(Luận văn thạc sĩ) quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại cục hải quan tỉnh tây ninh

TÓM o TẮT Đềotài “Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh” được thực hiện với mục tiêu phát triển cơ sở lý luận liên quan quản lý thu thuế xuất nhập khẩu dựa trên

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔ THỊ OANH

QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI

CỤC HẢI QUAN TỈNH TÂY NINH

SKC007947

ĐỀ TÀI:

NGÀNH : QUẢN LÝ KINH TẾ - 60340410

Tây Ninh, tháng 9/2022

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔ THỊ OANH

QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN TỈNH TÂY NINH

LỜI CẢM ƠN

Để có thể hoàn thành đề tài luận văn thạc sĩ, bên cạnh sự nỗ lực của bản thân, tác giả còn nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của thầy cô, gia đình và bạn

bè trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu

Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn đến toàn thể quý thầy cô trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình truyền đạt nhữngokiếnothứcoquý báuotrongosuốtoquáotrìnhohọcotập, nghiên cứu và các anhochịođồngonghiệpođang công tác tại CụcoHảioquanotỉnh TâyoNinh đã luôn hỗ trợ, tư vấn, trao đổi kinh nghiệm và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tác giả trongosuốtoquáotrình thực hiện nghiên cứu này

Đặcobiệt, tác giả xinogửiolời biết ơn đến giảng viên TS Hồ Thị Hồng Xuyên, người đã hết lòng giúp đỡ và nhiệt tình hướng dẫn tác giả hoàn thành luận văn này

Một lần nữa tác giả xin chân thành cảm ơn tất cả thầy, cô, đồng nghiệp, bạn

bè và gia đình đã hỗ trợ rất nhiều trong quá trình tác giả thực hiện luận văn của mình một cách hoàn thiện nhất./

Tây Ninh, ngày 10 tháng 4 năm 2023

Học viên

Ngô Thị Oanh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan luận văn“Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan

tỉnh Tây Ninh”là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Ngoài những tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận văn này, không có

sản phẩm, nghiên cứu nào của người khác được sử dụng trong luận văn mà không

được trích dẫn theo quy định

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước nhà trường về sự cam đoan này./

Tây Ninh, ngày 05 tháng 4năm 2023

Học viên: Ngô Thị Oanh

TÓM o TẮT

Đềotài “Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh”

được thực hiện với mục tiêu phát triển cơ sở lý luận liên quan quản lý thu thuế xuất nhập khẩu dựa trên các nghiên cứu khác có liên quan Từ đó xác định nội dung liên quanođếnohoạtođộng quản thu thuế xuấtonhậpokhẩu, các nhân tố tác động cùng với bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác rút ra cho CụcoHảioquanotỉnh Tây Ninh trong vấn đề quảnolýothuothuếoxuấtonhậpokhẩu

Luận văn còn sử dụng các phương pháp định tính cụ thể như thu thập, tổng hợp, thống kê vào phân tích thực tiễn hoạt động quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan trong thời gian vừa qua Sử dụng thêm các phương pháp đối chiếu, so sánh các số liệu làm minh chứng cho các luận cứ của tác giả

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác quản lý thuế XNK của CHQ tỉnh Tây Ninh vẫn còn gặp nhiều khó khăn như chưa có các biện pháp thu hồi triệt để, cơ sở vật chất còn chưa đủ đáp ứng, chất lượng nguồn nhân lực hạn chế v.v… Từ vấn đề thực tiễn đó, tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu thuế xuất nhập trong đó tập trung vào các giải pháp đẩy mạnh thông tin tuyên truyền, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, tăng cường hoạt động thanh kiểm tra và tăng cường hợp tác phối hợp giữa các cục hải quan và các đơn vị có liên quan

Bên cạnh các giải pháp được đưa ra, tác giả cũng đề xuất một số kiến nghị đối với các phòng ban có liên quan nhằm tăng tính thực tiễn cho các giải pháp đã đề xuất

ABSTRACT

The thesis topic "Management of import and export tax inTay Ninh Customs Department" is written with the goal of understanding theotheoreticalobasisoof managementoofoimportoandoexportotax, and giving an overview of related studies to determine the factors affecting the management of import and export tax in Tay Ninh Customs Department

The thesis is conducted using the methods: Qualitative analysis, namely: collecting, synthesizing data, statistics and practical application to study theory, evaluate the situation and propose solutions.Synthesizing, comparing and contrasting data generated in Tay Ninh Customs Department.Secondary data research (collecting information from websites, statistics of units, books, magazines )

