Bài tiểu luận phương pháp và công cụ quản lý nhà nước về kinh tế

Đề bài Trình bày các phương pháp và công cụ Quản lý Nhà nước (QLNN) về kinh tế Lý luận và thực tiễn các phương pháp và công cụ QLNN về kinh tế mà anh/chị quan tâm? Bài làm Phần 1 Phương pháp Quản lý N[.]

Đề bài: Trình bày các phương pháp và công cụ Quản lý Nhà nước (QLNN) về kinh

tế Lý luận và thực tiễn các phương pháp và công cụ QLNN về kinh tế mà anh/chịquan tâm?

Nếu nguyên tắc quản lý nhà nước về kinh tế là cái phải thi hành và tương đối ổnđịnh thì phương pháp quản lý của nhà nước về kinh tế lại là cái có thể lựa chọn và

có tính linh hoạt cao

Quá trình quản lý là quá trình thực hiện các chức năng quản lý theo đúng nhữngnguyên tắc đã định Nhưng các nguyên tắc đó chỉ được vận dụng và được thể hiệnthông qua các phương pháp quản lý nhất định Vì vậy, vận dụng các phương phápquản lý là một nội dung cơ bản của quản lý kinh tế Mục tiêu, nhiệm vụ của quản lýchỉ được thực hiện thông qua tác động quan trọng đến sự thành công hay thất bạicác mục tiêu và nhiệm vụ của quản lý kinh tế Vai trò quan trọng của phương phápquản lý còn ở chỗ nó nhằm khơi dậy những động lực kích thích tính năng động,sáng tạo của con người và tiềm năng của hệ thống cũng như các cơ hội có lợi bênngoài

Phương pháp quản lý kinh tế của nhà nước là biểu hiện cụ thể của mối quan hệ qualại giữa Nhà nước với các đối tượng quản lý kinh tế, tức là mối quan hệ giữa nhữngcon người cụ thể, sinh động với tất cả tính phong phú, phức tạp của đời sống Vìvậy, các phương pháp quản lý kinh tế mang tính chất đa dạng và phong phú, đó làvấn đề phải đặc biệt lưu ý trong quản lý kinh tế, vì nó chính là bộ phận năng độngnhất của hệ thống quản lý kinh tế Phương pháp quản lý thường xuyên thay đổitrong từng tình huống cụ thể, tùy thuộc vào đặc điểm của đối tượng cũng như nănglực và kinh nghiệm của Nhà nước và đội ngũ cán bộ viên chức nhà nước

Tác động của các phương pháp quản lý kinh tế luôn luôn là tác động có mục đíchnhằm phối hợp hoạt động, đảm bảo sự thống nhất Vì vậy, mục tiêu quản lý kinh tếquyết định việc lựa chọn phương pháp quản lý kinh tế Trong mọi quá trình quản lýkinh tế phải luôn luôn điều chỉnh các phương pháp nhằm đạt được mục đích tốtnhất Nhà nước có quyền lựa chọn phương pháp quản lý kinh tế nhưng không cónghĩa là chủ quan, tùy tiện muốn sử dụng phương pháp nào cũng được Mỗiphương pháp quản lý kinh tế khi sử dụng lại tạo ra một cơ chế tác động mang tínhkhách quan vốn có của nó Bên cạnh những yếu tố tích cực phù hợp với mục tiêu

dự đoán của Nhà nước cũng có thể xuất hiện một số hiện tượng nằm ngoài dự đoánban đầu, thậm chí trái ngược với mục tiêu đặt ra Điều đó đòi hỏi Nhà nước phải tỉnhtáo, sâu sát thực tế, kịp thời có biện pháp bổ sung để khắc phục các mặt tiêu cựckhi chúng xuất hiện

