HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CHĂN NUÔI BÁO CÁO THỰC TẬP GIÁO TRÌNH CHĂN NUÔI LỢN MỤC LỤC I ĐẶT VẤN ĐỀ II NỘI DUNG 1 Khảo sát đặc điểm chung về cơ sở chăn nuôi 2 Khảo sát công tác giống 3 Khả[.]
Trang 1HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA CHĂN NUÔI
-BÁO CÁO THỰC TẬP GIÁO TRÌNH
CHĂN NUÔI LỢN
Trang 2MỤC LỤC
I ĐẶT VẤN ĐỀ
II NỘI DUNG
1 Khảo sát đặc điểm chung về cơ sở chăn nuôi
2 Khảo sát công tác giống
3 Khảo sát quy trình nuôi dưỡng – chăm sóc
4 Khảo sát chuồng trại chăn nuôi
5 Khảo sát quy trình vệ sinh thú y
6 Tình hình tiêu thụ sản phẩm
7 Hạch toán hiệu quả kinh tế
8 Phân tích thuận lợi khó khăn và phương hướng phát triển trong thời gian tớiIII KẾT LUẬN
Trang 3Phần I : Đặt vấn đề
Chăn nuôi lợn ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung đóngvai trò hết sức quan trọng trong hệ thống chăn nuôi, bởi lợn là loài gia súcđược nuôi nhiều và cung cấp lượng thực phẩm lớn nhất cho con người.Hiện nay, các trang trại chăn nuôi lợn quy mô lớn ngày càng nhiều hơn vàdần thế chỗ cho các nông hộ nhỏ lẻ Với trang thiết bị hiện đại, đầu tưchuyên môn cao, việc phòng và trị bệnh cũng ưu việt hơn rất nhiều Cùngvới việc sử dụng các giống lợn ngoại thuần và các tổ hợp lai 2 máu ngoại,
3 máu ngoại…để tạo ra các con lai thương phẩm nuôi thịt, chăn nuôi lợntrang trại đã và đang cung cấp thêm nguồn thực phẩm có chất lượng, đápứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường người tiêu dùng
Trước thực tế sinh viên ngành Chăn nuôi vẫn nặng về lý thuyết màthiếu nhiều kiến thức thực hành cần thiết, khoa Chăn nuôi-Học Viện NôngNghiệp Việt Nam đã tổ chức các đợt thực tập giáo trình nhằm giúp củng
cố kiến thức lý thuyết, nâng cao kiến thức thực tế và kỹ năng thực hànhcho sinh viên, đồng thời rèn luyện kĩ năng sống Nhờ sự tạo điều kiện củanhà trường, bộ môn và các thầy cô, cùng với sự giúp đỡ của công ty Cổphần chăn nuôi C.P Việt Nam mà chúng em đã được trải nghiệm thực tếtại trang trại chăn nuôi của công ty CP tại Lương Sơn-Hòa Bình trong thờigian 2 tuần (24/4/2017 đến 7/5/2017) Đây là quãng thời gian thực sự rấthữu ích, đã giúp chúng em học hỏi và tích lũy thêm được nhiều kiến thức
vô cùng quý giá
Trang 4Phần II : Nội dung
1.Khảo sát đặc điểm chung về cơ sở chăn nuôi
1.1.Các thông tin chung về chủ hộ chăn nuôi
Trang trại chăn nuôi thuộc Công ty TNHH và phát triển Minh Thànhtại thôn Vệ An – xã Cao Thắng – huyện Lương Sơn – tỉnh Hòa Bìnhđược xây dựng và chính thức đi vào hoạt động từ năm 2010, do chị BùiThị Hoài Thương đứng tên Trang trại là kết quả chung vốn của anh emtrong gia đình chị, kí hợp đồng gia công với công ty Cổ phần chăn nuôiC.P Việt Nam Ước tính số vốn ban đầu để đầu tư xây dựng trang trạikhoảng 10 tỉ đồng (năm 2006) Tổng diện tích trang trại là 7ha, trong đó
có 3ha dành cho chăn nuôi (trang trại còn có mảng thủy sản) Khu vựcđất trên được Công ty Minh Thành sở hữu theo hình thức mua và thuê.Tháng 7/ 2014, do nhu cầu chăn nuôi của công ty và điều kiện quản lí củachủ cơ sở mà trang trại chuyển từ gia công sang trại cho thuê Hàng thángchủ trại thu lại số tiền cho thuê trang trại chăn nuôi