The research results show that the import and export tax management of the Customers Department of Tay Ninh province is still facing many difficulties such as there are no radical withdrawal measures, the facilities are still inadequate, the quality of human resources is limited From that practical problem, the author proposes a number of measures to improve the management of import and export tax collection, focusing on solutions to promote information dissemination, improve the quality of human resources, and improve the quality of human resources Invest

in upgrading facilities, strengthen inspection activities and strengthen cooperation and coordination between customs departments and related units

In addition to the proposed solutions, the author also proposes some recommendations to relevant departments to increase the practicality of the proposed solutions

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN xix LỜI CAM ĐOAN xix TÓMTẮT xxi DANH MỤC HÌNH ẢNH xxvi DANHMỤCBẢNGBIỂU xxvi DANH MỤC VIÊT TẮT xxvii PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Các công trình nghiên cứu có liên quan 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 4

4 Đối tượng nghiên cứu 5

5 Phạm vi nghiên cứu 5

6 Phươngphápnghiêncứu 5

7 Đóng góp của luận văn 6

8 Kếtcấucủaluậnvăn 7 Chương 1 8 CƠSỞLÝLUẬNVỀ QUẢN LÝ THU THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU 8 1.1 Các khái niệm 8 1.1.1 Thuế xuất nhập khẩu 8 1.1.2 Quảnlýthuthuếxuấtnhậpkhẩu 9 1.2 Vai trò quản lý thu thuế xuất nhập khẩu 10 1.3 Nội dung quản lý thu thuế xuất nhập khẩu 11 1.3.1 Quản lý khai nộp thuế xuất nhập khẩu 11 1.3.2 Quảnlýmiễngiảmhoặchoànthuế xuất nhập khẩu 12 1.3.3 Quảnlýthôngtinngườinộpthuếxuấtnhậpkhẩu 13 1.3.4 Thanh kiểm tra, giải quyết khiếu nại về thuế xuất nhập khẩu 13 1.3.5 Cưỡng chế thi hànhvàxửlýviphạmphápluậtvềthuế xuất nhậpkhẩu 14

1.4 .Cácnhântốtácđộngđếnquảnlýthuthuếxuấtnhậpkhẩu 15 1.4.1 Cácnhântốchủquan 15 1.4.2 Các nhân tố khách quan 15 1.5.Kinhnghiệmquảnlýthuthuếxuất nhậpkhẩu ở mộtsốđịaphương và bàihọckinhnghiệmrút ra cho Cục Hảiquantỉnh TâyNinh 16 1.5.1 Đối với Cục Hảiquan ThànhphốHồChíMinh 16 1.5.2 Đối với Cục Hải quan Thành phố Hà Nội 18 1.5.3 Đối với Cục Hải quan tỉnhQuảngNinh 19 1.5.4 Bàihọckinhnghiệmđốivới Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh 20 Chương 2 22 THỰCTRẠNGQUẢNLÝTHUTHUẾXUẤTNHẬPKHẨUTẠICỤC

HẢIQUANTỈNHTÂYNINH 22

22 2.1.1.Lịchsửhìnhthànhvàpháttriển 22 2.1.2.Cơ cấu tổ chức 23 2.1.3 Chức năng và nhiệm vụ 24 2.2 Khái quát hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh Tây Ninh 26 2.3 Phântíchthựctrạngquảnlýthuthuếxuấtnhậpkhẩutại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh 28 2.3.1.Quảnlýkhainộpthuếxuấtnhậpkhẩu 30 2.3.2 Quảnlýmiễngiảmhoặchoànthuếxuấtnhậpkhẩu 37 2.3.3 Quảnlýthôngtinngườinộpthuếxuấtnhậpkhẩu 40 2.3.4 Thanh kiểm tra, giải quyết khiếu nại về thuế xuất nhập khẩu 40 2.3.5 Cưỡngchếthihànhvàxửlýviphạmphápluậtvềthuếxuấtnhậpkhẩu 42 2.4 PhântíchcácnhântốảnhhưởngquảnlýthuthuếxuấtnhậpkhẩutạiCục HảiquantỉnhTâyNinh 42

2.4.1 Các nhân tố chủ quan 43 2.4.2 Các nhân tố khách quan 44 2.5 ĐánhgiáquảnlýthuthuếxuấtnhậpkhẩutạiCục HảiquantỉnhTây Ninh 48 2.5.1 Những thành quả đạt được 48 2.5.2 Những vấn đề tồn tại và nguyên nhân 49 Chương 3.GIẢIPHÁPHOÀNTHIỆNQUẢNLÝTHUTHUẾXUẤTNHẬPKHẨU TẠICỤCHẢIQUANTỈNHTÂYNINH 52 3.1.Cơsởđềxuấtgiảipháp 52 3.1.1 QuanđiểmquảnlýthuthuếxuấtnhậpkhẩucủaCục Hải quan tỉnh Tây Ninh