Như vậy, việc sử dụng các phương pháp quản lý kinh tế vừa là khoa học, vừa lànghệ thuật Tính khoa học đòi hỏi phải nắm vững đối tượng với những đặc điểm vốn

có của nó, để tác động trên cơ sở nhận thức và vận dụng các quy luật khách quanphù hợp với đối tượng Tính nghệ thuật biểu hiện ở chỗ biết lựa chọn và kết hợp cácphương pháp trong thực tiễn để sử dụng tốt tiềm năng và cơ hội của đất nước, đạtmục tiêu quản lý đề ra Quản lý kinh tế có hiệu quả nhất khi biết lựa chọn đúng đắn

và kết hợp linh hoạt các phương pháp quản lý Đó chính là tài nghệ quản lý của Nhànước nói riêng, của các viên chức quản lý nói chung

Các phương pháp quản lý chủ yếu của Nhà nước về kinh tế bao gồm :

1 Các phương pháp hành chính:

Phương pháp hành chính trong quản lý kinh tế là các cách tác động trực tiếp bằngcác quyết định dứt khoát mang tính bắt buộc của Nhà nước lên đối tượng và kháchthể trong quản lý kinh tế của Nhà nước nhằm đạt mục tiêu đặt ra trong những tìnhhuống nhất định

Đặc điểm cơ bản của phương pháp hành chính trong QLKT của Nhà nước là tínhbắt buộc, tính quyền lực Tính bắt buộc đòi hỏi các đối tượng quản lý phải chấpnhận nghiêm chỉnh các tác động hành chính, nếu vi phạm sẽ bị xử lý kịp thời thíchđáng Tính quyền lực đòi hỏi các cơ quan QLNN chỉ được phép đưa ra các tác độnghành chính đúng với thẩm quyền của mình Thực chất của phương pháp hành chínhtrong QLKT là sử dụng quyền lực nhà nước để tạo ra sự phục tùng của các cá nhân

và tổ chức trong hoạt động và quản lý kinh tế

Vai trò của phương pháp hành chính trong quản lý kinh tế rất to lớn Nó xác lập trật

tự kỷ cương làm việc trong hệ thống, kết nối các phương pháp khác lại thành một hệthống có thể giấu được ý đồ hoạt động và giải quyết các vấn đề đặt ra trong quản lýrất nhanh chóng

Phương pháp hành chính tác động về mặt tổ chức và tác động điều chỉnh hànhđộng của đối tượng quản lý kinh tế

Theo hướng tác động về mặt tổ chức, Nhà nước xây dựng và không ngừng hoànthiện khung pháp luật tạo ra một hành lang pháp lý cho các chủ thể kinh tế yên tâmhoạt động trong an toàn và trật tự Những chủ trương chính sách có tầm vóc lớn vàdài hạn của Nhà nước đều phải được thể chế hóa bằng các đạo luật do Quốc hộithông qua nhằm bảo đảm được chấp hành nhất quán Ban hành các văn bản quyđịnh về quy mô, cơ cấu, điều lệ hoạt động, tiêu chuẩn nhằm thiết lập tổ chức và xácđịnh những mối quan hệ hoạt động nội bộ theo hướng tác động điều chỉnh hànhđộng của đối tượng quản lý, quy định những thủ tục hành chính bắt buộc tất cả cácchủ thể cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp đến hộ gia đình đều phải tuân thủ.Những công cụ này nhằm giúp Nhà nước cụ thể hóa khung luật pháp và các kếhoạch hướng dẫn thị trường, tác động trực tiếp vào các chủ thể, như thủ tục xétduyệt cấp giấy phép đầu tư, thành lập doanh nghiệp, thủ tục đăng ký kinh doanh,đăng ký chất lượng, đăng ký nhãn hiệu hàng hóa, thủ tục cấp giấy phép xuất nhậpkhẩu

Phương pháp hành chính đòi hỏi chủ thể quản lý phải có quyết định dứt khoát, rõràng, dễ hiểu, có địa chỉ người thực hiện, loại trừ khả năng có sự giải thích khácnhau đối với nhiệm vụ được giao

Tác động hành chính có hiệu lực ngay từ khi ban hành quyết định Vì vậy phươngpháp hành chính sức cần thiết trong những trường hợp hệ thống quản lý rơi vàonhững tình huống khó khăn, phức tạp