Hiện tại trang trại có 12 lao động phục vụ chăn nuôi, trong đó có 1giám đốc, 1 kĩ sư trình độ đại học, và 1 bảo vệ, còn lại là công nhân Tuynhiên, có những người đã hoạt động trong trại thời gian dài nên cũng khánhiều kinh nghiệm chăn nuôi
Ngay từ khi mới hình thành, trang trại đã theo hướng chăn nuôi lợnhậu bị nhập giống từ công ty C.P về nuôi Đến nay, ước tính mỗi thánglợi nhuận thu được từ chăn nuôi khoảng 200 triệu/tháng Trải qua thờigian hoạt động dài, chịu ảnh hưởng của thị trường cũng như điều kiệnngay tại cơ sở, cơ cấu đàn lợn trong trang trại cũng có nhiều thay đổi Cụthể cơ cấu đàn giống trong 3 năm gần đây như sau:
Bảng 1: Thống kê cơ cấu đàn giống trong 3 năm gần đây:
Trang 51.2.Nhận xét- đánh giá
Hoạt động chăn nuôi của trang trại ngày càng được đẩy mạnh, quy mô đànkhông ngừng tăng lên, nguồn con giống được đổi mới càng hứa hẹn mang lại thànhcông lớn Như vậy bước đầu có thể thấy đầu tư cho chăn nuôi trang trại khá hiệuquả và thời gian thu hồi vốn nhanh, tuy nhiên vốn đầu tư cao, đòi hỏi công ty cũng
có tiềm lực mạnh về kinh tế và khả năng cạnh tranh cao Nhìn chung, hoạt độngchăn nuôi của trang trại đã đóng góp khá lớn vào tổng nguồn thu cho công ty vàcần phải được tập trung chú trọng hơn nữa
2.Khảo sát công tác giống
2.1.Thông tin chung
Toàn bộ con giống trong trang trại đều được nhập về từ công ty Cổ phần chănnuôi C.P Việt Nam nên độ tin cậy và chất lượng rất đảm bảo.Trung bình một congiống có giá 1,4 triệu đồng/con Giống lợn được sử dụng là con lai F1 (Landrace xYorkshire) Như vậy lợn con sản xuất ra từ trang trại là lợn lai 2 máu
Một số đặc điểm ngoại hình của con giống đang nuôi:
Cái giống: Bản thân là con lai nên lợn cái giống mang đặc điểm ngoại hình của
cả hai giống bố mẹ Toàn thân lợn màu trắng, thân dài và dày, mông vai phát triển,bốn chân to thắng, mặt có con hơi thô, mõm hơi cong lên, tai rủ xuống hoặc dựngđứng Lợn có khối lượng lớn, trung bình 2,2 tạ (ở lứa đẻ đầu tiên lợn chỉ đạt khốilượng hơn 1 tạ, sau đó tăng dần sau mỗi lứa đẻ, cao nhất có thể đạt 2,8 tạ)
Đực giống: Lợn có màu lông đa dạng, từ màu vàng nâu cho đến nâu đậm toànthân, phần mõm và bốn chân có màu đen Thân hình lợn cân đối, vững chắc, tai to
và cụp che xuống che mắt, chân to cứng chắc
2.2 Khảo sát chi tiết
Việc đánh giá được chất lượng công tác giống, nhằm đưa ra các giải pháp phùhợp trong chăn nuôi là rất cần thiết Qua quá trình tìm hiểu và trải nghiệm thực tế,bằng việc theo dõi sổ sách ghi chép và trực tiếp khảo sát tại trang trại, bước đầutổng hợp được một số chỉ tiêu để đánh giá công tác giống ở cơ sở như sau:
Trang 6Bảng 2: Tốc độ sinh trưởng và tiêu tốn thức ăn của lợn thịt (60 ngày – xuất bán)
KL bắt đầu nuôi thịt (kg) 5 – 8kg
KL kết thúc nuôi thịt (kg) 100 – 120kgTuổi bắt đầu nuôi ( ngày) 28Tuổi kết thúc nuôi (ngày) 189
