chương 3 giải phẩu- sinh lý hệ tuần hoàn (p1)

I/ SƠ LƯỢC VỀ HỆ TUẦN HOÀN Hệ thống tuần hoàn của gia súc là hệ thống kín gồm hai vòng tuần hoàn: Đại tuần hoàn và tiểu tuần hoàn: + Vòng đại tuần hoàn xuất phát từ tâm thất trái đem máu

NỘI DUNG CHƯƠNG 3

I/ Sơ lược về hệ tuần hoàn

II/ Sinh lý tim

2.1 Đặc điểm giải phẩu tim

III/ Điều hòa hoạt động tim mạch

IV/ Tuần hoàn lúc cơ đang hoạt động

V/ Đặc điểm tuần hoàn một số cơ quan

I/ SƠ LƯỢC VỀ HỆ TUẦN HOÀN

Hệ thống tuần hoàn của gia súc là hệ thống kín gồm hai vòng tuần hoàn: Đại tuần hoàn và tiểu tuần hoàn:

+ Vòng đại tuần hoàn xuất phát từ tâm thất trái đem máu đỏ giàu oxy đi khắp cơ thể

và đem máu đen giàu cacbonic theo hệ thống tĩnh mạch đổ về tâm nhỉ phải

+ Vòng tiểu tuần hoàn xuất phát từ tâm thất phải, đem máu giàu cacbonic tới phổi và đem máu đỏ giàu oxy từ phổi về tâm nhĩ trái

vovantoan@qnu.edu.vn

Hệ tuần hoàn ở các động vật bậc thấp

vovantoan@qnu.edu.vn

Tuần hoàn tôm

Tuần hoàn côn trùng

vovantoan@qnu.edu.vnTuần hoàn nhện

Tim 2 ngăn của cá

vovantoan@qnu.edu.vnTim 3 ngăn của bò sát

Tim 4 ngăn của chim và thú

vovantoan@qnu.edu.vn

II/ SINH LÝ TIM

2.1 Đặc điểm giải phẩu tim

+ Tim gia súc chia làm 4 buồng: hai tâm nhĩ và hai tâm thất, hợp thành 2 ngăn riêng biệt là tim phải và tim trái Giữa hai bên phải trái là vách ngăn kín (trong thời kỳ bào thai hai tâm nhĩ thông nhau qua lỗ botal, lỗ này bịt kín ngay sau khi sinh)

+ Ở mỗi bên, tâm nhĩ và tâm thất thông nhau qua lỗ nhĩ thất và có van nhĩ thất đóng

mở lỗ, van bên phải là van 3 lá, van bên trái là

van 2 lá

vovantoan@qnu.edu.vn

Van 3 lá

Van 2 lá

Van tổ chim

2.1 Đặc điểm giải phẩu tim (tt)

+ Về cấu tạo, tim có 3 lớp: Lớp cơ tim ở giữa, lớp

nội tâm mạc lót bên trong và lớp ngoại tâm mạc ở ngoài:

- Cơ tim (myocardium) là những sợi cơ hình cung, có 2 loại sơi cơ tim: loại sợi làm nhiệm vụ co bóp và loại sợi chưa biệt hóa có tính chất như sợi thần kinh Cơ tâm thất dày hơn cơ tâm nhĩ

- Lớp nội tâm mạc (endocardium): Phủ lên toàn

bộ mặt trong của tim, kể cả các van tim Lớp này tổn thương thì sẽ gây đông máu trong tim

- Lớp ngoại tâm mạc (pericardium): Là một túi kín gồm 2 bao: Bao sợi ở ngoài và bao thanh mạc ở trong

vovantoan@qnu.edu.vn

vovantoan@qnu.edu.vn

2.1 Đặc điểm giải phẩu tim (tt)

+ Động mạch chủ xuất phát từ tâm thất trái

và động mạch phổi xuất phát từ tâm thất phải,

có lỗ động mạch và có van đóng mở động mạch là van tổ chim

+ Trên cơ sở cấu tạo tim và các van tim cho máu chuyển động theo 1 chiều nên có thể xem quả tim như một cái máy bơm Sự hoạt