Tác động hành chính có hiệu lực ngay từ khi ban hành quyết định Vì vậy phươngpháp hành chính hết sức cần thiết trong những trường hợp hệ thống quản lý rơi vàonhững tình huống khó khăn, phức tạp

Đối với những quyết định hành chính thì cấp dưới bắt buộc phải thực hiện,không được lựa chọn, chỉ có cấp thẩm quyền ra quyết định mới có quyền thay đổiquyết định

Cần phân biệt phương pháp hành chính với kiểu quản lý hành chính quan lieu doviệc lạm dụng các kỷ luật hành chính, sử dụng mệnh lệnh hành chính thiếu cơ sở

khoa học, theo ý muốn chủ quan, thường những mệnh lệnh hành chính thiếu cơ sởkhoa học, theo ý muốn chủ quan, thường những mệnh lệnh kiểu đố dễ gây ra cáctổn thất cho quản lý, hạn chế sức sáng tạo của người lao động Đó là nhược điểmcủa phương pháp hành chính, cán bộ quản lý và ác cơ quan quản lý nhà nước nếuthiếu tỉnh táo, say sưa với mệnh lệnh hành chính thì dễ sa vào tình trạng lạm dụngquyền hành, là môi trường tốt cho bệnh chủ quan, duy ý chí, bệnh hành chính quanliêu, các tệ nạn tham nhũng, đặc quyền đặc lợi…

Sử dụng phương pháp hành chính chỉ có hiệu quả cao khi quyết định đó có căn cứkhoa học, được luật chứng đầy đủ về mặt kinh tế Người ra quyết định phải hiểu rõtình hình thực tế, nắm vững tình huống cụ thể Cho nên, khi đưa ra quyết định hànhchính phải cố gắng có đủ thông tin cần thiết cho việc ra quyết định Chủ thể quản lýchỉ ra quyết định trên cơ sở đủ đảm bảo về thong tin Tập hợp đủ thông tin, tính toánđầy đủ đến các lợi ích và các khía cạnh có liên quan, bảo đảm cho quyết định hànhchính có căn cứ khoa học

Người quản lý giỏi, có nhiều kinh nghiệm không chỉ ra quyết định khi có thông tin màcòn dự đoán được những nét phát triển chính, những mặt tích cực cũng như nhữngkhía cạnh tiêu cực có thể diễn ra khi quyết định được thi hành, từ đó sẵn sàng bổsung các biện pháp phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực nếu có

Hai là, khi sử dụng phương pháp hành chính gắn chặt quyền hạn và trách nhiệmcủa cấp ra quyết định, mỗi bộ phận, mỗi cán bộ khi sử dụng các quyền hạn đó ởcấp càng cao, phạm vi ra quyết định càng rộng, nếu càng sai thì tổn thất càng lớn.Người ra quyết định phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về quyết định của mình

Như vậy, phương pháp hành chính là hoàn toàn cần thiết, không có phương pháphành chính thì Nhà nước không thể quản lý kinh tế có hiệu quả Hoàn chỉnh hệthống pháp luật với các thể chế quản lý kinh tế phù hợp là nội dung cơ bản của quản

lý nhà nước về kinh tế ở nước ta hiện nay

2 Phương pháp kinh tế:

Phương pháp kinh tế trong quản lý nhà nước về kinh tế là cách thức tác động giántiếp của Nhà nước, dựa trên những lợi ích kinh tế có tính hướng dẫn lên đối tượngquản lý nhà nước về kinh tế nhằm làm cho họ quan tâm tới hiệu quả cuối cùng của

sự hoạt động, từ đó mà tự giác, chủ động hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, khôngcần phải có sự tác động thường xuyên của Nhà nước bằng phương pháp hànhchính

Mọi hoạt động của con người đều tuân theo yêu cầu của các quy luật khách quan.