có kế hoạch điều trị hay loại thải những con có vấn đề
Thực tế, đàn lợn tại trang trại có đặc điểm ngoại hình và tính năng sản xuấtđúng theo lý thuyết về phẩm giống
3 Khảo sát quy trình nuôi dưỡng – chăm sóc
3.1 Khái quát chung
Để đàn lợn sinh trưởng và phát triển tốt, khâu chăm sóc nuôi dưỡng đóng vaitrò vô cùng quan trọng Nếu cho ăn thức ăn không hợp lý, không đúng loại, thừahay thiếu đều có thể làm giảm khả năng sinh trưởng của đàn, từ đó giảm hiệu quảchăn nuôi
Hiện tại, trang trại dùng toàn bộ nguồn thức ăn là cám viên hỗn hợp do công ty
Cổ phần chăn nuôi C.P cung cấp, trang trại không mất tiền mua cám Tất cả đềuđược đóng gói theo quy cách bao 40 kg Ngoài ra trại còn sử dụng cám cháo cholợn ốm yếu, sức đề kháng kém để kích thích lợn nhanh phát triển, hồi phục
Tổng đàn lợn của trại ở thời điểm này là 2500 con, ước tính trung bình mỗi conlợn ăn 2,5 kg cám/ngày, như vậy 1 năm tiêu tốn đến hơn 2281 tấn cám(2,281,250) Việc sử dụng thức ăn dạng viên khô rất dễ bảo quản, cám có mùi thơmngon kích thích lợn thèm ăn, hơn nữa cám có chất lượng cao, thành phần phù hợp
Trang 7với từng giai đoạn phát riển của đàn lợn, lại được sử dụng được trực tiếp khôngcần chế biến nên rất tiện lợi cho trang trại quy mô lớn Tuy nhiên giá cả cám khácao so với thị trường.
3.2 Khảo sát chi tiết
Về nguồn thức ăn tại trang trại:
Từ khi bắt đầu đi vào hoạt động, trang trại đã kí hợp đồng gia công với công ty
Cổ phần chăn nuôi C.P Việt Nam, do đó mọi nguồn thức ăn đều do công ty cungcấp Vì đây là công ty lớn, hoạt động trong tập đoàn CP Group, nên nguồn đầu tưrất mạnh, công ty tự sản xuất cám cung cấp cho các trang trại gia và bán trực tiếp
ra thị trường, quy cách đóng gói 40kg/bao Hiện tại, trang trại có sử dụng nhiềuloại cám của công ty để đảm bảo phù hợp với từng giai đoạn và đối tượng lợn.Mỗi loại thức ăn đều có đặc điểm riêng biệt, được thể hiện chi tiết như sau:
Bảng 3 : Đặc điểm các loại thức ăn tại cơ sở
Chỉ tiêu
Thức ăn lợn thịt
15–20kg 20 – 50kg 50 – 70kg 70kg ->xuất
chuồng 2tuần
Trướcxuấtchuồng 2tuầnTên thức ăn 551SF 552SF 552F 553F 553WDF
Trang 8Tất cả thức ăn dạng viên đều được sử dụng trực tiếp mà không cần qua chếbiến Sau khi mở bao, công nhân chở cám đổ vào từng máng ăn của lợn theo mức
ăn có ghi trên từng bảng ở từng ô chuồng Hàng ngày tổ trưởng các chuồng cótrách nhiệm chỉnh lại bảng cám để phù hợp với nhu cầu của từng cá thể trong đànlợn Còn riêng lợn con, giai đoạn tập ăn, cám được rắc lên máng trong mỗi ôchuồng cho cả đàn ăn, những con gầy yếu được pha cám cháo cho ăn
Về kỹ thuật bảo quản:
Việc bảo quản nguồn thức ăn cũng đóng vai trò quan trọng, vì nếu bảo quảnkhông tốt sẽ ảnh hưởng đến chất lượng thức ăn, từ đó giảm năng suất đàn lợn.Nguồn thức ăn sử dụng tại trại đều là thức ăn tinh, khô nên dễ dàng bảo quản Tất
cả các loại cám đều được đóng bao 2 lớp cẩn thận, có lớp bao nilon bên trong nângcao hiệu quả bảo quản, chống ẩm mốc tốt và giữ được độ thơm ngon cho thức ăn.Ngoài ra, trang trại có kho bảo quản cám tách biệt, cao ráo và đảm bảo thôngthoáng, chống được mưa bão, mất mát và chuột phá hoại
