Luận Văn Triết Học, Chuẩn Mực Đạo Đức, Người Việt Nam, Hội Nhập Quốc Tế.pdf

MỤC LỤC ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN PHẠM THỊ XEN XÂY DỰNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƢỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY Luận văn Thạc sĩ chu[.]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

PHẠM THỊ XEN

XÂY DỰNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN

HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Triết học

Mã số: 60 22 03 01

Người hướng dẫn khoa học: T.S Dương Văn Duyên

Hà Nội - 2015

LỜI CẢM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi được thực hiện dưới

sự hướng dẫn của TS Dương Văn Duyên

Kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và không trùng lặp với các

đề tài khác

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

Tác giả luận văn

Phạm Thị Xen

Xin cùng bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các Thầy giáo, Cô giáo trong khoa Triết học trường Đại học Khoa học xã hội và Nhận văn đã cung cấp cho tôi những tri thức quý báu trong suốt quá trình học tập cũng như đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cám ơn chân thành tới gia đình bạn bè, những người đã luôn bên tôi động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2015

Tác giả luận văn

Phạm Thị Xen

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 9 Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂY DỰNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY 9 1.1 CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ, NHỮNG YÊU CẦU VÀ CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ 9

1.1.1 Chuẩn mực đạo đức và hội nhập quốc tế 9 1.1.2 Những yêu cầu và chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay 17

1 CHỦ THỂ VÀ NHỮNG IỆN PHÁP Â DỰNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU IỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY 38

1.2.1 Chủ thể xây dựng chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam hiện nay 39 1.2.2 Những biện pháp xây dựng chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế 45 Kết luận chương 1 49

Chương : Â DỰNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY- THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 50 .1 THỰC TRẠNG Â DỰNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU IỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY 50

2.1.1 Những thành tựu xây dựng chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay 50 2.1.2 Những hạn chế trong xây dựng chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay 66

2.2 NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC XÂY DỰNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU

KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY 79

2.2.1 Nhóm giải pháp nhận thức 79

2.2.2 Nhóm giải pháp về công tác nghiên cứu xây dựng nội dung chuẩn mực đạo đức 81

2.2.3 Nhóm giải pháp tuyên truyền phổ biến những chuẩn mực đạo đức mới 82

2.2.4 Nhóm giải pháp về công tác tổ chức, quản lý 85

2.2 5 Nhóm giải pháp kinh tế 88

Kết luận chương 2 91

C KẾT LUẬN 91

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 94 PHỤ LỤC

A MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Đạo đức được xem là một trong những nhân tố quan trọng trong việc cấu thành của kiến trúc thượng tầng, của ý thức xã hội ở mọi thời đại, một mặt nó bị quy định bởi cơ sở hạ tầng, tồn tại xã hội sinh ra nó nhưng mặt khác nó cũng có tính độc lập tương đối và tác động trở lại đối với cơ sở hạ tầng, tồn tại xã hội Nên khi

cơ sở hạ tầng thay đổi, tồn tại xã hội thay đổi, thì đạo đức xã hội sớm hay muộn cũng thay đổi theo cho phù hợp Hiện nay, xu thế hội nhập quốc tế gắn với hoạt động tăng cường giao lưu, hợp tác, gắn kết, chia sẻ lợi ích giữa các quốc gia trên thế giới đang trở thành một xu thế tất yếu của lịch sử nhân loại Quá trình này đã và đang có những tác động mạnh mẽ đến mọi mặt theo nhiều chiều hướng khác nhau trong đời sống xã hội của mỗi quốc gia đặc biệt trong đó là vấn đề về đạo đức Vì vậy, công tác xây dựng những chuẩn mực, giá trị đạo đức mới trên cơ sở kế thừa và tiếp thu những giá trị chuẩn mực đạo đức truyền thống để phù hợp với xu thế thời đại đang là công việc tất yếu cần làm của mỗi quốc gia Và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng phát triển chung tất yếu đó

Trong quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, chúng ta không ngừng mở rộng mối quan hệ giao lưu hội nhập quốc tế với các quốc gia trên toàn thế giới nhằm cùng nhau học tập, trao đổi, giao lưu, hợp tác trên mọi lĩnh vực: kinh

tế, văn hóa, chính trị, an ninh, quốc phòng…Tuy nhiên, quá trình hội nhập cũng mang tính chất hai mặt vừa tạo ra động lực cho sự phát triển nhưng bên cạnh đó nó cũng có những nhân tố hạn chế mang tính bất cập làm kìm hãm sự phát triển trong quá trình hội nhập của mỗi quốc gia Nhận thức sâu sắc được điều đó trong quá trình thực hiện hội nhập Đảng, Nhà nước và nhân dân ta một mặt không ngừng thực hiện những nỗ lực đầu tư huy động tất cả các nguồn lực: nguồn vốn, tri thức, công nghệ, khoa học kỹ thuật, truyền thống văn hóa,…phục vụ cho mục tiêu xây dựng đất nước nhằm đạt kết quả tốt nhất, mặt khác cũng có những biện pháp nhằm hạn

chế và loại bỏ đi những mặt tiêu cực của quá trình hội nhập đưa lại Trong số những nhân tố tác động đến việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ như trên đã phân tích chúng

ta không thể không nhắc tới vai trò của đạo đức vì đây được xem là ngọn nguồn, là nền tảng tạo nên sức mạnh tổng hợp cho mỗi quốc gia khi biết phát huy đúng hướng, ngược lại khi không được chú trọng xây dựng, phát triển thì nó cũng trở thành một lực cản vô hình cản trở rất lớn đến với sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc nói chung Đặc biệt, trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay dường như vấn đề xây dựng chuẩn mực đạo đức được xem như là một đòi hỏi, một nhu cầu tất yếu và thiết thực cho sự nghiệp xây dựng phát triển đất nước của chúng ta Bởi trong quá trình hội nhập quốc tế các chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam có những thay đổi theo những mức độ khác nhau một mặt nó tạo điều kiện cho con người có thể tiếp nhận những giá trị đạo đức tốt đẹp của nhiều dân tộc trên thế giới nhưng mặt khác đạo đức xã hội Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng của những biến đổi theo chiều hướng tiêu cực Điều đó đã làm cho những chuẩn mực đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc bị phai nhạt, nhiều tệ nạn xã hội đã và đang ảnh hưởng xấu tới đời sống xã hội Việt Nam trong điều kiện hội nhập hiện nay Chính vì vậy, việc xây dựng những chuẩn mực đạo đức cho con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu của điều kiện hội nhập là một đòi hỏi thiết yếu đối với chúng ta

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Vấn đề đạo đức và xây dựng chuẩn mực đạo đức trong quá trình hội nhập là một vấn đề rất rộng lớn và có phần phức tạp.Tuy nhiên, nó đã dành được sự quan tâm và nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, nhà lý luận…Công trình nghiên cứu của

họ được thể hiện qua nhiều cách tiếp cận khác nhau nhưng nó được tập trung vào nghiên cứu một số vấn đề chính như: đạo đức truyền thống, vai trò của đạo đức truyền thống, tiếp thu các giá trị đạo đức truyền thống trong kinh tế thị trường, đạo đức con người Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp trong điều kiện kinh tế thị trường, giải pháp phát huy giá trị đạo đức trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa…Nhằm mục đích tìm ra những giải pháp, cách thức phát huy có hiệu quả các giá trị đạo đức con người Việt

Nam phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong điều kiện hiện nay

Khi nhắc đến các công trình nghiên cứu có giá trị về vấn đề đạo đức phải kể đến một số công trình tiêu biểu sau:

Quan điểm về đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường được trình bày

trong cuốn sách "Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta

hiện nay" do Nguyễn Trọng Chuẩn và Nguyễn Văn Phúc (đồng chủ biên) (Nxb

Chính trị quốc gia, 2003) Cuốn sách là tập hợp bài viết của nhiều tác giả, trong bài viết của mình các tác giả đã phân tích xung quanh một số vấn đề: lý luận, thực trạng, phương hướng, giải pháp để xây dựng đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay với nội dung khá sâu sắc

Cuốn sách “Đạo đức xã hội ở nước ta hiện nay- Vấn đề và giải pháp” do

Nguyễn Duy Quý chủ biên (Nxb Chính trị quốc gia, 2006) tìm hiểu vấn đề đạo đức

xã hội dưới ảnh hưởng của kinh tế, chính trị ở nước ta hiện nay Đồng thời để làm

rõ vấn để nêu trên tác giả cũng đã đi phân tích và làm rõ sự ảnh hưởng của kinh tế thị trường đối với đạo đức của từng đối tượng cụ thể: đạo đức của cán bộ, đảng viên, công chức; đạo đức của thanh niên

Cuốn sách “Ý thức đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam

hiện nay” của Lê Thị Tuyết Ba (Nxb Khoa học xã hội, 2010) trong nội dung công

trình này tác giả tập trung nghiên cứu nội dung của yếu tố ý thức đạo đức trong nền kinh tế thị trường Còn nội dung các yếu tố cấu thành của đạo đức dưới tác động của kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay thì chưa được tác giả làm rõ

Trong tạp chí Triết học số 1 năm 1995 tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn với bài

viết “Đôi điều suy nghĩ về giá trị và sự biến đổi giá trị khi nước ta chuyển sang kinh

tế thị trường”, tạp chí Triết học số 1 năm 1998 tác giả Nguyễn Thế Kiệt trong bài

viết về “ Mối quan hệ giữa đạo đức và kinh tế trong việc định hướng các giá trị đạo

đức hiện nay” những công trình nghiên cứu này của các tác giả đều đi sâu tìm hiểu

những biến đổi của giá trị và chuẩn mực giá trị đạo đức trong nền kinh tế thị trường Theo đó, những giá trị, những chuẩn mực đạo đức truyền thống đã và đang có sự đổi mới, mở rộng ngày càng đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập quốc tế

Vấn đề xây dựng đạo đức cũng được các tác giả quan tâm với nhiều công trình nghiên cứu có giá trị tiêu biểu như:

Đề tài nghiên cứu KHXH- 04.03: "Xây dựng lối sống, đạo đức và chuẩn mực

giá trị xã hội mới trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa" do Huỳnh Khái Vinh làm chủ nhiệm

(thuộc chương trình khoa học công nghệ cấp Nhà nước KHXH- 04, Hà Nội, 2000)

là công trình nghiên cứu khá toàn diện có tính hệ thống những vấn đề lý luận về: lối sống, đạo đức, chuẩn mực xã hội Trên cơ sở phân tích sự tác động của các nhân tố chính trị, kinh tế, xã hội đến đạo đức, lối sống con người trong kinh tế thị trường Công trình cũng đã đưa ra những phương hướng và giải pháp cụ thể cho công tác xây dựng lối sống, đạo đức, chuẩn mực giá trị xã hội trong điều kiện công nghiệp hóa hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay

Trong cuốn sách “Xây dựng đạo đức cán bộ, công chức Việt Nam trong thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa- hiện đại hóa và hội nhập quốc tế” của tác giả Bùi

Thế Vĩnh (Nxb Thống kê, Hà Nội, 2003) đã đưa ra nội dung yêu cầu trong công tác xây dựng chuẩn mực đạo đức của người cán bộ công chức Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế đất nước gắn với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa

Cuốn sách “Xây dựng đạo đức mới trong nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa” của Trịnh Duy Huy (Nxb Chính trị quốc gia, 2009) có nội dung

khá đầy đủ mang tính hệ thống về lý luận, về thực trạng và một số phương hướng, giải pháp xây dựng đạo đức mới trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay Trong công trình nghiên cứu của mình tác giả cho rằng việc xây dựng và phát triển đạo đức mới phải dựa trên cơ sở kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam và tác giả cũng đã chỉ ra những chuẩn mực cơ bản của đạo đức mới đang được xây dựng ở nước ta

Trong luận án tiến sĩ của các tác giả: Nguyễn Thị Thu Ngà: “Giá trị đạo đức

truyền thống với việc xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay”, Học

viện Chính trị- hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội năm 2011; Nguyễn Thị

Thu Hường “Vai trò của pháp luật trong việc xây dựng đạo đức cho cán bộ lãnh đạo

chính trị ở Việt Nam hiện nay”, Trung tâm đào tạo bồi dưỡng giảng viên lý luận chính

trị, Hà Nội năm 2013; luận án “Xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay”

của tác giả Đinh Công Sơn, Học viện khoa học- xã hội, Hà Nội năm 2014; luận án

“Đạo đức công chức và vấn đề xây dựng đạo đức công chức trong nền kinh tế thị

trường ở nước ta hiện nay” của tác giả Lê Thị Hằng, Học viện Khoa học- xã hội, Hà

Nội năm 2014 Trong nội dung bài viết của mình các tác giả đã nghiên cứu và đưa ra những nhận định và giải pháp cần thiết cho công tác xây dựng đạo đức của từng đối tượng, nghề nghiệp chuyên môn nhất định của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chính trị, cán

bộ công chức, người kinh doanh

Nội dung về công tác xây dựng đạo đức cũng được các tác giả quan tâm nghiên cứu và đề cập khá nhiều trên các tạp chí như: trong tạp chí Triết học số 157

tháng 6 năm 2004 với bài viết “Vấn đề nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ

cán bộ đảng viên ở nước ta hiện nay” của tác giả Nguyễn Văn Lý Bài viết “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc xây dựng đạo đức cách mạng của người cán

bộ giai đoạn hiện nay” của Bùi Văn Hà số 9 trang 14-16 năm 2004 trong tạp chí Lý

luận chính trị, bài viết “Giá trị đạo đức truyền thống với quá trình xây dựng đạo

đức người công an nhân dân hiện nay” của tác giả Phạm Bá Lương năm 2007 số 8

trang 53-57 trong tạp chí Giáo dục lý luận, Nguyễn Duy Bắc với bài viết “Kế thừa

và phát huy đạo đức truyền thống với việc xây dựng đạo đức cách mạng” trong tạp

chí Lý luận chính trị ra số 2 trang 29-44 năm 2009,…Những bài viết nêu trên đều nhấn mạnh đến vai trò của việc kế thừa tư tưởng đạo đức truyền thống, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc xây dựng đạo đức cho người cán bộ cách mạng trong giai đoạn hội nhập hiện nay Bài viết trên tạp chí Văn hóa nghệ thuât số 1 trang 4-8

năm 2006 của tác giả Mai Hải Oanh “Xây dựng đạo đức con người mới” nhấn mạnh

đến sự cần thiết của việc xây dựng những chuẩn mực đạo đức mới của con người Việt Nam

Viết về đề tài chuẩn mực đạo đức có một số công trình nghiên cứu có giá trị tiêu biểu trong số đó chúng ta phải kể đến:

Cuốn sách “Chuẩn mực đạo đức của người Việt Nam hiện nay” của viện Khoa

học xã hội nhân văn Quân sự (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006) trong công

trình này các tác giả đã đề cập đến những yếu tố cơ bản về nội dung chuẩn mực đạo đức trong truyền thống và hiện nay của người Việt Nam

Trong cuốn sách “Chuẩn mực đạo đức quân nhân của quân đội nhân dân

Việt Nam hiện đại” biên soạn Phạm Văn Nhuận, chủ biên Nguyễn Ngọc Phú (Nxb

Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2007) đã nêu ra một số vấn đề lý luận về đạo đức, chuẩn mực đạo đức quân nhân, những chuẩn mực đạo đức của quân đội ta hiện nay Công tác rèn luyện bộ đội theo chuẩn mực đạo đức quân nhân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Tạp chí Triết học số 3 tháng 3 năm 2007 với bài viết “Về tính quy luật của sự

hình thành hệ giá trị và chuẩn mực đạo đức mới” của tác giả Nguyễn Văn Phúc cho

rằng cần thiết phải xây dựng hệ giá trị và chuẩn mực đạo đức sao cho phù hợp với điều kiện ở nước ta hiện nay đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường trong xu thế đất nước mở rộng quan hệ quốc

tế Trong tạp chí Tâm lý học với bài viết “Bàn về chuẩn mực đạo đức chủ yếu của

con người Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Ngọc Phú ra số 6 trang 8-14 năm

2007 bài viết đã đi phân tích khá cụ thể về sự cần thiết và những chuẩn mực đạo đức chủ yếu cần có của con người Việt Nam hiện nay

Tác giả Hoàng Chí Bảo với bài viết “Từ lời dạy của Bác đến chuẩn mực đạo

đức nghề nghiệp” đăng trên tạp chí Tuyên giáo số 1 trang 30-34 năm 2013, tác giả

Đặng Kim Oanh với bài viết “Mấy suy nghĩ về chuẩn mực đạo đức của người làm

báo, biên tập, xuất bản tạp chí lịch sử Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh” tạp chí

Lịch sử Đảng ra số 2 trang 81-86 năm 2013, bài viết “Chuẩn mực đạo đức nghề

nghiệp của cán bộ công chức ngân hàng hiện nay theo lời dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh” của tác giả Phạm Thị Tuyết ra số 10 trang 56-59 năm 2013 của tạp chí Ngân

hàng Các bài viết này đều đi sâu vào việc phân tích và làm rõ những chuẩn mực đạo đức cụ thể trong từng lĩnh vực nghề nghiệp chuyên môn hiện nay của con người Việt Nam

Mặc dù, có rất nhiều các đề tài, công trình khoa học nghiên cứu về các vấn

để của đạo đức, xây dựng đạo đức và xây dựng chuẩn mực đạo đức gắn với sự phát triển của Việt Nam hiện nay nhưng đến nay nó vẫn chưa bao giờ là một đề tài

nghiên cứu cũ Bởi lẽ, với mỗi một vấn đề thì tùy thuộc vào từng điều kiện, từng thời điểm, từng lĩnh vực khác nhau mà mỗi cá nhân chúng ta có cách nhìn nhận, tiếp cận và đánh giá khác Trên cơ sở tiếp thu đánh giá có chọn lọc các công trình nghiên cứu trên đây chính là cơ sở lý luận để tác giả có thể phát triển đề tài nghiên

cứu khoa học: “Xây dựng chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay”

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích: Trên cơ sở làm rõ sự cần thiết và thực trạng xây dựng những

chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế, luận văn đưa ra những giải pháp nâng cao hoạt động này

- Nhiệm vụ của luận văn

+ Luận văn làm rõ sự cần thiết xây dựng những chuẩn mực đạo đức của con

người Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay

+ Luận văn phân tích thực trạng xây dựng những chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay

+ Luận văn đề cập những giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng: Nghiên cứu của luận văn là xây dựng những chuẩn mực đạo

đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay

- Phạm vi: Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu vấn đề này trong thời kỳ hội

nhập quốc tế từ Đổi mới đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên quan điểm của Chủ

nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng chuẩn mực đạo đức, về quá trình hội nhập quốc tế

- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn kết hợp và vận dụng một số phương

pháp nghiên cứu như: phương pháp phân tích và tổng hợp; phương pháp logic và lịch sử; phương pháp thống kê và so sánh để thực hiện

6 Đóng góp của luận văn

- Luận văn làm rõ những biến đổi về chuẩn mực đạo đức xã hội Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và nêu lên những giải pháp để phát huy những mặt tích cực, hạn chế những mặt tiêu cực của hội nhập quốc tế trong xây dựng chuẩn mực

đạo đức xã hội Việt Nam hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Về lý luận: Luận văn làm rõ những tác động tích cực và tiêu cực của hội

nhập quốc tế đến xây dựng chuẩn mực đạo đức con người Việt Nam và những yêu cầu xây dựng chuẩn mực đạo đức con người Việt Nam phù hợp với sự hội nhập quốc tế của đất nước

- Về thực tiễn: Luận văn có thể trở thành tài liệu tham khảo cho những ai

quan tâm tới vấn đề xây dựng những chuẩn mực đạo đức con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu của hội nhập quốc tế

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 2 chương, 4 tiết

NỘI DUNG Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ Â DỰNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU IỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ

HIỆN NA

1.1 CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ, NHỮNG YÊU CẦU

VÀ CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ

1.1.1 Chuẩn mực đạo đức và hội nhập quốc tế

Chuẩn mực đạo đức

Khái niệm chuẩn mực đạo đức

Chuẩn mực đạo đức là một trong những yếu tố cấu thành của ý thức xã hội được sử dụng để xác định mẫu hành vi đạo đức của con người cần phải tuân theo trong những tình huống xác định Cũng như ý thức xã hội nói chung, chuẩn mực đạo đức có hình thức và nội dung phản ánh rất khách quan Nên muốn điều chỉnh đạo đức cả trong ý thức và hành vi của mình, con người nhất thiết phải có cái được dùng làm căn cứ để theo dõi, đối chiếu, điều chỉnh, đánh giá hành vi đạo đức đó và căn cứ để đối chiếu, điều chỉnh, đánh giá hành vi đạo đức đó chỉ có thể là chuẩn

mực đạo đức

Theo Đại từ điển Tiếng Việt thì: “Chuẩn (chuẩn mực, tiêu chuẩn) 1 Cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để làm mẫu 2 Tiêu chuẩn được định ra 3 Cái được công nhận là đúng và phổ biến nhất” [69, tr.98]

Còn trong từ điển Tiếng Việt quan niệm: “Chuẩn (chuẩn mực) 1 Cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó mà làm cho đúng 2 Vật được chọn làm mẫu để thể hiện làm đơn vị đo lường 3 Cái được công nhận là đúng theo quy định hoặc theo thói quen trong xã hội” [54, tr.175]

Như vậy, từ những dấu hiệu cơ bản của chuẩn mực đạo đức cũng như chuẩn mực chúng ta có khái niệm chuẩn mực đạo đức như sau:

Chuẩn mực đạo đức là những nguyên tắc, quy tắc đạo đức được mọi người thừa nhận trở thành những mực thước, khuôn mẫu để xem xét đánh giá và điều chỉnh hành vi của con người trong xã hội Chuẩn mực đạo đức là đặc trưng riêng của

con người, nó quy định trong điều kiện cụ thể con người phải hành động theo những yêu cầu cụ thể Chuẩn mực đạo đức mang tính lịch sử phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế- xã hội của mỗi giai đoạn lịch sử nhất định

Phân loại chuẩn mực đạo đức

Con người đã xây dựng lên một hệ thống các chuẩn mực đạo đức khác nhau

để điều chỉnh ý thức và hành vi đạo đức của mình Để phân loại chuẩn mực đạo đức người ta phân chia chúng thành nhiều mức độ khác nhau trong đó tập trung vào hai cách phân chia chính:

Thứ nhất, căn cứ vào phạm vi điều chỉnh, mức độ phổ biến của chuẩn mực

đạo đức trong đời sống xã hội người ta chia chuẩn mực đạo đức thành chuẩn mực nguyên tắc đạo đức và chuẩn mực hành vi đạo đức

Chuẩn mực nguyên tắc đạo đức: là những chuẩn mực có phạm vi điều chỉnh

đạo đức rộng lớn bao gồm toàn bộ hoạt động trong suốt quá trình tồn tại của một quốc gia, một dân tộc, một giai cấp.Ví dụ trung thành với lý tưởng xã hội chủ nghĩa,

có phạm vi điều chỉnh rộng lớn trong toàn bộ hoạt động của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong suốt cuộc đấu tranh cách mạng để xóa bỏ chế độ cũ xây dựng chế độ mới xã hội chủ nghĩa

Chuẩn mực nguyên tắc đạo đức là yếu tố quan trọng trong việc tham gia xác định phương hướng hoạt động cơ bản của đời sống xã hội trên các phương diện, các lĩnh vực khác nhau như: lao động, sinh hoạt, học tập, chiến đấu,…Chuẩn mực nguyên tắc đạo đức còn được xem là cơ sở để xác định các chuẩn mực hành vi đạo đức biểu hiện trong cuộc sống hàng ngày rất phong phú và đa dạng Chẳng hạn một nguyên tắc của đạo đức cộng sản là chủ nghĩa tập thể được biểu hiện ra ở các chuẩn mực hành vi như: bảo vệ của công, chăm lo xây dựng tập thể, quan tâm đến người khác

Chuẩn mực hành vi đạo đức: là những chuẩn mực đạo đức đòi hỏi đối với

hành vi cụ thể trong những trường hợp cụ thể, có phạm vi điều chỉnh hẹp, đơn nhất, gắn với những tình huống xác định diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn, gắn với đối tượng xác định Ví dụ cứu người khi gặp nạn, nhường chỗ trên tàu xe cho cụ già, trẻ em và người có thai…Chuẩn mực hành vi đạo đức chỉ xuất hiện trong tình huống khi có người nào đó gặp phải tai nạn rủi ro, khó khăn đang cần đến sự giúp

đỡ từ những người khác, đòi hỏi người giúp đỡ không quản ngại nguy hiểm, khó khăn, thiệt thòi xả thân cứu giúp, giúp đỡ người đang gặp hoạn nạn khó khăn Ai làm được như vậy là người có đạo đức hay nói khác đi có làm được như vậy mới là người có đạo đức cao cả bằng không sẽ trở thành người vô lương tâm, vô đạo đức, thờ ơ trước sinh mệnh trước khó khăn của người khác

Chuẩn mực hành vi đạo đức chỉ xác định mẫu hành vi với những yêu cầu chung nhưng khi biểu hiện ở mỗi chủ thể khác nhau nó phụ thuộc vào trình độ phát triển của nhận thức, trạng thái, tâm lý, tình cảm, tính tự nguyện, tự giác của mỗi chủ thể Các chuẩn mực hành vi đạo đức được thực hiện sẽ góp phần làm cho bộ mặt đời sống tinh thần đạo đức được phong phú sinh động

Các chuẩn mực đạo đức tồn tại phổ biến trong các quan hệ giữa người với người, được duy trì dựa trên sức mạnh tập quán truyền thống, dư luận xã hội, tình cảm chân thực của mỗi con người, không cần đến sự can thiệp bằng sức mạnh cưỡng bức của bộ máy Nhà nước

Thứ hai, căn cứ vào tính chất chuẩn mực đạo đức người ta chia chuẩn mực

đạo đức thành chuẩn mực đạo đức ngăn cấm và chuẩn mực đạo đức khuyến khích

Chuẩn mực đạo đức ngăn cấm: là chuẩn mực đòi hỏi chủ thể đạo đức không

được làm Nhưng hơn thế nữa, nó đòi hỏi các thành viên xã hội nhất thiết phải chấp hành tuân theo những chỉ giới ngăn cấm xác định mẫu hành vi đạo đức Nếu ai cố tình

vi phạm vượt quá giới hạn mà chuẩn mực đạo đức đã xác định là xâm hại đến lợi ích vật chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của cá nhân, cộng đồng xã hội Đây là những chuẩn mực bắt buộc với nội dung xác định đòi hỏi mỗi người không được làm điều gì

đó vượt quá quy định cho phép

Chuẩn mực đạo đức khuyến khích: là những chuẩn mực đạo đức xác định

mẫu hành vi con người nên làm, khuyến khích làm Nên khi thực hiện chúng đòi hỏi con người phải có sự nỗ lực cao về tinh thần và thể chất Giá trị mà các chuẩn mực đạo đức này mang lại có ý nghĩa xã hội to lớn và có tính mở về giới hạn theo hướng tích cực

Tính chất của chuẩn mực đạo đức

Tính khách quan của chuẩn mực đạo đức: Trong mỗi giai đoạn lịch sử tùy

theo trình độ phát triển kinh tế- xã hội, truyền thống dân tộc, lợi ích xã hội mà người ta đưa ra những thang chuẩn mực đạo đức khác nhau đòi hỏi mọi người phải thực hiện

Trong xã hội công xã nguyên thủy khi xã hội chưa có của cải dư thừa, chưa

có chế độ tư hữu, quan hệ xã hội bình đẳng giữa người với người và xã hội được điều hành bởi quyền lực cộng đồng Do vậy, quan niệm chuẩn mực đạo đức của người nguyên thủy chỉ là đề cao những giá trị bình đẳng, cộng đồng, nhân đạo

Khi chế độ chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản ra đời xã hội có sự phân chia thành giai cấp khác nhau, nhà nước hình thành từ việc duy trì các chuẩn mực đạo đức xã hội không tách rời sự xác lập và duy trì các quy phạm pháp luật Từ đó chuẩn mực đạo đức cùng với quy định pháp luật trở thành 2 công cụ chủ yếu được dùng để điều chỉnh hành vi của mỗi thành viên trong cộng đồng nhằm duy trì trật tự

xã hội Đạo đức của xã hội có giai cấp thống trị không có gì khác hơn là mang bản chất đặc trưng của giai cấp thống trị Chính vì những lẽ đó mà chuẩn mực đạo đức

xã hội bao giờ cũng là sự thể hiện trực tiếp và chủ yếu lợi ích, ý chí của giai cấp thống trị

Sau thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa đạo đức của giai cấp vô sản trở thành mặt chủ đạo trong đời sống đạo đức xã hội Trên cơ sở nền tảng kinh tế mới những yếu tố chuẩn mực đạo đức mới tiến bộ sẽ dần được hình thành phát triển thay thế chuẩn mực đạo đức cũ lỗi thời

Tính chủ quan của chuẩn mực đạo đức: thể hiện ở việc thực hiện và đánh giá

của chủ thể đạo đức về các chuẩn mực đạo đức Vì vậy, con người có hiểu biết khác nhau, có vốn sống khác nhau, lợi ích giai cấp khác nhau thì việc tiếp nhận những chuẩn mực đạo đức cũng khác nhau Đặc biệt, quá trình giáo dục và rèn luyện giữ vai trò trực tiếp quyết định chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục truyền bá những chuẩn mực đạo đức vào cuộc sống Những người, những giai cấp, những xã hội có tư tưởng tiến bộ thì sẽ tiếp thu những chuẩn mực, những trào lưu tư tưởng đạo đức tiến bộ phù hợp với xu hướng của thời đại Ngược lại, đối với những người, những giai cấp, những xã hội lạc hậu lỗi thời đều muốn giữ lại những luồng tư

tưởng, chuẩn mực đạo đức đã lỗi thời và lạc hậu nhằm mục đích xây dựng và bảo vệ lợi ích cho riêng họ

Khái niệm xây dựng chuẩn mực đạo đức

Xây dựng chuẩn mực đạo đức là hoạt động có mục đích của con người nhằm xây dựng những nguyên tắc, quy tắc đạo đức được mọi người thừa nhận trở những mực thước, khuôn mẫu để xem xét đánh giá và điều chỉnh hành vi của con người trong xã hội

Hội nhập quốc tế

Khái niệm hội nhập quốc tế

Về mặt lý luận, có nhiều cách tiếp cận về hội nhập quốc tế Các lý thuyết về hội nhập được phát triển ban đầu chủ yếu để giải thích quá trình hội nhập kinh tế của các nước châu Âu Lý thuyết về hội nhập kinh tế cho rằng hội nhập kinh tế là quá trình gắn kết mang tính thể chế giữa các nền kinh tế lại với nhau không chỉ về kinh tế mà còn cả chính trị Các lý thuyết chính trị quốc tế thì có cách tiếp cận về hội nhập quốc tế khi cho rằng:

Thứ nhất, hội nhập quốc tế bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế, nhưng không giới hạn

ở đó, mà có thể diễn ra trên nhiều lĩnh vực

Thứ hai, hội nhập quốc tế là quá trình không có giới hạn về thời gian

Thứ ba, hội nhập quốc tế không chỉ diễn ra thông qua việc tham gia các cơ chế hợp tác đa phương mà còn trên nhiều bình diện

Thứ tư, bản chất của hội nhập quốc tế là quá trình xây dựng, áp dụng các luật

lệ và chuẩn mực chung

Theo đó có thể hiểu: Hội nhập quốc tế là một quá trình mà các nước tiến hành các

hoạt động tăng cường sự gắn kết với nhau dựa trên sự chia sẻ về lợi ích, mục tiêu, giá trị, nguồn lực, quyền lực và tuân thủ các luật chơi chung trong khuôn khổ các định chế hoặc tổ chức quốc tế

Các lĩnh vực của hội nhập quốc tế

Hội nhập quốc tế có thể diễn ra trong từng lĩnh vực cũng có thể diễn ra trên nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội như: kinh tế, chính trị, an ninh- quốc

phòng, văn hóa, giáo dục, …với tính chất, phạm vi khác nhau có thể song phương,

đa phương, khu vực, liên khu vực, toàn cầu

Thứ nhất, hội nhập về kinh tế: đây là quá trình gắn kết các nền kinh tế của từng

nước với kinh tế khu vực và thế giới thông qua việc mở cửa tự do hóa nền kinh tế theo những hình thức khác nhau: đơn phương, song phương, tiểu khu vực, vùng, khu vực,

liên khu vực và toàn cầu

Thứ hai, hội nhập về chính trị: là quá trình các nước tham gia vào các cơ chế

quyền lực tập thể giữa hai hay nhiều nước nhằm theo đuổi những mục tiêu nhất

định và hành xử phù hợp với các luật chơi chung

Thứ ba, hội nhập về an ninh- quốc phòng: là sự tham gia của các quốc gia

vào quá trình gắn kết họ với các nước khác trong mục tiêu duy trì hòa bình và an

ninh

Thứ tư, hội nhập về văn hóa- xã hội: là quá trình mở cửa, trao đổi văn hóa

với các nước khác; chia sẻ các giá trị văn hóa, tinh thần với thế giới; tiếp thu các giá trị văn hóa tiến bộ của thế giới để bổ sung và làm giàu nền văn hóa dân tộc; tham gia vào các tổ chức hợp tác và phát triển văn hóa- giáo dục, hợp tác chặt chẽ với các nước thành viên hướng tới xây dựng một cộng đồng văn hóa- xã hội rộng lớn trên phạm vi khu vực và toàn cầu; ký kết và thực hiện các hiệp định song phương về hợp tác- phát triển văn hóa- giáo dục-xã hội với các nước