Sự chi phối của các quy luật đối với các hoạt động sản xuất - kinh doanh của conngười đều được thực hiện thông qua lợi ích kinh tế Phương pháp kinh tế trongquản lý nhà nước về kinh tế là cách thức tác động của nhà nước lên đối tượng quản

lý nhà nước về kinh tế là cách thức tác động của Nhà nước lên đối tượng quản lýnhà nước về kinh tế dựa trên cơ sở vận dụng các phạm trù kinh tế, các đòn bẩy kinh

tế, các định mức kinh tế kỹ thuật

Tác động dựa trên lợi ích kinh tế chính là tạo ra động lực thúc đẩy con người tíchcực hoạt động Động lực đó càng to lớn nếu nhận thức đầy đủ và kết hợp đúng đắncác lợi ích tồn tại khách quan trong hệ thống Mặt mạnh của phương pháp kinh tếchính là ở chỗ nó tác động vào lợi ích kinh tế của đối tượng quản lý (là cá nhân hoặccác doanh nghiệp) xuất phát từ đó mà họ lựa chọn phương án hoạt động vừa đảmbảo lợi ích riêng, vừa đảm bảo lợi ích chung

Vì vậy, thực chất của các phương pháp kinh tế là đặt mỗi người lao động, mỗi tậpthể lao động dựa vào những điều kiện kinh tế để họ có khả năng kết hợp với lợi íchcủa hệ thống chung Điều đó cho phép người lao động lựa chọn con người có hiệuquả nhất để thực hiện nhiệm vụ của mình

Đặc điểm của phương pháp kinh tế là tác động lên đối tượng quản lý không bằngcưỡng chính mà bằng lợi ích, tức là chỉ đề ra mục tiêu nhiệm vụ phải đặt ra, đưa ranhững điều kiện khuyến khích về kinh tế, những phương tiện vật chất có thể sửdụng để họ tự tổ chức thực hiện nhiệm vụ Chính các tập thể lao động (với tư cách

là đối tượng quản lý) vì lợi ích thiết thân, phải tự xác định và lựa chọn phương ángiải quyết vấn đề Phương pháp kinh tế cho phép có thể sử dụng những giải phápkinh tế khác nhau cho cùng một vấn đề Đồng thời, khi sử dụng các phương phápkinh tế, Nhà nước phải biết tạo ra những tình huống, những điều kiện lợi ích cánhân và của doanh nghiệp phù hợp với lợi ích của nhà nước

Phương pháp kinh tế tạo ra sự quan tâm vật chất thiết thân của đối tượng quản lý,chứa đựng nhiều yếu tố kích thích kinh tế cho nên tác động rất nhạy bén linh hoạt,phát huy được tính chủ động sáng tạo của người lao động và các tập thể lao động.Với một biện pháp kinh tế đúng đắn, các lợi ích được thực hiện thỏa đáng thì tập thểcon người trong hệ thống quan tâm hoàn thành nhiệm vụ, người lao động hăng háisản xuất và nhiệm vụ chung được giải quyết nhanh chóng, có hiệu quả Phươngpháp kinh tế là phương pháp quản lý tốt nhất để thực hành tiết kiệm và nâng cao

hiệu quả kinh tế Thực tế quản lý chỉ rõ khoán là một biện pháp tốt để giảm chi phí,nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả.

Phương pháp kinh tế mở rộng quyền hành động cho các cá nhân và các doanhnghiệp, đồng thời cũng tăng trách nhiệm kinh tế của họ Điều đó giúp Nhà nướcgiảm được nhiều việc điều hành, kiểm tra, đôn đốc những nhiệm vụ vụn vặt mangtính chất sự vụ hành chính, nâng cao ý thức kỷ luật tự giác của con người và củamọi doanh nghiệp Việc sử dụng phương pháp kinh tế luôn luôn được Nhà nướcđịnh hướng nhằm thực hiện các nhiệm vụ kế hoạch, các mục tiêu kinh tế của từngthời kỳ của đất nước Nhưng đây không phải là những nhiệm vụ gò ép mệnh lệnhchủ quan mà là những mục tiêu, nhiệm vụ có căn cứ khoa học và cơ sở chủ động.Nhà nước tác động lên đối tượng quản lý bằng phương pháp kinh tế theo nhữnghướng sau:

- Định hướng phát triển chung bằng các mục tiêu, nhiệm vụ phù hợp với điều

kiện thực tế của hệ thống, bằng những chỉ tiêu cụ thể cho từng thời gian,từng phân hệ, tiền cá nhân của hệ thống

- Sử dụng các định mức kinh tế ( mức thuế, mức lãi suất ngân hàng…), các

biện pháp đòn bẩy, kích thích kinh tế để lôi cuốn, thu hút, khuyến khích các

cá nhân và các doanh nghiệp phát triển sản xuất theo hướng vừa lợi nhà,vừa ích nước

- Bằng chính sách ưu đãi kinh tế để điều chỉnh hoạt động kinh tế trong cả nước

và thu hút được tiềm năng của Việt kiều cũng như các tổ chức, cá nhânngười nước ngoài

Ngày nay, xu hướng chung của các nước là mở rộng việc áp dụng phương phápkinh tế Để làm việc đó cần chú ý một số vấn đề quan trọng sau đây:

Phải hoàn thiện hệ thống các đòn bẩy kinh tế, nâng cao năng lực vận dụng các quan

hệ hàng hóa - tiền tệ, quan hệ thị trường

Để áp dụng phương pháp kinh tế phải thực hiện sự phân cấp đúng đắn giữa cáccấp quản lý theo hướng mở rộng quyền hạn cho các cấp dưới

Sử dụng phương pháp kinh tế đòi hỏi cán bộ quản lý phải có trình độ và năng lực vềnhiều mặt bời vì sử dụng phương pháp kinh tế đòi hỏi cán bộ quản lý phải hiểu biết

về thông thạo nhiều kiến thức và kinh nghiệm quản lý, đồng thời phải có tác phongquản lý dân chủ

Phương pháp kinh tế có độ bão hòa nhanh, do đó phải thường xuyên hoàn thiệnnhất là hệ thống định mức, tiêu chuẩn…

3 Phương pháp tâm lý giáo dục:

Phương pháp tâm lý giáo dục trong quản lý nhà nước về kinh tế là cách thức tácđộng của Nhà nước vào nhận thức và tình cảm của những con người thuộc đốitượng quản lý nhà nước về kinh tế nhằm nâng cao tính tự giác, tích cực và nhiệttình lao động của họ trong việc thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

Phương pháp tâm lý giáo dục có ý nghĩa to lớn trong quản lý kinh tế vì đối tượngcủa quản lý là con người - một thực thể năng động và là tổng hòa của nhiều mốiquan hệ xã hội Do đó, để tác động lên con người không chỉ dùng các phương pháphành chính, kinh tế, mà còn có tác động tinh thần, tâm lý - xã hội…

Phương pháp tâm lý giáo dục dựa trên cơ sở vận dụng các quy luật tâm lý Đặctrưng của phương pháp này là tính thuyết phục, tức là làm cho người lao động phânbiệt phải – trái, đúng – sai, lợi – hại, đẹp – xấu, thiện – ác, từ đó nâng cao tính tựgiác làm việc và sự gắn bó với doanh nghiệp

Phương pháp tâm lý giáo dục thường được sử dụng kết hợp với các phương phápkhác một cách uyển chuyển, linh hoạt, vừa nhẹ nhàng, và sâu sát đến từng ngườilao động, có tác động giáo dục rộng rãi trong xã hội Đây là một trong những bíquyết thành công của nhiều công ty ở Nhật Bản, ở các nước Đông Nam Á và Bắc

Âu Khuyến khích về tinh thần phải đi liền với khuyến khích về vật chất

Nội dung giáo dục:

- Giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước để mọi người dân

đều hiểu, đều ủng hộ và đều quyết tâm xây dựng đất nước, có ý chí làm giàu

- Giáo dục ý thức lao động sáng tạo, có năng suất, có hiệu quả, có tổ chức

- Xóa bỏ tâm lý và phong cách của người sản xuất nhỏ mà biểu hiện là chủ

nghĩa cá nhân thu vén nhỏ mọn, tâm lý ích kỷ gia đinh đầu óc thiển cận, hẹphỏi, tư tưởng địa phương, cục bộ, phường hội, bình quân chủ nghĩa, khôngchịu để ai hơn mình, ghen ghét đố kỵ nhau, tác phong làm việc luộm thuộm,tùy tiện, cửa quyền, không biết tiết kiệm thời giờ, thích hội họp

- Xóa bỏ tàn dư tưởng phong kiến, thói đạo đức già, nói một đằng làm một

nẻo, thích đặc quyền, đặc lợi, thích hưởng thụ, kìm hãm thanh niên, coithường phụ nữ

- Xóa bỏ tàn dư tư tưởng tư sản, với các biểu hiện xấu như chủ nghĩa thực

dụng vô đạo đức, cái gì cũng chỉ cốt có lợi, bất kể đạo đức, tình người, chủnghĩa tự do vô Chính Phủ “ cá lớn nuốt cá bé”

- Xây dựng tác phong hiện đại công nghiệp, tính hiệu quả, hiện thực, tính tổ

chức, tính kỷ luật, đảm nhận trách nhiệm khẩn trương, tiết kiệm

Các hình thức giáo dục: Sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng (sách bảo, đàiphát thanh, truyền hình…) sử dụng các đoàn thể, các hoạt động có tính xã hội Tiếnhành giáo dục cá biệt, sử dụng các hội nghị tổng kết, hội thi tay nghề, hội chợ triểnlãm… sử dụng các doanh nghiệp nhà nước làm ăn có hiệu quả

Phần 2: Công cụ Quản lý Nhà nước về kinh tế

1 Khái niệm công cụ quản lý nhà nước về kinh tế:

Thực chất của Quản lý kinh tế vĩ mô là quá trình thiết kế mục tiêu quản lý vàcăn cứ vào đó mà sử dụng công cụ quản lý hiện hữu và phương pháp quản lý thíchhợp để điều tiết sự vận hành của nền kinh tế quốc dân theo quỹ đạo mục tiêu đãđịnh Mục tiêu quản lý đề ra dù có chính xác và khả thi đến đâu đi nữa, nhưng nếukhông có công cụ quản lý tương ứng thì cũng không thể thực hiện, vẫn chỉ là mụctiêu quản lý trên lý thuyết, chứ chưa phải là mục tiêu quản lý trong thực hiện

Công cụ quản lý nói chung là tất cả mọi phương tiện mà chủ thể quản lý sửdụng để tác động lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý đề ra.Công cụ quản lý nhà nước về kinh tế là tổng thể những phương tiện hữu hình và vôhình mà Nhà nước sử dụng để tác động lên mọi chủ thể kinh tế trong xã hội nhằmthực hiện mục tiêu quản lý kinh tế quốc dân Nói một cách khác, có thể hiểu hệthống công cụ quản lý nhà nước về kinh tế là toàn bộ những phương tiện cần thiết

mà nhờ đó các cơ quan và các cán bộ quản lý kinh tế nhằm hướng tới mục tiêuchung Chính nhờ có công cụ quản lý với tư cách là vật truyền dẫn tác động củaquản lý Nhà nước mà Nhà nước chuyển tải được ý định và ý chí của mình lên mọi tổchức và cá nhân sinh sống và hoạt động trên toàn lãnh thổ quốc gia và các khu vựcphạm vi ảnh hưởng có thể ở bên ngoài

Trong hệ thống công cụ đó, việc sử dụng chúng như thế nào lại tùy thuộc vàotrình độ phát triển của bản thân nền kinh tế, hoàn cảnh trong nước hay quốc gia, tổchức bộ máy quản lý nhà nước và năng lực đội ngũ cán bộ, v.v.v

