Đề luyện thi tốt nghiệp THPT năm 2023 môn Ngữ văn (16 đề có HD làm bài chi tiết)

Đề luyện thi tốt nghiệp THPT năm 2023 Môn Ngữ Văn (16 đề có HD làm bài chi tiết); Đề luyện thi tốt nghiệp THPT năm 2023 Môn Ngữ Văn (16 đề có HD làm bài chi tiết); ĐỀ LUYỆN THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2023 Bài thi môn: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề) ĐỀ SỐ: 01 I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm) Đọc văn bản: Áo cũ rồi, mỗi ngày thêm ngắn Chỉ đứt sờn màu bạc hai vai Thương áo cũ như là thương ký ức Đựng trong hồn cho mắt phải cay cay. Mẹ vá áo mới biết con chóng lớn Mẹ không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim Áo con có đường khâu tay mẹ vá Thương mẹ nhiều con càng yêu áo thêm. Áo đã ở với con qua mùa qua tháng Cũ rồi con vẫn quý vẫn thương Con chẳng nỡ mỗi lần thay áo mới Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn. Hãy biết thương lấy những manh áo cũ Để càng thương lấy mẹ của ta Hãy biết thương những gì đã cùng ta sống Những gì trong năm tháng trôi qua... (Áo cũ, Lưu Quang Vũ, thơ tình, NXB Văn học, 2002) Thực hiện các yêu cầu: Câu 1. Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản. Câu 2. Trong văn bản, hình ảnh chiếc áo cũ được tác giả miêu tả như thế nào? Câu 3. Phân tích hiệu quả của biện pháp so sánh được sử dụng trong hai câu sau: Thương áo cũ như là thương ký ức Đựng trong hồn cho mắt phải cay cay. Câu 4. Thông điệp ý nghĩa nhất với anhchị sau khi đọc văn bản là gì? II. LÀM VĂN (7,0 điểm) Câu 1. (2,0 điểm) Từ văn bản đọc hiểu, anhchị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ của bản thân về giá trị của những điều bình thường giản dị trong cuộc sống. Câu 2. (5,0 điểm) Vì những lẽ trên, chúng tôi, Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trịnh trong tuyên bố với thế giới rằng: Nước việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữa vững quyền tự do, độc lập ấy. (Trích Tuyên ngôn Độc lập, Hồ Chí Minh, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, tr.41) Anh Chị hãy phân tích đoạn văn trên. Từ đó nhận xét về giá trị lịch sử của Tuyên ngôn độc lập. Hết ĐỀ LUYỆN THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2023 Bài thi môn: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề) ĐỀ SỐ: 02 I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm) Đọc văn bản: Kim đồng hồ tích tắc, tích tắc Hai tiếng động nhỏ bé kia Hơn mọi ầm ào gầm thét Là tiếng động khủng khiếp nhất đối với con người Đó là thời gian Nó báo hiệu mỗi giây phút đi qua không trở lại Nhắc nhở cái gì đang đợi ta ở cuối Nhưng anh, anh chẳng sợ nó đâu Thời gian đó là chiều dài những ngày ta sống bên nhau Thời gian đó là chiều dày những trang ta viết Bây giờ anh mới hiểu hết câu nói trong kịch Sexpia: “Tồn tại hay không tồn tại” Không có nghĩa là sống hay không sống Mà là hành động hay không hành động Nhận thức hay không nhận thức Tác động vào cuộc đời hay quay lưng lại nó? Anh không băn khoăn mình có tài hay kém tài, thành công hay thất bại Chỉ day dứt một điều: Làm sao với những sự vật bình thường Những ngày tháng bình thường Như chiếc hộp con, như tờ lịch trên tường Ta biến thành con tàu, thành tấm vé Những ban mai lên đường. (Cho Quỳnh những ngày xa Lưu Quang Vũ, NXB Hội nhà văn, 2010) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Trong văn bản, nhân vật trữ tình anh hiểu câu nói “Tồn tại hay không tồn tại” trong kịch Sexpia là gì? Câu 2. Xác định một biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ sau: Thời gian đó là chiều dài những ngày ta sống bên nhau Thời gian đó là chiều dày những trang ta viết Câu 3. Nêu nội dung của hai dòng thơ sau: Ta biến thành con tàu, thành tấm vé Những ban mai lên đường. Câu 4. Nhận xét về lẽ sống của tác giả được thể hiện trong đoạn thơ trên. II. LÀM VĂN (7,0 điểm) Câu 1 (2,0 điểm) Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, Anh chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn đề sống là hành động. Câu 2 (5,0 điểm) Trong tác phẩm Vợ nhặt, nhà văn Kim Lân viết: Ngoài vườn người mẹ đang lúi húi giẫy những búi cỏ mọc nham nhở. Vợ hắn quét lại cái sân, tiếng chổi từng nhát kêu sàn sạt trên mặt đất. Cảnh tượng thật đơn giản, bình thường nhưng đối với hắn lại rất thấm thía cảm động. Bỗng nhiên hắn thấy hắn thương yêu gắn bó với cái nhà của hắn lạ lùng. Hắn đã có một gia đình. Hắn sẽ cùng vợ sinh con đẻ cái ở đấy. Cái nhà như cái tổ ấm che mưa che nắng. Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng. Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này. Hắn xăm xăm chạy ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà. Bà cụ Tứ chợt thấy con giai đã dậy, bà lão nhẹ nhàng bảo nàng dâu: Anh ấy dậy rồi đấy. Con đi dọn cơm ăn chẳng muộn. Vâng. Người đàn bà lẳng lặng đi vào trong bếp. Tràng nom thị hôm nay khác lắm, rõ ràng là người đàn bà hiền hậu đúng mực không còn vẻ gì chao chát chỏng lỏn như mấy lần Tràng gặp ở ngoài tỉnh. Không biết có phải vì mới làm dâu mà thị tu chí làm ăn không? Bà mẹ Tràng cũng nhẹ nhõm, tươi tỉnh khác ngày thường, cái mặt bủng beo u ám của bà rạng rỡ hẳn lên. Bà lão xăm xắn thu dọn, quét tước nhà cửa. Hình như ai nấy đều có ý nghĩ rằng thu xếp nhà cửa cho quang quẻ, nền nếp thì cuộc đời họ có thể khác đi, làm ăn có cơ khấm khá hơn. Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại. Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau chuối thái rối, và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành. Bà cụ vừa ăn vừa kể chuyện làm ăn, gia cảnh với con dâu. Bà lão nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng về sau này: Tràng ạ. Khi nào có tiền ta mua lấy đôi gà. Tao tính rằng cái chỗ đầu bếp kia làm cái chuồng gà thì tiện quá. Này ngoảnh đi ngoảnh lại chả mấy mà có ngay đàn gà cho mà xem... Tràng chỉ vâng. Tràng vâng rất ngoan ngoãn. Chưa bao giờ trong nhà này mẹ con lại đầm ấm, hòa hợp như thế. (Ngữ Văn 12, Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2020, tr.3031) AnhChị hãy phân tích vẻ đẹp tâm hồn người nông dân trong đoạn trích trên; từ đó, liên hệ tới chi tiết xuất hiện trong óc Tràng ở cuối truyện để rút ra nhận xét về cách nhìn cuộc sống và con người của nhà văn Kim Lân. —— Hết—— Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. Họ và tên thí sinh: ………………………………………; Số báo danh: ……………….. Đề luyện thi tốt nghiệp THPT năm 2023 môn Ngữ văn (16 đề có HD làm bài chi tiết)

Trang 1

https://123docz.net/trang-ca-nhan-5413862-vuot-vu-mon.htm Gmail: 123locbonmua@gmail.com 1

ĐỀ LUYỆN THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2023

Bài thi môn: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề)

Mẹ vá áo mới biết con chóng lớn

Mẹ không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim

Áo con có đường khâu tay mẹ vá Thương mẹ nhiều con càng yêu áo thêm

Áo đã ở với con qua mùa qua tháng

Cũ rồi con vẫn quý vẫn thương Con chẳng nỡ mỗi lần thay áo mới

Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn

Hãy biết thương lấy những manh áo cũ

Để càng thương lấy mẹ của ta Hãy biết thương những gì đã cùng ta sống Những gì trong năm tháng trôi qua

(Áo cũ, Lưu Quang Vũ, thơ tình, NXB Văn học, 2002) Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản

Câu 2 Trong văn bản, hình ảnh chiếc áo cũ được tác giả miêu tả như thế nào?

Câu 3 Phân tích hiệu quả của biện pháp so sánh được sử dụng trong hai câu sau:

Thương áo cũ như là thương ký ức Đựng trong hồn cho mắt phải cay cay

Câu 4 Thông điệp ý nghĩa nhất với anh/chị sau khi đọc văn bản là gì?

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Từ văn bản đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ của bản thân

về giá trị của những điều bình thường giản dị trong cuộc sống

(Trích Tuyên ngôn Độc lập, Hồ Chí Minh, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, tr.41)

Anh/ Chị hãy phân tích đoạn văn trên Từ đó nhận xét về giá trị lịch sử của Tuyên ngôn độc lập

-Hết -

Trang 2

HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ: 01

2 Trong văn bản, hình ảnh chiếc áo cũ được tác giả miêu tả

Áo cũ rồi, mỗi ngày thêm ngắn Chỉ đứt sờn màu bạc hai vai

+ Thể hiện tình cảm sâu sắc của tác giả dành cho mẹ, cho những gì từng gắn bó

1,0

4 Học sinh nêu thông điệp ý nghĩa với bản thân và lí giải hợp lí

Sau đây là một gợi ý

- Thông điệp ý nghĩa nhất với bản thân tôi sau khi đọc văn bản:

Hãy biết thương những gì đã cùng ta sống Những gì trong năm tháng trôi qua

- Thông điệp trên đã cho tôi nhận thức được giá trị của những gì đang hiện hữu trong cuộc sống chúng ta Mọi thứ dù nhỏ bé đều có vai trò, ý nghĩa riêng góp phần làm cho cuộc sống của mỗi người được hoàn thiện Từ đó, tôi ý thức được bản thân cần trân trọng tất cả những gì xung quanh để sau này khi thời gian trôi qua không phải nuối tiếc bất cứ điều gì Thiết nghĩ thông điệp này không chỉ có ý nghĩa với riêng tôi mà còn giá trị với tất cả mọi người

0,5

1 Viết một đoạn văn về sức mạnh của việc lan tỏa yêu thương 2,0

a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn

Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành

0,25

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận giá trị của những điều bình thường, giản dị trong cuộc sống

0,25

c Triển khai vấn đề nghị luận Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ giá trị của những điều bình thường, giản dị trong cuộc sống

- Những điều bình thường giản dị mỗi người cảm nhận được hạnh phúc đích thực, ý nghĩa của cuộc sống để từ đó trân trọng hơn những gì đang có

- Những điều bình thường, giản dị góp phần làm nên những điều lớn lao,

1,0

Trang 3

làm cho cuộc sống ý nghĩa, xã hội phát triển

- Bên cạnh đó, cần phê phán những người không biết trân trọng những điều

bình dị, mải mê chạy theo danh vọng và những thứ hão huyền

a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái

c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao

tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng; bảo đảm các yêu cầu

sau:

*Giới thiệu khái quát về tác giả Hồ Chí Minh, tác phẩm và đoạn trích 0,5

*Cảm nhận về đoạn trích

- Trước hết, Hồ Chủ Tịch khẳng định rõ vị thế “chúng tôi, đại diện cho

Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hòa” cho thấy những lời

tuyên bố là ý chí, nguyện vọng, quyết tâm của mọi người dân Việt Nam

Đồng thời, Người cũng xác định rõ đối tượng hướng đến của những lời

tuyên bố này chính là nhân dân thế giới

- Nội dung tuyên ngôn:

+ Khẳng định quyền hưởng tự do, độc lập của Việt Nam

"Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập" vì đó là điều phù hợp

với đạo lý và pháp lý Đất nước và con người Việt Nam cũng như tất cả

mọi quốc gia, mọi dân tộc và mọi người "đều sinh ra có quyền bình đẳng

( ), có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc"

("Tuyên ngôn Độc lập" năm 1776 của Mỹ) và "người ta sinh ra tự do và

bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về

quyền lợi" ("Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền" của Cách mạng Pháp

năm 1791) Từ nhân quyền, Hồ Chủ Tịch đã "suy rộng ra", nói đến quyền

tự quyết của mọi dân tộc: "Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình

đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do"

Lẽ phải ấy không ai chối cãi được và vô cùng thiêng liêng

+ Khẳng định thực tế lịch sử "và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập"

Đó là một thực tế lịch sử không ai chối cãi được khi Cách mạng tháng Tám

thành công "dân ta đã lấy nước Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ

tay Pháp" Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời khi ba kẻ thù bị lật

đổ, thất bại: "Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị" Độc lập và tự

do là thành quả đấu tranh và cách mạng bền bỉ, gan góc, lâu dài của dân

tộc ta

=> Lời tuyên bố cho thấy độc lập, tự do của ngày hôm nay chính là thành

quả đấu tranh đoàn kết, kiên trì, lâu dài của toàn đảng, toàn dân ta

- Tuyên bố khẳng định quyết tâm bảo vệ độc lập tự do của dân tộc "Toàn

thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và

2,5

Trang 4

của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy"

+ Cụm từ "Toàn thể dân tộc Việt Nam" nói lên sức mạnh đại đoàn kết,

triệu triệu con người Việt Nam kết thành một khối mà không thể một kẻ

thù tàn bạo nào có thể khuất phục được! "Tự do hay là chết!", "Dù phải đốt

cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành lại nên độc lập!" Quyết tâm ấy

được Hồ Chủ tịch tuyên bố đanh thép hùng hồn

+ Lời tuyên bố hùng hồn, đanh thép đã khẳng định sức mạnh và quyết tâm

mạnh mẽ của toàn dân tộc trong công cuộc bảo vệ và giữ vững nền độc lập

thiêng liêng mà gian khổ, hy sinh lắm chúng ta mới giành lại được

+ Lời tuyên bố của chủ tịch Hồ Chí Minh còn là lời cảnh cáo nghiêm khắc

đối với thực dân Pháp, với những thế lực bạo tàn phản cách mạng đang âm

mưu xâm chiếm, thôn tính Việt nam một lần nữa

+ Lời tuyên bố của Bác đã khơi dậy tinh thần yêu nước, ý thức đoàn kết

sức mạnh của toàn dân, toàn quân trong việc bảo vệ nền độc lập và chính

quyền non trẻ vừa được thành lập.Ý nghĩa của tuyên bố

=> Bằng những lập luận chặt chẽ, lí lẽ thuyết phục, ngôn ngữ đanh thép,

chủ tịch Hồ Chí Minh đã mạnh mẽ tuyên bố nền độc lập, tự chủ trong niềm

tự hào, đồng thời khẳng định sức mạnh và quyết tâm của cả dân tộc trong

việc bảo vệ, duy trì nền độc lập ấy

* Giá trị lịch sử của Tuyên ngôn độc lập

- Tuyên ngôn Độc lập đã mở ra một kỉ nguyên mới trong lịch sử dân tộc:

kỉ nguyên của độc lập, tự do, đánh đổ chế độ phong kiến hàng mấy mươi

thế kỉ, đánh đổ ách đô hộ của thực dân Pháp hơn tám mươi năm, khai sinh

ra Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

- Bản Tuyên ngôn đã thể hiện một cách hùng hồn khát vọng, ý chí và sức

mạnh Việt Nam

- Tuyên ngôn Độc lập còn là lời khẳng định, tuyên bố với thế giới rằng

nước Việt Nam là một nước độc lập, có chủ quyền, không ai có quyền xâm

Trang 5

ĐỀ SỐ: 02

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản:

Kim đồng hồ tích tắc, tích tắc Hai tiếng động nhỏ bé kia Hơn mọi ầm ào gầm thét

Là tiếng động khủng khiếp nhất đối với con người

Bây giờ anh mới hiểu hết câu nói trong kịch Sexpia:

“Tồn tại hay không tồn tại”

Không có nghĩa là sống hay không sống

Mà là hành động hay không hành động Nhận thức hay không nhận thức

Tác động vào cuộc đời hay quay lưng lại nó?

Anh không băn khoăn mình có tài hay kém tài, thành công hay thất bại Chỉ day dứt một điều: Làm sao với những sự vật bình thường

Những ngày tháng bình thường Như chiếc hộp con, như tờ lịch trên tường

Ta biến thành con tàu, thành tấm vé Những ban mai lên đường

(Cho Quỳnh những ngày xa - Lưu Quang Vũ, NXB Hội nhà văn, 2010)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 Trong văn bản, nhân vật trữ tình anh hiểu câu nói “Tồn tại hay không tồn tại” trong kịch

Sexpia là gì?

Câu 2 Xác định một biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ sau:

Thời gian - đó là chiều dài những ngày ta sống bên nhau Thời gian - đó là chiều dày những trang ta viết

Câu 3 Nêu nội dung của hai dòng thơ sau:

Ta biến thành con tàu, thành tấm vé Những ban mai lên đường

Câu 4 Nhận xét về lẽ sống của tác giả được thể hiện trong đoạn thơ trên

Trang 6

Ngoài vườn người mẹ đang lúi húi giẫy những búi cỏ mọc nham nhở Vợ hắn quét lại cái sân, tiếng chổi từng nhát kêu sàn sạt trên mặt đất Cảnh tượng thật đơn giản, bình thường nhưng đối với hắn lại rất thấm thía cảm động Bỗng nhiên hắn thấy hắn thương yêu gắn bó với cái nhà của hắn

lạ lùng

Hắn đã có một gia đình Hắn sẽ cùng vợ sinh con đẻ cái ở đấy Cái nhà như cái tổ ấm che mưa che nắng Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này Hắn xăm xăm chạy

ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà

Bà cụ Tứ chợt thấy con giai đã dậy, bà lão nhẹ nhàng bảo nàng dâu:

- Anh ấy dậy rồi đấy Con đi dọn cơm ăn chẳng muộn

- Vâng

Người đàn bà lẳng lặng đi vào trong bếp Tràng nom thị hôm nay khác lắm, rõ ràng là người đàn bà hiền hậu đúng mực không còn vẻ gì chao chát chỏng lỏn như mấy lần Tràng gặp ở ngoài tỉnh Không biết có phải vì mới làm dâu mà thị tu chí làm ăn không? Bà mẹ Tràng cũng nhẹ nhõm, tươi tỉnh khác ngày thường, cái mặt bủng beo u ám của bà rạng rỡ hẳn lên Bà lão xăm xắn thu dọn, quét tước nhà cửa Hình như ai nấy đều có ý nghĩ rằng thu xếp nhà cửa cho quang quẻ, nền nếp thì cuộc đời họ có thể khác đi, làm ăn có cơ khấm khá hơn

Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau chuối thái rối,

và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành Bà cụ vừa ăn vừa kể chuyện làm

ăn, gia cảnh với con dâu Bà lão nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng về sau này:

- Tràng ạ Khi nào có tiền ta mua lấy đôi gà Tao tính rằng cái chỗ đầu bếp kia làm cái chuồng gà thì tiện quá Này ngoảnh đi ngoảnh lại chả mấy mà có ngay đàn gà cho mà xem

Tràng chỉ vâng Tràng vâng rất ngoan ngoãn Chưa bao giờ trong nhà này mẹ con lại đầm

ấm, hòa hợp như thế

(Ngữ Văn 12, Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2020, tr.30-31)

Anh/Chị hãy phân tích vẻ đẹp tâm hồn người nông dân trong đoạn trích trên; từ đó, liên hệ tới chi tiết xuất hiện trong óc Tràng ở cuối truyện để rút ra nhận xét về cách nhìn cuộc sống và con người của nhà văn Kim Lân

Trang 7

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT ĐỀ SỐ: 02

1 Nhân vật trữ tình anh hiểu câu nói “Tồn tại hay không tồn tại” là: hành

động hay không hành động, Nhận thức hay không nhận thức, Tác động vào cuộc đời hay quay lưng lại nó?

(Học sinh kể được 2 đáp án trở lên cho điểm 0,5điểm)

0,5

2 Biện pháp tu từ là: điệp cấu trúc cú pháp

Thời gian - đó là … những (HS không chỉ ra điệp chỗ nào thì chỉ cho điểm 0,25điểm)

0,5

3 Nội dung 2 dòng thơ:

Con tàu, tấm vé, ban mai lên đường: thể hiện khát vọng lên đường, dấn

thân, nhập cuộc

Đó là thái độ tích cực, sống hết mình với cuộc đời của nhà thơ

0,5 0,5

4 Nhận xét về lẽ sống của tác giả trong đoạn trích:

Đoạn thơ là lời tuyên ngôn về lẽ sống: yêu thương và cống hiến; hành động,

nhận thức và làm chủ cuộc đời; chủ động dấn thân, nhập cuộc…

Thái độ sống đúng đắn, tích cực của một trái tim yêu đời tha thiết; chiến

thắng nỗi sợ thời gian bằng lí tưởng sống nhiệt huyết

0,5 0,5

0,25

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: sống là hành động 0,25

c Triển khai vấn đề nghị luận: Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách Định hướng:

Sống là hành động thực chất là nói tới sự chủ động, năng động trong cuộc

sống, nói tới sự linh hoạt nhập cuộc, trải nghiệm và đổi mới

Lối sống hành động có ý nghĩa với cá nhân và xã hội:

+ Với cá nhân: làm chủ cuộc đời, nắm bắt được cơ hội, khẳng định được giá trị bản thân, thành công Khắc phục thói quen và thái độ “há miệng chờ sung”, dựa dẫm,…

+ Với xã hội: thúc đẩy sự phát triển xã hội, theo kịp xu thế mới,…

Phê phán những con người bảo thủ, trì trệ, ngại đón nhận cái mới, ỷ lại,

sống trong cuộc đời tù đọng

Bài học nhận thức và hành động: chuẩn bị tốt nhất về mọi mặt từ tinh thần

đến kiến thức và các kỹ năng thiết yếu phù hợp với thời đại Thay đổi tư duy và nhận thức và sẵn sàng hành động,…

(HS cần lấy dẫn chứng tiêu biểu để làm sáng tỏ vấn đề bàn luận)

1,0

d Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt 0,25

e Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ

0,25

2 Phân tích vẻ đẹp tâm hồn người nông dân trong đoạn trích trên; từ đó,

liên hệ tới chi tiết xuất hiện trong óc Tràng ở cuối truyện để rút ra 5,0

Trang 8

nhận xét về cách nhìn cuộc sống và con người của nhà văn Kim Lân

a Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận: Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề cần nghị luận 0,25

b Xác định đúng vấn đề nghị luận: vẻ đẹp tâm hồn người nông dân; cách

c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm: Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng, bảo đảm các yêu cầu sau:

* Giới thiệu khái quát: tác giả Kim Lân, truyện ngắn “Vợ nhặt” và đoạn

Hoàn cảnh sống: tăm tối, khốc liệt bởi cái đói và cái chết bủa vây Người

chết như ngả rạ Ranh giới giữa sự sống và cái chết rất mong manh Nhưng tâm hồn người nông dân vẫn dạt dào niềm khao khát sống, khao khát hạnh phúc Tâm trạng mọi người trong gia đình thay đổi tích cực vào buổi sáng hôm sau

Vẻ đẹp tâm hồn con người đối lập với hoàn cảnh:

* Lạc quan, yêu đời, tươi vui trong hoàn cảnh nạn đói:

+ Tràng: cảm động, yêu thương, gắn bó với gia đình; trưởng thành và sống

có trách nhiệm hơn

+ thị: hiền hậu, đúng mực, không còn vẻ chao chát, chỏng lỏn

+ Bà cụ Tứ: nhẹ nhõm, tươi tỉnh khác ngày thường, cái mặt bủng beo u ám của bà rạng rỡ hẳn lên

* Ý thức vun vén, xây dựng hạnh phúc gia đình:

+ Tràng: xăm xăm chạy ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà

+ thị: đảm đang, ý thức bổn phận là vợ hiền, dâu thảo

+ Bà cụ Tứ: xăm xắn thu dọn, quét tước nhà cửa

=> Suy nghĩ của mọi người trong nhà: hình như ai nấy đều có ý nghĩ rằng thu xếp nhà cửa cho quang quẻ, nền nếp thì cuộc đời họ có thể khác đi, làm

ăn có cơ khấm khá hơn

* Yêu thương, hòa thuận và suy nghĩ tích cực về tương lai:

+ Không khí đầm ấm, hòa hợp dù bữa ăn ngày đói rất thảm hại

+ Nói toàn chuyện vui, tính đến nuôi gà

- Nghệ thuật thể hiện vẻ đẹp tâm hồn người nông dân:

+ Thủ pháp đối lập tương phản giữa tính cách và hoàn cảnh sống + Với ngôn ngữ mộc mạc mà tinh tế, Kim Lân bộc lộ tài năng xây dựng nhân vật khi họ cùng hoàn cảnh, cùng chung tâm trạng vui sướng hạnh phúc nhưng mỗi người lại có cách biểu lộ cảm xúc riêng

+ Sự am hiểu tâm lí con người đã giúp ông có được những trang văn chân thực, cảm động

+ Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, giọng điệu tự nhiên, không cầu kì, đậm phong thái của những con người nơi vùng quê chất phác

0,25 0,5 0,5 0,5 0,5

- Đánh giá chung:

+ Nhà văn Kim Lân không chỉ nói lên sự sống mỏng manh của con người trước nạn đói khủng khiếp mà quan trọng hơn là đứng trên bờ vực của sự sống và cái chết vẻ đẹp của con người vẫn luôn tỏa rạng Trong cái khốn cùng, thiếu thốn, đói nghèo con người vẫn dành cho nhau những tình cảm

0,5

Trang 9

chân thành và đáng trân trọng nhất “Câu chuyện Vợ nhặt đầy bóng tối nhưng từ trong đó đã lóe lên những tia sáng ấm lòng” (Hoài Việt) +

Tư tưởng nhân đạo mới mẻ của Kim Lân

* Liên hệ chi tiết cuối truyện và rút ra nhận xét:

Chi tiết cuối truyện: Đám người đói và lá cờ đỏ trong óc Tràng vừa thể hiện

chân thực nạn đói vừa cho thấy tín hiệu rõ rệt của cách mạng Hé mở, dự báo tương lai tươi sáng của người nông dân

Nhận xét cách nhìn cuộc sống và con người của nhà văn:

+ Cái nhìn tiến bộ của thế giới quan cách mạng: hiện thực cuộc sống luôn

có sự vận động từ tăm tối, khốc liệt tới ánh sáng tương lai

+ Cái nhìn giàu tình thương và nhân ái: trân trọng, nâng niu khát khao sống

và khát vọng hạnh phúc của người nông dân

0,5

d Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt 0,25

e Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt

TỔNG ĐIỂM 10,0

Trang 10

-Hết -ĐỀ LUYỆN THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2023

ĐỀ SỐ: 03

Đọc đoạn trích:

Tuổi trẻ của tôi

mười tám, hai mươi

trong và tinh khiết như nước suối đá

khỏe và mơn mởn như mầm lá

rộng và dài như mơ ước, yêu thương

vươn lên và bền vững như con đường

dẫu rụng xuống, bầu trời không trống trải trong mắt người sao vẫn mọc khôn nguôi…

(Trích Con đường của những vì sao, Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Trọng Tạo tuyển tập - Thơ và nhạc, Tập một, NXB Văn học, 2019, tr 549-550) Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 Xác định thể thơ cùa đoạn trích

Câu 2 Chỉ ra những tính từ miêu tả vẻ đẹp của tuổi trẻ trong đoạn thơ:

Câu 3 Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ:

Tuổi trẻ như sao trời mát mắt khi yên bình hạnh phúc ngước nhìn lên

và cháy bùng như lửa thiêng liêng khi giặc giã đụng vào bờ cõi

Câu 4 Nhận xét những suy ngẫm của tác giả vể ý nghĩa sự hi sinh của tuổi trẻ được thể hiện trong đoạn trích

Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc tiếp bước các thế hệ đi trước

Trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, nhà văn Nguyễn Minh Châu viết:

Lúc bấy giờ trời đầy mù từ ngoài biển bay vào Lại lác đác mấy hạt mưa Tôi rúc vào bên bánh xích của một chiếc xe tăng để tránh mưa, đang lúi húi thay phim lúc ngẩng lên thấy một chuyện hơi lạ: một chiếc thuyền lưới vó mà tôi đoán là trong nhóm đánh cá ban nãy đang chèo thẳng vào trước mặt tôi

Có lẽ suốt một đời cầm máy ảnh chưa bao giờ tôi được thấy một cảnh "đắt" trời cho như vậy: trước mặt tôi là một bức tranh mực tầu của một danh họa thời cổ Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ Tất cả khung cảnh ấy nhìn qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó hiện ra dưới một hình thù y hệt cánh một con dơi, toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích khiến đứng trước nó tôi trở nên bối rối, trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào? Chẳng biết ai đó lần đầu đã phát hiện ra bản thân cái đẹp chính là đạo đức? Trong giây phút bối rối, tôi

Trang 11

tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lý của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong gần tâm hồn

Chẳng phải lựa chọn xê dịch gì nữa, tôi gác máy lên bánh xích của chiếc xe tăng hỏng bấm "liên thanh" một hồi hết một phần tư cuốn phim, thu vào chiếc Pra-ti-ca* cái khoảnh khắc hạnh phúc tràn ngập tâm hồn mình, do cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh vừa mang lại

* Chiếc máy ảnh hiệu Pra-ti-ca

(Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2020, tr 70-71) Anh/chị hãy phân tích đoạn trích trên; Từ đó, liên hệ hình ảnh chiếc thuyền trong đoạn trích với hình ảnh chiếc thuyền đang chống chọi với sóng gió giữa phá được miêu tả trong truyện để rút ra thông điệp vè̀ mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống

-HẾT - Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm

HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ: 03 Phần I: Đọc hiểu

Câu 1: Thể thơ của đoạn trích: Thể thơ tự do

Câu 2: Những tính từ miêu tả vẻ đẹp của tuổi trẻ trong đoạn thơ là: Trong, tinh khiết, khỏe, mơn mởn Câu 3: Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ: - Biện pháp tu từ so sánh được

sử dụng trong đoạn thơ: “tuổi trẻ như sao trời mát mắt, cháy bùng như lửa thiêng liêng”

- Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh:

+ Tăng sức gợi hình gợi tả cho câu thơ;

+ Gợi nên vẻ đẹp trong trẻo tinh khôi tràn đầy sức sống của tuổi trẻ;

+ Nhấn mạnh tinh thần nhiệt huyết, sức trẻ, khát vọng cống hiến của tuổi trẻ đối với Tổ quốc

Câu 4: Suy ngẫm của tác giả về ý nghĩa sự hy sinh của tuổi trẻ:

- Dẫu có hy sinh, vẻ đẹp tâm hồn, tình yêu tổ quốc, tinh thần chiến đấu của những người trẻ tuổi ấy vẫn sống mãi như ánh sao chói lên lần cuối

- Tinh thần bất khuất ấy sẽ là hành trang cho các thế hệ mai sau Họ sẽ bất tử cùng dân tộc

- Sự hy sinh của những con người trẻ tuổi trong đoạn trích chính là bài học về lẽ sống cho thế hệ trẻ hôm nay

- Trách nhiệm: là việc mà mỗi người phải làm và có ý thức với những việc làm đó

=> Thế hệ trẻ phải có trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc tiếp bước các thế hệ đi trước

b Phân tích

* Tại sao thế hệ trẻ ngày nay cần có trách nhiệm tiếp bước các thế hệ đi trước?

- Ông cha ta từ ngàn đời xưa đã có công gây dựng và giữ gìn đất nước, chúng ta đang sống và được thừa hưởng nền độc lập dựa trên máu xương của biết bao thế hệ ấy, vì thế chúng ta cần có trách nhiệm phát huy

và gây dựng đất nước ngày càng văn minh giàu mạnh hơn

- Thế hệ trẻ chúng ta đang được quan tâm, tiếp nhận nhiều nền đào tạo, xu hướng, những kiến thức mới, cần mang những tri thức mình đã học được ra để giúp đỡ xây dựng nước nhà

Trang 12

- Đối với thế hệ trẻ, tiếp bước các thế hệ đi trước trong học tập, xây dựng và bảo tồn dân tộc không chỉ đang góp phần xây dựng nước nhà, xã hội mà còn có cơ hội phát triển bản thân, tích lũy được nhiều kinh nghiệm, tạo ra nhiều cơ hội cho bản thân

- Mỗi công dân, gia đình là tế bào của xã hội, được xã hội đào tạo và trau dồi, vì thế nếu mỗi người đều là những công dân có ích, noi gương các thế hệ đi trước sẽ giúp xây dựng một xã hội văn minh, gần gũi, phát triển

* Thế hệ trẻ cần làm gì để tiếp bước các thế hệ đi trước

- Đối với học sinh, sinh viên, chúng ta cần ra sức học tập, trau dồi bản thân và tích lũy cho mình nhiều kiến thức

- Không ngại khó khăn, thử thách, dám dấn thân vào làm, vào học để có nhiều trải nghiệm, tích lũy kinh nghiệm cho bản thân

- Có ý thức, biết ơn sâu sắc tới những thế hệ đi trước, những người đã có công gây dựng và là tấm gương

để noi theo

c Phản đề

- Nhiều bạn trẻ vẫn sống ỷ lại, dựa dẫm, không có ý thức muốn học hỏi, cống hiến cho xã hộI

- Lối sống ích kỉ, chỉ biết đến bản thân và không muốn vươn lên, an phận thủ thường đã kìm hãm sự phát triển của thế hệ ngày nay

* Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

- Tác giả:Nguyễn Minh Châu là cây bút văn xuôi tài năng của văn học Việt Nam hiện đại Trước những năm tám mươi, ông sáng tác theo khuynh hướng sử thi thiên về trữ tình, lãng mạn Sau đó, ông chuyển sang cảm hứng thế sự với những vấn đề đạo đức, triết lí nhân sinh Là người mở đường tinh anh, cây bút tiên phong trong văn học thời kì đổi mới

- Tác phẩm: “Chiếc thuyền ngoài xa” là một trong những truyện in đậm phong cách tự sự triết lí của Nguyễn Minh Châu, thể hiện những chiêm nghiệm sâu sắc của ông về nghệ thuật và cuộc đời

* Khái quát vấn đề nghị luận: Phát hiện thứ nhất của nhân vật Phùng, liên hệ hình ảnh chiếc thuyền trong đoạn trích với hình ảnh chiếc thuyền đang chống chọi với sóng gió giữa phá được miêu tả trong truyện để rút ra thông điệp về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống

II Thân bài:

1 Phân tích đoạn trích – Phát hiện thứ nhất của nhân vật Phùng

a Giới thiệu vị trí đoạn trích

Đoạn trích nằm ở phần đầu tiên của tác phẩm khi nhân vật Phùng sau bao ngày tìm kiếm cũng phát hiện được một “cảnh đắt trời cho”

b Phân tích: Phát hiện thứ nhất - về cái tuyệt mĩ, tuyệt thiện:

- Khung cảnh biển buổi sáng trong sương mai hiện lên đẹp đẽ, tuyệt bích như bức họa mực tàu

- Khung cảnh rộng lớn của biển cả với hình ảnh chiếc thuyền thơ mộng, thanh bình xuất hiện giữa bầu sương mù trắng như sữa lại pha chút hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào

- Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im như tượng trên chiếc mui khum khum đang hướng mặt vào bờ -> Cảm nhận tinh tế cùng với đôi mắt của người nghệ sĩ đã phát hiện ra vẻ đẹp của bức tranh cuộc sống mà anh cho rằng đây là “cảnh đắt trời cho” Đó là bức họa diệu kỳ do thiên nhiên, cuộc sống ban tặng cho con người; là sản phẩm quý hiếm của hóa công mà trong đời người nghệ sĩ nhiếp ảnh nào cũng khao khát được

Trang 13

chứng kiến Chính vì thế người nghệ sĩ cảm thấy bị rung động, hạnh phúc đó là niềm hạnh phúc của sự khám phá và sáng tạo, của sự cảm nhận cái đẹp tuyệt diệu

- Trong giây lát, Phùng đã nhận ra được chân lý của sự hoàn mỹ, thì ra đứng trước cảnh đẹp, trước sự toàn bích, hài hòa, lãng mạn của cuộc đời, tâm hồn người nghệ sĩ có thể được thanh lọc để trở nên trong trẻo hơn

=> Phát hiện đầu tiên của nhân vật Phùng cho chúng ta thấy hình ảnh của một người nghệ sĩ chân chính, một người nghệ sĩ với sự một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, yêu cái đẹp và trân trọng cái đẹp Đối với anh cái đẹp chính là đạo đức Thế nhưng cũng từ phát hiện này ta cũng nhận ra cái nhìn của nhân vật Phùng có chút phiến diện, chỉ toàn màu hồng, toàn những điều đẹp đẽ mà chưa mang sự từng trải, cái nhìn đa chiều

2 Liên hệ với hình ảnh chiếc thuyền chống chọi với sóng gió giữa phá được miêu tả trong truyện để rút ra thông điệp về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống

- Hình ảnh chiếc thuyền trong đoạn trích: là hình ảnh đẹp, bình dị có chút thơ mộng Đây chính là hình ảnh tượng trưng cho nghệ thuật, vẻ đẹp của cuộc sống

- Hình ảnh chiếc thuyền phải chống chọi giữa phá: là hình ảnh mang tính hiện thực thể hiện những khó khăn, những góc khuất của cuộc đời

-> Nhìn hiện tượng thì đây là hai hình ảnh đối lập nhau nhưng trên thực tế cả hai con thuyền đều hướng đến giá trị riêng: một giá trị là cái dễ thấy, dễ nhìn, một giá trị thì cần đào sâu, tìm tòi mới có thể phát hiện được Bởi vậy, người nghệ sĩ đứng trước cái đẹp không chỉ đơn giản là nhìn thấy mà còn cần phải nhìn thấu

=> Thông điệp về mối quan hệ giữa nghệ thuật với cuộc sống: Nghệ thuật phải gắn liền và bắt nguồn từ cuộc sống, không được xa rời cuộc sống và phải quay trở về để phục vụ cuộc sống Và đối với người nghệ

sĩ cũng cần có con mắt tinh tường, thấu cảm trước mọi sự việc của cuộc đời, để từ đó không chỉ phát hiện

ra những vẻ đẹp bề nổi mà còn phát hiện những vẻ đẹp khuất lấp, gai góc của cuộc đời này

III Kết bài:

- Khái quát lại giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm

- Khẳng định vị thế của nhà văn

- Hết -

Trang 14

ĐỀ SỐ: 04

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Bây giờ con ở đây

từng khóm lá xanh đang lặng lẽ nép trong vườn bàn chân con chưa để dấu muôn nơi

những cánh hoa tay con chưa chạm tới trong mắt con trời xanh yên ả

những đám mây như gấu trắng bồng bềnh

Bây giờ con ở đây khi những cảnh rừng già châu Phi bốc cháy voi chạy về châu Âu chết cóng giữa mùa đông khi hàng triệu con chim rời xứ lạnh bay về xứ nóng kiệt sức rồi phải lao xuống biển sâu

Hôm nay con học đi ông hàng xóm chống gậy ra vườn lê từng bước nặng nề hôm nay con học nói

bà hàng xóm thều thào với chồng về một miền quê thời tuổi trẻ

Mai ngày con lớn lên

bố không biết những điều con sẽ nghĩ

bố không biết những con voi còn chết cóng phía trời xa

bố không biết những đàn chim còn bay về xứ nóng?

bố chỉ mong trái tim con đừng bao giờ lạc lõng trước mọi vui buồn bất hạnh của thời con

(Viết cho con - Trương Đăng Dung, Những kỷ niệm tưởng tượng, tác phẩm và dư luận, NXB Văn học, Hà

Nội, 2014; tr.76-78) Câu 1: Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản

Câu 2: Chỉ ra những hình ảnh trong bài thơ cho thấy thiên nhiên đang bị hủy diệt

Câu 3: Anh/chị hiểu như thế nào về câu thơ:

bố chỉ mong trái tim con đừng bao giờ lạc lõng trước mọi vui buồn bất hạnh của thời con ? Câu 4: Hãy nhận xét tình cảm của người cha đối với con được thể hiện trong bài thơ

Câu 1 (2,0 điểm): Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về trách nhiệm của thế hệ trẻ với việc bảo vệ thiên nhiên trong bối cảnh hiện nay

Câu 2 (5,0 điểm): Cảm nhận về hình tượng sông Hương trong đoạn trích sau:

Trang 15

Hình như trong khoảnh khắc chùng lại của sông nước ấy, sông Hương đã trở thành một người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya Đã nhiều lần tôi thất vọng khi nghe nhạc Huế giữa ban ngày, hoặc trên sân khẩu nhà hát Quả đúng như vậy, toàn bộ nền âm nhạc cổ điển Huế đã được sinh thành trên mặt nước của dòng sông này, trong một khoang thuyền nào đó, giữa tiếng nước rơi bán âm của những mái chèo khuya Nguyễn Du đã bao năm lênh đênh trên quãng sông này với một phiến trăng sầu Và từ đó, những bản đàn

đã đi suốt đời Kiều Tôi đã chứng kiến một người nghệ nhân giả, chơi đàn hết nia thế kỷ, một buổi tối ngồi nghe con gái đọc Kiều: "Trong như tiếng hạc bay qua – Đục như tiếng suối mới sa nữa với " Đến câu

ấy, người nghệ nhân chợt nhổm dậy vỗ đùi, chỉ vào trang sách Nguyễn Du mà thốt lên: “Đó chính là Tứ đại cảnh! Rời khỏi kinh thành, sông Hương chếch về hưởng chính bắc, ôm lấy đảo Cồn Hến quanh năm

mơ màng trong sương khỏi, đang xa dần thành phố để lưu luyến ra đi giữa màu xanh của tre trúc và của những vườn cau vùng ngoại ô Vĩ Dạ Và rồi, như sực nhớ lại một điều gì chưa kịp nói, nó đột ngột đổi dòng, rẽ ngoặt sang hướng đông tây để gặp lại thành phố lần cuối ở góc thị trấn Bao Vinh xưa cũ Đối với Huế, nơi đây chính là chỗ chia tay dõi xa ngoài mười dặm trưởng đình Riêng với sông Hương, vốn đang xuôi chảy giữa cánh đồng phủ sa êm ái của nó, khúc quanh này thực bất ngờ biết bao Có một cái gì rất lạ với tự nhiên và rất giống con người ở đây; và để nhân cách hoả nó lên, tôi gọi đây là nỗi vương vấn, cả một chút lẳng lơ kín đáo của tình yêu Và giống như nàng Kiều trong đêm tình tự, ở ngã rẽ này, sông Hương đã chỉ tình trở lại tìm Kim Trạng của nó, để nói một lời thề trước khi về biển cả: "Còn non, còn nước, còn dài, còn về, còn nhớ " Lời thể ấy vang vọng khắp lưu vực sông Hương thành giọng hò dân gian; ấy là tấm long người dân nơi Châu Hoa xưa mãi mãi chung tình với quê hương xứ sở

(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông? – Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2020, tr.200-201)

Từ đó, nhận xét cái tôi trữ tình của Hoàng Phủ Ngọc Tường được thể hiện qua đoạn trích

-Hết -

Trang 16

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT ĐỀ SỐ: 04

Tình cảm của người cha đối với con:

- Người cha rất yêu thương đứa con của mình

- Ông mong muốn con mình lớn lên sẽ trở thành một người giàu lòng trắc ẩn, một người có ích cho cuộc sống

=> Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của tất cả mọi người trong đó có cả các bạn học sinh

- Hiện nay, môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng bởi những hoạt động của con người, gây nhiều ảnh hưởng cho cuộc sống con người không chỉ trong hiện tại mà cả tương lai

- Để bảo vệ thiên nhiên, thế hệ trẻ cần:

+ Nghiêm túc thực hiện và chấp hành các quy định pháp luật về việc bảo vệ thiên nhiên: không vứt rác bừa bãi, sử dụng nước tiết kiệm,

+ Tích cực tham gia vào các phong trào, hoạt động bảo vệ thiên nhiên tại địa phương

+ Tuyên truyền vận động mọi người cùng thực hiện bảo vệ thiên nhiên

Trang 17

- Phân tích (Phân tích đề để xác định thể loại, yêu cầu, phạm vi dẫn chứng)

- Sử dụng các thao tác lập luận (phân tích, tổng hợp, bàn luận,…) để tạo lập một văn bản nghị luận văn học Cách giải:

Yêu cầu hình thức:

- Thí sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng làm nghị luận văn học để tạo lập văn bản

- Bài viết phải có bố cục đầy đủ, rõ ràng; văn viết có cảm xúc; diễn đạt trôi chảy, bảo đảm tính liên kết; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp

Yêu cầu nội dung:

I Giới thiệu chung

- Hoàng Phủ Ngọc Tường là một nhà văn am hiểu về Huế Ông có sở trường về bút kí Các sáng tác của ông thể hiện sự tài hoa và uyên bác

- Ai đã đặt tên cho dòng sông được sáng tác sau đại thắng mùa xuân 1975 nên vẫn còn khí thế chủ nghĩa anh hùng Tác phẩm thể hiện tình yêu của tác giả với thành phố Huế thân thương

- Khái quát vấn đề: Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong đoạn trích trên.Từ đó, nhận xét “cái tôi” trữ tình của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường trong bài bút kí

II Phân tích

1 Cảm nhận về hình tượng sông Hương trong đoạn trích

* Hình ảnh của sông Hương dưới goc nhìn văn hóa

- Sông Hương gắn bó trong cái nôi của nền âm nhạc Huế Nghe âm nhạc cổ điển Huế trên dòng Hương, để thưởng thức nét đẹp trong không gian văn hoá nơi nó được sinh thành, để cảm nhận bao cái dư âm, trang trọng, sang nhã của toàn bộ nền âm nhạc xứ Cố đô

- Sự sinh thành nên âm nhạc Huế được giải thích như thế này: Vào những đêm trăng thanh, không gian lặng tờ đến mức có thể nghe được tiếng động rất nhẹ của những nhịp chèo, mái đẩy, câu hò, Nhịp chèo mái đẩy đã làm nên tiết tấu, những câu hò đã làm nên giai điệu, từ đó dần tạo nên những bản nhạc, những khúc hát gắn mình với dòng Hương giang Chính những người nghệ sĩ trên sông nước đã tạo nên những

âm khúc đầu tiên, đặt nền móng cho nền âm nhạc xứ Huế, của khúc Tứ đại cảnh nổi tiếng

- Nhưng còn một phát hiện bất ngờ nữa, sông Hương chính là cái nôi sinh thành bản đàn tuyệt diệu trong Truyện Kiều Tác giả tưởng tượng hai trăm năm trước, Nguyễn Du từng lênh đênh trong lòng Hương với vầng trăng sáng Và từ đó, những khúc đàn mà Kiều lẩy nên, đã mang dư âm của dòng Hương giang lặng

lẽ, phiến trăng sầu phủ nhuốm, ngân vang tâm trạng

* Hình ảnh của sông Hương khi rời xa thành phố Huế

- Góc nhìn địa lý: Theo đặc điểm tự nhiên, hướng chảy của dòng sông theo hướng tây sang đông để đổ ra biển Khi qua thành phố, sông Hương vì uốn dòng nên xuôi theo hướng chếch bắc, để có thể đổ ra biển, sông Hương một lần nữa uốn dòng chảy, do đó mà gặp lại xứ Huế ở Bao Vinh

- Cảm quan nhà văn: Điệu chảy này như một sự cố ý của người con gái sông Hương, sự đổi dòng ấy lạ với

tự nhiên, mà thân quen với con người Và ngay từ ban đầu, tác giả đã xem sông Hương là một người con gái, hơn thế nữa còn là người con gái chí tình, và cái điệu chảy đó không thể khác là nỗi vương vấn, nhớ nhung, muốn quay trở lại gặp người tình thêm một lần nữa để nói lời chung thủy, trước khi xuôi về biển

Trang 18

- “Cái tôi” của một người có tri thức uyên thâm trong việc vận dụng kiến thức địa lí, hội họa, … để ghi lại chính xác hành trình của sông Hương và đặc điểm dòng sông ở các địa danh mà dòng sông đi qua

- “Cái tôi” nặng lòng với quê hương xứ sở, ngợi ca tôn vinh những giá trị tinh thần của quê hương

III Kết luận

- Khái quát lại vấn đề

- Giá trị nội dung, nghệ thuật

-Hết -

Trang 19

đất nước sinh ra huyền thoại tiên rồng bọc trứng trăm con lên rừng xuống biển

mẹ lội suối trèo non cha bạt ghềnh chắn sóng mong mai sau nên vóc nên hình [….]

đất nước mỗi ngày lên đón ánh mặt trời thấy dung mạo tiền nhân nhắc lời di huấn nghe vị mặn mồ hôi thấm đầu sông cuối bãi vạt cỏ bên đường cũng học để mà xanh

(Trích Cương thổ, Nguyễn Đức Dũng, Quảng Nam 19/8/2011)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 (0,75 điểm) Xác định thể thơ của đoạn trích

Câu 2 (0,75 điểm) Chỉ ra những hình ảnh, từ ngữ thể hiện tinh thần yêu nước, bất khuất chống giặc ngoại xâm của con người Việt Nam trong khổ thơ thứ nhất của đoạn trích

Câu 3 (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ: đất nước ngàn năm không mỏi cánh tay cung

Câu 4 (0,5 diểm) Những ước mong mà tác giả nói đến trong câu thơ: mong mai sau nên vóc nên hình là gì? Anh/Chị sẽ làm gì để góp phần thực hiện những ước mong đó?

Trong bài thơ “Tây Tiến”, nhà thơ Quang Dũng đã hai lần nhắc đến sự hi sinh của người lính Tây Tiến:

“Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời !”

và:

“Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đất

Trang 20

Sông Mã gầm lên khúc độc hành”

(Trích Tây Tiến - Quang Dũng, Ngữ văn 12, Tập một, NXBGD, 2016,tr 88-89)

Cảm nhận của anh/chị về hình tượng người lính trong những dòng thơ trên; từ đó, nhận xét ngắn gọn

về tinh thần bi tráng của hình tượng

-HẾT - Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm

Trang 21

HƯỚNG DẪN CHẤM THI ĐỀ SỐ: 05 Phần Câu Nội dung Điểm

2 Từ ngữ, hình ảnh thể hiện tinh thần yêu nước, bất khuất chống giặc ngoại

xâm của con người Việt Nam trong đoạn trích là:

- Giáo mác Trường Sơn,

- Cọc nhọn Bạch Đằng,

- Trẻ chăn trâu cũng cờ lau tập trận, - Chiếc roi cày

Cho điểm:

- Học sinh trả lời đúng từ 02 phương án trên cho 0,5 điểm

- Học sinh trả lời đúng 01 phương án trên cho 0,25 điểm

0,7

3 - Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ là: Nhân hóa - Đất nước

như con người…) (0,5 điểm) - Tác dụng của biện pháp:

+ Sử dụng hình ảnh nhân hóa giúp cho câu thơ thêm phần sinh động, giàu hình ảnh, người đọc dễ hình dung… (0,25 điểm) + Nhấn mạnh đến lịch

sử chiến đấu chống giặc ngoại xâm, bảo vệ đất nước vô cùng hào hùng của dân tộc ta (0,25 điểm)

1,0

4 -Từ câu thơ: mong mai sau nên vóc nên hình có thể gợi ra một số ước

mong là: đất nước sẽ ngày càng vững mạnh, vươn tầm ra thế giới để xứng đáng với nguồn gốc con Rồng cháu Tiên, để xứng đáng với sự hi sinh lớn lao của tổ tiên (0,5 điểm) (Chấp nhận cách diễn đạt tương đồng) -Học sinh có thể đưa ra những những việc làm thiết thực để góp phần xây dựng, phát triển, bảo vệ đất nước (0,5 điểm)

(Học sinh đưa ra 01 việc làm thiết thực cho 0,25 điểm; đưa ra 02 việc làm thiết thực trở lên cho 0,5 điểm)

0,5

1 Từ ý của câu thơ “vạt cỏ bên đường cũng học để mà xanh” trong

phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sức mạnh ý chí nghị lực của con người trong cuộc sống

2,0

a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo các cách: diễn dịch, quy nạp, tổng-phân-hợp, móc xích hoặc song hành…

0,25

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận Suy nghĩ về sức mạnh ý chí nghị lực của con người trong cuộc sống

0,25

Trang 22

c Triển khai vấn đề nghị luận Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng cần làm rõ sức mạnh ý chí nghị lực của con người trong cuộc sống Có thể theo hướng sau:

- Ý chí, nghị lực của con người chính là sự nhẫn nại, cố gắng, quyết tâm vươn lên, theo đuổi mục tiêu của mình cho dù gặp nhiều khó khăn, trở ngại và vấp ngã…

- Sức mạnh của ý chí nghị lực của con người trong cuộc sống:

+ Ý chí nghị lực tạo cho ta bản lĩnh và lòng dũng cảm Người có ý chí nghị lực là người luôn đương đầu với khó khăn, thử thách, dám nghĩ, dám làm, dám sống…

+ Ý chí nghị lực giúp chúng ta khắc phục được những khó khăn và thử thách, rèn cho ta niềm tin, thúc đẩy ta luôn hướng về phía trước, vững tin vào tương lai…

+ Ý chí nghị lực giúp chúng ta luôn tự tin về bản thân, tự tin với công việc mình làm Dù thất bại vẫn không hề nản…

+ Người có ý chí, nghị lực luôn là tấm gương sáng để chúng ta học tập và noi theo, giúp xã hội này tiến bộ hơn…

(Học sinh tự lấy dẫn chứng để minh họa cho đoạn văn của mình, dẫn chứng phải xác thực, tiêu biểu, được nhiều người biết đến.)

1,0

d Chính tả, dùng từ đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ

e Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận

0,25

2 Cảm nhận về hình tượng người lính trong những dòng thơ … 5,0

a Đảm bảo cấu trúc của bài văn nghị luận

Mở bài giới thiệu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề

0,25

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận Cảm nhận về hình tượng người lính Tây Tiến trong những dòng thơ Anh bạn…quên đời và Rải rác ….độc hành Từ đó nhận xét ngắn gọn về tinh thần bi tráng được thể hiện qua những dòng thơ đó

Trang 23

* Cảm nhận về hình tượng người lính qua những dòng thơ; Thí sinh có

thể cảm nhận theo nhiều cách nhưng cần đáp ứng các yêu cầu sau:

+ Nội dung: người lính Tây Tiến phải nếm trải nhiều gian khổ, thiếu thốn, nhiều nỗi đau mất mát, hi sinh; song tâm hồn họ vẫn toát lên nét ngang tàng, ngạo nghễ, đặc biệt là lí tưởng xả thân cho tổ quốc Sự ra đi của người lính được trang trọng hóa bởi hình ảnh áo bào, bởi khúc nhạc thiêng tiễn đưa họ về nơi an nghỉ cuối cùng => lính Tây Tiến vừa có vẻ đẹp của những tráng sĩ vừa mang vẻ đẹp của người linh thời đại chống Pháp

+ Nghệ thuật : bút pháp hiện thực kết hợp với bút pháp lãng mạn; ngôn ngữ có sự kết hợp hiệu quả của từ thuần Việt và từ Hán Việt, từ láy; hình ảnh gợi hình, gợi cảm; giọng điệu trầm hùng; biện pháp nói giảm, nói tránh…

+ Qua đó, ta thấy được tình cảm sâu sắc của tác giả giành cho đồng đội, hồn thơ phóng khoáng lãng mạn

2,25

* Nhận xét ngắn gọn về tinh thần bi tráng của hình tượng

- Tinh thần bi tráng hội tụ trong mình nó yếu tố Bi và yếu tố Tráng;

có mất mát, đau thương song không bi lụy; gian khổ, hi sinh song vẫn rất hào hùng, tráng lệ Chính tinh thần bi tráng mang đến cho chúng ta những cảm nhận chân thực và xúc động về những năm tháng chiến tranh khốc liệt và thấy được vẻ đẹp tâm hồn, khí phách cao cả của thế hệ anh bộ đội

cụ Hồ

- Tinh thần bi tráng có cội nguồn từ chiến trường Tây Tiến ác liệt,

từ tinh thần quả cảm và tâm hồn lạc quan của những chàng trai Hà thành,

từ tấm lòng đồng cảm và trân trọng đồng chí đồng đội của nhà thơ

- Tinh thần bi tráng cùng với cảm hứng lãng mạn làm nên vẻ đẹp độc đáo của hình tượng người lính Tây Tiến

- Tinh thần bi tráng có ý nghĩa giáo dục nhận thức và bồi đắp tình cảm, trách nhiệm cho thế hệ hôm nay và mai sau

0,75

d Chính tả, dùng từ, đặt câu Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt

0,25

e Sáng tạo

Có cách diến đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận

0,5 Tổng I + II 10,0

-Hết -

Trang 24

ĐỀ SỐ: 06

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Các nhà nghiên cứu nhận thấy ngày càng rõ rằng "hy vọng" không chỉ làm vững lòng ta khi mọi thứ đang diễn ra tồi tệ, mà nó còn đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc đời và ban phát điều tốt lành như thành công về học tập ở nhà trường cũng như những công việc khó khăn khác Về mặt lý thuyết, hy vọng chỉ là cách nhìn lạc quan theo đó mọi cái sẽ tốt đẹp hơn

Theo nghĩa ấy, mọi thứ đều có thể có hy vọng Một số người tin chắc, họ sẽ thoát khỏi tất cả trở ngại hoặc sẽ tìm thấy giải pháp cho mọi vấn đề của họ, trong khi những người khác cho rằng mình không thể

có nghị lực, năng lực hay phương tiện cần thiết để đi tới đỏ Snyder nhận xét những người tin vào tương lai của mình có một số nét chung họ biết tự thúc đẩy và tự thuyết phục khi gặp rủi ro, rằng mọi cái rồi sẽ đâu vào đẩy và họ tin chắc rằng có nhiều phương tiện để đạt được mục tiêu của mình, họ cũng đủ thông mình để chia một nhiệm vụ khó khăn thành những nhiệm vụ nhỏ dễ thực hiện hơn

Về mặt tri tuệ xúc cảm, "hy vọng" có nghĩa là không lùi bước trước lo lắng, không buông tay hoặc chân nàn khi đương đầu với khó khăn hay thất vọng Thật vậy, những người tự tin nói chung ít lo lắng và

ít bị rối nhiễu xúc cảm trong cuộc sống

(Trích Tri tuệ xúc cảm - Daniel Goleman, NXB Lao động - Xã hội, 2018, tr 125-126)

* Snyder: Charles Richard "Rick" Snyder là một nhà tâm lý học người Mỹ chuyên về tâm lý học tích cực Tác giả đã phỏng vấn C.R Snyder trong The New York Times, ngày 24/12/1991

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt của đoạn trích

Câu 2: Theo đoạn trích, về mặt trí tuệ xúc cảm, hy vọng có nghĩa là gì?

Câu 3: Nhận xét mọi thứ đều đều có thể hy vọng gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?

Câu 4: Anh/chị có đồng tình với ý kiến chia nhiệm vụ khó khăn thành những nhiệm vụ nhỏ dễ thực hiện hơn Vì sao?

Câu 1: (2,0 điểm) Từ đoạn ngữ liệu ở phần Đọc- hiểu, anh/ chị viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về tầm quan trọng của sự tự tin trong cuộc sống

Câu 2: (5,0 điểm)

Trong đoạn trích Đất Nước, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm viết:

Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa ” mẹ thường hay kể

Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc

Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng

Đất Nước có từ ngày đó

(Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam 2020, tr.118) Anh/chị hãy phân tích đoạn thơ trên; từ đó, nhận xét quan niệm về Đất Nước được thể hiện trong đoạn thơ

Trang 25

-Hết -https://123docz.net/trang-ca-nhan-5413862-vuot-vu-mon.htm Gmail: 123locbonmua@gmail.com 25

"Mọi thứ đều có thể hi vọng" có thể hiểu là:

- Ta có thể hi vọng khi gặp những điều may mắn ta sẽ nhanh chóng đạt được những mục tiêu đề ra - Ta có thể hi vọng khi ta gặp khó khăn, vấp ngã, tất cả mọi khó khăn đó chỉ là thử thách, cứ tiến về phía trước bằng sự nỗ lực, niềm tin và hi vọng ta sẽ đạt được thành công

=> Dù thành công hay thất bại ta đều có thể hi vọng

Trang 26

+ Tự tin và yếu tố quan trọng giúp ta thành công

+ Tự tin tạo ra một con người tràn đầy năng lượng tích cực, lan tỏa những điều tốt đẹp đến những người xung quanh

- Phân tích (Phân tích đề để xác định thể loại, yêu cầu, phạm vi dẫn chứng)

- Sử dụng các thao tác lập luận (phân tích, tổng hợp, bàn luận,…) để tạo lập một văn bản nghị luận văn học Cách giải:

Yêu cầu hình thức:

- Thí sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng làm nghị luận văn học để tạo lập văn bản

- Bài viết phải có bố cục đầy đủ, rõ ràng; văn viết có cảm xúc; diễn đạt trôi chảy, bảo đảm tính liên kết; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp

Yêu cầu nội dung:

I Giới thiệu chung

- Nguyễn Khoa Điềm là một nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ Phong cách nghệ thuật đậm chất triết lí, giàu chất suy tưởng

- Đoạn trích Đất Nước nằm trong tập trường ca Mặt đường khát vọng của được viết trong thời kì chống

Mĩ Đoạn trích là cách định nghĩa mới mẻ về đất nước với tư tưởng bao trùm “Đất nước của nhân dân”

- Khái quát vấn đề: Phân tích đoạn thơ; từ đó, nhận xét quan niệm về Đất Nước được thể hiện trong đoạn thơ

II Phân tích

1 Phân tích đoạn trích:

* Vị trí đoạn trích: Đoạn trích nằm ở phần đầu của tác phẩm khi tác giả đi lý giải, định nghĩa về đất nước

* Cội nguồn của đất nước:

- Tác giả khẳng định một điều tất yếu: “Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi”, điều này thôi thúc mỗi con người muốn tìm đến nguồn cội đất nước

+ “Ta”: người đại diện nhân xưng cho cả một thế hệ nói lên ý thức tìm hiểu cội nguồn

+ Thôi thúc con người tìm hiểu cội nguồn của đất nước

- Nguyễn Khoa Điềm đã tìm hiểu và lý giải cội nguồn của đất nước: Đất nước bắt đầu bằng lời kể của mẹ, miếng trầu bà ăn, từ phong tục tập quán quen thuộc, từ tình nghĩa thủy chung,

- Đất nước được cảm nhận bằng chiều dài của thời gian, chiều rộng của không gian và chiều sâu của lịch

sử văn hóa dân tộc

* Sự cảm nhận đất nước ở phương diện lịch sử, văn hóa

- Đất nước gắn liền với nền văn hóa lâu đời của dân tộc:

+ Câu chuyện cổ tích, ca dao

+ Phong tục của người Việt: ăn trầu, bới tóc

- Đất nước lớn lên từ trong đau thương, vất vả cùng với cuộc trường chinh của con người:

+ Cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, gắn liền với hình ảnh cây tre – biểu tượng cho sức sống bất diệt của dân tộc

- Gắn với nền văn minh lúa nước, lao động vất vả

- Đất nước gắn liền với những con người sống ân tình, thủy chung

* Nghệ thuật:

- Sử dụng thành công chất liệu văn học dân gian

Trang 27

- Giọng thơ tâm tình, nhẹ nhàng

=> Đoạn thơ mở đầu giản dị, thân thiết như câu chuyện kể, giọng thơ thâm trầm, trang nghiêm làm cho suy tư về cội nguồn đất nước giàu chất triết luận mà vẫn tha thiết, trữ tình Lý giải một khái niệm lớn lao bằng những hình ảnh bình dị, quen thuộc để khẳng định: Đất nước đã có từ rất lâu đời, sự hình thành phát triển của đất nước giắn với những gì nhỏ bé, bình dị, thân thuộc trong mỗi đời sống con người Việt Nam

2 Nhận xét quan niệm của nhà thơ về Đất Nước

- Khi lí giải đất nước có từ đâu, tác giả đã lí giải bằng những gì gần gũi, thân thuộc trong mỗi gia đình chúng ta (với những câu chuyện “ ngày xửa ngày xưa”, với miếng trầu mang đậm nét văn hóa dân tộc, với truyền thuyết sâu thẳm trong tâm hồn Việt “ Thánh Gióng”

- Đất nước được cảm nhận trong chiều sâu tâm hồn nhân dân và văn hóa, lịch sử: Đất nước là phong tục

“búi tóc sau đầu”, là vẻ đẹp tâm hồn truyền thống của dân tộc “ gừng cay muối mặn”

- Đất nước gắn liền với nền văn minh lúa nước lâu đời “ hạt gạo phải một nắng hai sương say, giã, giần, sàng” - Đất nước còn được cảm nhận bằng những phong tục dân dã, gần gũi của dân tộc bằng những cái tên nôm na, giản dị “ cái kèo, cái cột thành tên”

=> Đất Nước dưới quan niệm của Nguyễn Khoa Điềm không phải của riêng ai Đất Nước được sinh ra từ nhân nhân, hình thành trong nhân dân và thuộc về nhân dân

III Kết luận

- Khái quát lại vấn đề

- Giá trị nội dung, nghệ thuật

-Hết -

Trang 28

ĐỀ SỐ: 07

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm) Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Thuở nhỏ tôi ra ra cống Na câu cá

Níu váy bà đi chợ Bình Lâm

Bắt chim sẻ ở vành tai tượng Phật

Và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần

Thuở nhỏ tôi lên chơi đền Cây Thị

Chân đất đi đêm xem lễ đền Sòng

Mùi hệ trắng quyện khói trầm thơm lắm

Điệu hát văn lảo đảo bóng cô đồng

Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế

Bà mò cua xúc tép ở đồng Quan

Bà đi gánh chè xanh Ba Trại

Quán Cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hàn

(Đò Lèn – Nguyễn Duy, Ngữ văn 12, Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2013, tr 148) Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn thơ (0,5 điểm)

Câu 2 Các từ “lảo đảo”, “thập thững” có vai trò gì trong việc thể hiện những hình ảnh cô đồng và người bà.(0,5 điểm)

Câu 3 Sự vô tâm của người cháu và nỗi cơ cực của người bà thể hiện qua những hồi ức nào? Người cháu

đã bày tỏ nỗi niềm gì qua những hồi ức đó? (1,0 điểm)

Câu 4 Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? (1,0 điểm)

Trang 29

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI ĐỀ SỐ 07

Câu 1 (0,5 điểm): Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp với biểu cảm

Câu 2 (0,5 điểm): Từ “lảo đảo” gợi tả chân thực và sinh động hình ảnh cô đồng trong trạng thái nhập đồng nửa tỉnh, nửa say; từ “thập thững” gợi tả hình ảnh người bà già nua, tần tảo bước thấp, bước cao trong trí nhớ của tác giả

- Sự vô tâm của người cháu được thể hiện rõ qua câu thơ “Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế”

- Nỗi vất vả của người bà được thể hiện qua biện pháp liệt kê các công việc của bà “mò cua, xúc tép, đi gánh chè xanh”; các địa danh “Ba Trại, Quán Cháo, Đồng Dao” và qua hình ảnh người bà “thập thững” trong những đêm đông lạnh

==> Người cháu trong đoạn thơ đã thể hiện tình yêu thương sâu sắc và lẫn niềm ân hận về sự vô tình vô tâm đối với bà qua những hình ảnh tương phản đối lập giữa một bên là người cháu tinh nghịch, hiếu động với một bên là người bà già nua, cơ cực, tần tảo, chắt chiu, thương cháu hết lòng

Câu 4 (1,0 điểm) Có thể trình bày một trong các thông điệp sau:

- Sống trong đời sống, dù trong hoàn cảnh nào cũng không nên sống vô tình, vô tâm

- Hãy sống và quan tâm đến những người xung quanh mình, nhất là những người thân

- Sống hãy biết ăn năn và cảnh tỉnh sau những lỗi lầm

- Lỗi lầm vì vô tình vô tâm là khó tránh khỏi trong đời Điều quan trọng là hãy biết cảnh tỉnh

Câu 1 (2,0 điểm) Gợi ý trình bày

a Mở đoạn:(0,25 điểm) Nêu được vấn đề cần nghị luận: chia sẻ suy nghĩ của bản thân về hạnh phúc: Là đem đến niềm vui cho người khác? Hay chính là sự hài lòng của riêng bản thân mình?

b Thân đoạn:(1,5 điểm) Học sinh chia sẻ câu trả lời của mình, thực chất là bày tỏ ý kiến về hai quan niệm hạnh phúc

* Giải thích (0,5 điểm): Hạnh phúc là niềm vui, sự hài lòng khi con người đạt được những điều tốt đẹp

* Bình luận (0,5 điểm): Khẳng định quan niệm trong hai câu hỏi đều đúng:

- Hạnh phúc là đem đến niềm vui cho người khác, bởi ta vui khi mình sống đẹp, sống có ích, biết vị tha, làm được điều tốt đẹp cho người khác, giúp người khác hạnh phúc

- Hạnh phúc là sự hài lòng của riêng bản thân mình, khi ta đạt được những nhu cầu, khát vọng chính đáng của bản thân, tạo ra được những thành quả tốt đẹp, nâng cao giá trị sự sống

* Bàn luận, nêu bài học nhận thức (0,5 điểm):

- Quan niệm của học sinh về hạnh phúc: cần kết hợp cả hai - đem đến niềm vui cho người khác và bản thân được hài lòng – thì hạnh phúc mới trọn vẹn, ý nghĩa

- Phê phán: suy nghĩ, cách sống vị kỉ, chỉ biết tới hạnh phúc riêng…

c Kết đoạn: (0,25 điểm) Khẳng định lại ý nghĩa của việc lựa chọn quan niệm hạnh phúc để tạo ra hạnh phúc và có cuộc sống hạnh phúc

* Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận (0,25 đ)

* Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích hình tượng người lái đò (0,5 điểm)

* Triển khai vấn đề nghị luận thành những luận điểm phù hợp, có sự liên kết chặt chẽ, sử dụng tốt các thác tác lập luận để trình bày các luận điểm, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng (3,25 đ)

a Giới thiệu khái quát về tác giả, hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm (0,5 điểm)

- Nguyễn Tuân sinh ra trong một gia đình nhà nho khi Hán học đã tàn Ông là một nghệ sĩ tài hoa, uyên bác, có cá tính độc đáo Là nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam hiện đại, Nguyễn Tuân sáng tác

Trang 30

nhiều thể loại song đặc biệt thành công ở thể tùy bút Tác phẩm tiêu biểu nhất của Nguyễn Tuân về thể loại này là tùy bút “Người lái đò Sông Đà”

- “Người lái đò Sông Đà” được Nguyễn Tuân sáng tác sau những chuyến đi thực tế gian khổ và hào hứng tới miền Tây Bắc xa xôi, rộng lớn Bài tùy bút được in trong tập “Sông Đà” xuất bản năm 1960 Nội dung bài tùy bút là miêu tả con Sông Đà và hình ảnh người lái đò vượt thác

b Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà (2,5 điểm)

- Giới thiệu khái quát về người lái đò:

“phải xưng tên tuổi trước khi giao chiến” Hòn đá khác thì lùi lại một chút và “thách thức” cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào Không một chút nao núng, ông đò hai tay giữ mái chèo để khỏi bị hất lên khi sóng trận địa phóng thẳng vào mình Nhìn thấy con thuyền và người lái đò, mặt nước “hò la vang dậy”, ùa vào

mà “bẻ gãy cán chèo”, võ khí của người lái đò Sóng nước thì như thể quân liều mạng, vào sát nách mà “đá trái mà thúc gối” vào bụng và hông thuyền, có lúc chúng “đội cả thuyền lên” Nước bám lấy thuyền như đô vật “túm lấy thắt lưng ông đò đòi lật ngửa mình ra”… Ông đò đã bị thương, nhưng ông “cố nén vết thương”, hai chân vẫn “kẹp chặt lấy cuống lái” Cuộc chiến đã đến hồi quyết liệt, sóng nước “đánh hồi lùng, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm” vào chỗ hiểm Nhưng trên cái thuyền sáu bơi chèo, vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy “ngắn gọn tỉnh táo” của người cầm lái Và ông lái đò đã phá xong cái “trùng vi thạch trận” vòng thứ nhất của thác Sông Đà

* Vòng vây thứ hai: thác Sông Đà lại “tăng thêm nhiều cửa tử” để đánh lừa con thuyền Vẫn chỉ có một cửa sinh Nếu ở vòng thứ nhất, cửa sinh nằm “lập lờ phía tả ngạn”, thì ở vòng thứ hai này, cửa sinh lại “bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn” Đó chính là khó khăn, thách thức đối với người lái đò Nhưng ông lái đò đã

“thuộc qui luật phục kích” của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này Ông hiểu rằng cưỡi lên thác Sông Đà phải

“cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ” Cuộc chiến của ông lái đò ở vòng thứ hai đã bắt đầu Nắm chặt cái bờm sóng đúng luồng, ông đò ghì cương lái bám chắc lấy luồng nước đúng mà “phóng nhanh vào cửa sinh” rồi

“lái miết một đường chéo” về phía cửa đá ấy Thấy con thuyền tiến vào, bốn năm bọn thủy quân bên bờ trái liền “xô ra” định níu con thuyền “lôi vào tập đoàn cửa tử” mà tiêu diệt Nhưng ông lái đò vẫn “nhớ mặt” bọn này, đứa thì ông tránh mà “rảo bơi chèo lên”, đứa thì ông “đè sấn lên mà chặt đôi ra” để mở đường tiến Những luồng tử đã bỏ hết lại sau thuyền, chỉ còn vẳng tiếng reo hò của của sóng thác luồng sinh Tuy vậy, bọn chúng vẫn “không ngớt khiêu khích”, dù cái thằng đá tướng đứng ở cửa vào đã “tiu nghỉu cái mặt xanh lè” vì bị thua cái thuyền du kích nhỏ bé

* Vòng vây thứ ba: hác Sông Đà ít cửa hơn nhưng bên phải bên trái đều là “luồng chết” cả Cái “luồng sống” ở chặng thứ ba này lại ở ngay giữa bọn đá hậu vệ Ông lái đò đã hiểu điều đó Ông cứ “phóng thẳng thuyền” chọc thủng cửa giữa đó Thuyền của ông đò “vút qua” cổng đá cánh mở cánh khép với ba tầng cửa: cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng Con thuyền của ông đò “như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái lượn được” Vượt qua vòng vây thứ ba cũng là vượt qua hết thác Sông Đà Ông lái đò như một người chỉ huy lão luyện, đầy bản lĩnh và kinh nghiệm Ông là một nghệ sĩ tài hoa với nghề vượt thác leo ghềnh

+ Những phẩm chất của người lái đò : bình tĩnh, can đảm, thông minh, táo bạo, giàu kinh nghiệm, tài hoa khéo léo…

- Nghệ thuật xây dựng hình tượng

+ Khắc họa hình tượng người lái đò Sông Đà, nhà văn Nguyễn Tuân đã sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc- Ý nghĩa quan trọng của việc khắc họa vẻ đẹp hình tượng nhân vật trong việc thể hiện tư

Trang 31

tưởng , quan niệm về cái Đẹp của tác giả: qua hình tượng này, Nguyễn Tuân thể hiện quan niệm người anh hùng đâu chỉ có trong chiến đấu mà có thể xuất hiện hàng ngày trong cuộc sống lao động bình dị

+ Ông lái đò là một hình tượng đẹp về người lao động mới bình dị vừa cần cù, dũng cảm vừa khéo léo tài hoa – một chất vàng mười của Tây Bắc, của đất nước trong thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội

- Phân tích những nét độc đáo trong cách miêu tả nhân vật ông lái đò của Nguyễn Tuân:

+ Tô đậm nét tài hoa, nghệ sĩ ở ông lái đò: nét tài hoa, nghệ sĩ của con người không chỉ thể hiện trong hoạt động sáng tạo nghệ thuật mà còn trong nhiều lĩnh vực hoạt động khác nữa

+ Ý thức tạo nên tình huống đầy thử thách để nhân vật bộc lộ rõ phẩm chất của mình: càng nhấn mạnh thách thức ghê gớm của ”thạch trận” sông Đà, tác giả càng khắc họa sinh động sự từng trải, mưu mẹo, quyết đoán và gan dạ của ông lái đò

+ Sử dụng từ ngữ phong phú, sống động, giàu hình ảnh và có sức gợi cảm cao; những ví von, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng độc đáo, bất ngờ và rất thú vị…

+ Miêu tả ông lái đò vượt thác, tác giả đã sử dụng tri thức của nhiều lĩnh vực như thể thao, quân sự, võ thuật…, với những câu văn đa dạng, nhiều tầng, giàu nhịp điệu, hối hả, gân guốc; với từ ngữ sống động, giàu hình ảnh, mới lạ, độc đáo

c Đánh giá (0,25 điểm)

Thông qua tác phẩm, tác giả đã khẳng định, ngợi ca vẻ đẹp của thiên nhiên và người lao động ở miền Tây Bắc của Tổ quốc Những con người lao động bình dị, cần cù nhưng không chịu khuất phục trước những thử thách của thiên nhiên Đồng thời tác phẩm cũng thể hiện tình yêu mến, sự gắn bó thiết tha của Nguyễn Tuân đối với đất nước và con người Việt Nam

-Hết -

Tiêu đề	Đề luyện thi tốt nghiệp THPT năm 2023 môn Ngữ văn (16 đề có HD làm bài chi tiết)
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông Nhiều Trường Khác
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Đề thi luyện tập
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	62
Dung lượng	0,93 MB