TIỂU LUẬN TÂM LÝ HỌC ỨNG DỤNG TRONG TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

1. Một số khái niệm về nhân cách và nhân cách người lãnh đạo, quản lý ................ 4 1.1 Tổng hợp một số khái niệm về nhân cách và rút ra kết luận ...................................... 4 1.2 Tổng hợp một số khái niệm về nhân cách người lãnh đạo, quản lý và rút ra kết luận5 2. Cấu trúc nhân cách người lãnh đạo, quản lý .......................................................... 6 2.1.1 Xu hướng nhân cách của người lãnh đạo, quản lý .................................................. 6 2.1.2 Tính cách của người lãnh đạo, quản lý ................................................................... 7 2.1.3 Năng lực của người lãnh đạo, quản lý .................................................................... 8 2.1.4 Khí chất của người lãnh đạo, quản lý ..................................................................... 9 Phần 2: Phân tích nhân cách của người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay ............................................................................................................ 9 1. Những phẩm chất nhân cách cần thiết của người lãnh đạo, quản lý giáo dục hiện nay theo quan niệm của Việt Nam ................................................................................ 9 1.1 Đức (phẩm chất) của người lãnh đạo, quản lý giáo dục ............................................ 9 1.2 Tài (năng lực) của người lãnh đạo, quản lý giáo dục: ............................................ 11 1.3 Mối liên hệ giữa tài và đức của người lãnh đạo, quản lý giáo dục: ........................ 14 2. Đánh giá thực trạng nhân cách của người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay ............................................................................................ 14 Phần 3: Những kết luận cần thiết cho người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay ............................................................................................ 17

Câu 1: Anh (chị) hãy nêu và phân tích nhân cách của người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức

và quản lý giáo dục hiện nay? Từ đó rút ra những kết luận cần thiết cho người lãnh đạo,

quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay? 4

Phần 1: Một số vấn đề lý luận về nhân cách và nhân cách của người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức 4

1 Một số khái niệm về nhân cách và nhân cách người lãnh đạo, quản lý 4

1.1 Tổng hợp một số khái niệm về nhân cách và rút ra kết luận 4

1.2 Tổng hợp một số khái niệm về nhân cách người lãnh đạo, quản lý và rút ra kết luận5 2 Cấu trúc nhân cách người lãnh đạo, quản lý 6

2.1.1 Xu hướng nhân cách của người lãnh đạo, quản lý 6

2.1.2 Tính cách của người lãnh đạo, quản lý 7

2.1.3 Năng lực của người lãnh đạo, quản lý 8

2.1.4 Khí chất của người lãnh đạo, quản lý 9

Phần 2: Phân tích nhân cách của người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay 9

1 Những phẩm chất nhân cách cần thiết của người lãnh đạo, quản lý giáo dục hiện nay theo quan niệm của Việt Nam 9

1.1 Đức (phẩm chất) của người lãnh đạo, quản lý giáo dục 9

1.2 Tài (năng lực) của người lãnh đạo, quản lý giáo dục: 11

1.3 Mối liên hệ giữa tài và đức của người lãnh đạo, quản lý giáo dục: 14 2 Đánh giá thực trạng nhân cách của người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay 14

Phần 3: Những kết luận cần thiết cho người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay 17

1 Thông qua giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng 17

2 Thông qua hoạt động, giao lưu tập thể 17

3 Sự tự rèn luyện và phấn đấu của bản thân

18 Câu 2: Anh (chị) hãy nêu và phân tích động cơ làm việc của người lao động (giáo viên, giảng viên, nhân viên, ) Từ đó rút ra những kết luận cần thiết cho người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay? 18

