SKKN: Các biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học

SKKN: Các biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CÁC BIỆN PHÁP XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC

A Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài:

Giáo dục ngày nay được coi là nền móng của sự phát triển khoa học kỹ thuật Đội ngũ giáo viên có một vai trò vô cùng quan trọng để làm cho giáo dục thực hiện được sứ mệnh cao cả đó Hồ Chủ Tịch đã từng nói: “Không có thầy thì không có giáo dục” Do vậy, việc xây dựng và phát triển đội ngũ là lực lượng tham gia xây dựng và phát triển nhà trường, họ có vai trò quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường Cùng với sự lớn mạnh của giáo dục Thủ đô, trường Tiểu học Nguyễn Trãi thực hiện tốt một trong bốn nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2011 – 2012 là “Chăm lo, đầu tư phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản

lý giáo dục” Chính vì vậy tôi chọn đề tài: “Các biện pháp xây dựng và phát

triển đội ngũ giáo viên Tiểu học”

2 Mục đích nghiên cứu:

Đưa ra biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên tại trường Tiểu học Nguyễn Trãi – Thanh Xuân – Hà Nội

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Xác định cơ sở khoa học và phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học Phân tích thực trạng của việc quản lý, xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên tại trường Tiểu học Nguyễn Trãi quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội Qua đó đề xuất những biện pháp để xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học hiện nay

4 Phạm vi nghiên cứu:

Thực trạng xây dựng và phát triển đội ngũ ở trường Tiểu học Nguyễn Trãi Thời gian nghiên cứu trong 2 năm học gần đây 2010 – 2011, 2011 – 2012

5 Đối tượng nghiên cứu:

Đội ngũ giáo viên tiểu học Nguyễn Trãi cùng với các biện pháp xây dựng

và phát triển đội ngũ của trường Tiểu học Nguyễn Trãi

B Nội dung

1 Cơ sở lí luận – thực tiễn:

“Quản lý giáo dục” là sự tác động liên tục có tổ chức, định hướng của chủ thể lên khách thể về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế bằng hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng

“Đội ngũ” là một trong những nguồn vốn quan trọng của bất cứ tổ chức nào: nguồn vốn nhân lực

“Đội ngũ giáo viên”: Là một tập thể người gắn kết với nhau bằng hệ thống mục đích, có cùng nhiệm vụ trực tiếp dạy học và giáo dục học sinh, cùng chứa sự ràng buộc của những qui tắc có tính hành chấp sư phạm của Ngành và Nhà nước

“Xây dựng đội ngũ”: Làm cho hình thành một tổ chức hay một chủ thể về

xã hội, chính trị, kinh tế, văn hóa theo một hướng nhất định Xây dựng và phát triển đội ngũ nhà trường chính là làm cho nguồn nhân lực của nhà trường không ngừng được cải thiện cả về mặt số lượng và chất lượng Xây dựng con người mới, tạo ra các giá trị tinh thần có ý nghĩa

“Phát triển”: Là quá trình vận động từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, theo đó cái cũ biến mất, cái mới ra đời

Trong nhà trường, đội ngũ giáo viên ở trong tập thể sư phạm Tập thể sư phạm trong trường học là tổ chức của tập thể lao động sư phạm, đứng đầu là hiệu trưởng – Tập thể sư phạm liên kết các giáo viên, cán bộ, nhân viên thành một cộng đồng giáo dục có tổ chức, có mục đích thống nhất, có phương thức hoạt động nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục của nhà trường Đội ngũ giáo viên

ở trong tập thể sư phạm cũng có những đặc điểm giống như đặc điểm của tập thể sư phạm Mục tiêu của tập thể sư phạm cũng giống như mục tiêu giáo dục của trường Tiểu học là “Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những

cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất,

thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bước đầu xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học trung học cơ sở”

(Theo điều 23 – Luật giáo dục – 1998)

Trong quá trình hoạt động thực hiện mục tiêu đó, tập thể sư phạm nhà trường đảm bảo được sự thống nhất giữa nhu cầu lợi ích của từng thành viên với mục tiêu của tập thể và mục tiêu xã hội Sự thống nhất và hài hòa ba lợi ích đó là điều kiện tiên quyết trong sự tồn tại và phát triển của tập thể

