0918.775.368 CHƯƠNG 1 .KHẢO SÁT SO Bộ VÀ XÁC LẬP DỤ ÁN Cửa hàng thuốc Kim Anh là cửa hàng bán thuốc tư nhân , chuyên bán buôn ,bán lẻ các loại thuốc Tây , là một cửa hàng bán thuốc uy tí
Trang 1Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
Những năm gần đây các cuộc cách mạng khoa học công nghệ đang diễn ra mộtcách sôi động chưa từng thấy trên toàn thế giới ,nó đã thúc đẩy loài người nhanhchóng bước sang một kỷ nguyên mới Đó là một kỷ nguyên cuả nền văn minh dựatrên cơ sở công nghiệp trí tuệ nhân tạo Mở đầu cho cuộc cách mạng khoa học vàcông nghệ thông tin hiện nay đã và đang xâm nhập vào mọi lĩnh vực hoạt động của
xã hội loài người nó mang lại nhiều lợi ích cao cũng như những lợi nhuận khổng lồ
và cùng với nó là sự giải quyết về công việc ngày càng nhanh chóng , mang lại hiệuquả kinh tế cao
Trong đó , quản lý là một lĩnh vục không thế thiếu trong hầu hết các hoạt độngkinh tế xã hội Vì nó đóng một vai trò to lớn , mang lại hiệu quả kinh tế cao, giảmthiếu chi phí về thời gian , nhân lực Chính vì vậy , khoa học công nghệ là môt trongnhững giải pháp không thế bỏ qua đế đạt được những nhu cầu đó Công nghệ thôngtin là một trong những ngành khoa học đó Đi đôi với sự phát triển công nghệ chếtạo các thiết bị máy tính thì việc sản phẩm phần mềm ứng dụng ra đời có ý nghĩa rấtquan trọng và có tính chất quyết định trong công tác quản lý
Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, công nghệ thông tin đã trở thành mộtngành công nghiệp mũi nhọn Nó là một ngành khoa học kỹ thuật không thể thiếutrong việc áp dụng vào các hoạt động xã hội như: Quản lý, kinh tế, thông tin Việctin học hoá trong công tác quản lý tại các cơ quan, xí nghiệp đang rất phô biến và trởnên cấp thiết
Nhờ ứng dụng của công nghệ thông tin đã làm giảm được sự quản lý đầy khókhăn, phức tạp trên giấy tờ trong công tác quản lý Nó có yếu tố quan trọng, quyếtđịnh không nhỏ đến sự thành công của mồi ngành nghề, mồi xí nghiệp, mỗi quốc giangày nay
Xuất phát từ thực tiễn trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào các bài
toán quản lý, đồng thời dựa trên những kiến thức đã thu được ở trường, sự g i ú p
đ ờ c ủ a C ô n g t y g i ả i p h á p p h ầ n m ề m V N L i n k c ù n g v ớ i s ự
Trang 2Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
h ư ờ n g d ẫ n nhiệt tình của thầy giáo Đặng minh Ất trong suốt thời gian thực tập,
em đã c h ọ n c h u y ê n đ ề “ X â y d ụ n g c h ư o n g t r ì n h q u ả n l ý c ử a
h à n g t h u ố c K i m A n h ” cơ sở thực tập của em C ô n g t y g i ả i p h á p
p h ầ n m ề m V N L i n k Trong đề tài này em sử dụng ngôn ngữ lập trình Visual
Basic và hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access 2003
Nội dung của Chuyên đề thực tập bao gồm gồm:
• Chương 1 Khảo sát cửa hàng bán thuốc Tây
• Chương 2 Phân tích Thiết kế hệ thống
• Chương 3 Phân tích thiết kế cơ sở dữ liệu
• Chương 4 Các công cụ sử dụng và thiết kế giao diện
Cho dù có cố gắng nhưng do thời gian và kinh nghiệm có hạn nên chươngtrình chắc chắn còn nhiều thiếu xót Em rất mong nhận được sự góp ý chân thànhcủa thầy, cô giáo và các bạn đế chương trình ngày càng hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn thầy giao PGS.TS Đặng minh Ất và đơn vị nơi emthực tập đã nhiệt tình giúp đỡ đế chương trình của em đạt kết quả tốt hơn cũng nhưgiúp em có được những kinh nghiệm quý báu trong công việc
Hà Nội, thảng 3 năm 2008 Sinh viên thực hiện:
Đặng Đình Quang
Trang 3Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
CHƯƠNG 1 KHẢO SÁT SO Bộ VÀ XÁC LẬP DỤ ÁN