52

3.1.2 Địnhhướnghoàn thiện côngtác quản lý thuthuế xuấtnhậpkhẩu của Cục Hải

quan tỉnh Tây Ninh Error! Bookmark not defined

3.1.3 Mụctiêuhoànthiệnquảnlýthuthuếxuấtnhậpkhẩutại Cục Hảiquan tỉnhTâyNinh 55 3.2 Giảipháphoànthiệnquảnlýthuthuếxuấtnhậpkhẩutại Cục Hải quan tỉnh TâyNinh 57 3.2.1 Đẩy mạnh tuyên truyền thông tin cho các đối tượng nộp thuế 57 3.2.2 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức tại cục hải quan 59 3.2.3 Đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ hiện đại vào thực thi nhiệm vụ 61 3.2.4 Tăngcườnghoạtđộngthanhkiểmtrathôngquan, nghiêm túc xử lý các hànhviviphạmphápluật 62 3.2.5 Tăng cường hoạt động phối hợp giữa cục hải quan với các đơn vị có liên quan khác 63 3.3 Kiếnnghị 63 3.3.1 ĐốivớiBộ Tàichínhvàcácbộbanngànhkháccóliênquan 63 3.3.2 ĐốivớiTổng cụcHảiquan 65 3.3.3 ĐốivớicácdoanhnghiệptrênđịabàntỉnhTâyNinh 65

KẾTLUẬN 67 TÀI LIỆU THAM KHẢO 68 PHỤ LỤC 70

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1: Biểu đồ quản lý khai thuế nhập khẩu 11 Hình 2.1: CơcấutổchứcCục HảiquantỉnhTâyNinh 24 Hình 2.2: Kim ngạch xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2019 -

2021 27

DANHoMỤCoBẢNGoBIỂU

Bảng 2.1: Tổng hợp ý kiến đánh giá của doanh nghiệp về công tác quản lý thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh 28 Bảng 2.2: Ý kiến đánh giá của doanh nghiệp về hoạt động quản lý thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh (2) 29 Bảng 2.3: ThựctrạngkhainộpthuếxuấtnhậpkhẩutạiCục Hải quan tỉnh Tây Ninhgiaiđoạn

2019 - 2021 32 Bảng 2.4: Thực trạng phân luồng tờ khai tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh giai đoạn

2019 – 2021 33 Bảng 2.5: Tổng thu thuế nộp ngân sách Nhà nước tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2019 - 2021 36 Bảng 2.6: SốnợthuếtạiCục Hải quan tỉnh Tây Ninhgiaiđoạn 2019 - 2021 37 Bảng 2.7: Thực trạng hoànthuếcủaCục Hải quan tỉnh Tây Ninh giaiđoạn 2019 -

2021 38 Bảng 2.8: Thống kê số liệu thuế xuất nhập khẩu được miễn tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2019 - 2021 39 Bảng 2.9: Thực trạng công tác kiểm tra sau thông quan tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2019-2021 41

DANH MỤC VIẾT TẮT

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hoạt động thương mại trong thời đại kinh tế toàn cầu hoá như hiện nay đang ngày càng phát triển về quy mô, đa dạng hoá về chủng loại sản phẩm, phục vụ cho mọi tầng lớp dân cư trong xã hội Trong các luồng hàng hoá cũng được phân loại thành nhiều mục đích khác nhau, có loại phục vụ những nhu cầu cấp thiết của con người cũng có loại chỉ phục vụ cho một số nhóm người và cũng có loại sản phẩm sản xuất ra lại làm nguy hại đến an ninh xã hội Để khuyến khích hoặc hạn chế những hàng hóa đó, các quốc gia sử dụng nhiều công cụ khác nhau như hạn ngạch, quy định

về tiêu chuẩn kỹ thuật, thuế quan Thuế quan vẫn là một công cụ đắc lực Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước Nhiều loại thuế được áp đặt như thuế XNK, thuế tài nguyên, thuế thu nhập, thuế giá trị gia tăng Tùy thuộc vào quốc gia và thời điểm trong năm, tỷ lệ thuế XNK trên tổng thu nhập của một hộ gia đình sẽ khác nhau