Đội ngũ của trường tiểu học bao gồm cán bộ, giáo viên, nhân viên không

kể người đó trong hay ngoài biên chế Đội ngũ phải đủ về số lượng, đồng bộ về

cơ cấu, đạt trình độ chính trị – học vấn – nghiệp vụ chuyên môn

Đội ngũ giáo viên tiểu học bao gồm các thành viên là cán bộ, giáo viên, nhân viên đều phải đạt các tiêu chuẩn: Phẩm chất đạo đức, chuẩn về chuyên môn nghiệp vụ, đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp, lý lịch bản thân rõ ràng Mỗi giáo viên tiểu học đều có ảnh hưởng giáo dục rộng rãi đến một tập thể học sinh và mỗi học sinh cũng tiếp nhận sự giáo dục của mỗi giáo viên và tập thể giáo viên Vì vậy, chất lượng giáo dục, hiệu quả giáo dục được qui định bởi năng lực, phẩm chất của mỗi giáo viên và vào sự phối hợp giáo dục của các giáo viên Những giáo viên có tay nghề cao, thường thực hiện tốt được cả 2 nhiệm vụ này

Một đội ngũ mạnh phải bao gồm nhiều người tốt và chính tập thể đó sẽ là môi trường thuận lợi cho mỗi thành viên làm việc có chất lượng nhất là những cán bộ giáo viên mới vào nghề hoặc còn có mặt yếu kém

Một đội ngũ vững mạnh là tập thể sư phạm mà ở đó được phản ánh cao nhất sự nhất trí về nguyện vọng, niềm ao ước giữa trường học, cha mẹ học sinh

và học sinh Đó là chất lượng giáo dục cao mà cộng đồng, dân cư quanh trường được thu hưởng lợi ích cao nhất do nhà trường mang lại Uy tín trường học vì thế mà tăng lên

Người hiệu trưởng hơn ai hết bất cứ lúc nào, ở đâu đều phải nhận thức đầy đủ yêu cầu này và làm việc không ngừng cho việc xây dựng đội ngũ giáo viên, tập thể sư phạm luôn vững mạnh, thực hiện xuất sắc các nội dung của Luật giáo dục “Nhiệm vụ và quyền hạn của nhà trường” và “Nhiệm vụ của nhà giáo”

2 Thực trạng việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội trong những năm qua:

* Trường Tiểu học Nguyễn Trãi nằm trên phố Khương Trung thuộc phường Khương Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội

Năm học 2011 – 2012, trường có 38 lớp với 1.908 học sinh, 3 lãnh đạo,

58 giáo viên, 5 nhân viên Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng nhà trường đã đạt được những thành tích đáng tự hào, nhất là việc xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên Nhà trường đã phát huy được sức mạnh của mỗi cá nhân và cộng đồng Không những phát triển về số lượng mà điều quan trọng là đã nâng cao được chất lượng đội ngũ giáo viên trên các mặt năng lực chuyên môn, năng lực

sư phạm Bốn năm gần đây, năm nào cũng có giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp Thành phố, số giáo viên được xếp chuyên môn loại giỏi tăng lên, không có giáo viên xếp loại yếu kém chất lượng giáo dục toàn diện ngày càng tăng, số lượng giải học sinh giỏi tham gia thi các môn cấp Quận, thành phố ngày càng nhiều Công tác xã hội hóa giáo dục đạt hiệu quả cao

* Bảng thống kê một số mặt của năm học 2010 – 2011

- Bảng 1: Trình độ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường

Đối tượng

Trình độ chuyên môn Trình độ quản

lý giáo dục Chính

trị

Ngoại ngữ

Tin học Thạc

sĩ

Đại học

Cao đẳng

Trung học

Thạc

sĩ

Đại học

Hiệu trưởng 0 01 0 0 0 0 1 0 0 Phó hiệu trưởng 0 01 0 0 0 01 1 0 0

GV cơ bản 0 16 30 0 0 0 0 04 15

GV chuyên biệt 0 5 5 1 0 0 0 05 02 Tổng phụ trách 0 0 1 0 0 0 0 0 0 Nhân viên 0 4 0 2 0 0 0 1 1

- Bảng 2: Xếp loại chuyên môn giáo viên 2010 – 2011

Đối tượng Số

lượng

Xếp loại

Ghi chú Giỏi Khá Trung

bình Yếu

GV cơ bản 46 20 26 0 0

GV chuyên biệt 11 2 9 0 0

Tổng phụ trách 01 0 1 0 0

Nhân viên 05 2 3 0 0

- Bảng 3: Chất lượng mũi nhọn

Cấp Quận Cấp thành phố Cấp Quận Cấp thành phố

- GV dạy giỏi 22 01 0

- GV chủ nhiệm giỏi 08 01

- Học sinh giỏi toán qua

Internet

- Học sinh giỏi tiếng Anh

qua Internet

Từ thực trạng trên, tôi thấy cần phải đi sâu một số nội dung sau đó xây dựng đội ngũ giáo viên tiểu học Nguyễn Trãi đủ về số lượng mạnh về chất lượng:

- Lập kế hoạch

- Bố trí sử dụng giáo viên – nhân viên

- Bồi dưỡng giáo viên

- Đẩy mạnh công tác thi đua khen thưởng

- Vai trò của người hiệu trưởng

3 Các biện pháp:

3.1 Lập kế hoạch:

Dựa vào tình hình trong và ngoài nhà trường, hiệu trưởng phải xây dựng

kế hoạch cho từng nội dung bồi dưỡng Phải có kế hoạch dài hạn cho 5 năm, kế hoạch ngắn hạn cho từng năm, từng tháng, từng tuần Ví dụ: căn cứ vào bảng thống kê năm học 2010 – 2011, tôi đã xây dựng kế hoạch năm 2011 – 2012 một

số nội dung sau:

Nội dung Năm học 2010-2011 Năm 2011-2012

- Trình độ chuyên môn giáo viên từ

trung cấp, cao đẳng đến đại học

- Chuyên môn từ Đại họcthạc sỹ 0 0

- Trình độ chính trị trung cấp 02 03

- GV dạy giỏi, GV giỏi cấp quận 22 28

- GV dạy giỏi cấp thành phố 01 01

Để thực hiện được kế hoạch trên, trong từng năm từng tháng từng tuần phải định hướng được từng nội dung cần bồi dưỡng Tiếp đó phải tổ chức chặt chẽ, nêu rõ mục đích, yêu cầu, phương pháp thực hiện, phân công người phụ trách, thực hiện, điều tiết thời gian, kinh phí… Sau đó phải có sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm kịp thời

3.2 Bố trí sử dụng giáo viên – nhân viên

Đây là nhiệm vụ hàng đầu của người hiệu trưởng Phân công, sử dụng đúng sẽ phát huy được khả năng cán bộ, ngược lại sắp xếp không hợp lý làm giảm ý chí và chất lượng công việc, gây cản trở cho việc đào tạo bồi dưỡng và ảnh hưởng tới xây dựng đội ngũ nhất là trong điều kiện giáo viên tiểu học đào tạo theo các thế hệ

* Về tổ chức chuyên môn, trường tiểu học bố trí như sau: Giáo viên chủ nhiệm và dạy 1 lớp, các tổ chuyên môn – tổ trưởng chuyên môn theo khối lớp,

tổ văn phòng, các hội đồng tư vấn (Hội đồng trường, Hội đồng thi đua khen thưởng và một số Hội đồng thành lập theo yêu cầu của công việc…)

* Sắp xếp, sử dụng giáo viên là khâu trọng tâm của công tác cán bộ Vì có sắp xếp, sử dụng hợp lý mới phát huy sức mạnh của từng thành viên hướng vào nhiệm vụ chính trị của nhà trường Vậy, việc phân công lao động này phải đảm bảo nguyên tắc chung sau đây:

- Tuân thủ định mức lao động của Nhà nước và văn bản hướng dẫn của các cấp

- Phù hợp với trình độ đào tạo và trình độ lành nghề của cán bộ, giáo viên

- Tuân thủ tính kế thừa khi phân công

- Cân nhắc đến phẩm chất công tác và phẩm chất cá nhân của từng giáo viên

- Đảm bảo chất lượng và lợi ích của học sinh nên các tổ chuyên môn, các lớp phải bố trí xen kĩ giáo viên giỏi và yếu, giáo viên cũ và mới

- Quan tâm đúng mức đến hoàn cảnh, nguyện vọng của từng giáo viên, cán bộ nhân viên

* Năm học 2011 – 2012, tôi đã phân công bố trí, sử dụng giáo viên của trường tiểu học Nguyễn Trãi đảm bảo các nguyên tắc trên như sau:

- Tổ 1: Có 8 đồng chí chủ nhiệm và dạy 8 lớp Trong đó có đồng chí Yên trẻ, mới chuyển từ tỉnh ngoài về chuyên môn còn chưa tốt được xếp cùng tổ chuyên môn với các đ/c Thúy Anh, Huỳnh Thanh Hiền là những người có chuyên môn giỏi Trong tổ đồng chí Hiếu tuy chuyên môn không giỏi bằng đ/c Thúy Anh, Hiền nhưng lại là người có tài tổ chức, thuyết phục, công tác chủ nhiệm rất giỏi… Đặc biệt, do dạy lớp 1 nên chọn cả 8 đồng chí chữ viết đều rất đẹp, chuẩn mực và rất kiên trì trong công tác chủ nhiệm Chính vì vậy mà tổ 1 là

1 trong những tổ chuyên môn dẫn đầu về mọi mặt Uy tín của trường Tiểu học

Nguyễn Trãi một phần cũng khơi nguồn từ uy tín giáo viên dạy khối 1 Đây cũng chính là sự thành công của việc bố trí sắp xếp chuyên môn

- Sắp xếp tổ trưởng và tổ phó chuyên môn cũng đảm bảo các nguyên tắc trên: Trong 6 đ/c tổ trưởng chuyên môn của năm học này thì có 5 đ/c đã làm lâu năm có nhiều kinh nghiệm Còn đ/c Thu Hương tổ trưởng tổ 4 trẻ, có chuyên môn tốt, nhiệt tình nhưng kinh nghiệm lãnh đạo tổ còn hạn chế Tôi đã sắp xếp đ/c Mai Hương nguyên là chuyên viên tiểu học từ nơi khác về, nhiều tuổi hơn,

có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc tổ chức, lãnh đạo dạy cùng ở tổ 4 với đ/c Thu Hương Đ/c Mai Hương giúp đỡ, kết hợp với đ/c Thu Hương lãnh đạo tổ và

tổ 4 cũng là 1 trong những tổ làm nên chất lượng của trường tiểu học Nguyễn Trãi

- Phân công chuyên môn cho 2 hiệu phó giúp việc cho hiệu trưởng cũng đảm bảo các nguyên tắc trên đã phát huy hết năng lực mang lại lợi ích chung cho tập thể Đ/c Thủy hiệu phó trẻ sinh năm 1973 mới được đề bạt 3 năm, có nhiệt tình, có phẩm chất đạo đức tốt, có chuyên môn tốt, nhưng phụ trách chuyên môn của cả trường thì còn hạn chế Đ/c Phương hiệu phó sinh năm 1959

có 15 năm kinh nghiệm quản lý chuyên môn của trường tiểu học Các năm học trước, đ/c Phương đều phụ trách chuyên môn, năm học 2011 – 2012 này tôi phân công đ/c Thủy phụ trách chuyên môn Đ/c Phương đã giúp đỡ đ/c Thủy rất nhiều Cả 2 đ/c đều phát huy được thế mạnh của mình Chính vì vậy mà nhà trường liên tục có nhiều thành tích cao về mọi mặt trong cả giáo viên và học sinh

* Quy trình sắp xếp: Hiệu trưởng tham khảo ý kiến của các phó hiệu trưởng (và người đứng đầu các tổ chức đoàn thể) quyết định phương án phân công Có thể tham khảo ý kiến các tổ trưởng chuyên môn hoặc để giáo viên đề xuất nguyện vọng trước khi bố trí kế hoạch phân công lao động Ví dụ năm học 2011-2012, đ/c Thịnh có nhiều kinh nghiệm dạy ở lớp 3 nhưng lại nhiều tuổi, đ/c Thịnh muốn dạy chung lớp với đ/c Lê giáo viên trẻ, nhiệt tình… Tôi đã phân công theo nguyện vọng của đ/c Thịnh Cả 2 đ/c đều bổ sung cho nhau, phát huy

được thế mạnh của mình, lớp 3D do đ/c chủ nhiệm cũng là 1 lớp chất lượng, nề nếp, phụ huynh tin yêu

* Điều kiện đảm bảo sử dụng giáo viên có hiệu quả: Hiệu trưởng phải coi trọng nhiệm vụ quản lý lao động giáo viên thông qua thời khóa biểu, tiến độ thực hiện kế hoạch chuyên môn, kết quả học tập của học sinh – hoạt động cơ bản của trường học Xây dựng về qui định các Phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn giúp hiệu trưởng quản lý lao động giáo viên và thực hiện qui định

về mối quan hệ giữa hiệu trưởng với các tổ chức đoàn thể trong phối hợp thực hiện nhiệm vụ này

3.3 Bồi dưỡng đào tạo giáo viên: Gồm 4 nội dung

* Về chính trị tư tưởng: Bồi dưỡng lòng yêu nghề, yêu trẻ, chống biểu

hiện bằng quan hoặc thương mại hóa dạy học, gắn việc bồi dưỡng lí tưởng nghề nghiệp với bồi dưỡng phẩm chất người giáo viên Giáo viên nắm vững mục tiêu giáo dục, chấp hành chính sách pháp luật nhà nước, không ngừng phấn đấu nâng cao trình độ, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần đoàn kết hợp tái thực hiện nhiệm

vụ Năm học 2011 – 2012, đ/c Nguyễn Thu Hà giáo viên dạy lớp 2G tham gia học lớp quản lý giáo dục của Sở giáo dục Hà Nội, 5 đ/c giáo viên học tập bồi dưỡng chính trị, kết nạp được 02 đảng viên là đ/c Thu Hương 4H và Hiền 1E, chuẩn bị kết nạp tiếp đ/c Thắm giáo viên Anh văn và đ/c Trung nhân viên văn phòng

* Về chuyên môn và nghiệp vụ:

- Tại trường học: Bồi dưỡng qua thực tiễn nhằm hoàn thiện kỹ năng sư phạm như tổ chức dự giờ, hội thảo, thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, tổ chức đúc rút kinh nghiệm và ứng dụng các SKKN, tổ chức sinh hoạt chuyên đề về dạy một số vấn đề khó của chương trình, tổ chức giao lưu nghiệp vụ với các trường có đội ngũ giáo viên giỏi