siêu âm đáng giá sự tăng trưởng thai

MỞ ĐẦU Rối loạn sự tăng trưởng của thai gồm:  Thai chậm tăng trưởng trong tử cung Intrauterine growth restriction - IUGR  Thai to  Cả hai loại đều làm tăng tần suất bệnh tật và tử vo

SIÊU ÂM ĐÁNH GIÁ SỰ TĂNG TRƯỞNG THAI

MỞ ĐẦU

 Rối loạn sự tăng trưởng của thai gồm:

 Thai chậm tăng trưởng trong tử cung

(Intrauterine growth restriction - IUGR)

 Thai to

 Cả hai loại đều làm tăng tần suất bệnh tật và tử vong chu sinh

 Do đó, cần được chẩn đoán trước sanh để

quyết định thời điểm và phương pháp chấm dứt thai kỳ nhằm giảm các nguy cơ chu sinh

THAI CHẬM TĂNG TRƯỞNG

TRONG TỬ CUNG

 Năm 1966, Scott&Usher báo cáo tỷ lệ tử vong tăng gấp 8 lần nếu trọng lượng trẻ ở vị bách phân thứ 3-10 và gấp 20 lần nếu P< vị bách phân thứ 3

 Thai nhỏ kích thước có rất nhiều nguyên nhân và rất khó để xác định rõ nguyên nhân ở

từng cá thể, do đó thuật ngữ TCTTTTC được dùng cho những trường hợp sanh con có kích thước hay tăng trưởng dưới bình thường

ĐỊNH NGHĨA TCTTTTC

Trước sanh

 Trọng lượng thai < vị bách phân thứ 10 theo tuổi thai.

 Chu vi bụng < vị bách phân thứ 10

 Chu vi bụng và chu vi đầu không tăng / hai lần SA cách nhau 2w.

 CVB/CVĐ > 2 độ lệch chuẩn

Sau sanh

 P thai < 2 độ lệch chuẩn

 P thai < vị bách phân thứ 10.

P thai < 2.5 kg

NGUYÊN NHÂN TCTTTTC

THAI

Bất thường NST: Trisomie 13,18,21; monosomy 45XO

Dị tật bẩm sinh: thoát vị rốn, thoát vị hoành, vô sọ,

Đa thai: Song thai 1 nhau 1 ối, HC truyền máu/ST,

BÁNH NHAU

Sự xâm lấn bất thường của nguyên bào nuôi

Nhồi máu nhau đa ổ, bướu máu bánh nhau

Vị trí dây rốn cắm bất thường

Nhau tiền đạo.

MẸ

Suy dinh dưỡng, bệnh tim, bệnh thận, bệnh mạch máu, nhiễm trùng Hút thuốc, uống rượu

Tiền căn sanh non, sanh con nhẹ cân.

Mẹ đang điều trị thuốc kháng đông, corticoid,

THAI CHẬM TTTTC

 Thường TCTTTTC, các phần cơ thể giảm không tương xứng nhau

 Điển hình: Bụng nhỏ, đầu và các chi bình

thường hay gần như bình thường

 Trường hợp nghiêm trọng, xảy ra ở giai đoạn sớm: thai nhỏ tương xứng nhau

 Do vậy, một số tác giả chi làm 2 loại:

 Không tương xứng: phổ biến, thường do bánh nhau Tương xứng: bất thường NST, nhiễm trùng thai sớm

SIÊU ÂM CHẨN ĐOÁN

3 BƯỚC ĐỂ ƯỚC TÍNH VỊ BÁCH PHÂN CỦA TRỌNG LƯỢNG THAI

 Xác định chính xác tuổi thai: dựa vào SA 3 tháng đầu, đo CRL( sai số 0.7 tuần)

 Ước tính trọng lượng thai theo các số đo đạc trên

SA hiện tại.

 Tra bảng để xác định trọng lượng thai tính được ở

vị bách phân thứ mấy theo tuổi thai.

 Chẩn đoán TCTTTTC nếu P thai < vị bách phân thứ 10.

CÁC DẤU HIỆU KHÁC/SA

ĐN ĐĐH GTTĐ(+) GTTĐ(-)

 FL/AC tăng 34-49 78-83 18-20 92-93

 Thể tích ối giảm 24 98 55 92

 Nhau vôi hoá sớm 62 64 16 94

Đầu nhỏ 24-88 62-94 21-44 92-98

HƯỚNG XỬ TRÍ TCTTTTC

 Sau khi nghi ngờ có TCTTTTC, bước tiếp theo là phải đi tìm nguyên nhân

 Nguyên nhân có thể là mẹ hoặc thai:

 Mẹ: Cần khám để tìm những bệnh lý nội khoa như CHA, bệnh mạch máu và bệnh thận cũng như bệnh nhiễm trùng, siêu vi trong thời gian mang thai.