Thuế XNKhiện nay là một trong những nguồn thu lớn trong việc đóng góp vào Ngân sách Nhà nước, thực hiện các mục tiêu kinh tế, xã hội, các nhiệm vụ chính trị, ngoại giao của Nhà nước trong từng thời kỳ, bảoohộ sảnoxuất trongonước, và điều tiết hoạt động XNK

Tổ chức thuođúng, thuođủ và thuokịpothờiothuếoxuấtokhẩu, thuếonhậpokhẩu đối với hàng hoá XNKlà nhiệm vụ quan trọng của cơ quan Hải quan, trực tiếp thực hiện công tác thu này là các Cục Hải quan địa phương Qua đó nhằm góp phần ổn định nguồn thu cho Ngân sách nhà nước, thực hiện chính sách phát triển kinh tế đất nước, đồng thời tạo lập một môi trường kinh doanh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, thúc đẩy sản xuất - kinh doanh ngày càng phát triển

Trước bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế, việc cắt giảm thuế suất đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu và thực hiện các chính sách ưu đãi thuế quan

là quá trình tất yếu của Việt Nam khi gia nhập các tổ chức Thương mại khu vực và Thế giới Tham gia và ký kết các công ước quốc tế về hải quan trong tổochức hảioquan thếogiới (WCO), các hiệp định ASEAN cộng, hiệp hội các quốc gia Đông

Nam Á, diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương, APEC Đây là thách thức đối với Ngành quan Hải quan trong việc hoàn thành chỉ tiêu thu NSNN do Bộ Tài Chính giao

Hiện nay việc quản lý số thu thuế, tình hình nợ thuế, tình trạng trốn thuế, gian lận thương mại trong lĩnh vực XNKcủa các doanh nghiệp ngày càng tăng hơn trước với nhiều phương thức và thủ đoạn rất tinh vi, phức tạp, gây thiệt hại cho Ngân sách Nhà nước mỗi năm hàng trăm tỷ đồng Đồng thời qua từng năm, chỉ tiêu thu thuế XNKgiao cho các Cục Hải quan địa phương năm sau cao hơn năm trước

Do đó, việc tìm ra các giải pháp để nâng cao chất lượng hiệu quả trong công tác quản lý thuế xuất, nhập khẩu để đáp ứng với nhiệm vụ hoàn thành chỉ tiêu số thu ngân sách nhà nước ngày càng tăng là một trong những nội dung hết sức quan trọng, cần thiết, cấp bách Xuất phát từ nhu cầu thực tế cũng như nhận thấy tầm quan trọng của công tác quản lý thuế XNK, kết hợp với những kiến thức đã tiếp thu được từ quá trình học tập ở trường và qua quá trình công tác thực tế tại Cục Hải quan tỉnh Tây

Ninh, tác giả đã quyết định chọn đề tài: “Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh”làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ của

mình

2 Các công trình nghiên cứu có liên quan

Hiện nay cũng đã có nhiều nghiên cứu có liên quan đến việc QLTXNK có thể

An chú trọng vào vấn đề nâng cao hiệu quả quản lý đối tượng nộp thuế; nâng cao

hiệu quả tính thuế; kiện toàn bộ máy tổ chức và nâng cao hiệu quả kiểm tra sau thông quan và thanh tra thuế

Nghiên cứu “Hoàn thiện công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Bình” củaotácogiảoNguyễnoThịoKim Hương thực hiện năm

2018, thuộc cơ sở Đại học kinh tế - Đại học Huế Đề tài cũng trình bày một số cơ sở

lý luận có liên quan công tác quản lý thu thuế XNK và đề xuất hướng hoàn thiện cho công tác này tạioCụcohảioquanotỉnhoQuảng Bình trong tương lai

Nghiênocứu“Quản lý thu thuế xuất, nhập khẩu tại Chi cục Hải quan Yên Bái” của tác giả Cù Huy Đức năm 2017 đã trình bày được các cơ sở lý luận và thực

tiễn về quản lý thu thuế xuất, nhập khẩu tại cơ quan hải quan cấp chi cục Phân tích được thực trạng quản lý thu thuế xuất, nhập khẩu tại chi cục hải quan Yên Bái trong giai đoạn 2012 - 2016 đưa ra những mặt tồn tại trong hoạtođộng quảnolý thuothuếoxuất nhập để từ đó làm cơ sở đề xuất giải pháp nhằm tăng cường quản lý thu thuế XNK tại chi cục hải quan Yên Bái trong đó chú trọng vào việc hoàn thiện công tác tổ chức đăngoký, khaiothuế; tăngocườngoquảnolýothôngotinongười nộpothuế; tăngocường kiểm tra cănocứ tínhothuế; tăng cường tổ chức thu, nộpothuế; tăngocường giảioquyết các công việc hoànothuế, miễnothuế, xoá nợ tiền thuế và tăng cường thanh kiểm tra xử lý các đối tượng có hành vi vi phạm về thuế