Phần 1: Cơ sở lý luận về động cơ làm việc của người lao động 18

1 Một số khái niệm về động cơ làm việc của người lao động 18

2 Phân tích động cơ làm việc của người lao động 20

2.1 Nguồn gốc xuất phát động cơ làm việc của người lao động: 20

2.2 Các công cụ thúc đẩy động cơ làm việc cho người lao động hiện nay 21

2.2.1 Thúc đẩy động cơ làm việc cho người lao động bằng yếu tố tài chính 21

2.2.2 Thúc đẩy động cơ làm việc cho người lao động bằng yếu tố phi tài chính 23

Phần 2: Những kết luận cần thiết cho người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay 24

1 Người lãnh đạo, quản lý giáo dục cần hiểu rõ các yếu tố thuộc về bản thân người lao động từ đó đưa ra những chính sách thúc đẩy động cơ làm việc phù hợp 24

2 Người lãnh đạo, quản lý giáo dục phải nắm được mục tiêu, chính sách, văn hóa, điều kiện làm việc của nhà trường và có phong cách lãnh đạo phù hợp đối với từng giáo viên, nhân viên 24 Câu 1: Anh (chị) hãy nêu và phân tích nhân cách của người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay? Từ đó rút ra những kết luận cần thiết cho người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay?

Phần 1: Một số vấn đề lý luận về nhân cách và nhân cách của người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức

1 Một số khái niệm về nhân cách và nhân cách người lãnh đạo, quản lý

1.1 Tổng hợp một số khái niệm về nhân cách và rút ra kết luận

Nhân cách là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học khác nhau như Triết học, Xãhội học, Tâm lý học, Giáo dục học, Qua tìm hiểu một số quan niệm về nhân cách conngười được đưa ra như sau:

- Theo các nhà tâm lý học Mác xít khẳng định: “Nhân cách là sản phẩm xã hội – lịch sử của sự tiến hóa nhân loại và tiến hóa cụ thể, là tổng hòa các mối quan hệ xã hội Khi con

người tham gia vào các quan hệ xã hội như: quan hệ chính trị, kinh tế, giai cấp, gia đình,bạn bè, ứng xử giữa người với người thì dấu ấn, nội dung của các quan hệ xã hội đóđược phản ánh trong các phẩm chất tâm lý của nhân cách.”

“Nhân cách là một cá nhân có ý thức, chiếm một vị trí nhất định trong xã hội và đang thực

hiện một vai trò nhất định.” – A.G.Goovaliôp

“Nhân cách là con người với tư cách là kẻ mang toàn bộ thuộc tính và phẩm chất tâm lí

đang quy định những hình thức hoạt động và những hành vi có ý nghĩa xã hội” –

E.V.Sôrôkhôva - Theo Nguyễn Ánh Tuyết: Nhân cách là bộ mặt xã hội tâm lý của một

người, là tổ hợp những thuộc tính tâm lý vừa đặc trưng cho cá nhân vừa mang ý nghĩa xã

hội Người có nhân cách được coi là một thành viên của xã hội, chịu sự chi phối của xã hội,đồng thời là chủ thể có ý thức của sự phát triển xã hội

- Theo Nguyễn Khắc Viện: Nhân cách là toàn bộ những gì hợp thành một con người,

một cá nhân với bản sắc và cá tính rõ nét, với các đặc điểm thể chất (tạng), tài năng, phongcách, ý chí, đạo đức, vai trò xã hội Nhân cách là một cá nhân có ý thức về bản thân đã tựkhẳng định được, giữ được một phần nào tính nhất quán trong mọi hành vi

Kết luận các từ khóa về nhân cách: Có thể thấy cho đến nay đã có rất nhiều định nghĩa

về nhân cách theo nhiều góc độ tiếp cận khác nhau Đa số các định nghĩa về nhân cách đều

đề cập đến những vấn đề sau:

Thứ nhất: Nhân cách không hoàn toàn tự sinh ra, yếu tố di truyền bẩm sinh có vai trò tiền