Tác động của hội nhập quốc tế đến các chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam

Những tác động tích cực

Thứ nhất, quá trình hội nhập quốc tế tạo ra những điều kiện thuận lợi cho con

người tiếp cận các nguồn thông tin tri thức khoa học mới tiên tiến để có thể lựa chọn, xác định và xây dựng những chuẩn mực đạo đức lành mạnh Biểu hiện của sự biến đổi đó là ở nước ta hiện nay trong quá trình hội nhập đang hình thành và phát triển một hệ thống những chuẩn mực đạo đức mới như: bình đẳng, bác ái, tự do cá nhân được đề cao… nhằm đáp ứng yêu cầu mới của đất nước trong thời kỳ hội nhập

Thứ hai, quá trình hội nhập quốc tế tạo điều kiện cho nguồn vốn FDI,ODA

tăng lên nhanh chóng, các khu công nghiệp hiện đại được hình thành…tạo cơ hội công ăn việc làm cho người dân ngày càng nhiều Tạo điều kiện cho người nông dân nông nghiệp chuyển thành những người công nhân làm việc trong các nhà máy,

xí nghiệp, các vùng trước đây là nông thôn dần dần được đô thị hóa, điều kiện sống của người dân ngày càng được nâng cao, những trang thiết bị hiện đại từng bước đi vào trong đời sống nhân dân…Tất cả những điều đó tạo ra cơ sở vật chất hiện đại để thay đổi tận gốc rễ tác phong, lối suy nghĩ của những người sản xuất nhỏ tiểu nông của nền sản xuất nông nghiệp manh mún Thay vào đó là việc từng bước hình thành một lối sống kỷ cương, kỷ luật, tác phong làm việc công nghiệp cho người lao động, thay đổi tư duy của kinh tế thị trường cho người sản xuất, sản xuất phải gắn với hiệu quả và chất lượng kinh tế

Thứ ba, quá trình hội nhập quốc tế đặc biệt là hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo

ra sự tương đồng ở các chuẩn mực về lối sống, về nhận thức, về trình độ văn hóa, về mức sống…cũng chính từ đó nó đòi hỏi mỗi cá nhân, mỗi dân tộc, mỗi quốc gia phải có sự cố gắng phấn đấu và rèn luyện tốt hơn để tiến bằng và tiến kịp với các nước khác Việt Nam muốn phát triển, muốn hội nhập với các quốc gia trên thế giới đòi hỏi chúng ta không còn cách nào khác là phải tự mình không ngừng lỗ lực, phấn đấu, học hỏi tự vươn lên

Thứ tư, quá trình hội nhập quốc tế làm gia tăng quá trình trao đổi hàng hóa,

làm cho quá trình giao lưu hợp tác giữa các quốc gia ngày càng mở rộng từ đó giúp cho mỗi quốc gia có khả năng nhận thức và đánh giá đúng hơn những mặt mạnh, mặt yếu, những giá trị đạo đức tiến bộ và hạn chế của mình để đưa ra phương hướng biện pháp khắc phục và xây dựng cụ thể Đối với chúng ta những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp như: yêu nước, đoàn kết, hiếu học, cần cù, sáng tạo… cần tiếp tục được phát huy phục vụ cho quá trình hội nhập mới của đất nước ngược lại một số tư tưởng: kinh tế tiểu nông, ích kỷ, tâm lý cào bằng, thói gia trưởng, trọng nam kinh nữ…trong tư tưởng người Việt trước đây cần hạn chế, thay đổi cho phù hợp với điều kiện mới của

xã hội

Thứ năm, quá trình hội nhập tạo điều kiện và động lực mạnh mẽ cho hoạt

động cải cách hướng tới xây dựng một xã hội mở, một xã hội dân chủ, một nhà nước pháp quyền hoàn thiện Từ khi nước ta tiến hành Đổi mới, tiến hành xây dựng kinh tế thị trường đến nay, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng lên rõ rệt; giáo dục phát triển cả về mặt quy mô, số lượng, chất lượng với trình độ học vấn của nhân dân được nâng lên, con người ngày càng có điều kiện tiếp cận với nhiều nguồn thông tin đa dạng tiên tiến để tiếp thu và học hỏi Trong quá trình hội nhập quốc tế, với chủ trương dân chủ hoá đã làm cho quyền làm chủ của nhân dân ngày một thể hiện rõ nét Nhân dân được quyền thảo luận, xây dựng, đóng góp ý kiến trong việc thực hiện chủ trương, chính sách, dự thảo pháp luật của Đảng và Nhà nước từ đó cũng góp phần vào việc hoàn thiện mục tiêu chế định của chủ trương xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta đang hướng tới hiện nay

Tác động tiêu cực

Một là, quá trình hội nhập quốc tế làm gia tăng khoảng cách chênh lệch phân

hóa giàu nghèo giữa các quốc gia, giữa các dân tộc, giữa các tầng lớp dân cư trong mỗi quốc gia ngày một sâu sắc hơn Chính sự phân hóa và chênh lệch giàu nghèo đó

đã làm cho những giá trị chuẩn mực đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc dần bị biến mất và mai một như: lối sống tình nghĩa, tinh thần đoàn kết, sự quan tâm giúp

đỡ chia sẻ của cộng đồng…mà thay vào đó là lối sống vị kỷ, cực đoan, chủ nghĩa cá nhân…điều này làm lực cản trở vô hình chung đối với con đường hội nhập đòi hỏi chúng ta cần phải có những biện pháp khắc phục

Hai là, quá trình hội nhập quốc tế gắn liền đặc biệt với hoạt động mở cửa

hội nhập kinh tế quốc tế thế giới Chính trong quá trình đó nó đã làm gia tăng các tệ nạn xã hội, phân hóa giàu nghèo, bất công xã hội, phá vỡ môi trường phát triển tinh thần, đạo đức truyền thống Hội nhập quốc tế gắn với kinh tế thị trường đặt lợi nhuận lên hàng đầu, cái gì có lãi thì làm, không có lãi thì thôi nên nhiều khi người sản xuất bất chấp tất cả vì lợi nhuận họ có thể sẵn sàng vứt bỏ đi lợi ích chung của cộng như: buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng buôn lậu…; những giá trị tinh thần bị xem nhẹ tạo mảnh đất màu mỡ cho các tệ nạn xã hội phát sinh như: karaoke, vũ trường, quán bar, internet công cộng…nếu không được quản lý chặt chẽ sẽ trở thành

nơi mua bán, ăn chơi sa đọa, trụy lạc; và nạn buôn bán chất heroin, thuốc lắc, gây nghiện; nạn truyền bá các ấn phẩm đồi trụy, làm băng hoại lối sống, thuần phong,

mỹ tục tốt đẹp của dân tộc, làm ô nhiễm môi trường văn hóa xã hội Đặc biệt, quá trình hội nhập gắn liền với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ thông tin

đã làm cho các loại trò chơi công nghệ thông tin ngày càng phong phú và đa dạng bên cạnh những trò chơi công nghệ có tính giáo dục cao thì cũng đã xuất hiện nhiều loại trò chơi có tính chất bạo lực điều đó làm cho không ít người trong đó tập trung phần đông là bộ phận thanh thiếu niên nhầm tưởng sống trong thế giới ảo với những trò chơi mang tính bạo lực Đó là nguyên nhân trực tiếp làm cho tệ nạn bạo hành trong thanh thiếu niên có xu hướng ngày càng gia tăng

Ba là, quá trình hội nhập quốc tế cũng làm gia tăng nguy cơ bản sắc dân tộc

và văn hóa đạo đức dân tộc bị xói mòn trước sự “xâm lăng” của văn hóa nước ngoài Trong điều kiện hiện nay với sự ảnh hưởng của lối sống đạo đức nước ngoài đặc biệt của phương Tây người ta có thể quên đi những khuôn khổ chuẩn mực đạo đức được giáo dưỡng từ bé, để đề cao chủ nghĩa cá nhân Với những quan điểm sống như vậy và sự mờ nhạt lý tưởng là điều không thể tránh khỏi lối sống thực dụng, ích kỷ, thiếu trách nhiệm ngày một gia tăng thay vào đó là sự xuất hiện các hiện tượng, tệ nạn xã hội như: ma túy, mại dâm, trộm cắp, làm hàng giả…Điều đó biểu hiện sự xuống cấp nghiêm trọng của đạo đức xã hội, của sự xa rời đứt đoạn với truyền thống và hiện đại gây khó khăn trong công tác xây dựng chuẩn mực đạo đức dân tộc trong hội nhập nói chung

1.1 Những yêu cầu và chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay

Những yêu cầu xây dựng chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay

Thứ nhất, Xây dựng chuẩn mực đạo đức cần gắn với thời đại ngày nay tạo điều kiện cho hội nhập quốc tế

Điều kiện lịch sử xã hội ở mỗi giai đoạn, mỗi thế hệ khác nhau lại quy định những nội dung, những cách thức xây dựng chuẩn mực đạo đức xã hội khác nhau.Việc xây dựng các giá trị đó ra sao, như thế nào đều xuất phát từ nhu cầu của

thời đại đó quy định Thông qua các nguyên tắc, các chuẩn mực đạo đức đã được thừa nhận trước đây mà xã hội đề ra những chuẩn mực về yêu cầu, về hành vi đạo đức cho mỗi người mỗi thành viên trong xã hội là khác nhau Thông thường thì các chuẩn mực về yêu cầu, về hành vi đạo đức đó bao giờ cũng xuất phát từ chính sự phản ánh về điều kiện kinh tế- xã hội ở chính thực tế xã hội đó Do vậy, mà việc xây dựng các chuẩn mực đạo đức con người ở mỗi thời kỳ là một hiện tượng mang tính khách quan và tất yếu Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phải căn cứ vào những điều kiện những đòi hỏi lối sống xã hội cụ thể đó để có sự lựa chọn, tiếp thu, xây dựng những chuẩn mực giá trị đạo đức cho phù hợp Chính vì thế, khi xác định xây dựng chuẩn mực đạo đức con người Việt Nam hiện nay, chúng ta cần phải lưu ý đến tính thời đại của nó Nghĩa là chúng ta cần phải xem xét những nội dung nào được kế thừa được tiếp thu, hay cần được biến đổi để có thể xây dựng chuẩn mực đạo đức xã hội cho con người Việt Nam trong điều kiện mới nhằm tạo điều kiện cho quá trình hội nhập quốc tế phát triển