Nghiên cứu “Hiệu quả quản lý thuế xuất nhập khẩu, xuất khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Long An” của tác giả Trần Hoàng Phong thực hiện năm 2016 tại cơ sở

đào tạo Trường Đại học Kinh tế thành phố HCM Luận văn đã trình bày được các vấn đề cơ bản về hiệu quả quản lý thuế nhập khẩu, xuất khẩu Phân tích thực trạng quản lý thuế nhập khẩu, xuất khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Long An Nghiên cứu kết hợp phân tích định tính và định lượng đưa ra cáconhânotố tác độngođếnocôngotácoquảnolýothuế XNK Kết quả nghiên cứu cho thấy có 5 nhân tố cấu thành nên hiệu quả quản lý thuế nhập khẩu, xuất khẩu bao gồm: mức tuaan thủ thuế của người nộp thuế, hiệu suất thu thuế, dịch vụ cung cấp cho người nộp thuế, nợ thuế động, sai phạm Dựa trên mức độ tác động tácogiảođềoxuấtomộtosốogiảiopháponhằm nângocao hiệuoquả hiệu quả QLTXNK, xuấtokhẩu tạioCụcoHảioquanotỉnh LongoAn

trong đó chú trọng hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng chiến lược, tăng cường thanh kiểm tra, củng cố nội bộ và hoàn thiện các quy định, chuẩn mực về kế toán hàng hoá XNK

Nghiên cứu “Quản lý thuế xuất khẩu, nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh”củaotácogiả Trần Thị Thu Hiền thực hiện nhằm đánh giá chung thựcotrạngoquản lýothuếoXNK tạioCụcoHảioquanotỉnhoQuảngoNinh trong giai đoạn

2013 – 2015 dựa trên cơ sở lý luận có liên quan về QLTXNK Kết quả nghiên cứu đã cho thấy những điểm mạnh và hạn chế trong việc QLTXNK tại CụcoHảioquanotỉnhoQuảngoNinh để làm cơ sở đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLTXNK tại CụcoHảioquanotỉnhoQuảngoNinhtrong đó chú trọng vào việc xây dựng lực lượng hải quan phù hợp với tình hình mới, tăng cường quản lý khai nộp thuế, tăng cường thu thập thông tin, phòng tránh rủi ro, quản lsy chặt chẽ các khoản nợ thuế XNK, đầu tư, xây dựng và nâng cấp cơ sởovậtochất, ứngodụngocôngonghệothôngotin vàoohoạtođộngoquảnolýothuế XNK

Nhìn chung, các nghiên cứu trên giúp hệ thống hóa phần nào cơ sở lý luận liên quan QLTXNK Tuy nhiên, xét về đối tượng nghiên cứu và thời gian nghiên cứu thì khác so với đối tượng và thời gian nghiên cứu của tác giả Ngoài ra, hầu hết các nghiên cứu chỉ dừng lại ở phân tích dựa trên luận điểm cá nhân chứ chưa thực hiện tham khảo thêm các ý kiến từ các chuyên gia, cán bộ trong tổ chức để có thể thấy được thực tế hơn côngotácoquảnolýothuothuếoXNK Đây có thể được xem là khoảng trống nghiên cứu của tác giả Có thể khẳng định nghiên cứu của tác giả là cấp thiết và chưa từng được công bố ở bất kỳ đâu

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn vềquản lý thu thuế XNK

- Phân tích thực trạng quản lý thu thuế XNK tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh

- Đề xuất giải phápnhằm hoàn thiện công tác quản lý thu thuế XNK tại Cục

Hải quan tỉnh Tây Ninh

4 Đối tượng nghiên cứu

Công tác quản lý thu thuế XNK tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh

5 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Luận văn nghiên cứu đánh giáthực trạng quản lý thuế XNK tại

Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh

- Về không gian: Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh

- Về thời gian: 2019 - 2021

6 Phươngphápnghiêncứu

❖ Phươngophápothuothậposốoliệu

- Đối với sốoliệuothứocấp

+ Phần số liệu đượcothuothậpotừ báoocáo tổngokết hàngonăm Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh, các văn bản pháp luật, các văn bản hướng dẫn liên quan đến hoạt động thu thuế XNK tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh

+ Phần thông tin thu thập là các công trình nghiên cứu, các bài viết trên các tạp chí khoa học; các đầu sách về quản lý thuế XNK, các văn bản pháp luật … và các quy định liên quan đếnoquảnolý thuếoXNK ở Việt Nam nóiochungovàotỉnhoTâyoNinh nóioriêng

- Đối với sốoliệuosơocấp

Tác giả sẽ thực hiện bảng khảo sát với cácochuyênogia, nhữngongườiocóokinh nghiệm là các cán bộ đang công tác trong Cục Hải quan tỉnh Tây Ninhđể đánh giá chung về công tác quảnolý thuế nhập khẩu trong thời gian vừa qua

❖ Phương pháp phân tích số liệu

- Phương pháp nghiên cứu tổng hợp

Nghiên cứu các dữ liệu, thu thập và tổng hợp qua sách báo, tài liệu, internet, các công trình nghiên cứu trước đây về quảnolýothuếoXNK tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh; tổng hợpochủotrươngochínhosáchocủaoĐảngovàoNhà nước có liên quan đến

đề tài

- Phương pháp thống kê mô tả

Dùng phương pháp này để thống kê số liệu cụ thể về các vấn đề côngotácoquản

lýothuothuế XNK tạioCục Hải quan tỉnh Tây Ninhnhằm phục vụ cho việc phân tích đánh giá thực trạng của hoạt động, làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý thuế XNK tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh trong thời gian tới

- Phương pháp thống kê phân tích

Số liệu được thu thập từ các báo cáo thường niên của Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh, cơ quan thống kê, tạp chí chuyên ngành kinh tế, tài chính ngân hàng và xử lý thông tin về thực trạng quản lý thuế XNK tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh

- Phương pháp so sánh, đối chiếu

Được sử dụng để phân tích, đánh giá, so sánh kết quả công tác quản lý thuế XNK với phương hướng, nhiệm vụ đã được đề ra trong từng thời kỳ Nêu ra được những mặt còn tồn tại, khó khăn, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp

❖ Phương pháp phỏng vấn

Tác giả thực hiện khảo sát ngẫu nhiên với hơn 100 doanh nghiệp bất kỳ đang kinh doanh, tham gia các hoạtođộng XNKotrênođịaobànotỉnh Tây Ninh thông qua phát bảngohỏiovềocáconộiodung xoay quanh việc đánh giá công tác QLT XNK hiện nay của CụcoHảioquan tỉnh Thờiogianothựcohiệnokhảoosát vào tháng 12 năm 2022

Thông tin bảng khảo sát được phân chia thành 2 phần: phần thông tin cá nhân xoay quanh đối tượng được khảo sát và phần tham khảo ý kiến đánh giá công tác QLT XNK tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh

7 Đóng góp của luận văn

- Luận văn hệ thống hoá cơ sở lý luận, lý thuyết thực tiễn về quản lý thu thuế XNK

- Phânotíchođánhogiáothựcotrạngoquảnolý thuothuế XNK tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh, từ đó đềoxuấtomộtosốogiảiopháponhằmohoàn thiệnocôngotácoquảnolýothu thuế XNK tạioCục Hải quan tỉnh Tây Ninhtrongothờiogianotới

8 Kếtocấuocủaoluậnovăn

Cấu trức gồm Phầnomởođầu, Phần nội dung và Tàioliệuothamokhảo, đề tài nghiên cứu được chia thành 03 chương với nội dung cụ thể, như sau:

Chươngo1: Cơosởolýoluậnovàothựcotiễnovềoquản lý thu thuế xuất nhập khẩu Chương 2: Thực trạng quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh

Chương 1 CƠSỞLÝLUẬNVỀQUẢNLÝTHUTHUẾXUẤTNHẬPKHẨU

1.1 Các khái niệm

1.1.1 Thuế xuất nhập khẩu

Theo từ điển Kinh tế học (Anh -Việt): “Thuế xuất nhập khẩu là khoản thuế mà Chính phủ đánh vào sản phẩm nhập khẩu Thuế xuất nhập khẩu được sử dụng để tăng nguồn thu cho Chính phủ và bảo vệ các ngành sản xuất trong nước khỏi sự cạnh tranh của nước ngoài” (Nguyễn Văn Dung, 2011)

Giáo trình Lý thuyết Thuế của Học viện Tài chính: “Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu có thể hiểu là sắc thuế đánh vào hàng hóa xuất nhập khẩu theo quy định của pháp luật Việt Nam” (Đỗ Đức Minh, Nguyễn Việt Cường, 2005)