đề vật chất đối với sự hình thành và phát triển nhân cách do nó tham gia vào sự tạo thành

cơ sở vật chất của các hiện tượng tâm lý trong đó có hệ thần kinh

Thứ hai: Nhân cách phải gắn liền với các quan hệ xã hội Nhân cách được hình thành từ

những hoạt động có ý thức của mỗi con người thông qua sự tương tác với xã hội, nó thểhiện bản sắc riêng biệt và giá trị xã hội của cá nhân đó trước tác động của hiện thực kháchquan và trong quá trình sống, hoạt động

Thứ ba: Nhân cách không phải là một đặc tính tâm lý mà là tổ hợp những thuộc tính tâm lý

mang tính phức tạp Khó có thể liệt kê hết toàn bộ các đặc điểm của nhân cách vì nó rất đa

dạng, có thể đề cập đến một số đặc điểm sau: thể chất (tạng), tài năng, phong cách, ý chí,

đạo đức, vai trò xã hội

1.2 Tổng hợp một số khái niệm về nhân cách người lãnh đạo, quản lý và rút ra kết luận

Dựa trên cơ sở các khái niệm về nhân cách, đã có rất nhiều tác giả nghiên cứu và đưa rakhái niệm về nhân cách người lãnh đạo, quản lý

Nhân cách người lãnh đạo là toàn bộ những đặc điểm, phẩm chất tâm lý, năng lực của cánhân người lãnh đạo, quy định hành vi xã hội, giá trị xã hội và bản sắc của cá nhân đó.Trong đó, “tổ hợp” những đặc điểm, phẩm chất tâm lý này quan hệ tác động qua lại trongmột cấu trúc nhất định, cấu trúc khác nhau nhân cách khác nhau “Bản sắc” là nói đến cáiriêng, cái đơn nhất “Giá trị xã hội” là muốn nói các thuộc tính đó thể hiện ở việc làm, cáchứng xử, và hoạt động phổ biến được xã hội đánh giá – Theo Wikipedia

1.2.1 Đặc điểm của nhân cách người lãnh đạo, quản lý: Nhân cách người lãnh đạo mang

tính thống nhất, ổn định, tích cực và giao lưu, được xem như là yếu tố quyết định đến sự thành bại trong hoạt động của người lãnh đạo

 Tính thống nhất: Nhân cách là chỉnh thể thống nhất của nhiều thuộc tính, đặc điểmtâm lý; các thuộc tính, đặc điểm tâm lý của một cá nhân đều liên quan mật thiết vớinhau tạo thành một chỉnh thể Khi đánh giá một đặc điểm, thuộc tính nhân cách nào

đó của một người cần xem xét trong mối liên hệ với các đặc điểm nhân cách khác

 Tính ổn định: Chỉ những đặc điểm tâm lý có tính ổn định tương đối mới được coi làthuộc tính của nhân cách Tính ổn định của nhân cách cao hay thấp là tùy thuộc vàomức độ hoàn thiện nhân cách của người đó Trong thực tế, từng nét nhân cách có thể

bị thay đổi do cuộc sống, nhưng nhìn một cách tổng thể thì chúng vẫn tạo thành một cấu trúc trọn vẹn, tương đối ổn định

 Tính tích cực: Nhân cách là sản phẩm của xã hội đồng thời cũng là chủ thể của cácmối quan hệ xã hội, nên nhân cách mang tính tích cực; thể hiện ở các hoạt độngthích nghi và cải tạo thế giới và bản thân – nguồn gốc tính tích cực là nhu cầu

 Tính giao lưu: Nhân cách chỉ có thể hình thành, phát triển gắn liền với các hoạt động

và trong quan hệ giao lưu với những nhân cách khác Trên cơ sở giao lưu, cá nhânmới có điều kiện lĩnh hội, học hỏi để tiếp nhận các giá trị của xã hội, các chuẩn mựcđạo đức, từ đó hoàn thiện nhân cách của chính mình để đóng góp cho sự phát triểncủa cộng đồng, xã hội

2 Cấu trúc nhân cách người lãnh đạo, quản lý

Nói đến cấu trúc của nhân cách là nói đến các thành phần cấu tạo nên nhân cách

Theo quan niệm coi nhân cách theo lĩnh vực, nhân cách được chia ra ba lĩnh vực cơ bảnsau:

Nhận thức (trí tuệ và năng lực trí tuệ), rung cảm (tình cảm và thái độ) và phẩm chất ý chí Theo quan niệm coi nhân cách gồm nhiều tầng, cấu trúc gồm có: Tầng nổi gồm ý thức, tự ýthức và ý thức nhóm, tầng sâu gồm tiềm thức và vô thức

Theo quan niệm về các mặt đào tạo, nhân cách gồm: Đức, trí, thể, mỹ, lao động

Theo quan niệm nhân cách gồm: xu hướng, tính cách, năng lực và khí chất

Theo quan niệm ở Việt Nam: nhân cách gồm đức và tài, hay phẩm chất và năng lực

2.1 Phân tích cấu trúc nhân cách người lãnh đạo, quản lý theo quan niệm nhân cách: xu hướng, tính cách, năng lực và khí chất

2.1.1 Xu hướng nhân cách của người lãnh đạo, quản lý

Xu hướng nhân cách của con người được hình thành và phát triển theo trình độ nhận thức,tình cảm và ý chí của họ đối với mục đích cuộc đời cần đạt tới Xu hướng quy định cáchhoạt động và phát triển của cá nhân, xu hướng biểu hiện ở các mặt nhu cầu, hứng thú, lýtưởng, thế giới quan và niềm tin, ở ý chí, nghị lực, quyết tâm của mỗi con người

 Nhu cầu của người lãnh đạo, quản lý: đối với người lãnh đạo, quản lý, ngoài nhu

cầu của con người bình thường theo tháp nhu cầu của Maslow, còn có các nhu cầu

về đóng góp giá trị bản thân nhiều nhất cho cộng đồng xã hội; mong muốn tạo nên

sự thay đổi sáng tạo theo hướng tốt đẹp hơn (cá nhân, tập thể và xã hội); có quyền

uy để gây ảnh hưởng mạnh mẽ và rộng rãi đến cấp dưới đạt được nhiều thành tựutrong sự nghiệp

 Định hướng giá trị của người lãnh đạo, quản lý: Giá trị là một yếu tố quan trọng

nhất mà người lãnh đạo sẽ cân nhắc và cách thức mà họ xác định một vấn đề nào đó.Các giá trị lãnh đạo theo đuổi: nhận biết, quyền lực, chủ nghĩa hưởng thụ, vị tha,liên kết, truyền thống, an toàn, thương mại, thẩm mỹ, khoa học

 Hứng thú: Khi người lãnh đạo thấy ý nghĩa hoạt động lãnh đạo cảm thấy bị lôi cuốn

và hấp dẫn của công việc lãnh đạo Người lãnh đạo say mê với công việc lãnh đạo,hướng dẫn, hỗ trợ tập thể, cộng đồng đạt đến mục tiêu chung; vì thế, người lãnh đạothường làm việc quá giờ quy định mà không thấy mệt mỏi; không có hứng thú sẽkhông có nhiều năng lượng vượt qua thử thách để đi đến mục tiêu

 Lý tưởng: Người lãnh đạo hướng đến mục tiêu cao đẹp, hấp dẫn bản thân và nhiều

người khác đi theo Mục tiêu này không xa thực tiễn, được xây dựng trên cơ sở thếgiới quan khoa học, phương pháp tư duy khoa học, hiểu bối cảnh xã hội của cơquan, hiểu qui luật vận động của chính trị, kinh tế, xã hội

 Thế giới quan: Thế giới quan có vai trò định hướng, điều chỉnh mọi hoạt động, giúp

người lãnh đạo nhìn nhận, đánh giá thế giới xung quanh và bản thân, định hướngcho thái độ và hành vi hoạt động Người lãnh đạo phải có thế giới quan khoa học,nhìn nhận thế giới trong sự vận động, phát triển và trong mối quan hệ biện chứngcủa hệ thống mở

