Tiểu Luận - Kinh Tế Thể Chế - Chủ Đề : Phân Tích Quá Trình Chuyển Đổi Sang Nền Kinh Tế Thị Trường Của Các Nước Đông Âu Cũ

CHỦ ĐỀ PHÂN TÍCH QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SANG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG CỦA CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU CŨ CHỦ ĐỀ PHÂN TÍCH QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SANG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG CỦA CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU CŨ NỘI DUNG I Tổng quan[.]

CHỦ ĐỀ

PHÂN TÍCH QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SANG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG CỦA CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU

CŨ

I Tổng quan về các nước Đông Âu

cũ trước khi chuyển đổi nền kinh tế

Trước khi Liên Xô sụp đổ các nước Đông Âu cũ nằm trong khối Liên bang Xô Viết và gồm

15 nước

1 Về Kinh tế

1950 – 1975: Thực hiện nhiều kế hoạch 5 năm nhằm xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội

1949: Hội đồng kinh tương trợ kinh tế (SVE) được thành lập

1950: Tổ chức Hiệp ước Vacxava thành lập

I Tổng quan về các nước Đông

Âu cũ trước khi chuyển đổi nền kinh tế

1 Về kinh tế

Đạt được những thành tựu đáng kể:

-Xây dựng nền công nghiệp dân tộc, điện khí hóa

-Nông nghiệp phát triển nhanh chóng

-Trình độ khoa học kỹ thuật được nâng cao

-Trở thành các quốc gia công – nông nghiệp

I Tổng quan về các nước Đông

Âu cũ trước khi chuyển đổi nền

kinh tế

2 Về thể chế

Các nước Đông Âu có hơn 40 năm xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội theo Liên bang Xô Viết Các nước Đông Âu đã thiết lập cơ chế kinh tế hóa tập trung vào nhà nước với những đặc điểm nổi bật:

-thể chế chính trị tập quyền cao, thiết lập trên nền chuyên chính vô sản

-Có sự độc quyền về quyền lực chính trị

-Nền kinh tế đối nội, hạn chế hoạt động ngoại thương

-Có sự độc quyền nhà nước về tư liệu sản xuất

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SANG

NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1 Nguyên nhân dẫn đến sự chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường

-Mâu thuẫn trong các quốc gia: mâu thuẫn giữa chế dộ sở hữu, việc phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực sản xuất

-Sau chiến tranh thế giới thứ 2 (1945), hệ thống quản lý kinh tế tập trung thể hiện rõ sự kém hiệu quả và không đồng bộ

-Sự phát triển của hệ thống tư bản, khoa học kỹ thuật làm bộc lộ tính kém hiệu quả, không thích nghi với cạnh tranh

Do nhận thấynhững thiếu sót này các nước chủ nghĩa ở Đông Âu đã thực hiện

c cải cách lại hệ

thống Các cuộc cải cách tiêu biểu như 7/1965 tại Nam Tư, 9/1965 tại Liên Xô,

1968 tại Hungari

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SANG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

2 Những nội dung trong quá trình chuyển đổi

Dù có sự khác biệt về xuất phát điểm, nhịp độ thực hiện cải cách, song hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa cũ ở Đông Âu đã tập trung vào các nội dung:

-Cải cách chế độ sở hữu, chế độ phân phối

-Cải cách DNNN, phát triển khu vực tư nhân

-Cải cách thể chế tài chính, ngân hàng

-Cải cách thể chế thương mại, hải quan

-Cải cách thể chế khu vực xã hội

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SANG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG

Nhóm có IQ cao nhất Nhóm có IQ cao thứ

hai Nhóm có IQ ở giữa Nhóm có IQ thấp Nhóm có IQ thấp nhất

Ba Lan Bungari Anbani Azecbaizan Tatzikistan

Estonia Croatia Acmecnia Belarus

Hunggari Latvia Kazastan Turkmenistan

CH Sec Rumani Kirghistan Uzbekistan

Slovenia Slovakia Macxedonia

Nga Ucraina

Bảng 1: Chất lượng thể chế ở một số nước Đông Âu cũ

Nguồn: Weder (2001) (dẫn theo Nguyễn Thành Long, Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu số 3 (57) 2004, tr.122)

*IQ (Instititional Quality - chất lượng thể chế)

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SANG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG

Ở Đông Âu sau năm 1992, mô hình kinh tế thị trường xã hội có các nét đặc trưng:

- Nền kinh tế nhiều thành phần dựa trên chế độ sở hữu tư nhân làm nền tảng

- Xây dựng cơ chế dân chủ dựa trên một xã hội công dân

- Nhà nước đảm bảo quyền lợi cơ bản của người dân

- Các nguyên tắc cạnh tranh nằm trong khuôn khổ thể chế pháp luật

- Các thiết chế dân chủ được tạo lập phù hợp với nguyên tắc công bằng xã hội

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

SANG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG

Cơ chế thị trường ở các nước Đông Âu có thể chia thành 2 mô hình phát triển kinh tế:

Thứ nhất theo các nước Ba Lan, Hungari, CH Séc và Slovakia:

-Mô hình kinh tế dựa trên quan hệ tư bản chủ nghĩa, thị trường điều tiết quá trình kinh tế, Nhà

nước điều tiết thị trường vốn và tiền tệ

buôn bán cổ phiếu

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

SANG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG

Thứ hai, theo các nước như Bungari và Rumani:

cam kết đặc biệt

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

SANG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG

3 Quá trình chuyển đổi của Ba Lan

Ba Lan là nước đầu tiên tiến hành chuyển đổi và được coi là nước đạt được những thành công lớn nhất

Sự chuyển đổi thành công của Ba Lan xuất phát từ 3 lĩnh vực:

-Ổn định kinh tế vĩ mô

-Tự do hóa kinh tế vĩ mô

-Cải cách thể chế

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SANG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG

3.1 Cải cách doanh nghiệp nhà nước và phát triển doanh nghiệp tư nhân

-Cải cách DNNN thông qua tư nhân hóa

-Ban hành Luật Thương mại hóa và Tư nhân hóa DNNN năm 1996

-Thành lập các Doanh nghiệp tư nhân mới

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SANG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG

3.2 Cải cách thể chế - tiền tệ

-Cải cách hệ thống thuế:

Hình thành khung pháp lý để vận hành hệ thống thuế

Có những hình thức miễn giảm thuế khuyến khích phát triển sản xuất – kinh doanh

-Cải cách hệ thống Ngân hàng và phát triển thị trường vốn:

Tách ngân hàng thương mại ra khỏi ngân hàng quốc gia, xóa bỏ ngân hàng yếu kém Tái cơ cấu ngân hàng

Tư nhân hóa ngân hàng

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

SANG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG

3.3 Cải cách thể chế thương mại

-Tự do hóa thương mại

-Mở rộng các cam kết về dịch vụ thông qua việc tham gia vào Hiệp định Dịch vụ Viễn thông cơ bản và Dịch vụ Tài chính của WTO

3.4 Cải cách thể chế hành chính

-1996 – Mục tiêu phân bổ quyền hạn và trách nhiệm của chính quyền Trung ương

-1999 – Tập trung cải cách hành chính ở cấp địa phương

-Mức độ can thiệp vào hoạt động kinh tế của Nhà nước giảm, chủ yếu điều tiết quan hệ xã hội

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

-Nhận được lợi thế thu hút đầu tư nước ngoài

-Cơ chế linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh các chính sách tỷ giá

-Hệ thống tài chính ổn định

-Khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính

II QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

SANG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG

3.6 Nhận xét

Những hạn chế:

-Hệ thống thuế vẫn chưa đảm bảo được tính bình đẳng

-Chi phí cho tái cơ cấu DNNN lớn rất cao

-Thiếu sự nhất quán của các quy định liên quan đến môi trường kinh doanh giữa các địa phương

-Tính độc lập chưa rõ ràng của các ngân hàng ảnh hưởng đến lòng tin trên thị trường tiền tệ

-Cải cách DNNN góp phần tạo ra tình trạng thất nghiệp cao

III Tổng kết

Bài học kinh nghiệm trong quá trình chuyển đổi của các nước Đông Âu

nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình: Thể chế- cải cách thể chế và phát triển- Đinh Văn Ân

2 Qúa Trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường tại Trung- các nước Đông Âu- Kinh nghiệm cho Việt Nam- PGS TS Đinh Công Tuấn- Viện Nghiên Cứu Châu Âu

3 Sách giáo khoa Lịch Sử 12- NXB Giáo Dục

4 http://www.cadasa.vn/khoi-lop-12/lien-xo-va-cac-nuoc-dong-au-lien-bang-nga.aspx

5 http://

dl.ueb.edu.vn/bitstream/1247/9885/1/Tai%20co%20cau%20nen%20KT_Nguyen%20An%20Ha.pdf

6 http://www.vjol.info/index.php/ncca/article/viewFile/18397/16289

THANK YOU