Trang 93.3 Chế độ chăm sóc nuôi dưỡng từng đối tượng vật nuôi
Với mỗi đối tượng, ở mỗi giai đoạn khác nhau đều yêu cầu chế độ chăm sócnuôi dưỡng phù hợp để đảm bảo vật nuôi sinh trưởng và phát triển tốt Quy trìnhchăm sóc theo các giai đoạn được công ty đề ra, trang trại thực hiện theo dưới sựgiám sát của kỹ sư trực tiếp tại trại Trong quy trình đó có phân chia rõ ràng chế độcủa từng đối tượng, cụ thể như sau:
Lợn giống được nhập từ công ty về, thả vào chuồng nuôi trực tiếp không cầncách ly Lợn được nuôi nhốt chung từ 40-70 con/ ô chuồng, máng ăn tự động bằnginox, sử dụng thức ăn dành cho từng thể trọng khác nhau, cụ thể như sau :
Cám 550F : 6 tuần tuổi (10kg/con)
Cám 551F : 10 tuần tuổi (28kg/con)
Cám 552SF : 14 tuần tuổi ( 50kg/con)
Cám 552F : 18 tuần tuổi (75kg/con)
Cám 553F : 21 tuần tuổi ( 60kg/con)
Cám 553WDF : trước xuất bán 2 tuần
Trong ô có núm uống nước tự động và bể chứa nước cho lợn đi vệ sinh, đẵmnước Hằng ngày chuồng lợn được dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ (lợn được tắm mát vàomùa hè) Trong quá trình nuôi, đàn lợn được làm đủ 4 mũi vaccine :
- Tuần 4 : Tai xanh + xêco
- Tuần 5 : Dịch tả 1 + Maico
- Tuần 8 : Dịch tả 2 + Lở mồm long móng 1
- Tuần 12 : Lở mồm long móng 2
3.4 Nhận xét-đánh giá
Nhìn chung, trang trại đang sử dụng nguồn thức ăn có chất lượng tốt, kế hoạch
sử dụng hợp lý Thức ăn vừa dễ sử dụng, không mất công chế biến, lại dễ bảoquản Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng với từng loại vật nuôi cơ bản giống với lýthuyết Nhất là việc tăng/giảm cám ở các giai đoạn là hoàn toàn đúng theo cơ sởkhoa học Ở từng giai đoạn đòi hỏi nhu cầu dinh dưỡng khác nhau, nên việc đổiloại thức ăn là cần thiết
Việc nuôi dưỡng lợn hậu bị là vô cùng quan trọng, lợn không được quá béocũng không được quá gầy Trước khi phối giống 1 tháng cần cho ăn hạn chế nếukhông sẽ ảnh hưởng đến sinh sản Tuy nhiên tại cơ sở việc này chưa thật sự đượcthực hiện, vì mức ăn cho lợn hậu bị là 2,5kg/con/ngày, cao hơn so với định mức ăncủa lợn nái hậu bị (theo nghiên cứu của Võ Trọng Hốt và cs năm 2000)
Trang 104 Khảo sát chuồng trại chăn nuôi
4.1.Thông tin chung về chuồng trại
Trang trại có diện tích chăn nuôi khá lớn, ước tính tổng diện tích chuồng nuôikhoảng 3ha, tất cả đều dùng mái tôn để che chắn Khu chuồng nuôi gồm tất cả 6dãy chuồng, mỗi dãy chuồng gồm 8 ô chuồng nuôi và 2 ô chuồng cách ly Ngoài
ra, diện tích phục vụ cho các công trình phụ trợ gồm kho, nhà ở, trạm chế biến, nhàlàm việc chiếm khoảng 0,3ha Trang trại đảm bảo khoảng cách đến khu dân cư là500m, cách đường lớn và các khu công cộng 2000m
4.2.Khảo sát chi tiết
- Hướng chuồng và sơ đồ mặt bằng tổng thể