Trong cơ chế kinh tế kế hoạch trước đây, chúng ta cũng có hệ thống công cụquản lý nhưng được tạo ra để điều hành nền kinh tế tập trung Khi chuyển sang nềnkinh tế thị trường, hệ thống công cụ quản lý mà nhà nước sử dụng cần phải đổi mới,gạt bỏ những yếu tố lạc hậu cho phù hợp với điều kiện mới Đặc điểm chung củacác phương tiện sử dụng để quản lý nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung là mang tínhchất can thiệp trực tiếp áp đặt ý đồ của ng quản lý lên đối tượng quản lý Trong điềukiện kinh tế thị trường định hướng phát triển XHCN, các cơ quan quản lý nhà nướcchỉ có thể can thiệp vào quá trình phát triển của nền kinh tế một cách gián tiếp thôngqua cơ chế hoạt động của thị trường Như vậy, các chiến lược các kế hoạch dàihạn, các dự án phát triển… được vạch ra chỉ mang tính chất định hướng Trên cơ

sở đó, Nhà nước sử dụng công cụ pháp luật kinh tế và các hệ thống chính sáchkhuyến khích tác động vào quan hệ lợi ích của chủ thể kinh tế, khuyến khích họ vìtheo đuổi lợi ích riêng mà hoạt động cho sự nghiệp chung

2.Các công cụ quản lý nhà nước về kinh tế:

2.1 Đường lối, chiến lược phát triển kinh tế xã hội:

Đường lối, chiến lược phát triển kinh tế- xã hội là khởi đầu của quá trình xây dựng

và phát triển kinh tế - xã hội đất nước, được xem là công cụ hàng đầu của Nhànước trong quản lý vĩ mô nền kinh tế

Về đường lối phát triển đất nước

Đường lối phát triển đất nước là định hướng lâu dài cần đạt được do chính Đảngcầm quyền một quốc gia đặt ra nhằm hướng toàn bộ các quá trình xã hội, các hành

vi hoạt động của công dân, các quan hệ đối ngoại bên ngoài để từng bước đạt mụcđích đó Nó mang tính định tính, phản ánh bản chất của hệ thống chính trị - xã hội

Ở Việt Nam, đường lối phát triển kinh tế đất nước do Đảng Cộng sản ViệtNam đề ra và thực hiện Đó là việc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướngXHCN

+ Đường lối phát triển kinh tế phải giải đáp các nội dung cơ bản sau:

- Đường lối đó phải dựa trên học thuyết chính trị nào? Giai cấp nào lãnh đạo

và quản lý xã hội?

- Chế độ sở hữu trong xã hội ra sao?

- Động lực phát triển kinh tế

- Cơ chế kinh tế và cơ chế quản lý kinh tế

- Thái độ với con người, khoa học công nghệ, các truyền thống của dân tộc,quan hệ đối ngoại …

- Đường lối phát triển có ý nghĩa rất quan trọng bởi đường lối đúng đem lại

sự phát triển ổn định và thịnh vượng cho quốc gia, đường lối sai sẽ dẫn đến đổ vỡthất bại

+ Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội là một hệ thống các quan điểm cơ bản,các mục tiêu lớn và các giải pháp chủ yếu được lựa chọn một cách có căn cứu khoahọc trên cơ sở huy động và sử dụng tối ưu các nguồn lực và các lợi thế phát triểncủa đất nước, các mối quan hệ phức tạp trong khu vực và trên thế giới nhằm đạtđược một bước phát triển kinh tế của quốc gia trong một thời gian đủ dài (thường là

10 -:- 20 năm)

Thực chất chiến lược phát triển kinh tế - xã hội là sự cụ thể hóa đường lốiphát triển đất nước trong mỗi chặng đường và do Đảng cầm quyền xây dựng Chiếnlược có ý nghĩa rất quan trọng bởi là nó biến đường lối thực hiện thực từng bước