Đặc biệt, với điều kiện kinh- tế xã hội như ở nước ta hiện nay, khi chúng ta đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước, xây dựng kinh tế thị trường, mở rộng quan hệ giao lưu hợp tác quốc tế vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh…có thể thấy một hay một số nội dung của chuẩn mực đạo đức truyền thống dân tộc cần phải có sự biến đổi và phát triển cho phù hợp với tình hình mới Điều đó có nghĩa những chuẩn mực đạo đức mà chúng ta xây dựng hiện nay cần phải được gắn với nền hòa bình hữu nghị hợp tác toàn diện với các dân tộc trên thế giới, gắn với nền sản xuất lớn, sản xuất đại công nghiệp và đặc biệt cần phải có sự phù hợp với nền kinh tế thị trường hội nhập kinh

tế quốc tế Bởi chỉ có đặt chúng vào điều kiện thực tế như vậy thì mới có thể phát huy được hiệu quả vai trò của chuẩn mực đạo đức con người một cách tối đa Nếu như trước đây, tinh thần yêu nước được thể hiện chủ yếu là nhiệm vụ bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ là chủ yếu, thì hiện nay tinh thần yêu nước thể hiện chủ yếu là xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh hơn.Tinh thần đoàn kết trước đây chỉ bó hẹp trong phạm vi làng, xã, dân tộc, quốc gia nhưng trong thời đại ngày nay tinh thần đoàn kết của người Việt Nam cần phải mở rộng phạm vi toàn thế giới Lòng thương

người của chúng ta không bó hẹp trên phạm vi đất nước mà cần phải được mở rộng trên phạm vi toàn cầu Đặc biệt thời đại ngày nay thời đại của khoa học công nghệ hiện đại đang phát triển hết sức mạnh mẽ thì tinh thần lao động cần cù, tiết kiệm của con người Việt Nam cần phải được bổ sung thêm khả năng sáng tạo, quyết đoán

Thứ hai, Xây dựng chuẩn mực đạo đức cần gắn với kế thừa và nâng những giá trị đạo đức của dân tộc lên tầm cao mới

Truyền thống đạo đức hay chuẩn mực đạo đức truyền thống là những cái đã

có từ trước và những chuẩn mực đạo đức mới của ngày hôm nay là cái mới, cái hiện đại của xã hội Giữa truyền thống và hiện đại luôn có mối quan hệ ràng buộc chặt chẽ, hữu cơ với nhau Mối quan hệ này có tính chất hai mặt nếu truyền thống và hiện đại thích ứng, hài hòa sẽ là động lực thúc đẩy nhau phát triển điều đó thể hiện

ở việc truyền thống là cơ sở, là tiền đề, là nền tảng hiện đại hóa của đạo đức mới Những yếu tố hợp lý, cái hay, cái tốt, cái tiến bộ của truyền thống sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành cái mới, cái hiện đại và cái mới, cái hiện đại sẽ là động cơ thúc đẩy quá trình hiện đại hóa những giá trị, chuẩn mực đạo đức truyền thống Nhưng khi truyền thống và hiện đại có sự đối lập xung đột thì nó trở thành lực cản trở của nhau, thể hiện ở chỗ có những yếu tố trong nội dung của truyền thống không thích hợp với xã hội hiện nay, có những phẩm chất đạo đức, chuẩn mực đạo đức vốn được coi trọng trong quá khứ nay không còn phù hợp với điều kiện mới nếu cùng tồn tại nó sẽ trở thành yếu tố kìm hãm sự phát triển của hiện đại

Trong quá trình hội nhập quốc tế việc xây dựng chuẩn mực đạo đức con người Việt Nam hiện nay thiết yếu cần có việc kế thừa các giá trị truyền thống trong xây dựng các giá trị mới Bởi giá trị chuẩn mực đạo đức truyền thống được xem là xuất phát của chuẩn mực đạo đức mới hiện đại, giá trị đạo đức mới hiện đại là sự tiếp nối của đạo đức truyền thống ở một trình độ cao hơn Không có giá trị đạo đức hiện đại nào mà hoàn toàn tách rời, thoát ly các giá trị đạo đức truyền thống Đó chính là sự phủ định biện chứng, phủ định mang tính kế thừa trong quá trình phát

triển của thế giới sự vật, hiện tượng mà chủ nghĩa Mác- Lênin đã chỉ ra

Đây được xem là một yêu cầu thiết yếu cho chủ trương xây dựng một hệ chuẩn các giá trị đạo đức mới cho con người Việt Nam mà Đảng và Nhà nước đưa

ra hiện nay Do vậy, để xây dựng chuẩn mực đạo đức mới chúng ta cần phải tiến hành thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ đó là: kế thừa những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc đưa chúng lên một tầm cao mới đồng thời có sự chọn lọc tiếp thu những giá trị văn hóa tích cực của đạo đức, văn hóa các dân tộc trên thế giới nhằm làm phong phú sâu sắc giá trị văn hóa đạo đức của dân tộc Tuy nhiên, để làm được điều đó đòi hỏi chúng ta phải có sự chắt lọc một cách chủ động và linh hoạt những yếu tố phù hợp với truyền thống văn hóa và những đặc điểm tâm lý người Việt Nam Đồng thời, cũng cần có thái độ kiên quyết trong việc chống lại, loại bỏ những yếu tố đạo đức truyền thống lỗi thời của dân tộc không còn phù hợp với điều kiện mới như: trọng nam khinh nữ, bảo thủ, sống ích kỷ, bè phái.vv…Tuy nhiên, để loại bỏ những thói hư tật xấu, những quan niệm lạc hậu ăn sâu bám rễ qua nhiều thế hệ không phải là một công việc dễ dàng, nó đòi hỏi chúng ta phải có cách thức, phương pháp, hành động phù hợp và có thái độ kiên quyết chống lại những biểu hiện của sự sùng ngoại, hạ thấp truyền thống dân tộc biến nền văn hóa trở

Thứ tư, Đảm bảo thống nhất giữa kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống với tiếp thu có phê phán, chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

Sức sống của các chuẩn mực đạo đức truyền thống không chỉ phụ thuộc vào

bề dầy lịch sử và chiều sâu tư tưởng của chúng ta mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp thu tinh hoa văn hóa của các dân tộc khác Tuy nhiên, trong quá trình lựa chọn

và xây dựng các chuẩn mực đạo đức con người Việt Nam hiện nay đòi hỏi cần phải

có sự kế thừa chọn lọc các yếu tố phù hợp với lợi ích dân tộc mà không làm phương hại đến các chuẩn mực đạo đức truyền thống, kiên quyết chống lại những biểu hiện sùng ngoại hạ thấp dân tộc

Quá trình hội nhập quốc tế đang trở thành xu thế tất yếu cho mọi quốc gia muốn hội nhập và phát triển Với những luật chơi xòng phẳng nên quá trình hội nhập cũng đang đặt ra cho chúng ta những bài toán về sự được và mất Cơ hội là rất lớn, cái được cũng rất nhiều Đó là sự tiếp thu, tiếp cận được những thành tựu của nhân loại về khoa học kỹ thuật, về những giá trị văn minh của nhân loại Tuy nhiên, cũng đòi hỏi chúng ta cần tỉnh táo để nhận thức bên cạnh những cái được mà quá trình hội nhập quốc tế mang lại, Việt Nam cũng đang đứng trước những khó khăn lớn như: sự phụ thuộc về kinh tế, sự lai căng về văn hóa, mất bản sắc dân tộc, đạo đức xã hội xuống cấp, chủ nghĩa thực dụng phát triển

Những chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay

Tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường dân tộc

Hội nhập quốc tế là quá trình tăng cường hoạt động gắn kết chia sẻ lợi ích kinh tế, mục tiêu quyền lực giữa các quốc gia với nhau trên cơ sở lợi ích chung của cộng đồng quốc tế Vì vậy, nó đòi hỏi những chuẩn mực đạo đức truyền thống của con người Việt Nam cũng cần có những thay đổi để thích ứng với tình hình mới, điều kiện mới của thời đại Chuẩn mực đạo đức đầu tiên chúng ta cần nói đến ở đây

là tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường dân tộc

Có thể nói chủ nghĩa yêu nước, tinh thần tự lực tự cường dân tộc được xem là:

“Sợi chỉ đỏ xuyên qua toàn bộ lịch sử từ cổ đại đến hiện đại” [24, tr.100] “Là dòng chủ lưu của đời sống Việt Nam, trở thành một dạng triết lý xã hội và nhân sinh quan

trong tâm hồn Việt Nam” [26, tr.63] Dù đã trở thành tinh thần, thành cốt cách của dân tộc Việt Nam, đã được thử thách qua lịch sử thì tinh thần yêu nước đó của dân tộc ta vẫn cần tiếp tục được bổ sung, được kế thừa và phát triển cho phù hợp với xu hướng của thời đại Nếu như trước đây tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường của dân tộc được thể hiện ở ý chí kiên cường bất khuất trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, bảo vệ non sông đất nước, giành độc lập cho dân tộc thì hiện nay trước sự tác động của quá trình hội nhập quốc tế chuẩn mực đạo đức tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường dân tộc của người Việt Nam nói chung đã có sự bổ sung

và thay đổi nhất định

Chuẩn mực đạo đức tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường dân tộc trong xu thế hội nhập hiện nay của người Việt Nam trước hết cần gắn với việc thực hiện mục tiêu cao cả là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nó được biểu hiện tập trung thông qua những việc làm, những hành động trong các lĩnh vực cụ thể đó là: Trong lĩnh vực phát triển kinh tế: tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường dân tộc của con người Việt Nam được thể hiện tập trung ở nhiệm vụ xây dựng cho được một nền sản xuất lớn, một nền sản xuất đại công nghiệp, một nền kinh tế thị trường nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa Có làm được như vậy chúng ta mới có thể phát huy được mọi tiềm năng, thế mạnh của đất nước tạo thế và lực cho sự phát triển của lực lượng sản xuất, giải phóng sức lao động cho người sản xuất, đẩy mạnh việc nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, đời sống tinh thần cho nhân dân Chính vì vậy, trong quá trình hội nhập quốc tế đòi hỏi chúng ta cần phải:

“Tranh thủ cơ hội thuận lợi do bối cảnh quốc tế tạo ra và tiềm năng lợi thế của nước ta để rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa gắn với phát triển kinh tế tri thức, coi kinh tế tri thức là yếu tố quan trọng của nền kinh tế công nghiệp hóa hiện đại hóa Phát triển các ngành và sản phẩm kinh tế có giá trị gia tăng cao dựa nhiều vào tri thức; kết hợp việc sử dụng nguồn vốn tri thức của con người Việt Nam với tri thức mới nhất của nhân loại” [13, tr.87-88]

Trong lĩnh vực chính trị: tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường của người dân Việt Nam được thể hiện tập trung ở mục tiêu: “Phát huy dân chủ, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” Phát huy tính dân chủ

là điều kiện tiên quyết cho nhân dân ta phát huy hiệu quả tinh thần yêu nước của mình trong điều kiện mới của quá trình hội nhập Khi tính chất dân chủ trong nhân dân được phổ biến rộng rãi sẽ phát huy được tính tích cực, phát huy tính hiệu quả trong tinh thần, ý thức trách nhiệm của công dân trong việc xây dựng kinh tế, tụ chủ trong sản xuất, trong đóng góp ý kiến thực hiện đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