2.1.2 Tính cách của người lãnh đạo, quản lý

Tính cách người lãnh đạo là hệ thống thái độ của người lãnh đạo đối với tự nhiên, xã hội vàbản thân, biểu hiện ở hệ thống hành vi tương ứng Hệ thống thái độ bao gồm:

• Thái độ với bản thân: nghiêm với mình, hiểu đúng mình mình là ai trong mỗi tìnhhuống cụ thể: là lãnh đạo, là cầu nối, là cấp dưới

• Thái độ với mọi người (với cấp trên, cấp dưới và cùng cấp): Tôn trọng, yêu thương conngười vì con người

• Thái độ đối với công việc: nghiêm túc, tận tụy, trách nhiệm, làm đến nơi, đến chốn

Mỗi người đều có một số nét tính cách tích cực và một số nét tính cách tiêu cực, vì vậy phải biết phát huy những mặt mạnh và khắc phục hạn chế của bản thân Người lãnh đạo, quản lý cần phải tu dưỡng, rèn luyện mình để khuyết điểm ngày càng ít, tính tốt ngày càng nhiều

Theo Quyết định số 89 - QĐ/TƯ ngày 4/8/2017 về khung tiêu chuẩn chức danh, định hướng khung tiêu chí đánh giá đánh giá cán bộ lãnh đạo quản lý các cấp, tính cách người lãnh đạo như sau[7]:

• Đạo đức trong sáng; trung thực, khiêm tốn, giản dị, tâm huyết và trách nhiệm với côngviệc, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

• Tâm huyết trách nhiệm với công việc Không háo danh, không tham vọng quyền lực

• Có ý thức kỷ luật, tinh thần đoàn kết, gương mẫu, thương yêu đồng chí, đồng nghiệp

• Công bằng, chính trực, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, chống những biểu hiện “lợiích nhóm”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”

2.1.3 Năng lực của người lãnh đạo, quản lý

Năng lực của người lãnh đạo là tổ hợp những đặc điểm tâm lý phù hợp với yêu cầu đặctrưng của hoạt động lãnh đạo, đảm bảo cho cá nhân đó có thể thực hiện hoạt động lãnh đạo

có hiệu quả Đặc trưng hoạt động lãnh đạo là hoạt động phức tạp: cần đủ thông tin, đủ thờigian; phụ thuộc vào tình huống; ảnh hưởng phạm vi rộng lớn, thời gian lâu dài và ngườilãnh đạo phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình

Các nhóm năng lực cụ thể: Tư duy và tầm nhìn, năng lực trí tuệ cảm xúc, giao tiếp, nănglực giải quyết vấn đề

Theo Quyết định số 89 - QĐ/TƯ ngày 4/8/2017 về khung tiêu chuẩn chức danh, địnhhướng khung tiêu chí đánh giá đánh giá cán bộ lãnh đạo quản lý các cấp, năng lực ngườicán bộ lãnh đạo như sau[7]:

• “Có tư duy đổi mới, có tầm nhìn và phương pháp làm việc khoa học, có năng lực tổnghợp, phân tích dự báo Có khả năng phát hiện những mâu thuẫn, thách thức thời cơ,thuận lợi, những vấn đề mới, những hạn chế bất cập trong thực tiễn; mạnh dạn đề xuấtnhững nhiệm vụ, giải pháp phù hợp, khả thi

• Có năng lực thực tiễn, nắm bắt và hiểu biết cơ bản tình hình thực tế để cụ thể hóa và tổchức thực hiện có hiệu quả đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước ởlĩnh vực địa bàn được phân công;

• Cần cù, chịu khó, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vìnhân dân phục vụ

• Có khả năng lãnh đạo, chỉ đạo, gương mẫu quy tụ và phát huy sức mạnh của tập thể, cá nhân; được cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân tin tưởng tín nhiệm.”