động của tim gồm hai quá trình co và giãn (tâm thu và tâm trương) Mỗi lần tim co giãn

là một chu kỳ tim

+ Tim co gọi là tâm thu, tim giãn gọi là tâm trương Chu kỳ tim bao gồm các giai đoạn sau:

Chu kỳ tim

2.2 Chu kỳ tim (tt)

2.2.1 Kỳ tâm thu

+ Tâm nhĩ thu: Tâm nhĩ co trước tâm thất

- Tâm nhĩ phải co trước tâm nhĩ trái 0,01 giây

- Tâm nhĩ co đã làm cho áp lực ở tâm nhĩ cao hơn tâm thất Kết quả van nhĩ thất mở ra và đẩy máu xuống tâm thất

- Ở gốc tĩnh mạch đổ vào tâm nhĩ tuy không có van nhưng có cơ vòng phát triển, nhờ vậy khi tâm nhĩ thu máu không đẩy ngược trở lại tĩnh mạch

- Thời gian tâm nhĩ thu là 0,1 giây Sau khi tâm nhĩ thu nó trở về trạng thái trương (giãn)

2.2.1 Kỳ tâm thu (tt)

+ Tâm thất thu: Tâm thất thu qua 2 giai đoạn:

- Giai đoạn tăng áp: Tâm thất co, sợi cơ không rút ngắn làm tăng trương lực cơ dẫn tới tăng áp lực trong buồng tim Máu dội ngược trở lại tâm nhĩ làm van nhĩ thất đóng lại, làm phát sinh tiếng tim thứ nhất ở ngay đầu kỳ tâm thu (pùm) Lúc này van tổ chim vẫn chưa mở do áp lực ở tâm thất vẫn còn thấp hơn áp lực ở động mạch Lúc này áp lực trong tâm thất tăng cao

Giai đoạn tăng áp xảy ra rất nhanh (0,05 giây)

- Giai đoạn tống máu:

Tâm thất tiếp tục co làm cho áp lực tăng lên vượt quá áp lực trong động mạch làm mở van tổ chim về phía động mạch Cơ tim tiếp tục co, sợi cơ ngắn lại đã làm áp lực trong tâm thất tăng cao đã tống máu vào động mạch Lúc này áp lực máu ở tâm thất và động mạch đều cao

Giai đoạn này xảy ra khoảng 0,3 giây

+ Khi áp lực hạ xuống, máu ở tâm nhĩ sẽ đẩy van nhĩ thất mở ra, máu chảy xuống tâm thất,

mở ra giai đoạn tâm nhĩ thu ở kỳ tiếp theo

Quá trình co bóp của tim phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

- Tác dụng của hô hấp tạo áp lực âm trong lồng ngực.

- Sự chênh lệch áp lực giữa mao mạch và gốc tĩnh

mạch chủ

- Lực hút của tâm nhĩ trong thời gian tống máu

- Hoạt động của cơ giúp máu về tim dễ dàng hơn

Thời gian tâm trương là 0,4 giây

Như vậy tổng thời gian một chu kỳ hoạt động của tim là 0,85 giây.

Để xác định năng lực hoạt động của tim, người ta đánh giá các chỉ số sau :

+ Thể tích tâm thu: là lượng máu tống vào hai vòng tuần hoàn của một lần co bóp tim

+ Thể tích phút tâm thu: là lượng máu tống vào hai vòng tuần hoàn trong 1 phút, chỉ số này đánh giá cống suất của tim

Thể tích phút tâm thu của một số loài như sau: Ngựa: 29 lít; Bò: 38 lít; Người: 5 lít

Như vậy mỗi ngày ở bò có:

vovantoan@qnu.edu.vn

Blood Flow

in Birds and Mammals

In birds and mammals, the heart is fully

partitioned into two halves Blood circulates

in two circuits: from the heart’s right half to

lungs and back, then from the heart’s left

half to oxygen-requiring tissues and back.

Tim cá (2 ngăn)