Trong lĩnh vực văn hóa: tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường của người Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế cần được thể hiện tập trung trong nhiệm

vụ xây dựng và phát triển nền văn hóa xã hội chủ nghĩa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.Văn hóa được xem là mục tiêu, là động lực, là nền tảng đời sống tinh thần trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay Văn hóa Việt Nam muốn được tỏa sáng trên thế giới, muốn hội nhập với văn hóa thế giới thì cần phải có sự

kế thừa tiếp thu những tinh hoa văn hóa thế giới để làm phong phú thêm nền văn hóa dân tộc.Văn hóa với tư cách là lối sống, là tình người, là cách ứng xử giữa con người với con người, là quan hệ giữa con người với con người Với ý nghĩa đó, chúng ta chủ trương xây dựng văn hóa lối sống con người Việt Nam trong hội nhập cần có đó là lối sống tình nghĩa, thân thiện, sẵn sàng tương trợ giúp đỡ lẫn nhau Điều đó được thể hiện cô đọng trong quan điểm của Đảng với phương châm Việt Nam muốn làm bạn với các nước, được thể hiện trong sự hiếu khách và thân thiện của người Việt Nam với bạn bè quốc tế Khách du lịch quốc tế khi đến với Việt Nam đã nhận được sự đón tiếp nồng hậu, sự giúp đỡ thân thiện của người dân Việt Nam Chính nhờ quá trình hội nhập về văn hóa mà bạn bè thế giới biết đến nhiều hơn về đất nước, con người Việt Nam Nên khi hội nhập nó tạo động lực cho sự thu hút các nhà đầu tư, khách du lịch nước ngoài tới Việt Nam ngày càng nhiều, thông qua du lịch để phát triển văn hóa và thông qua văn hóa để phát triển du lịch, từ đó tạo đà và tạo động lực cho quá trình giao lưu hợp tác và phát triển các lĩnh vực khác trong hội nhập như: kinh tế, an ninh, quốc phòng…

Tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường dân tộc trong hoạt động bảo vệ chủ quyền quốc gia được thể hiện tập trung trong mục tiêu xây dựng củng cố và phát triển lực lượng vũ trang nhân dân ngày càng chính quy hiện đại, luôn luôn nâng cao cảnh giác, rèn luyện ý chí chiến đấu, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu thủ đoạn của kẻ thù để bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân, tạo điều kiện môi trường ổn định để các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm khi đầu tư vốn vào Việt Nam, khách du lịch yên tâm khi đến du lịch tại Việt Nam từ đó nhằm tạo thế và lực cho quá trình hội nhập quốc tế đạt hiệu quả Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X đã khẳng định: “Bảo vệ vững chắc độc lập,chủ quyền thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ an ninh chính trị,

an ninh kinh tế, văn hóa-tư tưởng và an ninh xã hội, góp phần giữ vững ổn định chính trị của đất nước, ngăn chặn đẩy lùi và làm thất bại mọi âm mưu hoạt động chống phá của các thế lực thù địch” [13, tr.37]

Tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường của người dân Việt Nam hiện nay còn được thể hiện tập trung trong nội dung bảo vệ quan điểm đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đấu tranh với những âm mưu thủ đoạn chia rẽ dân tộc của các thế lực thù địch bên ngoài Sự tác động của quá trình hội nhập quốc

tế mang tính hai mặt, một mặt nó tạo điều kiện cho quá trình hợp tác giữa các quốc gia phát triển trên nhiều mặt nhưng mặt khác quá trình hội nhập quốc tế cũng gây ra những tác động tiêu cực đó là xu hướng của sự gia tăng lối sống vị kỷ, chủ nghĩa cá nhân, xem trọng đời sống vật chất, lợi ích cá nhân, vì lợi ích cá nhân mà người ta có thể bất chấp tất cả Chính vì vậy, hiện nay các thế lực thù địch chống phá chủ nghĩa

xã hội đang lợi dụng những yếu điểm đó cùng với sự chênh lệch về trình độ, về mức sống của các dân tộc, tìm cách chia rẽ các dân tộc, kích động đồng bào dân tộc thiểu

số đòi thành lập nhà nước, chính phủ riêng hòng từng bước chống đối lật đổ Nhà nước ta Điều đó đòi hỏi chúng ta cần phải luôn luôn cảnh giác và kiên quyết đấu tranh nhằm làm thất bại mọi âm mưu thủ đoạn của chúng.Vì vậy, sự nghiệp bảo vệ

Tổ quốc hiện nay còn là bảo vệ quan điểm đường lối của Đảng, bảo vệ sự nghiệp Đổi mới của đất nước Mọi người yêu nước Việt Nam cần tỉnh táo đấu tranh làm thất bại những âm mưu đó

Nhân dân Việt Nam giờ đây được sống trong độc lập tự do, để phát huy tốt tinh thần yêu nước, ý thức tự lực tự cường dân tộc mỗi người Việt Nam trên cương

vị của mình, cần thực hiện thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc của mình tốt hơn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, làm kinh tế giỏi đưa kinh tế bản thân, gia đình, thôn bản, địa phương mình phát triển cũng từ đó đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu để phát triển, thực hiện được mục tiêu xây dựng một xã hội mới: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” tiếp nối truyền thống tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc của thế hệ cha ông đi trước

Tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng

Cùng với chủ nghĩa yêu nước tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng được coi

là một trong những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp cần tiếp tục được đề cao của dân tộc Việt Nam.Trước đây, nhờ tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng dân tộc giúp dân tộc

ta chiến thắng thiên nhiên khắc nghiệt, chiến thắng những kẻ thù xâm lược mạnh hơn gấp nhiều lần Khi nói về vai trò của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết là thắng lợi” [44, tr.22]

“Đoàn kết là điểm mẹ điểm này mà thực hiện tốt đẻ ra con cháu đều tốt” [43, tr.392] Ngày nay, khi điều kiện xã hội thay đổi chúng ta đang trong quá trình đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự hội nhập quốc tế thì những chuẩn mực đạo đức về tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng dân tộc cũng cần có những sự biến đổi nhất định Chuẩn mực của tinh thần đoàn kết ý thức cộng đồng dân tộc Việt Nam ngày nay được thể hiện tập trung trong nhiệm vụ: cùng nhau đoàn kết trong lao động, sản xuất, chiến đấu và trong sự nghiệp xây dựng bảo vệ Tổ quốc

xã hội chủ nghĩa

Hiện nay, nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế, trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Với quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, manh mún, lao động thủ công trình độ thấp, năng suất lao động thấp sang nền sản xuất đại công nghiệp với quá trình sản xuất mang tính tập trung chuyên môn hóa cao, việc tuyển dụng và chọn lựa người lao động yêu cầu về trình

độ ngày càng khắt khe hơn Điều đó làm cho nội dung và những hình thức của tinh

thần đoàn kết, ý thức cộng đồng dân tộc Việt Nam cũng cần có những thay đổi cho phù hợp

Đoàn kết giờ đây là đoàn kết giữa những người lao động trong một dây chuyền sản xuất, trong một nhà máy xí nghiệp, hay giữa các xí nghiệp với nhau Giữa họ cần phải có sự phối kết hợp nhịp nhàng thì hoạt động sản xuất mới đạt hiệu quả cao Ngày nay trong nền kinh tế thị trường, hàng hóa Việt Nam muốn tiêu thụ được trong nước và vươn ra thị trường nước ngoài, bảo vệ được lợi ích của doanh nghiệp, lợi ích của quốc gia đòi hỏi các thành phần kinh tế, các doanh nghiệp Việt Nam phải đoàn kết, phối hợp chặt chẽ với nhau cùng hành động

Đoàn kết trong sản xuất còn là sự đoàn kết giữa các thành phần kinh tế với nhau Hiện nay, Việt Nam đang tồn tại các thành phần kinh tế: “Kinh tế Nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế tư bản Nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài” [13, tr.83] Các thành phần kinh tế này tồn tại một cách khách quan, đều là những bộ phận hợp thành của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bình đẳng trước pháp luật, hợp tác lâu dài, cạnh tranh lành mạnh Các thành phần kinh tế này có vai trò và vị trí khác nhau nhưng đều chịu sự quản lý của Nhà nước xã hội chủ nghĩa, đều nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân

Đoàn kết còn được thể hiện trong sự kết hợp giữa người lao động và người sử dụng lao động Nó thể hiện trong việc người sử dụng lao động phải thường xuyên quan tâm tới người lao động về đời sống vật chất, đời sống tinh thần, tới đào tạo chuyên môn nghiệp vụ nâng cao trình độ tay nghề cho họ Sự quan tâm đó là nhằm nâng cao sức sản xuất của doanh nghiệp Mặt khác, người lao động cũng cần hiểu những khó khăn của doanh nghiệp trong từng thời điểm để nỗ lực phấn đấu vươn lên, hợp tác với người sử dụng lao động cùng nhau giải quyết các vấn

đề khó khăn để doanh nghiệp sản suất hoạt động kinh doanh có hiệu quả Khi đó lợi ích của người lao động và của doanh nghiệp đều được đảm bảo Nếu chủ doanh nghiệp, người lao động thực tâm, chân thành đoàn kết với nhau thì những cuộc tranh chấp lao động, đình công không diễn ra, giảm bớt thiệt hại cả cho các doanh nghiệp, cả Nhà nước và người lao động

Tinh thần đoàn kết của người Việt Nam còn được thể hiện trong quan hệ hợp tác giữa các ngành kinh tế công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ; giữa các doanh nghiệp với bà con nông dân Đây là một đòi hỏi bức thiết của quá trình hội nhập, bởi có làm được như vậy thì các thành phần kinh tế của chúng ta mới tạo nên sức mạnh tổng thể để có khả năng thích ứng và cạnh tranh hàng hóa cùng với các nước khác trên thế giới Vì vậy, để nâng cao hiệu quả kinh tế, nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam nói chung và sản phẩm nông sản nói riêng chúng ta cần phải tăng cường sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các ngành kinh tế: công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ; giữa Nhà nước- nhà nông- nhà khoa học- nhà doanh nghiệp

Tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng dân tộc của người dân Việt Nam còn được thể hiện trong việc giải quyết các vấn đề chính trị, văn hóa ở nước ta hiện nay

Để làm tốt nhiệm vụ đó chúng ta cần tạo cơ sở nền tảng pháp lý vững chắc cho khối liên minh công nhân- nông dân- trí thức, có điều kiện mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc huy động tối đa sức mạnh của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân tộc trong nhiệm vụ mới của quá trình hội nhập Đồng thời cũng cần đấu tranh kiên quyết làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chia rẽ Đảng, Nhà nước với nhân dân của các thế lực thù địch, khẳng định được lập trường kiên định đi theo con đường xã hội chủ nghĩa

mà nhân dân ta đã lựa chọn Chúng ta phải đầy mạnh và tăng cường hơn nữa khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Ngày nay các thế lực thù địch chống phá chủ nghĩa xã hội đã và đang tìm trăm phương ngàn kế để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc Nên chúng ta cần phải đấu tranh phê phán những hành vi sai trái đó đồng thời thực hiện tốt hơn các biện pháp để tăng cường củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc như: tạo điều kiện cho

sự phát triển kinh tế, văn hóa ở các vùng đồng bào dân tộc ít người, giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc Cần phải thực hiện cho tốt quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước về vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc: “Các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ” [13, tr.121]