 Thai: Cần SA kỹ để tìm các dị tật, đặc biệt là các rối loạn NST phải nghi ngờ khi TCTTTTC xuất hiện sớm

ở trước TCN 3.

THEO DÕI TCTTTTC

 Tuỳ tuổi thai và mức độ nghiêm trọng, có thể

SA đánh giá mỗi tuần hay nữa tuần

 SA cần đánh giá: sự tăng trưởng của thai,

lượng nước ối, các thông số Doppler và chỉ số sinh học

 Bình thường, ở TCN 3, thai tăng trọng tối

thiểu 100-200gr/tuần

 Doppler rất có giá trị trong theo dõi TCTTTTC

DOPPLER MÀU

VAI TRÒ CỦA DOPPLER MÀU

 Doppler giúp:

 Phát hiện có dòng chảy.

 Hướng dòng chảy.

 Đặc tính dòng chảy.

 Hiệu ứng Doppler: f = 2f๐ V/C cos

 Với f๐: tần số sóng tới

 V: vận tốc dòng chảy,

  : góc tạo bởi tia SA và dòng chảy

C: tốc độ truyền của siêu âm.

HIỆU ỨNG DOPPLER

 Vật không di chuyển: TS sóng dội về bằng TS sóng tới.

 Vật di chuyển hướng về đầu dò: TS sóng dội về lớn hơn TS sóng tới.

 Vật di chuyển rời xa đầu dò: TS sóng dội về thấp hơn TS sóng tới.

CÁC THÔNG SỐ DOPPLER

1 S/D(Systolic/Diastolic)

2 RI = (S – D)/S

3 PI = (S – D)/ Mean

(Mean = (S+D)/2)

CƠ CHẾ TCTTTTC

 Ở thai kỳ bình thường: Khi gần trưởng thành,

do tăng nhu cầu dinh dưỡng, vận tốc cuối tâmtrương tăng ( D tăng)

=>RI và S/D giảm dần

 Nếu vận tốc cuối tâm trương giảm

<=>tăng kháng trở dòng chảy trong nhau

<=> thai thiếu Oxy, thai suy

DOPPLER ĐM RỐN Ở TCN 1

DOPPLER ĐMR Ở TCN 3

CƠ CHẾ THAI CHẬM TTTTC

Khi thai chậm TT do bánh nhau

SÓNG TÂM TRƯƠNG ĐẢO NGƯỢC

THAI TỬ VONG TRONG 24 GIỜ

SÓNG TÂM TRƯƠNG ĐẢO NGƯỢC

THAI TỬ VONG TRONG 24 GIỜ

ĐM NÃO GIỮA

 Dễ nhận thấy và có hiện tượng bù trừ khi thiếu Oxy não

 Ở TCN 1: không có VT cuối tâm trương

 Khi thai lớn dần, bắt đầu xuất hiện VT cuối tâm trương và sớm hơn ĐMR, ĐMC

 Bình thường: RI > 0.7 khi thai > 30 tuần

ĐM NÃO GIỮA

SÓNG ĐM NÃO GIỮA

BÌNH THƯỜNG

THAI CHẬM TTTTC

 Khi thai chậm TT, tuần hoàn bánh nhau giảm nhưng tuần hoàn não tăng ( hiệu ứng bù trừ cho não)

 VT cuối tââm trương tăng, RI giảm <0.7

(Bình thường RI>0.7)

TCTTTTC: RI ĐM NÃO GIỮA GIẢM

 Bình thường: RI <0.58 ở cả hai bên.

 Nếu RI >0.58, 50% thai chậm TT

ĐM TỬ CUNG KHÔNG CÓ THAI

ĐM TỬ CUNG CÓ THAI

GIÁ TRỊ CỦA DOPPLER

ĐN ĐĐH TĐ(+) TĐ(-)ĐMTC

RI>0.58 67 64 17 94

ĐMR

S/D>3 78 83 34 97

V TTrương 37 93 39 93 mất/đảo

ĐMR&TC 36 97 57 93

2 VÒNG DÂY RỐN QUẤN CỔ/

MẶT CẮT DỌC

2 VÒNG DÂY RỐN QUẤN CỔ/

MẶT CẮT NGANG

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN