Mẫu SKKN lớp 2 thông qua trò chơi được đánh giá cao

1 Mục lục Mục Nội dung Trang Mục lục 1 Mở đầu 1 1 Lý do chọn đề tài 1 2 Mục đích nghiên cứu 1 3 Đối tượng nghiên cứu 1 4 Phương pháp nghiên cứu 2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2 1 Cơ sở lí luận của v[.]

Mục lục

1.1 Lý do chọn đề tài

1.2 Mục đích nghiên cứu

1.3 Đối tượng nghiên cứu

1.4 Phương pháp nghiên cứu

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của vấn đề

2.2 Thực trạng của vấn đề

2.2.1 Thuận lợi

2.2.2 Khó khăn

2.2.3 Kết quả khảo sát học sinh

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Chuẩn bị cho việc giải toán

2.3.2 Hướng dẫn học sinh trình tự các bước của việc giải một

bài toán có lời văn 2.3.2.1 Tìm hiểu nội dung bài toán: Đọc đề, tìm hiểu kĩ đề bài

toán

2.3.2.2 Hướng dẫn học sinh tóm tắt bài toán

2.3.2.3 Hướng dẫn học sinh tìm cách giải bài toán

2.3.2.4 Kiểm tra lại bài làm, chấm chữa bài

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:

3 Kết luận, kiến nghị

3.1 Kết luận

3.2 Kiến nghị

1/20

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh lớp 2 giải Toán có lời văn ở lớp 2A

Trường Tiểu học Thị Trấn Thường Xuân

1 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài

Toán học là một môn khoa học nghiên cứu một số mặt của thế giới hiện thực, là một trong những môn học chính mà chúng ta cần quan tâm Nó góp phần rất quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề có căn cứ khoa học Phát triển trí thông minh, tư duy độc lập, linh hoạt, sáng tạo của học sinh Nó cũng góp phần vào việc hình thành các phẩm chất cần thiết cho con người như: Cần cù, cẩn thận, ý thức vượt khó, làm việc có kế hoạch, có nề nếp và tác phong khoa học Đồng thời Toán học nó cũng là công cụ cần thiết cho việc học tập các môn học khác

và để nhận thức thế giới xung quanh Với toán học nó còn góp phần vô cùng quan trọng trong việc rèn kĩ năng sống của con người đòi hỏi phải tính đúng, chính xác

Trong môn Toán, việc giải các bài toán có lời văn có vị trí quyết định, nhằm giúp học sinh biết vận dụng những kiến thức về toán, được rèn luyện kỹ năng thực hành với những yêu cầu được thể hiện một cách đa dạng, phong phú Giải toán có lời văn là một hoạt động bao gồm những thao tác: xác lập được mối quan hệ giữa các dữ liệu; giữa cái đã cho và cái phải tìm trong điều kiện của bài toán Mỗi đề toán là một bức tranh thu nhỏ của cuộc sống Khi giải mỗi bài toán, học sinh biết rút ra từ bức tranh ấy bản chất toán học của nó, phải biết lựa chọn những phép tính thích hợp, biết làm đúng các phép tính đó, biết đặt lời giải chính xác Vì thế, quá trình giải toán sẽ giúp học sinh rèn luyện khả năng quan

2/20

sát và giải quyết các hiện tượng của cuộc sống qua con mắt toán học của mình Việc giải toán có lời văn là sự vận dụng có tính chất tổng hợp các kiến thức, kĩ năng, phương pháp về toán tiểu học với kiến thức cuộc sống

Hiện nay việc đánh giá xếp loại học sinh Tiểu học dựa vào thông tư 30 của Bộ GD&ĐT có rất nhiều điểm mới, thông tư không yêu cầu chấm điểm mà chỉ nhận xét và động viên các em Đây cũng là lí do để giáo viên cần quan tâm tỉ

mỉ và thường xuyên hơn với tất cả đối tượng học sinh trong lớp khi học sinh học các môn học trong đó có môn Toán Là một giáo viên có nhiều năm trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạy ở khối lớp 2, qua kinh nghiệm của bản thân và học hỏi,

trao đổi kinh nghiệm cùng đồng nghiệp, tôi đã rút ra được: "Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh lớp 2 giải toán có lời văn" để góp phần nâng cao chất

lượng dạy và học của nhà trường nói chung và đối với học sinh lớp 2A trường Tiểu học Thị Trấn Thường Xuân nói riêng

1.2 Mục đích nghiên cứu

Tìm những biện pháp, qua kinh nghiệm trực tiếp giảng dạy môn Toán ở lớp 2 về dạng giải toán có lời văn để giúp các em có kĩ năng đọc đề, phân tích, tóm tắt bài toán, biết cách giải bài toán đúng, khoa học

Tăng cường sự hiểu biết cho học sinh về "Giải toán có lời văn" Giúp học sinh nắm chắc bản chất, phương pháp giải và cách trình bày bài khoa học, đúng, chính xác, ngắn gọn, đầy đủ nhằm góp phần nâng cao kĩ năng giải toán có lời văn cho học sinh lớp 2A trường Tiểu học Thị Trấn Thường Xuân

ư

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Chất lượng môn Toán về việc giải toán có lời văn của học sinh lớp 2A,

Trường Tiểu học Thị Trấn Thường Xuân, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp điều tra, quan sát, hỏi đáp

3/20

Phương pháp thảo luận, phân tích, thực hành vận dụng

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Môn Toán cũng như những môn học khác cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và

bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người

Môn Toán ở trường Tiều học là một môn độc lập, chiếm phần lớn thời gian trong chương trình học của trẻ Nó là bộ môn khoa học nghiên cứu có hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con người

Môn toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận lôgíc, thao tác tư duy cần thiết để con người phát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người lao động trong thời đại mới

Người giáo viên muốn dạy tốt phải nắm vững chương trình, nắm vững đặc trưng của phân môn toán, chuấn bị tốt các phương tiện, các đồ dùng cần thiết cho tiết học Luôn chọn cho mình phương pháp dạy phù hợp nhất cho từng bài toán Và bên cạnh đó người giáo viên phải nắm vững phương pháp dạy học mới theo mô hình VNEN

Các em học sinh muốn học tốt thì trước hết phải tập trung học tập, phải suy nghĩ kĩ và đọc đề toán nhiều lần Tuy nhiên trong thực tế ý thức học tập ở học sinh lớp 2 còn thấp, không chịu đọc đề vì các em còn nhỏ, đặc điểm tâm sinh lý chưa ổn định, còn ham chơi Việc dạy học theo mô hình VNEN học sinh phải ngồi học theo nhóm nên các em dễ quay cóp khi làm bài nên từ đó suy tính

ỷ lại không chịu tập trung suy nghĩ

4/20

Những bài toán có lời văn ở lớp 2 là những bài toán thực tế, nội dung bài toán thông qua những câu nói về những quan hệ tương đương và phụ thuộc, có liên quan đến cuộc sống hằng ngày Cái khó ở đây là làm thế nào để lược bỏ những yếu tố về lời văn đã che đậy bản chất toán học của bài toán Hay nói một cách khác làm sao phải chỉ ra được các mối quan hệ giữa các yếu tố toán học chứa đựng trong bài văn và tìm ra được những câu lời giải, phép tính thích hợp

để từ đó tìm được đáp số của bài toán

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 2.2.1 Thuận lợi:

Đơn vị trường được đóng trên địa bàn Thị Trấn thuộc trung tâm của huyện Trình độ dân trí phát triển tương đối đồng đều Điều kiện văn hóa, kinh

tế, chính trị, xã hội phát triển Trường chỉ tập trung ở một khu, không có điểm trường lẻ

Ban giám hiệu và chuyên môn nhà trường luôn quan tâm giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để giáo viên và học sinh thực hiện tốt hoạt động dạy và học

Chính quyền địa phương và các cấp lãnh đạo cũng luôn quan tâm đến mọi mặt hoạt động của nhà trường Học sinh được học 2 buổi/ ngày

Phụ huynh luôn quan tâm đến việc học tập của con em, quan tâm đến chất lượng dạy và học của nhà trường

2.2.2 Khó khăn:

Qua thực tế giảng dạy ở lớp 2, tôi nhận thấy mạch kiến thức "Giải toán có lời văn" là mạch kiến thức khó nhất đối với học sinh Ở lớp 1 đến tuần 23 học sinh mới tập giải toán có lời văn với mức độ đơn giản như: nhìn tranh nêu phép tính, tập nêu tiếp câu hỏi để hoàn chỉnh đề toán, tập viết câu lời giải ở dạng đơn giản và chưa yêu cầu lời giải hay, chính xác Trong khi thời gian dành cho cả tiết học là không quá 40 phút, với nhiều yêu cầu kiến thức khác nhau nên các em chưa được rèn luyện nhiều Vì vậy, khi lên lớp 2 những tuần đầu khi học đến

5/20

phần giải toán có lời văn, nhiều em còn lúng túng kể cả một số em có lực học khá Mặc dù giáo viên đã hướng dẫn các em nêu đề toán, tìm hiểu đề và gợi ý nêu miệng lời giải nhưng cách trình bày, sự trau truốt lời giải của các em chưa được thành thạo

Đối với một số học sinh do vốn từ, vốn hiểu biết, khả năng đọc hiểu, khả năng tư duy lôgic của các em còn hạn chế nên khi giải toán có lời văn thường rất chậm so với các mạch kiến thức khác Khi giải toán có lời văn các em thực sự lúng túng: các em chưa đọc kĩ đề hoặc đọc mà không hiểu đề bài toán, chưa biết phân tích đề toán để tìm ra cách giải, chưa biết tóm tắt bài toán, đặt lời giải chưa đúng, ghi đáp số sai

Một số thuật ngữ toán học học sinh chưa hiểu rõ

Phần tóm tắt bài toán, tìm cách giải, cách trình bày bài giải còn hạn chế

2.2.3 Kết quả khảo sát học sinh:

Tôi đã khảo sát đầu năm kĩ năng giải toán của 28 học sinh lớp 2A và thu được kết quả như sau:

Sĩ số Giải thành thạo Kĩ năng giải chậm

Chưa nắm được cách giải

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Chuẩn bị cho việc giải toán

6/20

Dạy học theo mô hình trường học mới VNEN đòi hỏi người giáo viên khi chia nhóm, mỗi nhóm phải có đầy đủ các đối tượng học sinh để các em có điều kiện giúp đỡ lẫn nhau trong học tập cũng như các hoạt động khác Khi học tập làm việc theo nhóm các em thường mạnh dạn, tự tin trao đổi ý kiến, biết đánh giá ý kiến của bạn

Để giúp cho học sinh có kĩ năng trong việc giải toán thì chúng ta không chỉ hướng dẫn học sinh trong giờ hoc toán khi các em cần cứu trợ mà một yếu tố không kém phần quan trọng đó là luyện cho các em kĩ năng nói trong các tiết học ở môn Tiếng Việt

Như chúng ta đã biết, học sinh lớp 2 còn thụ động, rụt rè trong giao tiếp Chính vì vậy, khi dạy học theo chương trình VNEN các em được hòa đồng cùng bạn bè, học hỏi ở bạn bè và mạnh dạn đưa ra thẻ cứu trợ khi chưa hiểu bài Giáo viên phải luôn gần gũi, khuyến khích các em trong giao tiếp, tổ chức các trò chơi

để các em luyện nói nhiều trong các giờ Tiếng việt giúp các em có vốn từ để giao tiếp Bên cạnh đó, người giáo viên cần phải chú ý nhiều đến kĩ năng đọc cho học sinh: Đọc nhanh, đúng, tốc độ, ngắt nghỉ đúng chỗ giúp học sinh có kĩ năng nghe, hiểu được những yêu cầu mà các bài tập nêu ra

Tóm lại: Để giúp học sinh giải toán có lời văn thành thạo, tôi luôn luôn

chú ý rèn luyện kĩ năng nghe, nói, đọc, viết cho các học sinh trong các giờ học Tiếng Việt, bởi vì học sinh đọc thông, viết thạo là yếu tố "đòn bẩy" giúp học sinh hiểu rõ đề và tìm cách giải toán một cách thành thạo

Hiểu được những thiếu sót đó của các em, ở những tiết toán có bài toán giải tôi thường dành nhiều thời gian hơn để hướng dẫn kĩ và kết hợp trình bày mẫu nhiều bài giúp các em ghi nhớ và hình thành kĩ năng

Ví dụ: (Bài 8- Trang 19 sách hướng dẫn học Toán 2)

"Thùng cam có 34 quả, thùng quýt có 53 quả Hỏi hai thùng có tất cả bao nhiêu quả cam và quýt ?"

7/20

Sau khi học sinh làm xong, chia sẻ trong nhóm Giáo viên yêu cầu các nhóm chia sẻ kết quả trước lớp theo các yêu cầu sau:

Học sinh tập nêu bằng lời để tóm tắt bài toán:

Thùng cam có: 34 quả Thùng quýt có: 53 quả

Hai thùng có : ? quả

Học sinh nêu miệng câu lời giải:

Cả hai thùng số quả cam và quýt là:

(Hoặc Hai thùng có tất cả số quả cam và quýt là:)

Học sinh nêu miệng phép tính: 34 + 53 = 87 (quả)

Học sinh nêu miệng đáp số: Đáp số: 87 quả

Học sinh trình bày bài giải:

Bài giải

Cả hai thùng số quả cam và quýt là:

34 + 53 = 87 (quả) Đáp số: 87 quả

Tiếp theo, học sinh được làm quen với việc đặt đề bài toán theo tóm tắt rồi giải bài toán Ở dạng bài này nhằm nâng cao một bước năng lực của học sinh trong hoạt động giải toán Bằng hệ thống câu hỏi phát vấn, dẫn dắt học sinh đến với đề toán, giáo viên cũng cần cho học sinh luyện nêu miệng đề toán nhiều lần

để các em ghi nhớ một bài toán

Ví dụ: Tóm tắt:

Lần đầu bán: 28 kg gạo

Lần sau bán: 15 kg gạo

Cả hai lần: …kg gạo ? Tôi cho học sinh đọc thầm, đọc miệng tóm tắt rồi nêu đề toán bằng lời theo yêu cầu

8/20

Học sinh: Lần đầu cửa hàng bán được 28 kg gạo, lần sau bán được 15 kg

gạo Hỏi cả hai lần cửa hàng bán được bao nhiêu ki-lô-gam gạo ?

Sau đó cho các em luyện cách trả lời miệng:

Cả hai lần cửa hàng bán được số ki-lô-gam gạo là: 28 + 15 = 43 (kg gạo)

Rồi tự trình bày bài giải:

Bài giải

Cả hai lần cửa hàng bán được số ki-lô-gam gạo là:

28 + 15 = 43 (kg gạo) Đáp số: 43 (kg gạo)

2.3.2 Hướng dẫn học sinh trình tự các bước của việc giải một bài toán có lời văn:

Để hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn theo mô hình trường học mới VNEN đạt kết quả cao thì điều cần thiết và không thể xem nhẹ là giáo viên cho các em trong nhóm thực hiện tốt phần hoạt động cơ bản Từ đó mới phát triển được tư duy suy luận của các em để phần hoạt động thực hành các em nắm chắc bài và làm bài tốt hơn

Giáo viên cần phải quan sát hoạt động của các nhóm, nếu có một nhóm giơ thẻ cứu trợ (hoặc hoàn thành) thì giáo viên đến nhóm đó để hướng dẫn (hoặc kiểm tra) Trường hợp nếu có nhiều nhóm cùng giơ thẻ cứu trợ thì giáo viên yêu cầu cả lớp cùng chú ý lên bảng nghe giáo viên hướng dẫn

Thông thường khi dạy giải toán có lời văn, tôi dạy theo các bước sau:

Bước 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung bài toán

Bước 2: Hướng dẫn học sinh tóm tắt bài toán

Bước 3: Hướng dẫn học sinh tìm cách giải và trình bày bài giải Bước 4: Hướng dẫn học sinh kiểm tra lại bài làm, chấm chữa bài

9/20

2.3.2.1 Tìm hiểu nội dung bài toán: Đọc đề, tìm hiểu kĩ đề bài toán

Đây là một bước rất quan trọng, để học sinh hiểu và giải đúng thì giáo viên cần nhắc nhở cho học sinh đọc kĩ đề, đọc nhiều lần (đọc thầm trong nhóm)

để hiểu rõ đề toán cho biết gì? Bài toán hỏi cái gì? Bài toán thuộc dạng nào? Học sinh dùng bút chì gạch chân hoặc ghi vào vở nháp những điều đã biết và cái phải tìm Khi đọc bài toán phải hiểu thật kĩ một số từ, thuật ngữ quan trọng chỉ

rõ tình huống Toán học bị che lấp bởi cái vỏ ngôn ngữ thông thường như: "tất cả", "cả hai", "nhiều hơn", "ít hơn", Việc này tôi giao nhiệm vụ cho các nhóm trưởng hướng dẫn các bạn trong nhóm hoạt động