Chuẩn mực của tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng là một yêu cầu khách quan để giải quyết các vấn đề xã hội ở Việt Nam hiện nay Đất nước ta còn nghèo đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn Vì vậy, công tác xóa đói giảm nghèo đang

là mục tiêu phấn đấu của Đảng và Nhà nước Chúng ta cần huy động mọi nguồn lực

cả nguồn lực bên trong và bên ngoài thực hiện công tác này Điều đó được thể hiện

cụ thể hóa trong việc phát huy tinh thần đoàn kết thông qua sự đoàn kết trong gia đình, dòng họ, thông qua thôn xóm, làng xã Bằng sự hỗ trợ lẫn nhau về vốn, kỹ thuật, kinh nghiệm giúp nhau cùng vươn nên xây dựng cuộc sống Trong xã hội phát huy tinh thần“ Lá lành đùm lá rách” huy động sự đóng góp của đông đảo các tầng lớp nhân dân, các tổ chức kinh tế- xã hội, các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm Chúng ta cần thực hiện tốt công tác xóa đói giảm nghèo, vì đây được xem là nhiệm

vụ trọng tâm trong công tác đẩy mạnh phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân Có như vậy, chúng ta mới thực hiện được tốt những yêu cầu của quá trình xây dựng chuẩn mực đạo đức gắn với quá trình hội nhập quốc tế đặt ra Mặt trái của hội nhập quốc tế đang làm cho các tệ nạn xã hội như: cờ bạc, mại dâm, ma túy diễn ra ngày một phức tạp… những hiện tượng đó đang gây ra những bức xúc trong xã hội, gây nên sự đổ vỡ của nhiều gia đình, làm suy đồi đạo đức xã hội, lãng phí nguồn lao động Muốn hạn chế khắc phục được những tệ nạn đó đòi hỏi chúng ta cần phải huy động được sức mạnh của toàn dân, có sự đoàn kết của các lực lượng xã hội mà nòng cốt là lực lượng công an nhân dân, có sự phối kết hợp nhịp nhàng gia đình, nhà trường và xã hội cùng chung tay giải quyết Ông bà, cha

mẹ là tấm gương sáng phải nói không với tệ nạn xã hội, phải thường xuyên quan tâm đến các con, các cháu của mình; nhà trường, thầy cô phải là tấm gương cho học sinh, sinh viên học tập và noi theo, cần phân tích rõ những hậu quả của tệ nạn xã hội, giáo dục cho học sinh, sinh viên của mình Xã hội phải tạo ra dư luận lên án phê phán mạnh mẽ những tệ nạn xã hội, đồng thời kiên quyết đấu tranh với những

kẻ chủ mưu, cầm đầu các băng nhóm tổ chức tệ nạn xã hội đó

Đấu tranh chống tham nhũng cửa quyền là một nội dung quan trọng trong cải cách bộ máy hành chính Nhà Nước ở nước ta hiện nay Hội nhập quốc tế là quá trình thể hiện năng lực, thể hiện sức mạnh tiềm năng của mỗi quốc gia do vậy

khi đất nước vẫn còn tồn tại những vị quan chức đứng trong bộ máy cơ quan Nhà nước có hành vi tham nhũng, cửa quyền vì lợi ích cá nhân, vì mưu cầu của bản thân mà có thể đánh đổi bất chấp tất cả thì liệu đất nước có phát triển được hay chăng? Nhân dân còn đặt lòng tin vào Đảng vào Nhà nước được nữa không? Và khi niềm tin của nhân dân vào Đảng vào Nhà nước mất đi thì liệu đất nước còn

kỷ cương, còn sức mạnh để nắm bắt tận dụng được thời cơ, đối mặt và vượt qua được những thách thức mà hội nhập mang lại trong tính hai mặt của nó? Hay đó lại là cơ hội để các thế lực thù địch âm thầm thực hiện âm mưu chống phá Đảng, Nhà nước ta? Đây là một câu hỏi lớn đối với chúng ta Do vậy, muốn giải quyết được vấn đề này một cách triệt để và hiệu quả không gì khác hơn chúng ta cần phải có sự đoàn kết phối kết hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành trong Đảng, Nhà nước và nhân dân cùng làm thì mới đạt hiệu quả Quét sạch những kẻ tham nhũng, cửa quyền, hối lộ, để tạo thế và lực cho đất nước phát triển trong hội nhập

Quá trình hội nhập cần sự toàn tâm, nhất trí của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta mới tạo nên sức mạnh to lớn của dân tộc trước quá trình hội nhập Chính

vì vậy, mà nội dung đoàn kết các đồng bào tôn giáo trong sự nghiệp xây dựng đất nước cũng được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm Trong những năm qua, nhiều đoàn thể, chức sắc tôn giáo đã và đang đóng vai trò quan trọng trong

sự nghiệp đoàn kết xây dựng phát triển kinh tế làm giàu cho quê hương đất nước

Có nhiều chức sắc tôn giáo có vai trò đi đầu trong công tác vận động đồng bào các dân tộc thực hiện tốt chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước, xây dựng cuộc sống tốt đời, đẹp đạo đấu tranh chống lại các thủ đoạn âm mưu của các thể lực thù địch lợi dụng các vấn đề tôn giáo để nói xấu, chống phá Đảng, Nhà nước phá hoại sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước

Tinh thần đoàn kết quốc tế là một nội dung thiết yếu cần được phát huy trong giai đoạn hội nhập quốc tế hiện nay Một mặt, chúng ta tích cực ủng hộ những cuộc đấu tranh vì hòa bình tiến bộ, tích cực chung tay tham gia vào việc giải quyết các vấn đề toàn cầu: ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, tội phạm quốc tế, khủng bố…Mặt khác, chúng ta cần tranh thủ học hỏi, tiếp nhận những thành tự khoa học

công nghệ, thu hút đầu tư nước ngoài, thu hút chuyên gia nước ngoài…để khai thác

có hiệu quả những tiềm năng thế mạnh của đất nước

Tinh thần lao động cần cù, sáng tạo, quyết đoán trong công việc

Tinh thần lao động chăm chỉ, cần cù, sáng tạo là một nét đẹp trong phẩm chất nhân cách đạo đức con người Việt Nam Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay giai đoạn của quá trình hội nhập quốc tế đang được đẩy nhanh thì tinh thần lao động chăm chỉ, cần cù, sáng tạo được đưa lên ở một tầm cao mới Nhân dân ta trước đây nhờ tinh thần cần cù, chăm chỉ, chịu thương chịu khó, sáng tạo trong lao động, sản xuất, chiến đấu đã khắc phục được những khó khăn nghèo nàn trong nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu quanh năm mưa nắng dãi dầu Ngày nay, điều kiện kinh tế- xã hội đã có thay đổi, đời sống nhân dân đã từng bước được cải thiện và nâng cao hơn Tuy nhiên, xét về bình diện chung về mức sống của nhân dân ta với các nước khác trong khu vực và trên thế giới thì chúng ta còn phải cố gắng phấn đấu nhiều hơn nữa Để thực hiện được mục tiêu đó chúng ta cần phát huy mạnh mẽ tinh thần cần

cù, chăm chỉ, sáng tạo trong lao động, sản xuất, chiến đấu Hơn thế nữa, nó cần được bổ sung tinh thần: mạnh mẽ, nhanh nhạy, linh hoạt, quyết đoán trong mọi hoạt động từ học tập, lao động, sản xuất, chiến đấu

Trong lao động, sản xuất ngày nay với việc sử dụng công nghệ máy móc ngày càng hiện đại đòi hỏi người sản xuất nếu không có sự cần cù, chịu khó, không đi sâu nghiên cứu nắm bắt học hỏi khoa học kỹ thuật, công nghệ sản xuất thì sẽ khó đáp ứng yêu cầu về trình độ lao động trong nền sản xuất mới Vì vậy buộc người sản xuất phải không ngừng học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu của điều kiện sản xuất mới Kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế với sự cạnh tranh mạnh mẽ quyết liệt, buộc các doanh nghiệp Việt Nam muốn tồn tại và

có chỗ đứng trên thị trường trong và ngoài nước thì phải không ngừng tìm tòi cải tiến khoa học, công nghệ, kỹ thuật hiện đại để sản xuất ra những sản phẩm hàng hóa có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, giá cả phải chăng phù hợp với nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng Để làm được điều đó một mặt chúng ta phải đổi mới kỹ thuật máy móc khoa học kỹ thuật trong sản xuất nhưng khâu quan trọng cốt yếu hơn là chúng ta cần nâng cao tay nghề, trình độ chuyên môn cho người lao động giúp họ

có khả năng sử dụng tốt, thành thạo các dây chuyền máy móc sản xuất hiện đại đem lại hiệu quả kinh tế cao trong sản xuất Điều đó buộc mỗi doanh nghiệp, mỗi người lao động phải không ngừng tự giác, chủ động trong việc tìm tòi, học hỏi, cần cù, sáng tạo, mới từng bước đáp ứng yêu cầu của xu thế hội nhập

Tinh thần lao động tự giác, sáng tạo ngày nay còn đòi hỏi mỗi cá nhân trước hết về nhận thức phải ý thức được vai trò, ý nghĩa của lao động đối với sự phát triển chính bản thân, gia đình, xã hội nơi mình sinh sống và tồn tại Qua đó hình thành thái độ tích cực trong lao động, coi lao động là niềm vui, niềm hạnh phúc và có thái

độ yêu quý lao động Về mặt hoạt động thực tiễn mỗi người cần tích cực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tích cực tham gia hoạt động khoa học, nâng cao năng suất lao động, chất lượng hiệu quả sản xuất Đặc biệt, là biết coi trọng lao động trí óc, không ngừng học tập rèn luyện để có được tri thức, tư chất của người lao động mới đáp ứng yêu cầu của hoạt động phát triển kinh tế tri thức

Lao động cần cù, sáng tạo ngày nay cần thêm cả sự quyết đoán vì hội nhập quốc tế đòi hỏi mỗi cá nhân chủ thể sản xuất phải có sự năng động, linh hoạt, nhạy bén để nắm bắt được nhu cầu xu hướng của thị trường thị hiếu của khách hàng thiếu

gì, cần gì để sản xuất Khi đã nắm bắt được nhu cầu của thị trường thì phải quyết đoán, quyết tâm làm cho bằng được, không chần chừ do dự Nếu chần chừ do dự thời cơ sẽ bị bỏ mất, khó lấy lại Đây là yếu tố có tính quyết định sống còn đối với

sự tồn tại và phát triển được hay không ở mỗi doanh nghiệp hiện nay

Tính trung thực, nâng cao chữ tín trong xã hội

Sống trung thực thẳng thắn là một nét đẹp trong chuẩn mực đạo đức truyền thống của con người Việt Nam từ ngàn đời xưa đến nay, nó vẫn cần tiếp tục được phát huy hơn nữa Ngày nay, quá trình hội nhập quốc tế với sự hội nhập kinh tế quốc tế trên nhiều lĩnh vực kinh tế- chính trị- an ninh- văn hóa đã làm cho mối quan

hệ giữa các quốc gia lãnh thổ diễn ra ngày càng sâu sắc Điều tạo nên mối quan hệ chặt chẽ giữa con người này, dân tộc này với con người khác, dân tộc khác, giữa quốc gia này với các quốc gia khác đó không gì khác hơn là sự trung thực thẳng thắn giữ chữ tín Tất cả những điều đó là chất keo kết dính, là nền tảng tạo nên mối quan hệ lâu bền giữa con người, giữa quốc gia này với quốc gia khác