Cửa hàng thuốc Kim Anh là cửa hàng bán thuốc tư nhân , chuyên bán buôn ,bán lẻ các loại thuốc Tây , là một cửa hàng bán thuốc uy tín hàng đầu được thànhlập vào năm 1994 cho tới nay đã hoạt động được 15 năm Hiện nay nay theo thông
kê của các nhà cung cấp thuốc thì cửa hàng thuốc Kim Anh là một trong những cửahàng bán thuốc hàng đầu ở Thành phố Hà Nội Hiện nay cửa hàng có hai địa điểmbán thuốc Cơ sở bán thuốc chính của cửa hàng nằm tại số nhà 29 phường thanhlương quận Hai Bà Trung , Thành phố Hà nội ,cơ sở thứ hai mới mở nằm ở 6 ngach
6 phường Quỳnh Mai -Hai Bà Trưng-Thành phố Hà Nội
Đe thực hiện mở rộng hoạt động kinh doanh , đáp ứng sổ luợng khách hàngđến mua thuốc ngày càng đông , cửa hàng có nhu cầu xây dựng một hệ thống phầnmềm quản lý bán hàng thuốc ,nhằm tin học hoá quá trình quản lý kinh doanh củacửa hàng
chi tiết)
1.2.1 Hoạt động bán hàng
- Hiện nay bộ phận bán hàng của một cửa hàng gồm có 8 người chia làm hai
ca , mỗi ca làm việc gồm 4 người cửa hàng mở cửa vào lúc 6h và kết thúc vào lúc
11 h
- Khi khách hàng có yêu cầu mua thuốc :
+ Neu khách hàng đến mua thuốc lẻ thì nhân viên bán hàng sau khi năm bắtđược tình hình bênh lý của khách hàng với sử hiếu biết của mình nhân viên bán
Trang 4Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
thuốc sẽ chuẩn đoán bệnh và tư vấn cho khách hàng nên dùng loại thuốc gì (côngdụng , thành phần ,nước sản xuất, giá thành ) nếu khách hàng đồng ý thí nhân viênbán hàng sẽ viết hoá đơn bán hàng và hưỡng dẫn cách sử dụng thuốc cho kháchhàng
+ Neu khách khách hàng mua thuốc theo đơn thì nhân viên bán hàng sẽ kiếmtra trong kệ thuốc nếu đáp ứng được loại thuốc nào thì nhân viên bán thuốc sé viếthoá đơn bán hàng chuyến cho khách hàng ,còn các loại thuốc mà không đáp ứngđược thì nhân viên bán hàng sẽ hẹn khách hàng đến mua thuốc trong thời gian sớmnhất có thế hoặc giới thiệu cho khách hàng đến mua ở những cửa hàng có uy tínkhác
Các thông tin trên hoá đơn bán hàng bao gồm :số hoá đơn , tên khách , địa chỉkhách,ngay lập, tổng số tiền , số tiền đã thanh toán , còn nợ , hạn trả nợ các thôngtin chi tiết về thuốc bán bao gồm :Tên thuốc, đơn vị tính,sổ luợng , đơn giá ,thànhtiền khi thanh toán cửa hàng sẽ lập một phiếu thu tương ứng với hoá đơn mua thuốctrên phiếu thu có ghi rõ :số phiếu thu , số hoá đơn , ngày lập , người lập , số tiền ,ghi chú Một bản sao của Hoá đơn bán hàng (phiếu xuất) sẽ được lưu lại để tiện choquá trình quản lý ,còn một bản giao cho khách hàng để tiện cho việc bảo hành trả nợnếu có của khách hàng sau này cửa hàng quản lý khách hàng bằng cách cập nhậtthông tin về khách hàng Các thông tin về khách hàng bao gồm :mã khách , họ tênkhách , địa chỉ, số điện thoại, email
Sau khi kết thúc ca làm việc thì nhân viên bán hàng sẽ tống hợp số tiền bánhàng và bàn giao cho người quản lý
- Đối với nhân viên bán hàng trong quá trình bán thuốc nhân viên bán hàng cótrách nhiệm ghi lại những mặt hàng thuốc đã bán hết, hoặc sắp hết trong kệ , khothuốc sau đó sẽ báo cho nhân viên quản lý cửa hàng
Trang 5Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
- Nhân viên quản lý cửa hàng thuốc có trách nhiệm kiếm tra số lượng thuốctồn trong tủ thuốc ,nếu mặt hàng thuốc nào hết hoặc sắp hết nhân viên quản lý sẽ gọiđiện cho nhà cung cấp kèm theo đó là Tên thuốc và số luợng thuốc đặt
- Nhà cung cấp sẽ mang thuốc đến kèm theo bảng báo gía.Trước khi nhậpthuốc nhân viên quản lý kiếm tra chất lượng thuốc và thời gian sử dụng củathuốc Neu chất lượng đảm bảo thì nhân viên quản lý sẽ lập môt phiếu nhập, trênphiếu nhập có ghi : số phiếu nhập , tên nhà cung cấp, người lập phiếu , ngày lậpphiếu ,số tiền đã thanh toán , số tiền còn nợ