2.1.4 Khí chất của người lãnh đạo, quản lý

Khí chất của người lãnh đạo, quản lý phải xông xáo, tháo vát, vừa phải, bình tĩnh, sâu sắc Đốivới những người có tính khí nóng thì chú ý rèn luyện tính tự kiềm chế, kiên trí, người có tínhkhí trầm lặng, ưu tư thì nên rèn luyện thêm tính tự tin, can đảm Người lãnh đạo, quản lý cầnhiểu rõ khí chất của mình và khí chất cần có của người lãnh đạo, quản lý để rèn luyện bản thânmột cách phù hợp nhất

Phần 2: Phân tích nhân cách của người lãnh đạo, quản lý trong tổ chức và quản lý giáo dục hiện nay

1 Những phẩm chất nhân cách cần thiết của người lãnh đạo, quản lý giáo dục hiện nay theo quan niệm của Việt Nam

Nhân cách của người cán bộ, lãnh đạo, quản lý giáo dục là sự tổng hòa giữa tài và đức,giữa phẩm chất và năng lực Trong đó, đạo đức được coi là gốc của nhân cách và tài giữvai trò quan trọng Vì vậy, đối với người cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở khi rèn, luyệnphát triển nhân cách phải phát triển cả tài và đức, phẩm chất và năng lực

1.1 Đức (phẩm chất) của người lãnh đạo, quản lý giáo dục: Cái “đức” là quan trọng đối

với người lãnh đạo, quản lý bao nhiêu thì càng quan trọng hơn đối với người lãnh đạo,quản lý giáo dục bấy nhiêu Muốn xây dựng được nhân cách cho cán bộ, giáo viên, ngườihọc thì người lãnh đạo, quản lý giáo dục trước hết phải rèn luyện cái “đức” cho chính bảnthân mình

“Đức” ở đây bao gồm xu hướng lãnh đạo, tính cách lãnh đạo và khí chất lãnh đạo

- Xu hướng của người lãnh đạo, quản lý giáo dục thể hiện thông qua nhu cầu, hứngthú, lý tưởng, thế giới quan và niềm tin của người quản lý giáo dục Người lãnh đạo,quản lý giáo dục có nhân cách tốt khi xu hướng lãnh đạo của họ gắn liền với sự pháttriển giáo dục cho nền giáo dục Việt Nam, hoặc cụ thể hơn là nâng cao chất lượnggiáo dục của địa phương, địa bàn hoạt động của cơ sở giáo dục mà họ lãnh đạo,quản lý Nhu cầu của người lãnh đạo, quản lý giáo dục là được đóng góp càng nhiềucho xã hội, cụ thể là cho giáo dục, “tất cả vì học sinh thân yêu”, được mọi ngườicông nhận khả năng của mình và đạt được nhiều thành tựu về sự nghiệp thông quavai trò lãnh đạo, quản lý giáo dục, bên cạnh đó còn là người gây ảnh hưởng đến toàn

hệ thống giáo dục hay cấp dưới của họ, thúc đẩy họ đi theo lý tưởng giáo dục tốt

đẹp Để làm được điều đó, người lãnh đạo, quản lý cần đánh giá được những mặthạn chế của giáo dục để từ đó, đưa ra những định hướng, lý tưởng tốt đẹp và phùhợp để cải thiện, loại bỏ những tiêu cực và mang niềm tin tuyệt đối sẽ làm chotrường học trở nên tốt hơn

- Tính cách của người lãnh đạo, quản lý giáo dục thể hiện ở thái độ và hành vi ứng xửchuẩn mực Trong công việc, đó là những người tự tin, nhất quán, dám nghĩ, dámlàm, dám dân thân vào việc khó, quyết tâm vượt qua thử thách, thực hiện mục tiêu

đã đặt ra, không dao động trước những khó khăn, tác động bên ngoài, lời nói vàhành động đi đôi với nhau, từ đó tạo lòng tin cho cấp dưới Trong đời sống, họ phải

có khả năng vượt qua những cám dỗ, tiêu cực của chức quyền và lợi lộc, giữ vữngphẩm chất trong sáng của người cán bộ Ví dụ về một trường hợp vừa qua đượcđăng tin rầm rộ trên các trang báo về việc Trưởng khoa của Trường Đại học Luật HàNội cưỡng bức tình dục, đánh đập một cô gái trong thời gian dài Sự việc này đángđược lên án vì đã là một người lãnh đạo, quản lý giáo dục lại là trưởng khoa của Đạihọc Luật nhưng lại vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp

- Khí chất của người lãnh đạo, quản lý giáo dục thể hiện thông qua sắc thái của hành

vi, cử chỉ, cách nói năng của họ Tính khí của con người thường tập trung ở 4 dạngchủ yếu là hăng hái, nóng nảy, bình thản và ưu tư Người lãnh đạo, quản lý giáo dụckhông phải thiên về bất cứ tính khí nào, mà họ cần hiểu rõ khi nào cần sắc thái nào

để có thể lãnh đạo một cách hiệu quả nhất Ví dụ về các vai trò của Hiệu trưởngtrong xây dựng văn hóa nhà trường theo sách Shaping school culture, Hiệu trưởngcần có những khí chất khác nhau trong những vai trò khác nhau như vai trò làmgương, thợ gốm, nhà thơ, diễn viên, bác sĩ Đối với vai trò làm gương thì Hiệutrưởng cần thể hiện giá trị, tư duy đổi mới, phát triển từ bề ngoài đến phong cáchlàm việc, thái độ, hành vi ứng xử, tất cả đều phải nhanh nhẹn, quyết đoán, hiệuquả chứ không được rề rà, chậm chạp hay thiếu nghị lực Vai trò này cần người cókhí chất hăng hái, nóng nảy nhiều hơn là bình thản và ưu tư Tuy nhiên đối với vaitrò Hiệu trưởng là nhà thơ nhằm truyền đạt giá trị cốt lõi, cần chiều sâu và sự chânthật để chạm đến người nghe thông qua ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp truyền cảm thìkhí chất bình thản, ưu tư có lợi thế hơn trong vai trò này Vì vậy, người lãnh đạo,quản lý cần hiểu rõ khí chất của mình và khí chất cần có của người lãnh đạo, quản lý

trong những tình huống cụ thể để rèn luyện bản thân một cách phù hợp nhất o Đốivới đồng nghiệp: Người lãnh đạo, quản lý cần lạc quan, cởi mở, dễ hoà đồng, dễthông cảm với mọi người, tinh tế trong ứng xử, có tình cảm sâu sắc và bền vững,luôn coi trọng tình cảm giữa con người với con người, tình cảm trong tập thể o Đốivới công việc: Trong những tình huống khó khăn người lãnh đạo phải có sự kiềmchế cao, bình tĩnh và kiên trì với mục tiêu đã định Phải chín chắn, chu đáo, thậntrọng, không vội vàng hấp tấp Người lãnh đạo quản lý còn phải biểu hiện ý chímạnh mẽ, tinh thần dũng cảm, cam đảm, cương quyết, dám nghĩ, dám làm, dám chịutrách nhiệm, biến nó thành uy lực, sức mạnh thu hút, lôi cuốn người khác o Đối vớibản thân: Người lãnh đạo, quản lý cần có tinh thần ham học hỏi để trau dồi tri thức

và sự khôn ngoan, tính kiên nhẫn, khả năng lắng nghe và giao tiếp 1.2 Tài (năng lực) của người lãnh đạo, quản lý giáo dục: bao gồm năng lực lãnh đạo, năng lực

quản lý, năng lực chuyên môn (bài giảng của Trần Kiểm – Quản lý hệ thống giáodục Quốc dân và cơ sở giáo dục) Đối với từng năng lực sẽ có một hệ kỹ năng cầnthiết đi kèm để thể hiện năng lực đó

- Năng lực lãnh đạo của người lãnh đạo, quản lý giáo dục: thể hiện rõ nhất ở tầm nhìn

xa trông rộng, đặc biệt là trong đời đại 4.0, người lãnh đạo, quản lý giáo dục cần cókhả năng thu thập, xử lý thông tin tốt để đưa ra các quyết định đúng đắn, hợp thời.Tầm nhìn đó không chỉ gói gọn ở cấp cơ sở (trường học, cơ sở giáo dục, ) mà cònvươn ra thế giới, thực tiễn giáo dục của bạn bè quốc tế, từ đó định vị xem mình đang

ở đâu? Mình cần làm gì để cải thiện nền giáo dục nước nhà Cuộc cách mạng côngnghệ thông tin tác động rất mạnh mẽ đến Giáo dục trên mọi khía cạnh, vì vậy, vớivai trò là người lãnh đạo, quản lý giáo dục cần dự đoán được, thấy trước được sựphát triển, hình thành trong tương lai để đưa ra định hướng phát triển giáo dục phùhợp

 Yêu cầu và các kỹ năng cần thiết đối với năng lực lãnh đạo:

o Nêu gương o Nắm bắt tâm tư nguyện vọng giáo viên o Nói điđôi với làm o Là tâm điểm thống nhất giá trị trong trường oThu hút, thuyết phục giáo viên đi theo mình

o Động viên, khích lệ giáo viên, tạo động lực giảng dạy, giáodục trong giáo viên

o Dám nghĩ, dám làm, chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học oQuan tâm đến lợi ích (vật chất, tinh thần) của giáo viên, v.v

- Năng lực quản lý của người lãnh đạo, quản lý giáo dục: thể hiện ở cách sử dụng vàbảo vệ nhân tài và các nguồn tài nguyên của hệ thống Đánh giá năng lực của ngườilao động một cách chính xác để đưa vào những vị trí phù hợp, phát huy được sởtrường của họ Sử dụng được trí tuệ, chất xám của người lao động chứ không làmviệc theo cảm tính, theo sự xu nịnh của cấp dưới Đồng thời, năng lực tổ chức cònthể hiện ở khả năng vận dụng tốt nguồn tài nguyên của nhà trường, khả năng giaotiếp và lắng nghe tốt, tạo dựng sự đoàn kết tập thể, nâng cao tinh thần tập thể từ đóđưa ra kết quả làm việc tốt cả về kinh tế (tăng ngân sách trường học), chính trị (tăng

uy tín trường học) và xã hội (gây ảnh hưởng đến xã hội)

 Yêu cầu và các kỹ năng cần thiết đối với năng lực quản lý:

o Tiếp nhận, cụ thể hóa, chỉ đạo giáo viên thực hiện tốt kế hoạch chung của cấp trên

o Phân công giáo viên giảng dạy phù hợp năng lực từng người o

Chỉ đạo giáo viên lập kế hoạch giảng dạy môn học o Theo dõi giáo viên thực hiện kế hoạch giảng dạy o Lập kế hoạch

dự giờ o Đôn đốc thực hiện nề nếp chuyên môn o Chỉ đạo việc lập hồ sơ giảng dạy o Theo dõi, quản lý chất lượng dạy và học

o Phát hiện kinh nghiệm tốt, phổ biến tổ thực hiện o Quan tâm bồi dưỡng giáo viên giỏi và giáo viên yếu kém o Chỉ đạo, điều khiển sinh hoạt tổ chuyên môn, v.v

- Năng lực chuyên môn, sư phạm của người lãnh đạo, quản lý giáo dục thể hiện ở khảnăng chỉ đạo thực hiện công việc có tính chuyên môn Các cấp độ của năng lựcchuyên môn đi từ biết, biết cách làm, biết thể hiện và biết làm Người lãnh đạo phải

am hiểu chuyên môn nhưng không có nghĩa là giải quyết trực tiếp mọi vấn đề vềchuyên môn mà là khả năng biết nhìn nhận đánh giá và tìm ra được các giải pháp cóhiệu quả qua các trợ lý chuyên môn, cùng với trợ lý chuyên môn của mình Ví dụ về