Nó có độ dài đủ lớn để chuyển biến đất nước qua một ngưỡng nhất định, tạo ra tiền

đề thực tế để hình dung rõ thêm đường lối

2.2 Hệ thống pháp luật:

Nền kinh tế nước ta là nền kinh tế thị trường, vận động dưới sự chi phối củacác quy luật kinh tế thị trường trong môi trường cạnh tranh vì mục tiêu lợi nhuận.Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền, thực hiện quản lý của mình đối với xã hội nóichung và nền kinh tế quốc dân nói riêng, chủ yếu bằng pháp luật và theo pháp luật

Pháp luật thường được hiểu là hệ thống các quy tắc xử sự có tính chất bắtbuộc chung thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và cộng đồng xã hội, do Nhà nướcđặt ra, thực thi và bảo vệ, nhằm mục tiêu bảo toàn và phát triển xã hội theo các đặctrưng đã định

Đây là loại công cụ tác động mang tính chất bắt buộc Pháp luật xác địnhhành lang vận động cho đối tượng quản lý, dựa trên cơ sở chức năng quản lý và ủyquyền của Nhà nước.

+ Vai trò của pháp luật kinh tế trong quản lý nhà nước về kinh tế

Pháp luật kinh tế bao gồm tổng thể những văn bản pháp luật liên quan trựctiếp đến sự tồn tại, vận hành của nền kinh tế Trong những văn bản pháp luật đó quyđịnh cụ thể các quy tắc xử sự bắt buộc do Nhà nước đặt ra hay thừa nhận mà mỗi

cá nhân hay tổ chức kinh tế buộc phải tuân theo để hành vi ứng xử của họ phù hợpvới những quan hệ kinh tế khách quan và lợi ích chung của xã hội Đối tượng điềuchỉnh của pháp luật kinh tế là các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực sản xuất, phânphối, lưu thông, tiêu dùng và trong quá trình vận hành quản lý kinh tế Quyền vànghĩa vụ của các bên tham gia những quan hệ đó được Nhà nước quy định và đượcđảm bảo thực hiện bằng pháp luật và việc xác định quyền và nghĩa vụ cũng nhưviệc đảm bảo thực hiện quyền và nghĩa vụ ấy của các bên tham gia vào các hoạtđộng kinh tế Bằng cách đo, pháp luật tác động chi phối hành vi kinh tế của đốitượng quản lý cũng như của chủ thể quản lý Do vậy, pháp luật tồn tại với tính cách

là một công cụ quản lý đối với kinh tế và vai trò quan trọng thể hiện trên các khíacạnh sau:

- Xác lập cơ sở pháp lý, bảo vệ và hỗ trợ cho việc hình thành, phát triển đồng

bộ cơ chế thị trường Dựa trên nhận thức đúng đắn, khách quan và khoa học cácquy luật vận động của nền kinh tế theo cơ chế thị trường, Nhà nước ban hành cácvăn bản pháp quy nhằm tổ chức có tính chất nhà nước các quan hệ kinh tế kháchquan phù hợp với cơ chế mới Mặt khác, sự hỗ trợ và bảo vệ của pháp luật mà ýthực tôn trọng, tuân thủ các quan hệ kinh tế khách quan của các bên tham gia sẽđiều chỉnh hành vi kinh tế của họ, tạo điều kiện để phát triển các mối quan hệ đãđược pháp luật xác định, Như vậy, pháp luật giữ vai trò là yếu tố tạo dựng, hỗ trợ vàbảo vệ cho sự hình thành và phát triển các quan hệ kinh tế theo mục tiêu địnhhướng của Nhà nước

- Xác lập trật tự và môi trường kinh doanh lành mạnh cho các chủ thể kinh tế.Bằng việc tổ chức có tính chất nhà nước của các quan hệ kinh tế khách quan dướihình thức quyền và nghĩa vụ cơ bản, về thực chất pháp luật đã xác định trật tự vàmôi trường kinh doanh lành mạnh cho mọi hoạt động kinh tế Bởi vì những quyền và