-Cửa hàng quản lý nhà cung cấp bằng cách cập nhật thông tin nhà cung cấp saukhi nhập hàng Các thông tin về nhà cung cấp bao gồm :Mã nhà cung cấp,tên nhàcung cấp, địa chỉ, điện thoại, email, fax
Cửa hàng quản lý Thuốc bằng cách cập nhật thông tin về các loại thuốc Cácthông tin này bao gồm:Mã thuốc,tên thuốc , đơn vị tính , công dụng , hạn sử dụng,nước sản xuất, đơn giá nhập , đơn giá bán Quản lý nhóm thuốc bao gồm :mã nhómtên nhóm
- Hàng tháng cửa hàng sẽ kiểm tra kho hàng những mặt hàng tồn trong tủthuốc bán chậm và sắp hết hạn sử dụng , để từ đó trả lại hoặc trao đổi với nhà cungcấp
Cuối mỗi tháng cửa hàng tiến hành kiếm tra khách nợ đến hạn và lập mộtphiếu nhắc nhở trả nợ gửi khách hàng
Trang 6Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
- Đối với nhà cung cấp :Khi thanh toán tiền nợ hàng cho nhà cung cấp , thìnhân viên quản lý sẽ lập một phiếu chi và chuyển tiền cho nhà cung cấp trên phiếuchi co ghi các thông tin :SỐ phiếu chi , số phiếu nhập , ngày lập phiếu, ngày lập, sốtiền ghi chú
Hàng ngày , hàng tháng thì cửa hàng cũng thống kê một cách tống quát nhấtdoanh thu về sổ tiền bán được , Doanh số nhân viên , số tiền chi,số tiền khách nơ ,sốtiền nợ nhà cung cấp
1.3 Đánh giá hiện trạng của cửa hàng thuốc Kim Anh
Qua việc khảo sát tại cửa hàng thuốc tân dược Kim Anh em rút ra được những
ưu điểm và nhược điểm như sau:
Hệ thống quản lý bán hàng cửa hàng thuốc Kim Anh đã tuy là một cửa hàngvới số lượng nhân viên ít chủng loại thuốc thì phong phú , đa dạng nhưng đã cóđược sự tổ chức chặt chẽ ,có khoa học Khối lượng công việc
Trang 7được hoạch đình một cách rõ ràng và việc quản lý nhanh chóng Định
hướng
phát triến cao, đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
- Khả năng cập nhật thông tin chậm chễ
- Tốn rất nhiều thời gian và nhân lực
- Dễ gây ra thiếu sót , không chính xác trong quá trình thực hiện công việc
- Không có khắ năng lun trữ thông tin trong một thời gian dài
- Khó kiếm soát thông tin về khách hàng , nhà cung cấp và thông tin về hànghoá của cửa hàng
- Khó nắm bắt được tình hình bán hàng của cửa hàng đế kịp thời đưa ra nhữnggiải pháp , phương hướng phát triển mới đế không ngừng nâng cao hiệu quả kinhdoanh
- Hiện nay cửa hàng vẫn đáng dựa vào đội ngũ nhân viên lâu năm, thường làngười nhà, nêu mở rộng hoạt động kinh doanh việc tuyển thêm nhân viên khác vào thì
sẽ ngay khó khăn cho việc quản lý
Trong những năm gần đây, do nhu cầu tiêu dùng của người dân tăng cao, với sựphát triến mạnh mẽ của công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tốc độ phát triển ngày càngnhanh về kinh tế, xã hội, văn hóa, làm cho cách thức quản lý bán hàng cũng có nhiềuthay đổi theo, đòi hỏi cao hơn trong công tác quản lý kinh doanh và trong nghiệp vụbán hàng Do vậy, đế phù họp với hoàn cảnh mới, việc hiện đại hóa cùng với tin họchóa trong công tác quản lý bán hàng là điều rất quan trọng và cần thiết
Trang 81.4 Sự cấp thiết xây dựng bài toán quản lý:
Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
Trong lĩnh vực công nghệ thông tin việc tổ chức và lưu trữ một khối lượng thôngtin là vấn đề rất khó khăn vì phải giải quyết được việc cập nhật thông tin một cáchnhanh và chính xác, truy xuất dữ liệu nhanh Do đó chúng ta cần phải tố chức thôngtin lại thành một cơ sở dữ liệu, đáp ứng nhiều người sử dụng, nhiều chương trình ứngdụng khai thác, đảm bảo dữ liệu quản lý tập trung và tăng hiệu quả khai thác
Việc tin học hóa vào hoạt động quản lý kinh doanh bán hàng sẽ đảm bảo cho hệthống lưu trữ và tố chức thông tin với một khối lượng lớn một cách khoa học, giúpcho nhân viên quản lý được tốt hơn, truy cập, tìm kiếm, tra cứu thông tin, quản lýkhách hàng và thống kê dữ liệu nhanh chóng, chính xác, giúp cho chủ cửa hàng nắmbắt được tình hình hoạt động kinh doanh của cưa hàng nhanh chóng đưa ra các địnhhướng lập kế hoạch kinh doanh đế mang lại hiệu quả kinh doanh cao hơn Sớm hộinhập với thị trường trong nước và thế giới
Tóm lại việc quản lý theo phương thức thủ công rất tốn kém về thời gian, nhânlực, hơn nữa độ chính xác lại không cao, tốc độ xử lý chậm do vậy không đáp ứng kịpthời các yêu cầu của lãnh đạo Vì vậy cần phải có một hệ
Trang 9thống quản lý bằng máy tính là rất cần thiết đế đáp ứng tốt nhất các yêu
- Thực hiện các nghiệp vụ một cách nhanh chóng, chính xác
- Có khả năng kiểm soát, tổng họp đầy đủ chính xác, kịp thời phản ánh cácthông tin về khách hàng, thông tin về nhà cung cấp thông tin về mặt hàng hiện có củacửa hàng
- Đưa ra nhanh chóng danh sách thông tin khách hàng, danh sách nhà cung cấp,danh sách chủng loại thuốc, danh sách nhân viên nhập hàng và bán hàng khi cần tìmkiếm theo yêu cầu
- Có khả năng lưu trữ dữ liệu trong thời gian dài
- Có khả năng bố sung thêm, xóa bỏ, sửa chữa kịp thời thông tin về một kháchhàng, một nhà cung cấp, một nhân viên, một mặt hàng
- Giải quyết vấn đê nhập thuốc vào kho (tránh nhầm lẫn)
- Giải quyết tài chính và nguồn hàng với các nhà cung cấp
- Giải quyết số thuốc quá hạn hoặc không đủ chất lượng
- Giải quyết việc bán hàng
- Giúp người bán hàng không bị nhầm lẫn trong việc chuấn đoán một sổ bệnhthông thường với đơn thuốc có sẵn
- Giúp giải quyết việc lập báo cáo tài chính theo ngày, tháng, quý, năm
CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH VÀ THIÉT KÉ HỆ THỐNG
Phân tích hệ thống theo nghĩa chung nhất là khảo sát nhận diện, phân định các
thành phần của một phức hợp và chỉ ra các mối liên quan giữa chúng Theo nghĩa hẹp
Trang 10Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
phân tích hệ thống là giai đoạn hai, đi sau khảo sát sơ bộ, là giai đoạn bản lề giữakhảo sát sơ bộ và giai đoạn đi sâu vào các thành phần hệ thống
Từ kết quả của giai đoạn này ta xây dựng được các biểu đồ mô tả logic chức
năng xử lý của hệ thống Giai đoạn này gọi là giai đoạn thiết kế logic chuẩn bị cho
giai đoạn thiết kế vật lý Yêu cầu đòi hỏi thiết kế logic một cách hoàn chỉnh trước khithiết kế vật lý
Đường lối thực hiện:
• Phân tích trên xuống (top-down): Phân tích từ đại thế đến chi tiết, thếhiện phân rã các chức năng ở biểu đồ phân cấp chức năng và ở cáchphân mức ở biểu đồ luồng dữ liệu (BLD)
• Đi từ hệ thống cũ sang hệ thống mới
• Chuyển tù’ mô tả vật lý sang mô tả logic
Phân tích thiết kế hệ thống là sự nhận thức và mô tả một hệ thống, bởi vậy
người ta thường dùng các mô hình, các biếu đồ đế trừu tượng hóa và là công cụ giúpcon người trao đổi với nhau trong quá trình phát triển hệ thống Mỗi mô hình là mộtkhuôn dạng đế nhận thức về hệ thống và nó mang ý thức chủ quan
Mục tiêu của phân tích mô hình xử lý là đưa ra một cách xác định các yêu cầucủa người dùng trong quá trình phát triển hệ thống, những yêu cầu này được bám sát
từ một loạt các sự kiện mà người phân tích thu được qua phỏng vấn, đặt câu hỏi, đọctài liệu và qua các phép đo thử nghiệm
Biểu đồ phân rã chức năng BPC (Tiếng Anh là Business Functional
Diagram-BFD) là một loại công cụ cho phép phân rã dần dần các chức năng từ mức cao nhất,tổng thể nhất thành các chức năng chi tiết hơn, cụ thể hơn và cuối cùng ta thu đượcmột cây chức năng Cây chức năng xác định một cách rõ ràng, dể hiểu cái gì xảy ratrong hệ thống
Sau khi tìm hiếu và phân tích “Hệ t h ố n g q u ả n l ý c ử a h à n g T h u ố c
K i m Anh “ em đã đưa ra được biểu đồ phân cấp chức năng như sau:
Trang 11Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
Trong sơ đồ này ta thấy chức năng “Quản lý cửa hàng Thuốc Kim Anh ”được phân thành năm cấp nhở hơn Đó là chức năng “Cập nhật thông tin ” , chứcnăng “Quản lý kho hàng”, chức năng “Quản lý bán Thuốc ”, chức năng “Quản lý thuchi ”, chức năng “quản lý báo cáo”.Đen lượt mình , một trong năm chức năng trên lạiđược phân cấp thành các chức năng chi tiết hơn
Cụ thể , chức năng “Cập nhật thông tin ” được phân chia thành 5 chức năng đó
là “Thông tin Thuốc”, “Thông tin Nhà cung cấp”,”Thông tin Khách hàng ”,’Thông tinNhóm thuốc /Thông tin Nước sản xuất “.Chức năng Quản lý kho hàng được phânthành 4 chức năng con là :Kiếm tra kho Thuốc ,”lập Phiếu nhập thuốc ” “Danh sáchthuốc hết hạn ”,”Tìm kiếm ’’“Quản lý thuốc quá hạn sử dụng” Chức năng bán hàngđược phân thành 4 chức năng con đó là :”quản lý Khách hàng ” , “quản lý bán thuốc
Hình I: Sơ đồ chức năng
Trang 12Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
”, “tư vấn khách hàng”,Tìm kiếm Chức năng “Quản lý thu chi ” được phân thành 4chức năng con “Lập phiếu thu”, “Danh sách khách nợ ”,”Lập phiếu chi ”,”xem công
nợ ” Chức năng “Báo cáo” được phân thành 4 chức năng con :”Báo cáo doanh thu”,
“Báo cáo nhập xuất”,”Báo cáo doanh số bán hàng nhân viên báo cáo hàng tồn ”
1.1 Cập nhật thông tin
về Thuốc
Cập nhật thông tin vê danh mục thuôc có trong cửahàng : thêm mới, sửa, xoá thông tin nhà Thuốc khi cầnthiết
1.2 Cập nhật thông tin
Nhà cung cấp
Cập nhật thông tin Nhà cung câp như : thêm mới nhà cung cấp , sửa, xoá thông tin Nhà cung cấp hàng khi cần thiết
1.3 Cập nhật thông tin
Khách Hàng
Cập nhật thông tin khách hàng như: thêm mới kháchhàng, sửa, xoá thông tin khách hàng khi cần thiết1.4 Cập nhật nhóm
1.6 Tìm kiếm Tìm kiếm theo yêu cầu thông tin người sử dụng
2.1 Kiểm tra kho
2.4 Tìm kiếm Tìm kiếm theo yêu cầu thông tin người sử dụng
3.1 Kiểm tra kho
Thuốc
Khi khách hàng co nhu câu mua thuôc thì nhân viên sẽvào kiểm tra kho thuốc của cửa hàng nếu còn đủ cung
Trang 13Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
3.2 Lập hoá đơn ban Nhận viên sê lập hoá đơn bán để bán thuốc và thanh
toán tiên với khách hàng3.3 Tư vấn khách hàng Khi khách hàng yêu cầu được tư vấn thì ta sẽ vào chức
năng này3.4 Tìm kiếm Tìm kiếm thông tin về hoá đon bán hàng
4.1 Lập phiếu thu Nhân viên sẽ lập phiếu thu khi khách hàng thanh toán
tiền hàng hoặc muốn trả nợ
4.2 Xem danh sách
khách hàng còn nợ
Hàng tháng nhân viên kiêm tra danh sách khách hàng còn nợ.nếu khách hàng nợ quá hạn thì nhân viên sé lập một phiếu nhắc trả nợ gửi cho khách hàng4.3 Lập phiếu chi Nhân viên sẽ lập phiếu chi khi thanh toán tiền hàng
cho nhà cung cấp hoặc khi trả nợ cho nhà cung cấp.4.4 Xem công nợ Hàng tháng Cửa hàng sẽ xem công nợ
4.5 Tìm kiếm Tìm kiếm theo yêu cầu thông tin người sử dụng
5.1 Báo cáo doanh thu Báo cáo doanh thu theo doanh thu theo ngày, tháng,
năm5.2 Báo cáo nhập xuất Báo cáo về tình hình bán hàng và nhập hàng của cửa
hàng5.3 Báo cáo doanh sô
Trang 14Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
BLD là một loại biểu đồ nhằm mục đích diễn tả một quá trình XLTT với các yêucầu sau:
+ Sự diễn tả là ở mức logic, nghĩa là nhằm trả lời câu hỏi: “Làm gì?” mà bỏ quacâu hởi “Làm như thế nào?”
+ Chỉ rõ các chức năng (con) phải thực hiện đế hoàn tất quá trình xử lý cần môtả
+ Chỉ rõ các thông tin được chuyển giao giữa các chức năng đó, và qua đó phầnnào thấy được trình tụ’ thực hiện của chúng
Biểu đồ luồng dữ liệu (BLD hay DFD) là một công cụ dùng để trợ giúp cho bổnhoạt động chính sau đây của các phân tích viên hệ thống trong quá trình phân tíchthông tin
+ Phân tích BLD được dùng để xác định yêu cầu của người sử dụng
+ Thiết kế BLD dùng đế vạch kế hoạch và minh họa các phương án cho phântích viên hệ thống và người dùng khi thiết kế hệ thống mới
+ Biểu đồ BLD là công cụ đơn giản, dễ hiểu đối với phân tích viên hệ thống vàngười dùng
+ Tài liệu BLD cho phép biểu diễn tài liệu phân tích hệ thống một cách đầy đủ,súc tích và ngắn gọn BLD cung cấp cho người sử dụng một cái nhìn tổng thể về hệthong và cơ chế lưu chuyển thông tin trong hệ thống đó
Các thành phần của biểu đồ luồng dữ liệu:
- Quá trình (chức năng -Processes) được ký hiệu bởi vòng tròn tượng trưng chocác chức năng khác nhau mà hệ thống phải thực hiện Chức năng
Trang 15thay đối thông tin đầu vào theo một cách nào đó như tố chức lại thông tin,
bố
sung hoặc tạo ra thông tin mới.
Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
- Luồng dữ liệu (Flow) được ký hiệu bằng đường kẻ có mũi tên Mũi tên chỉ hướng
ra của luồng thông tin Luồng dữ liệu liên kết các Processes với nhau, tượng trưng chothông tin mà processes yêu cầu cho đầu vào hoặc thông tin mà chúng biến đối thành đầu ra
- Kho dữ liệu (Data Store) đ ư ợ c ký hiệu bởi 2 đường thẳng song song, biểu diễn
hay chứa đựng thông tin mà hệ thống cần phải lưu giữ trong một khoảng thời gian dài đếmột hay nhiều quá trình hoặc tác nhân truy nhập vào Một khi công việc xây dựng HTTTkết thúc thì những thông tin này được tồn tại dưới dạng các File hay CSDL
- Tác nhân ngoài là một người, một nhóm người hoặc một tố chức bên ngoài lĩnh vựcnghiên cứu của hệ thống, nhưng có một sổ hình thức tiếp xúc với hệ thống Nhân tố bênngoài là nguồn cung cấp thông tin cho hệ thống và là phần sống còn của hệ thống
- Tác nhân trong là một chức năng hay một quá trình bên trong hệ thống
DFD cung cấp một bức tranh tống thế, dế hiếu về các chức năng và các dữ liệu chínhcủa hệ thống Tuy nhiên, nếu xét về khía cạnh chi tiết thì DFD lại chưa được đầy đủ cả tù'góc độ chức năng và dữ liệu Hai công cụ được sử dụng đế bổ khuyết cho DFD là: Từ điển
dữ liệu (Data Dictionary) và Đặc tả chức năng (Process specification)
Thông qua tìm hiếu hệ thống quản lý Cửa hàng thuốc Kim Anh em xây dựng biếu đồluồng dữ liệu của hệ thống với các thành phần của biếu đồ như sau:
- Các chức năng: Cập nhật thông tin , Quản lý kho hàng , Quản lý bán Thuốc Quản lýThu chi , Quản lý báo cáo cùng các chức năng con đã trình bầy ở trên
- Các luồng dữ liệu: thông tin mua thuốc, thông tin Nhập thuốc, Thanh toán
- Các kho dữ liệu:Thuốc nhập ,hoá đơn bán ,Khách hàng , Nhà cung cấp,
- Các tác nhân trong và các tác nhân ngoài: Tùy theo từng chức năng quản lý cụ thể
mà biểu đồ luồng dữ liệu ở các mức có sử dụng thêm các tác nhân trong và ngoài cho phùhọp
Trang 16Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te! 0918.775.368
Là mô hình hệ thống ở mức tổng quát nhất, ta xem cả hệ thống như một chức năng.Tại mức này hệ thống chỉ có duy nhất một chức năng Các tác nhân ngoài và đồng thời cácluồng dữ liệu vào ra từ tác nhân ngoài đến hệ thống được xác định
Từ định nghĩa trên, ta có sơ đồ luồng dữ liệu mức ngữ cảnh như sau:
2.2 BLD mức đỉnh (mửc 1)
Gồm nhiều chức năng được phân rã tò BLD mức ngữ cảnh với các chức
năng phân rã tương ứng mức 1 của biểu đồ phân rã chức năng BPC (hoặc
BFD) Các nguyên tắc phân rã:
- Các luồng dữ liệu được bảo toàn
- Các tác nhân ngoài bảo toàn
- Có thế xuất hiện các kho dữ liệu
- Bố sung thêm các luồng dữ liệu nội tại nếu cần thiết
Hình 2: Sơ dồ ngữ cảnh
Trang 17Phiếu giao hàníì
Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
Phân rã tù' BLD mức đỉnh, các chức năng được định nghĩa riêng từng biếu đồ hoặcghép lại thành một biếu đồ trong trường hợp biếu đồ đơn giản Các thành phần của biếu
đồ được phát biếu như sau:
+ Luồng dữ liệu: vào/ra mức trên thì lặp lại (bảo toàn), ở mức dưới thì phân rã, bổsung thêm các luồng dữ liệu nội bộ do phân rã các chức năng và thêm vào kho dữ liệu.+ Kho dữ liệu: dần dần xuất hiện theo nhu cầu nội bộ
Hỉnh 3: Sơ đồ chức năng mức 1 của hệ thống quản lý hiệu thuốc
Trang 182.2.3 ĩ Biêu đồ luồng dữ liệu chức năng cập nhật thông tin
Website: http://www.docs vn Email : Henhe@docs vn Te/ Ш: 0918.775.368
+ Tác nhân ngoài: xuất hiện đầy đủ ở mức khung cảnh, ở mức dưới không thêm gì cả.Các biếu đồ luồng dữ liệu mức dưới đỉnh của hệ thong quản lý:
Hình 4: Sơ đồ chức năng mức 2 cho Quản lý Danh Mục
Trang 19Nhà cung cấp
2.2.3.2 Biếu đồ luồng dữ liệu chức năng quản lỷ kho hàng
Website: http://www docs, vn Email: Henhe@docs vn Tel 0918.775.368
Trang 202.2.3.3.Sơ đồ chức năng quán lỷ Bán Thuốc
Website: http://www.docs vn Emaĩ! : Henhe@docs vn Te! Ш:
0918.775.368
Hình 2.2.3.3: Sơ dồ chức năng mức 2 của xử lý quản lý bán Thuốc
Trang 212.2.3.3.Sơ đồ chức năng quán lỷ Bán Thuốc
Website: http://www.docs vn Emai!: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
Hình 2.2.3.4.Sơ đồ mức 2 chức năng quản lý thu chi
Trang 222.2.3.5.Sơ đồ chức năng quán lý báo cáo
Website: http://www.docs vn Emaĩ! : Henhe@docs vn Te! Ш:
0918.775.368
Hình 2.2,3.5: Sơ đồ chức năng mức 2 cho xứ lý các báo cáo
Trang 23Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
CHƯƠNG 3 PHÂN TÍCH THIẾT KÉ cơ SỞ DỮ LIỆU
Một hệ thống trong trạng thái vận động bao gồm hai yếu tố là các chức năng xử
lý và dữ liệu Giữa xử lý và dữ liệu có mối quan hệ mật thiết chặt chẽ và bản thân dữliệu có mối liên kết nội bộ không liên quan đến xử lý đó là tính độc lập dữ liệu Mô tả
dữ liệu được xem như việc xác định tên, kiểu (dạng) dữ liệu và tính chất của dữ liệu
Dữ liệu không phụ thuộc vào người sử dụng đồng thời không phụ thuộc vào yêu cầutìm kiếm và thay đối thông tin
Trong XLTT có nhiều công cụ đế mô tả dữ liệu Các công cụ này là các cáchtrừu tượng hóa dữ liệu, đặc biệt là mối quan hệ của dữ liệu nhằm phổ biến những cáichung nhất mà con người có thế trao đối lẫn nhau Trong phần này chúng ta đề cậptới 4 công cụ chủ yếu:
1 Mã hóa dữ liệu (Coding)
2 Từ điển dữ liệu (Data Dictionary)
3 Mô hình thực thể liên kết ER (Entity Relationship)
4 Mô hình quan hệ (Relational Data Base Modeling)
Trang 24Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
Như ta đã biết phân tích hệ thống bao gồm hai công việc: Phân tích về chứcnăng xử lý và phân tích về dữ liệu Trong phần này chúng ta xem xét phần phân tích
dữ liệu Dữ liệu có tính độc lập tương đối và là đổi tượng của xử lý
Mục đích của giai đoạn phân tích hệ thống về dữ liệu là: Lập lược đồ dữ liệuhay gọi là biếu đồ cấu trúc dữ liệu (BCD) Hệ thống dữ liệu được lưu trữ lâu dài:
- Thông tin gì, bao gồm dữ liệu gì?
- Mối liên quan: xác định liên quan giữa các dữ liệu
Ket quả của giai đoạn phân tích hệ thống về mặt dữ liệu là cho chúng ta mộtkhuôn dạng hỗ trợ các phân tích viên hệ thống trong quá trình nhận thức và biểu diễncác dữ liệu sử dụng trong HTTT, đồng thời chỉ rõ được cấu trúc của dữ liệu
Phương pháp thực hiện: Thể hiện theo hai cách tiếp cận:
+ Mô hình thực thể liên kết: phương pháp này trực quan đi từ trên xuống dưới,bằng cách xác định các thực thể, mối liên kết giữa chúng rồi đến các thuộc tính.Phương pháp này bao trùm được nhiều thông tin, tuy nhiên kết quả hay thừa
+ Mô hình quan hệ: Xuất phát từ danh sách các thuộc tính rồi đến các lược đồquan hệ Phương pháp này đi từ dưới lên, kết quả là vừa đủ cho những kết xuất xử lý
Trang 25Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
3.1 Lý thuyết thiết kế cơ sở dữ liệu quan hệ
Các thưc thế: Là vật thế tồn tại thực sự khá ốn định trong thế giới thực muốn
phản ánh Tập các thực thế cùng loại hình thành lên kiếu thực thế
Kiểu thưc thể: Là tập họp các thực thể có cùng đặc trang bản chất
Cách biểu diễn kiểu thực thể: Người sử dụng các hình chữ nhật bên trong ghitên thực thể
Tên thực thể
Các thuôc tính: thuộc tính là giá trị mô tả khía cạnh nào đó của thực thế Thuộc
tính bao gồm thuộc tính khóa và thuộc tính mô tả
- Thuộc tính khóa gọi là các kiêu thuộc tính cho phép phân biệt các kiêu thựcthể
Trang 26Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
B
- Các thuộc tính còn lại khác khóa là thuộc tính mô tả
-Yêu cầu với kiểu thuộc tính: Đảm bảo giá trị là duy nhất và là sơ đẳng Cáchbiểu diễn:
Trang 27Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
Trang 28Website: http://www.docs vn Email: Henhe@docs vn Te/S:
0918.775.368
- Liên kết 1 - n: liên kết giữa hai thực thế A và B là 1 - n nếu mỗi kiểu thực thế
A tương ứng với nhiều kiếu thực thế thuộc B Nhưng mỗi thực thế thuộc B chỉtương ứng với một kiểu thực thể A
B
- Liên kết n - n: liên kết giữa hai thực thể A và B là n - n nếu mỗi kiểu thực thể
A tương ứng với một hoặc nhiều kiểu thực thể thuộc B và ngược lại
13.Phiếu huỷ
15.NUỚC sán xuất 17.Tủ thuốc
2.Danh mục thuốc 4.Hoá đơn bán 6.Phiếu chi 8.Thuốc nhập 10.Nhà cung cấp 12.Đơn vị tính 14.Thuốc huỷ 16. Tư
vãn
Trang 29Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
Trang 30Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
mucThuoc(DMT_Ma,MaNhom,MaNCC, DMTTen, DMT ThanhPhan,
Trang 31Website: http://www.docs vn Email : Henhe@docs vn Te! Ш:
ieuHuy(Sophieuhuy, NV_Ma, Ngayhuy, Tongtien)
14 CT_ThuocHuy(Sophieuhuy, DMT Ma, Soluonghuy)
Trang 323.2.4.3.Bảng NhanVien lưu trữ mọi thông tin chi tiêt vê các nhân viên
Dựa trên sự liên kết giữa các thực thể liên kết và mô hình phân rã chức năng của hệ
thống, chúng ta tiến hành thiết kế cụ thế là xác định các Table (bảng CSDL) của chương trình
3.2.4 ĩ.Bảng DM KhachHang lưu trữ thông tin về các khách hàng giao dịch với cửa hàng
T ê n
3.2.4.2 Báng D M N C C lưu trữ thông tin chi tiết về nhà cung cap, chuyên cung cấp các mặt hàng cho cửa hàng.
Trang 333.2.4.3.Bảng NhanVien lưu trữ mọi thông tin chi tiêt vê các nhân viên của cửa hàng
Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
3.2.4.4 Bảng DM NhomThuoc lưu trữ thông tin về các nhóm Thuốc
3.2.4.5.Bảng DonViTinh lưu trữ thông tin về đơn vị tỉnh của Thuốc
Trang 343.2.4.3.Bảng NhanVien lưu trữ mọi thông tin chi tiêt vê các nhân viên
của cửa hàng
Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
3.2.4.7.Bảng HD_BanThuoc lun trừ thông tin chi tiết về các hoá đơn bán Thuốc
HDB NgayBan Datetime Mã nhân viên lập hoá đơn HDB GioBan Datetime Hạn trả nợ tiên
HDB DaThanhToan Number
3.2.4.9 Bảng PhieuThu lưu trữ thông tin về các khoản phái thu của cửa hàng
Trang 353.2.4.3.Bảng NhanVien lưu trữ mọi thông tin chi tiêt vê các nhân viên
của cửa hàng
Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
3.2.4.10 Bảng PhieuNhapThuoc lưu trữ thông tin về loại Thuốc nhập của cửa hàng
3.2.5.12.Bàng PhieuChi lưu trữ thông tin về các khoản phải chi của cửa hàng
T ê n
Trang 363.2.4.3.Bảng NhanVien lưu trữ mọi thông tin chi tiêt vê các nhân viên của cửa hàng
Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
3.2.5.13.Bảng PhieuHuy lưu trữ thông tin về phiếu huỷ hàng
Trang 373.2.5 ĩ4.Báng ThuocHuy lưu trữ thông tin chi tiêt vê hàng cân huỷ
Website: http://www.docs vn Email: lienhe@docs vn Te!
0918.775.368
3.2.5.15.Bàng TuThuoc lưu trữ thông tin về chỗ đế thuốc
3.2.5.16.Bảng Nsd lưu trữ thông tin về người sử dụng