Trang trại được xây dựng trên khu đất có diện tích 7 ha, trong đó 3 ha chuyêndùng cho chăn nuôi Tất cả các dãy chuồng trong khu chăn nuôi đều được thiết kếtheo hướng Tây Nam Ở khu chuồng nuôi có 6 chuồng, 1 chuồng gồm 2 dãychuồng, , và có cửa ở cuối dãy chuồng Khoảng cách giữa 2 chuồng là 5m.Trình tự bố trí các dãy chuồng trong khu chăn nuôi được thể hiện cụ thể qua sơ đồsau:
Hình 1: Sơ đồ toàn diện trang trại chăn nuôi
- Các chỉ tiêu kỹ thuật
Trang 11Khu chuồng nuôi có tất cả 6 chuồng, trong đó 1 chuồng có 2 dãy chuồng gộplại dưới 1 mái chung Mỗi chuồng gộp như vậy có kích thước mặt bằng 17m ×46m, mái lợp chìa ra 0,8m 2 bên dọc chuồng và chìa ra 2m đầu trên phía giàn mát,che kín khoảng trống từ chuồng đến lối đi (lối đi rộng 1,0m) Các dãy chuồng đượcđánh số theo thứ tự, đầu tiên là chuồng số 5A, 5B, 4, 3, 2, 1 Diện tích phía bêntrong 1 ô chuồng là 7,5m x 10m Một chuồng nuôi từ 40 – 70 con Như vậy 1 dãychuồng nuôi được 450 – 600 con lợn Kích thước cửa 0,55m × 0,47m, kích thước
bế bơi 1m x 10m, khoảng cách từ núm uống đến mặt đất 0,6m hoặc 0,3m Trongmỗi chuồng có lối đi đầu và cuối chuồng rộng 1m, hành lang giữa chuồng rộng 1m
Soq đồ mặt cắt chuồng Khoảng cách 2 chuồng là 5m
Sơ đồ thiết kế mặt bằng chuồng nuôi được thể hiện qua hình vẽ sau:
Ảnh sơ đồ chuồng nuôi
- Kết cấu trong chuồng trại
Chuồng được xây dựng kiên cố, tường vách bằng gạch vữa chắc chắn Lợn cóthể nằm trên các tấm ba - đét bằng gỗ khi lạnh Mỗi tấm ba - đét đều được thiết kế
có các khe hở thoát nước và thoáng khí, tiện cho quá trình vệ sinh Toàn bộ máiche dùng cho khu vực chăn nuôi là mái tôn có 1 lớp chống nóng bên dưới, bắt vítchắc chắn vào tường Hệ thống máng ăn dùng cho lợn là máng inox, kích thướctương đương nhau Máng ăn hình nón úp ngược được hàn chặt xuống đất dễ dàng
và chắc chăn khi cho ăn và vệ sinh máng
Lợn nuôi tại trang trại được uống nước tự do từ máy bơm nước dưới giếngkhoan, qua bể lọc, rồi đưa tới tận núm uống tự động trong mỗi ô chuồng thông qua
hệ thống ống dẫn nước bằng nhựa Đối với mỗi ô chuồng có 2 núm uống tách biệtcho lợn lớn và lợn nhỏ,tổng số lượng núm uống mỗi ô là 10 núm uống Trên đầumỗi dãy chuồng còn có tét nước để chứa nước dự phòng trường hợp thiếu nước,máy bơm hỏng Hệ thống cấp nước dùng để rửa bơm trực tiếp từ sông, qua máy lọc
và đến tường dãy chuồng cũng qua đường ống dẫn bằng nhựa
Ánh sáng đối với vật nuôi là vô cùng quan trọng, do đó chuồng được thiết kếđón ánh sáng qua các cửa sổ nhỏ trên tường của mỗi dãy chuồng, kích thước 1,2m
×1m Các cửa sổ đều có các tấm kín có thể đóng mở để vừa đảm bảo mùa hè thốngthoáng, hạn chế gió lùa những ngày lạnh, tránh mưa bão Ở đầu và cuối mỗichuồng có thiết kế 1 cửa ra vào bằng tấm tôn Bên cạnh tận dụng nguồn ánh sáng
tự nhiên, trong mỗi ô chuồng còn lắp dãy bóng điện dọc theo giữa 2 dãy ô chuồng,đảm bảo cung cấp đủ ánh sáng cho cần cho quá trình chăn nuôi
Hệ thống điều hòa không khí bao gồm quạt hút ở cuối chuồng và giàn mát ởđầu chuồng Mỗi dãy chuồng được trang bị 3 quạt hút kích thước 1,05m × 1,05m,
Trang 12và cách nhau 1,02m 2 tấm làm mát được thiết kế cao hơn lối đi 25cm, cách nhau0,63m và có kích thước 3m × 1,77.