Trong nền kinh tế nông nghiệp trước đây của Việt Nam với tính chất của quá trình sản xuất manh mún theo kiểu tiểu chủ, tiểu nông sự không trung thực thiếu chữ tín đã hình thành và được nuôi dưỡng Người Việt Nam trước đây có thể đã quen chấp thuận và sống chung với nó như người ta vẫn truyền miệng nhau rằng: “Đấu hàng xáo gáo hàng dầu”

Hay:

“Phù thủy, thầy bói, lái trâu Nghe ba anh ấy đầu lâu không còn” [31, tr.48]

Rồi thì: “Thật thà cũng thể lái trâu

Yêu nhau cũng thể nàng dâu mẹ chồng” [31, tr.48]

Sản xuất nhỏ là sản xuất đơn chiếc, kinh tế tiểu nông là kinh tế tự cấp tự túc Người nông dân vì cần tiền hay dùng những sản phẩm mình làm ra không dùng hết mới bán ra thị trường, bán xong cho người tiêu dùng là xong, không biết bao giờ mới có sản phẩm bán lại, do vậy họ không cần thương hiệu, không cần chữ tín Người buôn bán nhỏ cũng vậy cũng không cần giữ uy tín, không cần có thương hiệu, cửa hàng, nay bán nơi này mai bán nơi khác, nên không quan tâm chữ tín Hiện nay những người bán hàng rong vẫn giữ thói quen đó Bán hàng thường nói thách, cân thiếu v.v Nhưng ngày nay, chúng ta đang tiến hành quá trình phát triển nền kinh tế thị trường gắn với xu thế hội nhập quốc tế Nền sản xuất lớn là sản xuất dây chuyền, sản phẩm sản xuất ra hàng loạt, mục đích sản xuất là để bán chứ không phải để tiêu dùng Hàng hóa phải có thương hiệu Người kinh doanh thường phải có cửa hàng, cửa hiệu Hiện nay phương tiện thông tin đại chúng đã phát triển đến mức một thông tin phát ra chỉ một vài phút sau cả thế giới đều có thể nắm bắt được Do vậy hàng giả hàng nhái, cân thiếu lừa dối bạn hàng sẽ bị tẩy chay, sẽ không thể tồn tại được, lừa dối là tự đào hố chôn doanh nghiệp của mình Chính những điều nêu trên đòi hỏi trong quan hệ kinh doanh, buôn bán, hợp tác phải đặt chữ tín lên hàng đầu, phải trung thực nếu không muốn mất bạn hàng Những hành vi làm ăn gian dối là điều cấm kỵ không được phép làm, không được phép tồn tại trên thương trường Bởi một khi sự trung thực giữ chữ tín trong làm ăn hợp tác đã mất đi thì việc gây dựng lại nó rất khó như người ta vẫn thường nói: “Một sự bất tín là vạn sự

không tin” Trong nền kinh tế thị trường sự cạnh tranh giữa các đối thủ kinh tế rất gay gắt, nhiều khi là một mất một còn Gây dựng được mối quan hệ, tạo dựng được một thương hiệu đã khó, nhưng giữ được mối quan hệ đó càng khó hơn Sự trung thực giữ chữ tín là yếu tố vô cùng quan trọng để mỗi doanh nghiệp có thể chiếm lĩnh được tình cảm, lòng tin của bạn hàng, khách hàng

Ngày nay với quá trình hội nhập quốc tế rộng mở, hàng hóa được giao lưu

mở rộng, những sản phẩm hàng hóa cùng mẫu mã được làm ra với công nghệ chất lượng gần giống nhau và có sự khác nhau không nhiều về mặt giá cả, do vậy sự cạnh tranh là vô cùng khắc nghiệt Một doanh nghiệp, một chủ thể kinh tế khi đánh mất lòng tin, chữ tín đối với khách hàng thì khó có thể bán được hàng hóa và duy trì được sự hoạt động của doanh nghiệp Nên sự trung thực, giữ chứ tín trong hoạt động sản xuất kinh doanh là điều kiện tiên quyết quyết định đến sự sống còn của mỗi doanh nghiệp, mỗi cơ sở sản xuất kinh doanh trong quá trình hội nhập Nhận thức được điều đó người ta cũng thấy dễ hiểu vì sao tiêu chuẩn đầu tiên để đánh giá người lao động ở Nhật Bản một cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới không gì khác hơn là sự trung thực, giữ chữ tín, tiếp sau đó mới đến các yếu tố của sự cần cù, sáng tạo… Đó cũng được xem là tôn chỉ hoạt động của tất cả các công ty ở Nhật Bản Vụ hãng xe hơi nổi tiếng của Nhật Bản TOYOTA thực hiện việc triệu hồi hàng triệu chiếc xe ô tô bị lỗi kẹt chân ga về nước để sửa chữa là biểu hiện cho sự trung thực

đó, mặc dù công ty chịu sự thiệt hại không hề nhỏ Họ làm như vậy có thể mất nhiều nhưng cái được lớn hơn, lâu dài hơn là giữ được chữ tín lòng tin đối với khách hàng

Sự trung thực và giữ chữ tín còn được biểu hiện ở việc các chủ thể kinh doanh có lương tâm, trách nhiệm trong việc sản xuất ra những sản phẩm có chất lượng tốt phục vụ cho lợi ích cộng đồng, không dùng những thủ đoạn gian xảo, xảo trá để kiếm lời như: làm hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, không làm ăn phi pháp, trốn thuế, buôn lậu, không quảng cáo sai sự thật, không vi phạm bản quyền, giữ chữ tín đối với đối tác, với khách hàng, giữ đúng cam kết, trả lương cho người lao động trong kinh doanh.v.v Tuy nhiên, ở nước ta hiện nay tình trạng hoạt động sản xuất kinh doanh thiếu trung thực, thiếu chữ tín, làm ăn gian dối, làm hàng

giả, hàng kém chất lượng…vẫn còn diễn ra khá phổ biến Những vấn đề này nếu không được nhận thức nghiêm túc và có biện pháp khắc phục một cách kiên quyết

sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người Việt Nam, chất lượng và uy tín của hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế Khi các chủ thể kinh doanh Việt Nam biết giữ chữ tín trung thực sẽ chiếm được cảm tình của khách hàng cả trong và ngoài nước, sẽ tránh được những thua thiệt do các vụ việc kiện tụng tranh chấp quốc tế đáng tiếc xảy ra

Sự trung thực giữ chữ tín được biểu hiện vô cùng đa dạng Doanh nghiệp phải thực hiện đúng cam kết với khách hàng về mặt giá cả, chất lượng…không được quảng cáo sai sự thật, lừa đảo khách hàng Sự trung thực, giữ chữ tín trong nội bộ các doanh nghiệp được thể hiện trong mối quan hệ giữa người lãnh đạo và nhân viên Lãnh đạo các doanh nghiệp phải thực hiện đúng quy định lời hứa hay những cam kết đã ký với nhân viên ngược lại nhân viên, những người lao động cần tuân thủ và thực hiện đầy đủ những quy định của doanh nghiệp đề ra Điều đó tạo nên sự đồng thuận nhất trí giúp cho doanh nghiệp hoạt động tốt và hiệu quả tốt hơn

Trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta luôn đề ra những chủ trương chính sách nhằm khuyến khích mọi người dân làm giàu chính đáng, làm giàu bằng chính sức mạnh năng lực của mình, thực hiện cạnh tranh lành mạnh, cạnh tranh bằng chất lượng, bằng giá cả Nhà nước luôn khuyến khích các cá nhân, tập thể, tổ chức có sự lỗ lực phấn đấu vươn lên làm giàu trong sản xuất kinh doanh góp phần vào sự nghiệp làm giàu cho đất nước, đồng thời xử phạt đối với những cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp có hành vi gian dối, làm ăn phi pháp thiếu trung thực Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay tình trạng làm ăn thiếu trung thực vẫn đang là vấn nạn, nào là hàng giả, hàng nhái, quảng cáo sai sự thật; trong du lịch thì làm ăn chộp giựt, lừa đảo khách hàng; trong xuất khẩu lao động thì phá hợp đồng lao động, bỏ ra ngoài các doanh nghiệp đã ký hợp đồng để có thu nhập cao hơn Những điều đó không kịp thời và có biện pháp thực sự quyết liệt để khắc phục thì chúng sẽ trở thành nguy cơ lớn, chúng ta tự đánh mất cơ hội bản thân

Lối sống tình nghĩa, thủy chung

Trong điều kiện cơ chế thị trường và quan hệ quốc tế ngày càng mở rộng đòi hỏi chúng ta cần phát huy tốt hơn nữa những nét đẹp trong lối sống tình nghĩa thủy chung của người dân Việt Nam Quá trình hội nhập quốc tế với những đặc trưng riêng nên nó cũng đòi hỏi chuẩn mực đạo đức lối sống tình nghĩa thủy chung của chúng ta cần có những thay đổi về nội dung và hình thức cho phù hợp với điều kiện kinh tế- xã hội mới của đất nước Trong điều kiện sống khó khăn, chiến tranh liên miên trước đây lối sống tình nghĩa thủy chung của người Việt Nam được thể hiện tập trung trong nội dung của lối sống thủy chung, sống có tình nghĩa, có trách nhiệm của các thành viên trong gia đình, họ hàng, làng xóm tối lửa tắt đèn có nhau Ngày nay, chuẩn mực đạo đức lối sống tình nghĩa thủy chung của con người Việt Nam được thể hiện tập trung trong lối sống chăm lo xây dựng giúp đỡ nhau cùng phát triển giữa các tổ chức, đoàn thể, doanh nghiệp Đòi hỏi mỗi thành viên trong cộng đồng cần có thái độ tôn trọng, giữ chữ tín đối với nhau trong hoạt động hợp tác, sản xuất làm ăn Vì có làm được như vậy mỗi cá nhân, tổ chức doanh nghiệp mới tạo được lòng tin, cơ hội đối với bạn hàng và khách hàng của mình Lối sống tình nghĩa, thủy chung ngày nay còn thể hiện trong mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động, giữa người sản xuất và người tiêu dùng Chủ doanh nghiệp phải quan tâm đến người lao động, chăm lo đến đời sống người lao động Có như vậy, người lao động mới yên tâm gắn bó với doanh nghiệp, chăm

lo đến công việc của doanh nghiệp, coi công việc của doanh nghiệp như công việc của gia đình mình Sức cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường giữa các doanh nghiệp ngày một khốc liệt nên đòi hỏi mỗi tập thể doanh nghiệp phải đoàn kết nỗ lực phấn đấu vươn lên trong sản xuất kinh doanh, làm ăn chân chính để có thể đứng vững trên thị trường Mọi việc làm gian dối, làm ẩu, lừa lọc khách hàng , lối kinh doanh theo kiểu chụp giật, ăn xổi thì trước hay sau nhất định sẽ bị phát hiện, điều

đó cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tự khai trừ và đào thải mình ra khỏi cuộc chơi Thị trường vốn khắc nghiệt, hoạt động sản xuất kinh doanh tất nhiên để mang lại lợi nhuận, lợi ích cho cá nhân và doanh nghiệp nhưng lợi ích đó phải đặt trong sự hài hòa giữa lợi ích của cộng đồng và vì sự tiến bộ của xã hội thì doanh