển vượt bậc của kinh tế Việt Nam nói chung Kinh tế tư nhân liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng khá, chiếm tỉ trọng 39 - 40% GDP; thu hút khoảng 85% lực lượng lao động của nền kinh tế, tỷ lệ đóng góp thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 34,1% cao hơn mức đóng góp 27,7% của 17 doanh nghiệp nhà nước (DNNN), góp phần quan trọng trong huy động các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng thu ngân sách nhà nước, tạo việc làm, cải thiện đời sống nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội Khu vực kinh tế tư nhân thời gian qua đã tạo ra khoảng 40% GDP, 30% ngân sách nhà nước, thu hút khoảng 85% lực lượng lao động cả nước

Kinh tế tư nhân ở nước ta hoạt động trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, chịu sự chi phối, điều tiết của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, có trách nhiệm tham gia xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Theo quan điểm Đại hội XIII của Đảng, vai trò, vịt hế của kinh tế tư nhân ở nước ta đã được nâng lên, coi đó là động lực của nền kinh tế Cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nhất là chỉ đạo tổ chức thực tiễn để thực hiện đúng đường lối, chính sách, phát huy hơn nữ tiềm năng của kinh tế tư nhân

Đầu tư cho kinh tế tư nhân phát triển không phải là mục tiêu đạt tới, mà là phương tiện để phát triển kinh tế - xã hội và con người, góp phần xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Với tính chất phong phú, đa dạng, năng động, linh hoạt, có nhiều sáng kiến, sáng tạo mới, trên lý thuyết, đây là khu vực có cơ sở và trách nhiệm phải sử dụng

có hiệu quả vốn của mình Tuy nhiên, việc khu vực này cũng chứa đựng rất nhiều hạn chế: trốn thuế, nhiều cơ sở làm ăn kém hiệu quả, thua lỗ gây tổn thất cho nền kinh tế; do chính sách không thông thoáng, quản lý hành chính lỏng lẻo

đã tạo điều kiện cho các công ty ma ra đời lừa đảo và chiếm dụng tài sản nhân

dân gây bức xúc trong xã hội Nhưng không thể phủ nhận vai trò của các doanh nghiệp tư nhân đến nền kinh tế thị trường hiện nay