Tiểu luận - kinh tế thể chế - đề tài : Những Đặc Trưng Cơ Bản Của Mô Hình Kinh Tế Thị Trường Xã Hội Ở Châu Âu

CÁC CHIẾN LƯỢC THƯƠNG MẠI ĐỊNH HƯỚNG XUẤT KHẨU NHỮNG ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA MÔ HÌNH KINH TẾ THỊ TRƯỜNG XÃ HỘI Ở CHÂU ÂU I Hoàn cảnh ra đời và bản chất của nền kinh tế thị trường xã hội 1 Hoàn cảnh ra đờ[.]

NHỮNG ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA MÔ HÌNH KINH

TẾ THỊ TRƯỜNG XÃ HỘI Ở CHÂU ÂU.

I Hoàn cảnh ra đời và bản chất của nền kinh

tế thị trường xã hội

1 Hoàn cảnh ra đời.

 Sau chiến tranh thế giới thứ 2, lúc đó nước Đức lâm

vào tình trạng hỗn loạn Nhà cửa, xưởng máy, cầu cống, khu dân cư, đường xá phần lớn đã bị bom đạn phá hủy Người dân đói nghèo cùng cực Toàn bộ mô hình kinh

tế từng hoạt động khá tốt trong thời kì nước Đức phát xít đã sụp đổ từ gốc tới rễ.

Các trường

phái

Những người chủ trương thị trường

tự do Những người có

thiên hướng

cộng sản

Những người theo thuyết tương trợ thân ai trong đạo đức xã hội của nhà thờ Luther

Những người ủng

hộ giáo lí truyền thống của xã hội Cơ đốc giáo

2 Bản chất của kinh tế thị trường xã hội

Kinh tế thị trường xã hội gần giống với kinh tế thị trường nhưng mục tiêu của nó là

“gắn kết trên cơ sở thị trường các nguyên tắc tự do và bình đẳng xã hội.”

Đây là mô hình kinh tế được các nhà kinh tế theo trường phái tự do của Mỹ đề xuất,

mà bản chất của nó là giảm thiểu sự can thiệp của nhà nước và để cho nền kinh tế tự vận hành thông qua các công cụ của nó

Kinh tế thị trường xã hội cũng không đồng nhất với các quan điểm kinh tế, xã hội của những người trọng tiền

Theo Alfred Muller Armack: “Đối với chúng ta giờ đây, cả hai mô hình kinh tế: kinh

tế thị trường tự do và kinh tế kế hoạch hóa, đều đã trở nên nỗi thời, chúng ta cần phát triển mô hình thứ ba, đó không phải là sự hỗn hợp thuần túy hoặc là sự thỏa hiệp của hai mô hình trước mà chính là sự tổng hợp những hiểu biết về thời đại của chúng ta hiện nay Chúng ta gọi mô hình thứ ba này là “kinh tế thị trường xã hội.”

II Những đặc điểm cơ bản của mô hình thể chế kinh tế thị trường xã hội Châu Âu.

5

Duy trì nguyên tắc cơ bản của thị trường nhưng vừa theo đuổi thị trường xã hội vừa đảm bảo điều tiết trật tự xã hội

1 2 3 4

Bên cạnh bảo vệ lợi ích cá nhân nhưng vãn đảm bảo độc quyền nhà nước, duy trì sở hữu chung

Ngân hàng, chứng khoán Thị trường lao động

5 Coi trọng vai trò điều tiết của nhà nước và phúc lợi xã hội

1 Duy trì nguyên tắc cơ bản của thị trường nhưng vừa theo đuổi thị trường xã hội vừa đảm bảo điều tiết trật tự xã hội

Kinh tế thị trường xã hội có

nguyên tắc tự do trong thị

trường và bù trừ xã hội, khi

lợi thế của kinh tế thị

trường

Gắn kết với sự phát triển xã hội nhằm mang lại cuộc sống phúc lành cho tất cả mọi người.

Kết hợp tự do cá nhân, năng lực hoạt động kinh tế với công bằng xã hội

Các quyết định kinh tế và chính

trị của nhà nước được hoạch

định trên cơ sở chú ý đến những

nhu cầu và nguyện vọng cá nhân

Nền kinh tế thị trường xã hội kết hợp với những suy xét kinh tế trong những bối cảnh lịch sử, văn hóa cụ thể của xã hội.

Mục tiêu theo đuổi

Bảo đảm và

nâng cao tự do

về vật chất cho

mọi công dân

bằng cách bảo

đảm cơ hội

kinh doanh cá

thể bằng một

hệ thống an

toàn xã hội.

Thực hiện công bằng xã hội

theo nghĩa là công bằng trong khởi nghiệp và phân phối

Bảo đảm ổn định bên trong của xã hội

(khắc phục khủng hoảng kinh tế, mất cân đối).

2.Bên cạnh bảo vệ lợi ích cá nhân nhưng vãn đảm bảo độc

quyền nhà nước, duy trì sở hữu chung

Các chính sách ủng

hộ cạnh tranh và chống độc quyền ở

mô hình thi trường

xã hội là khá nghiêm ngặt

Dành nhiều ngoại lệ cho những ngành có liên quan trực tiếp tới con người và phúc lợi

xã hội

Thị trường lao động

và thị trường tài chính cũng chịu sự điều tiết rất chặt chẽ của nhà nước và các thể chế xã hội

Nhà nước gần như

độc quyền và bao

cấp rất lớn đối với

những thị trường

hàng hóa và dịch vụ

liên quan trực tiếp

đến đời sống con

người

3 Ngân hàng, Chứng khoán

Thị trường chứng khoán bị điều tiết mạnh mẽ và có vai trò không thật lớn trong nền kinh tế

Công ty được ảnh hưởng một môi trường kinh doanh

ổn định hơn, có những luồng vốn dài hạn, ít chịu rủi

ro bị thôn tính, sát nhập thù địch bởi các đối thủ trên thị trường chứng khoán

Công ty chịu sự giám sát lỏng lẻo của công chúng và thị trường

4 Thị trường lao động

Các công đoàn và đại diện

của người lao động được

tham gia trực tiếp vào những

quyết định kinh doanh chiến

lược ở từng doanh nghiệp

Người lao động được bảo vệ

ở mức cao và được hưởng nhiều chính sách phúc lợi xã hội Tuy nhiên, mức lương và lượng cầu không được linh hoạt

Cạnh tranh luôn đi liền với hợp tác

Một số nước còn duy

trì truyền thống công

việc trọn đời và đề

cao lòng trung thành

với công ty

5 Coi trọng vai trò điều tiết của nhà nước và phúc lợi xã hội

a, Điều tiết nhà nước

Trong mô hình kinh tế thị trường Châu Âu coi trọng nhà nước, nhà nước gắn liền với pháp luật và thể chế Với mô hình kinh tế thị trường xã hội, thể chế và cơ quan chính phủ có vai trò đảm bảo

ổn định xã hội có tầm quan trọng đặc biệt Những cơ quan có liên quan tới chính sách xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô có vai trò chủ đạo, nhằm cố gắng loại trừ lạm phát và thất nghiệp bằng các biện pháp tiền tệ và tài khóa Một mặt, mô hình kinh tế thị trường xã hội tìm kiếm sự cân bằng giữa việc tạo ra và duy trì kinh tế thị trường, mặt khác đảm bảo sự công bằng xã hội Nhằm mục tiêu là tăng

trưởng kinh tế bền vững, kiểm soát lạm phát và hạn chế thất nghiệp.

Tại sao nhà nước cần phải có luật pháp thể chế?

Sự thành công của mô

hình kinh tế thị trường

xã hội chứng tỏ rằng,

khi chọn phương pháp

điều tiết bằng luật

pháp, thì công cụ để

bảo đảm thành công

là: bầu cử dân chủ tự

do, quốc hội có quyền

lực và độc lập để ban

hành luật, tòa án hoạt

động độc lập khi ra

phán quyết, hành pháp

có đủ sức mạnh để bảo

vệ sự công minh của

luật pháp

Theo GS Đức Walter Eucken thì

“nhiệm vụ của nhà nước là kiến tạo khung trật tự kinh

tế, nhưng không được can thiệp vào quá trình hoạt động kinh tế”

Đại diện điển hình là nước Đức chọn nguyên tắc là: Thị trường được điều tiết bởi luật pháp mà

không cần bàn tay can thiệp của nhà nước

Khung trật tự phải bảo đảm các nguyên lý

Nguyên lý về hạn chế quyền lực kinh tế

Doanh nhân là thành

viên tạo ra sản phẩm

và dịch vụ cho xã hội

Muốn họ tham gia

đóng góp vào công

cuộc phát triển thì

phải dành cho họ

một sân chơi phù

hợp, một luật chơi

bình đẳng, và hỗ trợ

để họ thành công

Khi một tập đoàn có quyền lực kinh tế trên thị trường (thí

dụ độc quyền), các doanh nghiệp nhỏ sẽ

bị lép vế, mất khả năng cạnh tranh, giới tiêu thụ sẽ chịu sự khống chế giá cả

Nguyên lý về tư hữu tư liệu sản xuất

Nếu luật pháp không bảo vệ quyền tư hữu vĩnh viễn về tlsx, mọi sáng kiến thử

nghiệm sản phẩm mới sẽ thui chột, mọi đầu tư lâu dài sẽ

không có, mọi hoạt động kinh tế đều ăn xổi ở thì

Nguyên lý về tự do cạnh

tranh

b, Phúc lợi xã hội

Nền kinh tế thị trường xã hội Châu Âu luôn đạt phúc lợi xã hội lên hàng đầu.

Chế độ phúc lợi xã hội cao của xã hội hiện đại đã mở rộng thành một hệ thống bao phủ các phương diện như thất nghiệp, y tế, dưỡng lão, tai nạn lao động, nhà ở, giáo dục, chăm sóc con cái… vượt xa khỏi phạm vi trợ giúp khó khăn tạm thời của từ thiện truyền thống

Việc lựa chọn và thực hiện loại chính sách nhà nước phúc lợi xã hội nào phụ thuộc vào kiểu loại chính phủ, hệ tư tởng chính trị

Cả trong lịch sử và hiện tại, phúc lợi xã hội có thể mô tả là đa chức năng