Trên thực tế, có nhiều loại thuế được phân chia theo hai cơ quan thu chính là

cơ quan thuế và hải quan Cơ quan thuế chịu trách nhiệm thu thuế nội địa, cơ quanhải quan chịu trách nhiệm thu thuế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới Việt Nam, bao gồm:

+ Thuế NK (thuế đánh vào hàng NK) là loại thuế gián thu có tác dụng bảo đảm nguồn thu ngân sách nhà nước đối với người tiêu dùng hàng NK và bảo hộ sản xuất trong nước Thuế NK có mục tiêu kinh tế là bảo vệ sản xuất trong nước và tạo nguồn thu cho ngân sách quốc gia bằng cách đánh thuế đối với hàng hóa được phép vào thị trường nội địa từ nước ngoài hoặc nơi khác Là loại thuế đánh vào hàng hóa mang qua biên giới Hàng hóa đưa vào thị trường nội địa từ khu thương mại tự do Thuế NK là loại thuế gián thu và là một trong những yếu tố cấu thành giá hàng

hóa.(Nguyễn Thị Liên, Nguyễn Văn Hiệu, 2005)

Thuế NK đánh vào cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức cóohàngohoáoNK thuộcođối tượngochịu othuế và có nghĩaovụođóng số thuế (tiền) trong thời hạn do pháp luật quy định Vận dụng thành công chính sách thuế NK có nghĩa là phát huy hết vai trò, chức năng củaothuế nhằm bảoovệ nguồnothuochoongânosách, điều chỉnh kinh tế vĩomô Đối với bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng như hiện này, việc thu thuế thuế NK còn là

phương tiện thểohiệnochínhosáchongoạiothương của nước này với nước khác trong hoạt độnggiao thương quốc tế

Hoạt động quảnolý và sửodụng hiệu quả nguồn thu thuế từ hoạt độngNK sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho chức năng cơ bản của nó trong lĩnh vực hoạt động XNK Đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và khu vực, thuế NK ngày càng phát huy tác dụng của nó đóng vai trò là công cụ hoạch định chính sách quốc gia và là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế quốc dân

1.1.2 Quảnlýthuthuếxuấtnhậpkhẩu

QLTT là một hìnhothứcoquảnolý xã hội trong đó nhà nước tồn tại và có quan hệ với quyền lực nhàonước Trongolĩnhovựcothuế, việc kiểm soát thu thuế thường được coi là kiểm soát của nhà nước, vì đây là trách nhiệm chính của nhà nước Tuy nhiên,

để công tác QLTT hiệu quả và khôn ngoan, rất cần sự tham gia của các tổ chức, cá nhân hỗ trợ cho công tác QLT của đất nước trong xã hội

Có rất nhiều khái niệm QLT như sau: “QLT là quản lý việc thực thi và đảm bảo thực thi các chính sách thuế hay là việc thực hiện quyền hành pháp và tư pháp của nhà nước trong lĩnh vực thuế” (Đặng Tiến Dũng, 2003) “QLT là quá trình tổ chức thực thi các luật thuế, là việc định ra một hệ thống các tổ chức, phân công các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm cho các tổ chức này, xác lập mối qun hệ hữu hiệu trong việc thực thực thi luật thuế nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra trong điều kiện môi trường luôn luôn biến động” (Vương Hoàng Long, 2000) Hoặc theo Nguyễn Thị Lệ Thúy (2009), “QLT là một quá trình tổ chức, thực thi chính sách thuế, thông qua quá trình tác động của các cơ quan thuế lên các tổ chức và công dân nhằm bảo đảm và tăng cường sự tuân thủ nghĩa vụ thuế một cách đầy đủ, tự nguyện

và đúng thời hạn trong điều kiện môi trường QLT luôn biến động”

Bằng cách đề cập đến các khái niệm trên, các khái niệm QLT được giải quyết trong hai lĩnh vực Theo nghĩa rộng hơn, QLT bao gồm tấtocảocácohoạtođộng của chính phủ liênoquanođếnothuế QLTlà một loại hoạt động từ việc thu nộp thuế và tổ chức, thực hiện các hoạt động liên quan đến NSNN mà còn các hoạt động liên quan việc hoạch định chiến lược, kế hoạch xây dựng và phát triển một hệ thống phục vụ

hoạt động QLT, giám sát được hoạt động việc sử dụng tài chính của các tổ chức, đơn

vị có nhận NSNN QLT theo nghĩa hẹp là QLT quốc gia bao gồm cả việc thực hiện quyền hạn của cơ quan tài chính, tức là cơ quan QLT Pháp luật quy định cách thức

tổ chức, cá nhân nộp thuế cho các cơ quan quản lý thuộc Nhà nước về thuế

Từ các khái niệm trên có thể hiểu khái niệm QLTXNK“là quá trình bao gồm

tổ chức, điều hành, quá trình thu nộp thuế XNK hay có thể hiểu theo nghĩa khác một loạt các hoạt động chấp hành cơ quan hải quan trong quản lý thu nộp thuế cho Nhà nước từ các tổ chức và cá nhân có tham gia vào hoạt động XNK hàng hoá”