Do thời tiết thay đổi thường xuyên nên trang trại luôn sẵn sàng các biện pháp
để chống nóng/chống lạnh cho đàn gia súc kịp thời và hiệu quả Điều này đòi hỏingười kĩ sư chăn nuôi giám sát và người đứng chuồng trực tiếp thực hiện phải nắm
rõ những gì đang diễn ra trong chuồng nuôi Cơ thể lợn và người đều phản ứngtrước sự thay đổi của nhiệt độ môi trường Nếu người trong chuồng cảm thấy nóng,quan sát lợn con nằm rải rác trên sàn, là khi nhiệt độ trong chuồng đang cao hơnmức cần thiết Lúc này có thể làm giảm nhiệt độ bằng cách bật thêm quạt hút, mởnước giàn mát hoặc bật cả hệ thống phun mưa trên mái tùy theo mức độ Còn khinhiệt độ xuống thấp, lợn con co ro, nằm chồng lên nhau Lúc này cần nhanh chóngtắt bớt quạt hút, nếu giàn mát đang bật thì tắt đi Đồng thời bật bóng sưởi hồngngoại (150W) lên, dồn lợn vào trong lồng úm cho lợn đỡ rét Khi giao mùa, chênhlệnh nhiệt độ ngày và đêm lớn, cần lưu ý tắt giàn mát sớm để tránh lợn bị lạnh khiđêm xuống
Vào mùa đông, hạn chế bật nhiều quạt hút, mỗi chuồng chỉ bật 1 quạt đảm bảothông thoáng Che bạt kín dàn mát những ngày nhiệt độ xuống thấp và có gió lạnh.Ngoài ra còn dùng vỏ trấu đốt để nâng nhiệt độ trong chuồng lên, sử dụng ván gỗđảm bảo cho lợn không bị rét
- Hệ thống kiểm soát dịch bệnh
Vệ sinh phòng dịch là khâu vô cùng quan trọng, đặc biệt đối với chăn nuôicông nghiệp quy mô lớn Về vấn đề này, trang trại đã thiết kế hệ thống phun sáttrùng và hố sát trùng dành cho cả người và phương tiện ra vào trại Trại xây tườngbao kiên cố và có lưới sắt rào phía trên ngăn cách với khu vực bên ngoài Từ khunhà ở phải đi qua phòng tắm sát trùng và thay đồ mới được xuống dưới khu chuồngnuôi Trước cửa mỗi chuồng có hố vôi và chậu đựng sát trùng Người công nhântrong chuồng hàng ngày đều rắc vôi và quét hành lang sạch sẽ Hàng tuần, đàn lợnđược phun sát trùng định kì và phun thuốc diệt nhện, diệt chuột Mỗi đợt xuất lợn,sau khi bắt lợn lên xe phải quét dọn, dội rửa sạch và rắc vôi khu vực xuất lợn.Thường xuyên quét dọn và rắc vôi đường đi chính, đảm bảo đường luôn sạch sẽ