1.2 Vai trò quản lý thu thuế xuất nhập khẩu

Các quy định về QLT nói chung và QLT XNK nói riêng được thực hiện theo quy định của Luật QLT, các luật sửa đổi, bổ sung của Luật QLT và các nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành các luật quy định chi tiết về QLT Hướng dẫn pháp luật về QLT Ngoài ra, việc QLT đối với hàng hóa XNK sẽ được thực hiện trên cơ sở Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn thi hành

Vì vậy, nguyên tắc QLT XNK được áp dụng thống nhất như sau: Cơ quan hải quan phải QLT đối với hàng hóa XK, nhập khẩu theo nguyên tắc quản lý rủi ro Do

đó, NNTXNK có thể áp dụng các phương thức quản lý phù hợp tương ứng với 3 cấp

độ Các công ty tuân thủ và không tuân thủ.(Kiểm toán Nhà nước, 2019)

Công tác QLTTXNK có đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình thực hiện của nhà nước về thuế XNK Nó là tiền đề quan trọng đánh giá sự thành công khi thực hiện một chính sách thuế Bởi mục tiêu việc của hoạch định ra chính sách thuế không chỉ việc đạt được các mục tiêu tài chính cho ngân sách nhìn rộng hơn nó công

cụ để tạo điều kiện cho kinh tế phát triển

Hiện nay, nguyên nhân thất thu thuế XNK chủ yếu là do buôn lậu, gian lận thương mại, nợ đọng thuế kéo dài Nhận thức được sự cần thiết và tầm quanotrọng của côngotác kiểm soát thuothuếoXNK trong hoạt động hảioquan, do đó, việc tăng cường và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác này là hết sức cần thiết để đạt được các mục tiêu, đặc biệt là hội nhập và phát triển kinh tế khu vực và toàn cầu trong giai đoạn tất yếu khách quan Ý thức tuân thủ thuế của các cơ quan công quyền, đặc biệt

là các tổ chức, cá nhân có liên quan trong HĐKDXK thông qua việc tập trung nộp thuế XNK vào ngân sách quốc gia, huy động đầy đủ, chính xác và phát huy vai trò của thuế XNK đối ngoại hoạt động thương mạităng

1.3 Nội dung quản lý thu thuế xuất nhập khẩu

1.3.1 Quản lý khai nộp thuế xuất nhập khẩu

Quản lý kê khai thuế XNK là khâu đầu tiên và quan trọng nhất của quy trình QLT XNK Quản lý tờ khai hải quan là quá trình công chức hải quan lấy chứng từ làm thủ tục hải quan và xác nhận các tiêu chí khai báo (mã số đơn hàng, loại hàng, đơn vị tính), trọng lượng, số lượng, đơn giá, chất lượng liênoquanođếnoviệcotínhothuế XNK, trị giá hàngohoá, xuất xứ hàngohóa,thuế suất XNK, v.v.), xác minh sự trùng khớp giữa các chứng từ kê khai trong hồ sơ hải quan, xác minh sự trùng khớp giữa tờ khai với công ty như Quy định pháp luật áp dụng, đăng ký tờ khai công ty Kiểm tra thực tế hàng hóa để xác định chính xác số tiền thuế Chúng tôi sẽ đưa ra các quyết định về thuế nếu báo cáo của công ty bị phát hiện là không chínhoxácohoặcokhông trungothực Thực hiện các công việc kế toán giám sát thu nộp NNT (nhập số liệu vào chương trình kế toán thuế)

(Nguồn: Kiểm toán Nhà nước, 2019)

Hình 1.1: Biểu đồ quản lý khai thuế nhập khẩu

Hồ sơ khai thuế XNK (hồ sơ hải quan) có thể nộp trực tiếp tại cơ quan hải quan (do công ty lựa chọn) hoặc nộp qua giao dịch điện tử Trong quy trình quản lý rủi ro (QLRR) hiện tại của chúng tôi, chứng từ hải quan được chia thành ba luồng: