Chuyển Giao Công Nghệ, Hỗ Trợ Xây Dựng Trung Tâm Sản Xuất Giống Nấm, Nuôi Trồng Và Chế Biến Nấm Tại.pdf

Microsoft Word 7968 doc Së KHCN tØnh S¬n La B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi ChuyÓn giao c«ng nghÖ, hç trî x©y dùng Trung t©m s¶n xuÊt gièng nÊm, nu«i trång vµ chÕ biÕn nÊm t¹i tØnh Hña Ph¨n n−íc Céng hßa D©n[.]

Sở KHCN tỉnh Sơn La

Báo cáo tổng kết đề tài:

Chuyển giao công nghệ, hỗ trợ xây dựng

Trung tâm sản xuất giống nấm, nuôi trồng

và chế biến nấm tại tỉnh Hủa Phăn nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Cnđt:

Lò Văn Na Sốt Xảy Xẻn Thoong

7968

Sơn la – 2009

Sơn La, ngày tháng 01 năm 2010

BÁO CÁO THỐNG KÊ KẾT QUẢ THỰC HIỆN NHIỆM VỤ HỢP TÁC QUỐC TẾ

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên nhiệm vụ: Chuyển giao công nghệ, hỗ trợ xây dựng Trung tâm sản xuất giống nấm, nuôi trồng và chế biến nấm tại tỉnh Hủa Phăn nước

CHDCND Lào

2 Chủ nhiệm nhiệm vụ:

Ông Lò Văn Na

Chức vụ: Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sơn La

Học hàm học vị chuyên môn: Cử nhân sư phạm - lý luận chính trị - quản lý kinh tế

Chức danh chuyên khoa: Giám đốc sở Khoa học và công nghệ Sơn La, Phó chủ tịch thường trực Hội đồng khoa học công nghệ tỉnh Sơn La khóa VII (2006-2011)

Điện thoại nhà riêng: 0223857286

Điện thoại cơ quan: 0223852493

Email: hungcnsl@yahoo.com ; Di động: 0913252139

Địa chỉ cơ quan: Số 19, đường Tô Hiệu, thị xã Sơn La, tỉnh Sơn La Địa chỉ nhà riêng: Phường Tô Hiệu, thị xã Sơn La, tỉnh Sơn La

3 Tổ chức chủ trì nhiệm vụ:

Sở Khoa học và công nghệ tỉnh Sơn La

Địa chỉ: Số 19 đường Tô Hiệu, thị xã Sơn La

Điện thoại: 022852224

Số tài khoản: 311010000003

Ngân hàng: Kho bạc nhà nước tỉnh Sơn La

4- Đối tác nước ngoài:

4.1- Tên cơ quan đối tác nước ngoài:

Trung tâm dạy nghề Thanh niên tỉnh Hủa Phăn

Địa chỉ : Trung tâm dạy nghề Thanh niên tỉnh Hủa Phăn, bản Chin Càu, thị xã Sầm Nưa, tỉnh Hủa Phăn

Tóm tắt về năng lực khoa học và công nghệ của Trung tâm dạy nghề Thanh niên tỉnh Hủa Phăn: Là đơn vị có chức năng đào tạo dạy nghề cho thanh niên, tiếp nhận chuyển giao các tiến bộ khoa học và công nghệ vào phục vụ sản xuất và đời sống xã hội, hợp tác quốc tế với các tổ chức Đoàn thanh niên công sản Hồ Chí Minh của tỉnh Sơn La, sở khoa học và công nghệ tỉnh Sơn La trong việc chuyển giao công nghệ, đào tạo ngành nghệ và xúc tiến việc làm cho thanh niên tỉnh Hủa Phăn (chi tiết trong Biên bản ghi nhớ ngày 21 tháng 1 năm 2008 Chuyến thăm và làm việc của đoàn đại biểu liên ngành tỉnh Đoàn Sơn La, nước CHXHCN Việt Nam với Đoàn đại biểu tỉnh Đoàn Hủa Phăn, nước CHDCND Lào tại tỉnh Hủa Phăn)

4.2- Chủ nhiệm nhiệm vụ (tên, điện thoại cơ quan, fax, email, điện thoại di động)

Họ và tên: Sốt Xảy Xẻn Thoong Đi

Học hàm, học vị, chuyên môn: Kỹ sư nông nghiệp

Chức danh: Quyền Bí thư Tỉnh Đoàn tỉnh Hủa Phăn

II TÌNH HÌNH THỰC HIỆN

1 Thời gian thực hiện đề tài/dự án:

- Theo Hợp đồng đã ký kết số 52/2008/HĐ-HTQT ngày 19/5/2008 tại Hà Nội

- Thực tế thực hiện: từ tháng 01 năm 2008 đến tháng 12 năm 2009

- Kinh phí sự nghiệp KH&CN Sơn La: 1.817 triệu VNĐ

Kinh phí của đối tác (ước tính), kinh phí đối ứng của tỉnh Hủa Phăn: Công lao động của đội ngũ cán bộ kỹ thuật viên trung tâm dậy nghề thanh niên

3 Tổ chức phối hợp thực hiện đề tài, dự án:

Nội dung tham gia chủ yếu

Sản phẩm chủ yếu đạt được

La

Chuyển giao công nghệ và đào tạo, tập huấn, hướng dẫn

kỹ thuật

đào tạo, tập huấn, hướng dẫn

kỹ thuật cho 10 cán bộ kỹ thuật của Lào

Xây dựng và lắp đặt, hướng dẫn vận hành dây chuyền thiết bị sản xuất giống

và chế biến nấm

Hệ thống dây chuyền trang thiết bị máy móc và công nghệ sản xuất giống và chế biến nấm thương phẩm

La

Xây dựng cơ bản nhà xưởng tường rào sân phơi và lắp đặt

hệ thống điện nước đảm bảo cho sản xuất vận hành

Hệ thống nhà xưởng, tường rào, sân phơi, nhà nuôi trồng nấm

Chuyển giao các quy trình công nghệ sản xuất giống, nuôi trồng và chế biến nấm

Các quy trình công nghệ sản xuất giống nấm, quy trình nuôi trồng nấm và chế biến nấm thương phẩm

4 Cá nhân tham gia thực hiện đề tài, dự án:

Nội dung tham gia chính

Sản phẩm chủ yếu đạt được

1 Lò Văn Na LÒ Văn Na Chủ nhiệm Nhiệm vụ

2 Phan Văn Hưng Phan Văn Hưng Thư ký nhiệm

vụ

3 Chá A Của Chá A Của Phối hợp Phối hợp

4 Tạ Đình Đăng Tạ Đình Đăng Chuyển giao

công nghệ

Quy trình công nghệ sản xuất các loại nấm

5 Lê Nguyên

Phước

Lê Nguyên Phước

Phụ trách kỹ thuật và chuyển giao công nghệ

Quy trình công nghệ sản xuất các loại nấm

6 Sốt Xảy Xẻn

Thoong Đi

Sốt Xảy Xẻn Thoong Đi

Tiếp nhận chuyển giao công nghệ

Thực

tế đạt được

Người,

cơ quan thực hiện

1 Hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng nhà xưởng, 12/ 12/ Nhà thầu

điện nước, giao thông phục vụ sản xuất giống

nấm và chế biến nấm với qui mô công nghiệp,

cụ thể gồm:

- 1 nhà điều hành, sản xuất giống nấm quy mô

3 gian diện tích xây dựng 84m2

- 1 nhà xưởng lắp đặt thiết bị và kho quy mô 6

gian, diện tích xây dựng 144m2

- 3 nhà mô hình nuôi trồng nấm quy mô 9

gian, diện tích xây dựng 90m 2

- 1 nhà công trình phụ với 02 gian có 01 bể

nước 5m3

- Hệ thống sân, đường nội bộ của Trung tâm

đổ bê tông, diện tích trên 400m2

- Hệ thống điện ba pha và nước đồng bộ cùng

tường rào cổng vào phân xưởng

Những hạng mục công trình trên đã được các

bên nghiệm thu, đánh giá : cơ sở vật chất, hạ

tầng kỹ thuật đã đúng với thiết kế được phê

duyệt, phù hợp với tính năng sử dụng, thuận

tiện cho quá trình sản xuất giống nấm và nuôi

trồng chế biến nấm của Trung tâm

2008 2008 xây dựng và

Công ty cổ phần xuất nhập khẩu tổng hợp tỉnh Sơn La

2 Đầu tư mua sắm và lắp đặt trang thiết bị hoàn

- 1 nồi hấp thanh trùng nguyên liệu sản xuất

giống nấm có thể tích 0.6m3, bảo ôn bàng

và chuyển giao công nghệ Bách khoa

- 1 nồi hấp thanh trùng nguyên liệu sản xuất

nấm mộc nhĩ, nấm sò trên nguyên liệu lõi ngô,

có thể tích 4m3, bảo ôn bàng Inox

- 1 bộ thiết bị xử lý nước mềm đồng bộ

- 1 chảo ngâm thóc di động bằng Inox

- 1 tủ cấy giống nấm bằng Inox

- 4 bộ giá nồi khủ trùng nguyên liệu bằng Inox

- 1 nồi hấp BK để hấp nuôi trồng sản xuất

giống cấp I, cấp II

- 1 máy nghiền lõi ngô đồng bộ

- 6 cái bàn đá để nguyên liệu

- 8 bộ giàn giá để giống nấm

- 3 máy điều hoà không khí

- 1 bộ máy vi tính

- 2 xe đẩy tay

- 2 quạt công nghiệp

- 1 tủ lạnh và các loại vật tư công cụ, dụng cụ,

vật rẻ tiền mau hỏng phục vụ dự án Tất cả

thiết bị, vật dụng mua sắm theo đúng danh

mục của dự án, được bàn giao cho Tỉnh đoàn

3 Chuyển giao công nghệ sản xuất giống nấm,

nhân giống nuôi trồng và chế biến nấm cho

Trung tâm dạy nghề Đoàn thanh niên tỉnh Hủa

Phăn bao gồm:

- Công nghệ sản xuất giống nấm gốc

- Công nghệ sản xuất giống nấm cấp 1

- Công nghệ sản xuất giống nấm cấp 2

III SẢN PHẨM KH&CN CỦA ĐỀ TÀI, DỰ ÁN

1- Mức độ hoàn thành về số lượng chủng loại của các sản phẩm:

Số

tt Tên sản phẩm

Theo hợp đồng

Thực tế thực hiện Đánh giá

1 Quy trình sản xuất giống gốc, giống

cấp 1, 2, 3, nấm sò, nấm mỡ, nấm

rơm, nấm mộc nhĩ phù hợp với điều

kiện của tỉnh Hủa Phăn Lào

16 16 Đạt yêu cầu,

đã được nghiệm thu

nước, sân, đường giao thông phục vụ

sản xuất giống nấm và nuôi trồng chế

biến nấm

01 01 Đạt yêu cầu,

đã được nghiệm thu

4 Công nghệ chế biến nấm tươi và dạng

hộp

01 01 Đạt yêu cầu,

đã được nghiệm thu

5 Phổ biến kết quả hợp tác nghiên cứu

chuyển giao khoa học và công nghệ

Thực tế đạt được

Về tiếp thu lý thuyết và thực hành: Với sự nhiệt tình của các cán bộ kỹ

thuật Việt Nam, cùng với sự nỗ lực cố gắng của đội ngũ cán bộ - kỹ thuật viên Trung tâm dạy nghề thanh niên tỉnh Hủa Phăn Đội ngũ cán bộ kỹ thuật viên

đã tiếp thu, thực hành thành thạo các quy trình công nghệ nhân giống nấm và

sản xuất các loại nấm cũng như vận hành thiết bị hiệu quả và an toàn Bước đầu có thể khẳng định rằng cán bộ kỹ thuật viên của Trung tâm dạy nghề thanh niên tỉnh Hủa Phăn đã tiếp thu và làm chủ được công nghệ sản xuất giống, nuôi trồng và chế biến nấm thương phẩm

Trung tâm dạy nghề thanh niên tỉnh Hủa Phăn ngoài nhiệm vụ tiếp thu thực hiện dự án, để phát triển được nghề nuôi trồng nấm thì phải có các cơ sở,

hộ nông dân, thanh niên tiếp thu kỹ thuật nuôi trồng nấm Trước mắt trong dự

án có 10 lớp tập huấn kỹ thuật nuôi trồng nấm cho nông dân và thanh niên, ở những địa điểm có đủ điều kiện nuôi trồng nấm Đến nay cán bộ kỹ thuật của Việt Nam đã phối hợp với cán bộ kỹ thuật của Trung tâm mở được 06 lớp tập huấn trên địa bàn thị xã Sầm Nưa, số lớp còn lại sẽ được mở trong tháng 12/2009 tại các huyện có điều kiện phát triển nghề nấm Ngoài 10 lớp thuộc

dự án Tỉnh đoàn Hủa Phăn, trực tiếp là Trung tâm dạy nghề thanh niên Hủa Phăn cần chủ động lồng ghép các chương trình của tỉnh để mở các lớp tập huấn kỹ thuật với mục tiêu tuyên truyền phổ biến hướng dẫn kỹ thuật trồng nấm cho nhiều người dân được biết, từ đó Trung tâm sản xuất ra nhiều giống nấm đáp ứng nhu cầu của khách hàng

3 Đánh giá về hiệu quả do nhiệm vụ mang lại:

- Dự án đã đạt được các mục tiêu đã đề ra, cụ thể là:

- Tạo sản phẩm mới, ngành nghề mới phục vụ phát triển xây dựng cơ

sở hạ tầng và phát triển nông nghiệp - nông thôn cho tỉnh Hủa Phăn là tỉnh

biên giới phía Bắc nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

- Giúp đỡ bàn con nông nghiệp nông thôn của tỉnh Hủa Phăn có được

thu nhập, nâng cao đời sống

- Tăng cường hợp tác và phát triển kinh tế vùng biên giới của hai nước Việt Nam - Lào nhằm thắt chặt và phát triển tình đoàn kết hữu nghị truyền

thống giữa hai dân tộc Việt-Lào

- Dự án đã đạt được ý nghĩa kinh tế và xã hội sâu sắc: Ngày 04/12/2009,

tại thị xã Sầm Nưa tỉnh Hủa Phăn nước CHDCND Lào đã trân trọng tiến hành

Lễ bàn giao và tiếp nhận công trình Trung tâm sản xuất giống, nuôi trồng và chế biến nấm với sự tham dự của đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ ; UBND tỉnh Sơn La và Sở KH&CN tỉnh Sơn La - đơn vị chủ trì thực hiện dự

án, đại diện của tỉnh ủy UBND, Tỉnh Đoàn, sở Khoa học và công nghệ tỉnh Hủa Phăn Đảng và Chính quyền tỉnh Hủa Phăn đánh giá cao những kết quả

đã đạt được của dự án đồng thời cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam thông qua các đơn vị trực tiếp thực hiện là Bộ KH&CN, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Sơn La, Tỉnh đoàn, Sở KH&CN Sơn La Việc chuyển giao công nghệ , xây dựng trung tâm nhân giống, sản xuất và chế biến giống nấm cho tỉnh Hủa Phăn đã có ý nghĩa kinh tế - xã hội lớn lao, góp phần tạo cho thanh niên tỉnh Hủa Phăn một ngành nghề mới, giúp xoá đói giảm ngèo, ổn định đời sống và ổn định xã hội, góp phần giúp thanh niên không tham gia vào các tệ nạn xã hội như: mua bán, vận chuyển ma tuý Bước đầu các sản phẩm nấm đã được thị trường sở tại đánh giá cao do phù hợp với thị hiếu và tập quán sinh hoạt của người dân và phù hợp với điều kiện tự nhiên của vùng Hủa Phăn

Dự án cũng là công trình thắm tình đoàn kết của nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La với nhân dân các dân tộc tỉnh Hủa Phăn Xứng đáng với khẩu hiệu: “ Tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào, Sơn La - Hủa Phăn mãi mãi

xanh tươi đời đời bền vững” Thể hiện chính sách nhất quán và quyết tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong việc tăng cường mối quan hệ hữu nghị truyền thống, tình đoàn kết đặc biệt với Đảng, nhà nước và nhân dân Lào

Chủ nhiệm nhiệm vụ

Lò Văn Na

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ SƠN LA

KT GIÁM ĐỐC PHÓ GIÁM ĐỐC

Trần Văn Thinh

BỘ KHOA HỌC

BÁO CÁO TỔNG HỢP KẾT QUẢ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NHIỆM VỤ HỢP TÁC

QUỐC TẾ THEO NGHỊ ĐỊNH THƯ

(Theo Hướng dẫn Báo cáo tổng hợp Ban hành kèm theo Thông tư số 12/2009/TT-BKHCN ngày 08 tháng 5 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Khoa học

và Công nghệ)

I- MỞ ĐẦU:

Nghề trồng nấm được chuyển giao và phát triển ở Việt Nam từ những năm 1980 Hiện nay tổng sản lượng các loại nấm ăn và nấm dược liệu của Việt Nam đạt trên 150.000 tấn/ năm Kim ngạch xuất khẩu khoảng 40 triệu USD/ năm Các loại nấm được nuôi trồng phổ biến ở Việt Nam gồm có: Nấm rơm, mộc nhĩ, nấm mỡ, nấm sò, nấm hương, nấm linh chi

Nấm ăn là loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao Hàm lượng protein cao, rất giàu chất khoáng và các axit amim, vitamin A,B,C,D, E không có các độc tố Có thể coi nấm ăn như một loại” rau sạch “ và “ thịt sạch” Ngoài giá trị dinh dưỡng, nấm ăn còn có nhiều dược tính có ích, có khả năng phòng

và chữa bệnh như: hạ huyết áp, chống béo phì, chữa các bệnh đường ruột vv Nhiều công trình nghiên cứu về y học xem nấm như là một loại thuốc có khả năng phòng chống và giảm thiểu được bệnh ung thư Hướng nghiên cứu này đang được tiếp tục làm sáng tỏ trong tương lai

Trong những năm gần đây ở các Viện, trường Đại học và các Trung tâm khoa học đã nghiên cứu và chọn tạo được một số loại giống nấm ăn, nấm dược liệu có khả năng thích ứng với môi trường ở Việt Nam Kỹ thuật nuôi trồng, chế biến nấm ngày càng được hoàn thiện theo hướng tiến bộ Thị trường tiêu thụ các loại nấm ăn và nấm dược liệu ngày càng được mở rộng Mọi người dân và mọi gia đình đều có nhu cầu và thói quen sử dụng nấm làm thức ăn thường ngày Tiềm năng thị trường xuất khẩu các loại nấm mỡ, nấm

rơm muối - sấy khô - đóng hộp ra nước ngoài rất lớn Mặt khác, vốn đầu tư để trồng nấm so với các ngành nghề sản xuất khác không lớn, chủ yếu là công lao động, không chiếm nhiều diện tích đất đai, nhà xưởng Việc nuôi trồng nấm có thể gắn với việc giải quyết công ăn việc làm và tăng thu nhập cho bà con nông dân vùng nông thôn và miền núi

Phát triển ngành nghề sản xuất nấm ăn- nấm dược liệu còn có ý nghĩa góp phần giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường Phần lớn rơm rạ sau khi thu hoạch lúa ở một số địa phương đều đem đốt tại ruộng hoặc để tự phân hủy Đây là nguồn tài nguyên lớn nhưng chưa được sử dụng, nếu đem trồng nấm không những tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao mà các phế liệu sau khi thu hoạch nấm chuyển sang làm phân bón hữu cơ rất tốt cho nông nghiệp

Qua đợt công tác- khảo sát của Đoàn cán bộ cấp cao tỉnh Sơn La tại Thị xã Sầm Nưa tỉnh Hủa Phăn và một số tỉnh biên giới Bắc Lào Nhận thấy tại hầu hết các tỉnh biên giới Bắc Lào đều có nhu cầu cao về sử dụng nấm làm thực phẩm trong các bữa ăn hàng ngày Mặt khác điều kiện tự nhiên khí hậu, đất đai của các tỉnh giáp danh với Sơn La có tính tương đồng để có thể phát triển nghề trồng nấm

Đối với tỉnh Hủa Phăn, Trung tâm dạy nghề Thanh niên có đủ điều kiện

và năng lực tiếp nhận công nghệ nhân giống, kỹ thuật trồng và chế biến nấm

Được sự quan tâm đầu tư của Bộ Khoa học và Công nghệ Việt nam, Ủy ban Nhân dân tỉnh Sơn La, Sở Khoa học và Công nghệ Sơn La chủ trì thực hiện nhiệm vụ hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ với tỉnh Hủa Phăn

nước CHDCND Lào: “Chuyển giao công nghệ, hỗ trợ xây dựng trung tâm sản xuất giống nấm nuôi trồng và chế biến nấm tại tỉnh Hủa Phăn nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào” Cơ quan chuyển giao công nghệ : Công

ty Cổ phần Xuất nhập khẩu tỉnh Sơn La Địa điểm triển khai nhiệm vụ: Bản Chin Càu Thị xã Sầm Nưa tỉnh Hủa Phăn Nhiệm vụ triển khai thực hiện trong 02 năm bắt đầu từ tháng 01 năm 2008 và kết thúc tháng 12 năm 2009

II KHÁI QUÁT VỀ NHIỆM VỤ HỢP TÁC QUỐC TẾ

1 Các căn cứ để hình thành và triển khai thực hiện nhiệm vụ:

Trên nền tảng quan điểm của Đảng và Chính phủ của hai Nhà nước

Việt Nam - Lào: “ Láng giềng tốt đẹp - Hữu nghị truyền thống - Hợp tác

toàn diện - Bền vững dài lâu”, với mục tiêu chung của nhân dân tỉnh Sơn La

và nhân dân tỉnh Hủa Phăn: Cùng hợp tác phát triển kinh tế xã hội, nâng

cao đời sống nhân dân, tăng cường thắt chặt và phát triển mối quan hệ, tình đoàn kết hữu nghị truyền thống giữa hai nước Việt Nam-Lào, Sơn La-Hủa Phăn

Biên bản ghi nhớ ngày 19/12/2006 về hợp tác toàn diện (về chính trị, kinh tế- văn hóa xã hội và an ninh quốc phòng) giữa hai tỉnh Sơn La nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và tỉnh Hủa Phăn nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào

Biên bản ghi nhớ ngày 21 tháng 01 năm 2008 chuyến thăm và làm việc của đoàn đại biểu tỉnh Đoàn Sơn La nước CHXHCN Việt Nam với tỉnh Đoàn Hủa Phăn nước CHDCND Lào

Quyết định số 335/QĐ-BKHCN ngày 10 tháng 3 năm 2008 của Bộ khoa học và Công nghệ Việt Nam về việc phê duyệt các nhiệm vụ hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ theo nghị định thư bắt đầu thực hiện từ năm

2008 Trong đó có nhiệm vụ xây dựng trung tâm sản xuất giống nấm nuôi

trồng và chế biến nấm tại tỉnh Hủa Phăn nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

Thông báo số 933 -TB/TU ngày 05/5/2008 của Thường trực Tỉnh uỷ Sơn La về chủ trương sử dụng kinh phí sự nghiệp khoa học và nhiệm vụ hợp tác quốc tế tại tỉnh Hủa Phăn nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

Quyết định số 1938/QĐ-UBND ngày 14/8/2008 của UBND tỉnh Sơn

La về việc phê duyệt kinh phí sự nghiệp KHCN của tỉnh để thực hiện dự án

2 Mục tiêu của nhiệm vụ, có 3 mục tiêu chính :

- Tạo sản phẩm mới, ngành nghề mới , xây dựng cơ sở hạ tầng và phát

triển kinh tế nông nghiệp- nông thôn cho nhân dân vùng biên giới tỉnh Sơn La

và Hủa Phăn nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

- Giúp đỡ bà con nông dân, đặc biệt là đội ngũ Đoàn viên - thanh niên

và tuổi trẻ tỉnh Hủa Phăn tiếp cận và làm chủ được khoa học công nghệ Có việc làm thu nhập ổn định, nhằm nâng cao đời sống, phòng tránh các tệ nạn

xã hội

- Tăng cường hợp tác toàn diện và phát triển kinh tế vùng biên giới của hai nước Việt Nam- Lào

III NỘI DUNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ ĐÃ THỰC HIỆN

1 Nội dung nghiên cứu trong nước gồm:

- Nghiên cứu xây dựng và hoàn thiện các quy trình sản xuất giống nấm

sò, nấm mỡ, nấm rơm, mộc nhĩ phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí hậu của tỉnh Hủa Phăn

- Nghiên cứu hoàn thiện các quy trình chế biến các dạng sản phẩm về nấm phù hợp với nhu cầu, thị hiếu người tiêu dùng tại tỉnh Hủa Phăn

2 Nội dung và kế hoạch hợp tác với nước ngoài:

- Hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng nhà xưởng, điện nước, giao thông phục vụ sản xuất giống nấm và chế biến nấm với qui mô công nghiệp

- Đầu tư mua sắm trang thiết bị hoàn chỉnh đồng bộ để sản xuất giống cấp 1, cấp 2, cấp 3 và chế biến nấm

- Chuyển giao công nghệ sản xuất giống nấm, nhân giống nuôi trồng và chế biến nấm cho Trung tâm dạy nghề Đoàn thanh niên tỉnh Hủa Phăn bao gồm:

+ Công nghệ sản xuất giống nấm gốc

+Công nghệ sản xuất giống nấm cấp 1

+ Công nghệ sản xuất giống nấm cấp 2

+ Công nghệ sản xuất giống nấm cấp 3

+ Công nghệ nuôi trồng nấm

+ Công nghệ chế biến nấm

- Kinh phí sự nghiệp KH&CN Sơn La: 1.817 triệu VNĐ

4- kinh phí của đối tác (ước tính), kinh phí đối ứng của tỉnh Hủa Phăn:

Công lao động của đội ngũ cán bộ kỹ thuật viên trung tâm dậy nghề thanh niên

IV KẾT QUẢ CỤ THỂ NHIỆM VỤ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

1- Hỗ trợ xây dựng nhà xưởng, điện nước, sân, đường giao thông phục vụ sản xuất giống nấm và nuôi trồng chế biến nấm

Trung tâm sản xuất giống nấm, nuôi trồng và chế biến nấm được xây dựng tại bản Chin Càu thị xã Sầm Nưa tỉnh Hủa Phăn, bên cạnh Trung tâm dạy nghề Thanh niên tỉnh Hủa Phăn Hệ thống nhà xưởng cơ sở vật chất được

xây dựng trên diện tích đất ruộng một vụ, do Tỉnh đoàn Hủa Phăn quản lý

Sau khi nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền Việt Nam phê duyệt và được sự đồng thuận của các ngành chức năng tỉnh Hủa Phăn, trực tiếp là Tỉnh đoàn Hủa Phăn Sở KH&CN Sơn La với trách nhiệm là đơn vị chủ trì, chủ nhiệm nhiệm vụ đã hợp đồng với nhà thầu xây dựng Trong quá trình triển khai xây dựng nhà xưởng tại nước bạn đã khắc phục mọi khó khăn về thời tiết, điều kiện giao thông, các thủ tục pháp lý để vận chuyển vật liệu từ Việt Nam sang Đã tạo điều kiện ứng vốn cho đơn vị thi công cho nên trong vòng

6 tháng công trình đã cơ bản hoàn thành gồm các hạng mục chính, cụ thể

90m2

- 1 nhà công trình phụ với 02 gian có 01 bể nước 5m3

- Hệ thống sân, đường nội bộ của Trung tâm đổ bê tông, diện tích trên 400m2

- Hệ thống điện ba pha và nước đồng bộ cùng tường rào cổng vào phân xưởng

Những hạng mục công trình trên đã được các bên nghiệm thu, đánh giá : cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật đã đúng với thiết kế được phê duyệt, phù hợp với tính năng sử dụng, thuận tiện cho quá trình sản xuất giống nấm và nuôi trồng chế biến nấm của Trung tâm

2- Đầu tư mua sắm trang thiết bị đồng bộ cho sản xuất giống và chế biến nấm

Bên cạnh việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, sở KH&CN đã hợp đồng với Công ty Thương mại và chuyển giao công nghệ Bách khoa để cung cấp hệ thống thiết bị chuyên dùng cho sản xuất giống nấm thuộc nhiệm vụ Đến tháng 4 năm 2009 hệ thống thiết bị đã được mua sắm và lắp đặt xong, bao gồm:

- 1 nồi hơi đốt dầu công suất 200kg hơi/h đóng mở tự động

- 1 nồi luộc thóc thể tích 0,6m3 bằng thép không rỉ, bảo ôn bọc Inox có cần đảo bằng mô tơ điện

- 1 nồi hấp thanh trùng nguyên liệu sản xuất giống nấm có thể tích 0.6m3, bảo ôn bàng Inox

- 1 nồi hấp thanh trùng nguyên liệu sản xuất nấm mộc nhĩ, nấm sò trên nguyên liệu lõi ngô, có thể tích 4m3, bảo ôn bàng Inox

- 1 bộ thiết bị xử lý nước mềm đồng bộ

- 1 chảo ngâm thóc di động bằng Inox

- 1 tủ cấy giống nấm bằng Inox

- 4 bộ giá nồi khủ trùng nguyên liệu bằng Inox

- 1 nồi hấp BK để hấp nuôi trồng sản xuất giống cấp I, cấp II

- 1 máy nghiền lõi ngô đồng bộ

- 6 cái bàn đá để nguyên liệu

- 8 bộ giàn giá để giống nấm

- 3 máy điều hoà không khí

- 1 bộ máy vi tính

- 2 xe đẩy tay

- 2 quạt công nghiệp

- 1 tủ lạnh và các loại vật tư công cụ, dụng cụ, vật rẻ tiền mau hỏng phục vụ dự án Tất cả thiết bị, vật dụng mua sắm theo đúng danh mục của nhiệm vụ đã được phê duyệt, được bàn giao cho Tỉnh đoàn Hủa Phăn

Hệ thống thiết bị và dụng cụ đồng bộ đủ điều kiện sản xuất giống theo quy mô công nghiệp, có thể sản xuất từ 50 đến 60 tấn giống nấm các cấp/01 năm

3- Nhiệm vụ chuyển giao công nghệ nhân giống, sản xuất giống, nuôi trồng và chế biến nấm

Nhiệm vụ chuyển giao công nghệ từ khâu nhân giống gốc, giống cấp 1, cấp 2, cấp 3 của 4 loại giống: nấm sò, mộc nhĩ, nấm rơm và nấm mỡ, cùng

với quy trình nuôi trồng và chế biến 4 loại nấm

Việc chuyển giao công nghệ sản xuất giống nấm, nuôi trồng và chế biến nấm là trọng tâm có tính quyết định đến thành công của nhiệm vụ Nhờ xác định được nhiệm vụ trọng tâm, nên ngay từ khi bắt tay vào triển khai dự

án, tháng 6 năm 2008 Sở Khoa học và Công nghệ Sơn La đã tổ chức tập huấn cho 5 học viên của Trung tâm dạy nghề thanh niên tỉnh Hủa Phăn về kỹ thuật sản xuất giống nấm nuôi trồng và chế biến nấm Trong thời gian 35 ngày vừa học lý thuyết vừa thực hành tại chỗ, với sự nhiệt tình tâm huyết của các giáo viên và sự quyết tâm cao của các học viên, kết thúc tập huấn các học viên đã tiếp thu nắm bắt được các quy trình công nghệ từ khâu nhân giống sản xuất giống - nuôi trồng chăm sóc và chế biến các loại nấm, hiểu được nhiệm vụ

cần làm trong quá trình tiếp thu công nghệ

Từ tháng 5/2009 Trung tâm bắt đầu đi vào sản xuất giống nấm và nuôi trồng nấm thương phẩm Dưới sự hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật Trung tâm Công nghệ Sinh học Thực vật (Viện Di truyền Nông nghiệp Việt nam) và Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Tổng hợp Sơn La Cùng với sự tham gia nhiệt tình có trách nhiệm của 5 cán bộ kỹ thuật viên của Trung tâm Dạy nghề

Thanh niên tỉnh Hủa Phăn, các học viên đã được hướng dẫn và thực hành:

- Quy trình công nghệ sản xuất giống gốc : 04 loại nấm

- Quy trình công nghệ sản xuất giống cấp 1: 04 loại nấm

- Quy trình công nghệ sản xuất giống cấp 2: 04 loại nấm

- Quy trình công nghệ sản xuất giống cấp 3: 04 loại nấm

- Quy trình công nghệ nuôi trồng nấm sò

- Quy trình công nghệ nuôi trồng nấm mộc nhĩ

- Quy trình công nghệ nuôi trồng nấm mỡ

- Quy trình công nghệ nuôi trồng nấm rơm

- Quy trình công nghệ chế biến 04 loại nấm

4- Kết quả sản xuất thực tế tại Hủa Phăn, đã đạt được cụ thể như sau:

- Sản xuất được 410 tuýp giống nấm gốc các loại

- Sản xuất được 408 chai giống nấm cấp 2 các loại

- Sản xuất được 1.826 kg giống nấm cấp 3 các loại

- Xử lý nguyên liệu nuôi trồng được 1.650 kg nấm sò tươi tại Trung tâm

- Sản xuất được 3.600 kg nấm sò tím tại các mô hình tập huấn nông dân

- Xử lý nguyên liệu ,nuôi trồng được 125 kg nấm mộc nhĩ khô

- Xử lý nguyên liệu nuôi trồng được 50 kg nấm rơm

- Xử lý 800 kg nguyên liệu nuôi trồng 02 mẻ nấm mỡ đã cho sản phẩm lứa 1 được 75 kg nấm mỡ

Sản phẩm chế biến :

- Đã sấy khô được 32 kg nấm sò khô

- Sấy khô được 125 kg mộc nhĩ khô

- Chế biến đóng lọ được 30 lọ nấm rơm muối trọng lượng 0,5 kg/lọ

- Chế biến đóng lọ được 40 lọ nấm mỡ trọng lượng 0,5 kg/lọ

Về tiếp thu lý thuyết và thực hành: Đến nay được 9 tháng, thời gian chưa dài, song với sự nhiệt tình của các cán bộ kỹ thuật Việt Nam, cùng với sự nỗ lực cố gắng của đội ngũ cán bộ-kỹ thuật viên Trung tâm dạy nghề thanh niên tỉnh Hủa Phăn Đội ngũ cán bộ kỹ thuật viên đã tiếp thu, thực hành thành thạo các quy trình công nghệ nhân giống nấm và sản xuất các loại nấm cũng như vận hành thiết bị hiệu quả và an toàn Bước đầu có thể khẳng định rằng cán

bộ kỹ thuật viên của Trung tân dạy nghề thanh niên tỉnh Hủa Phăn đã tiếp thu

và làm chủ được công nghệ sản xuất giống, nuôi trồng và chế biến nấm thương phẩm

Trung tâm dạy nghề thanh niên tỉnh Hủa Phăn ngoài nhiệm vụ tiếp thu thực hiện dự án, để phát triển được nghề nuôi trồng nấm thì phải có các cơ sở,

hộ nông dân, thanh niên tiếp thu kỹ thuật nuôi trồng nấm Trước mắt trong dự

án có 10 lớp tập huấn kỹ thuật nuôi trồng nấm cho nông dân và thanh niên, ở những địa điểm có đủ điều kiện nuôi trồng nấm Đến nay cán bộ kỹ thuật của Việt Nam đã phối hợp với cán bộ kỹ thuật của Trung tâm mở được 06 lớp tập huấn trên địa bàn thị xã Sầm Nưa, số lớp còn lại sẽ được mở trong tháng 12/2009 tại các huyện có điều kiện phát triển nghề nấm Ngoài 10 lớp thuộc

dự án Tỉnh đoàn Hủa Phăn, trực tiếp là Trung tâm dạy nghề thanh niên Hủa Phăn cần chủ động lồng ghép các chương trình của tỉnh để mở các lớp tập huấn kỹ thuật với mục tiêu tuyên truyền phổ biến hướng dẫn kỹ thuật trồng nấm cho nhiều người dân được biết, từ đó Trung tâm sản xuất ra nhiều giống nấm đáp ứng nhu cầu của khách hàng

IV ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC

1- Nhiệm vụ đã đạt được các mục tiêu đề ra, cụ thể là:

- Tạo sản phẩm mới, ngành nghề mới phục vụ phát triển xây dựng cơ

sở hạ tầng và phát triển nông nghiệp - nông thôn cho tỉnh Hủa Phăn là tỉnh

biên giới phía Bắc nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

- Giúp đỡ bàn con nông nghiệp nông thôn của tỉnh Hủa Phăn có được

thu nhập, nâng cao đời sống

- Tăng cường hợp tác và phát triển kinh tế vùng biên giới của hai nước Việt Nam - Lào nhằm thắt chặt và phát triển tình đoàn kết hữu nghị truyền

thống giữa hai dân tộc Việt-Lào

2- Nhiệm vụ đã thực hiện đầy đủ các nội dung và nhiệm vụ chuyên môn,

cụ thể là: Đảm bảo về số lượng và chất lượng công việc như đã được phê

duyệt tại Quyết định số 355/QĐ-BKHCN ngày 10 tháng 3 năm 2008 của Bộ khoa học và Công nghệ Việt Nam về việc phê duyệt các nhiệm vụ hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ theo nghị định thư thực hiện từ năm 2008 ; Quyết định số 1938/QĐ-UBND ngày 14/8/2008 của UBND tỉnh Sơn La về việc phê duyệt kinh phí sự nghiệp KHCN của tỉnh để thực hiện dự án

3- Nhiệm vụ thành công đã đạt được ý nghĩa kinh tế và xã hội sâu sắc:

Ngày 06/12/2009, tại thị xã Sầm Nưa tỉnh Hủa Phăn nước CHDCND Lào đã long trọng tiến hành Lễ bàn giao và tiếp nhận công trình Trung tâm sản xuất giống, nuôi trồng và chế biến nấm với sự tham dự của đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ ; UBND tỉnh Sơn La và Sở KH&CN tỉnh Sơn La - đơn vị chủ trì thực hiện dự án, đại diện của tỉnh ủy UBND, Tỉnh Đoàn, sở Khoa học và công nghệ tỉnh Hủa Phăn Đảng và Chính quyền tỉnh Hủa Phăn đánh giá cao những kết quả đã đạt được của dự án đồng thời cảm ơn sự giúp

đỡ nhiệt tình của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam thông qua các đơn

vị trực tiếp thực hiện là Bộ KH&CN, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Sơn La, Tỉnh đoàn, Sở KH&CN Sơn La Việc chuyển giao công nghệ , xây dựng trung tâm nhân giống, sản xuất và chế biến giống nấm cho tỉnh Hủa Phăn đã có ý nghĩa kinh tế - xã hội lớn lao, góp phần tạo cho thanh niên tỉnh Hủa Phăn một ngành nghề mới, giúp xoá đói giảm ngèo, ổn định đời sống và ổn định xã hội, góp phần giúp thanh niên không tham gia vào các tệ nạn xã hội như: mua bán, vận chuyển ma tuý Bước đầu các sản phẩm nấm đã được thị trường sở tại đánh giá cao do phù hợp với thị hiếu và tập quán sinh hoạt của người dân và phù hợp với điều kiện tự nhiên của vùng Hủa Phăn

Công trình thành công và đưa vào sử dụng thể hiện tình đoàn kết của nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La với nhân dân các dân tộc tỉnh Hủa Phăn Xứng đáng với khẩu hiệu: “ Tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào, Sơn La - Hủa Phăn mãi mãi xanh tươi đời đời bền vững” Thể hiện chính sách nhất quán và quyết tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong việc tăng cường mối quan hệ hữu nghị truyền thống, tình đoàn kết đặc biệt với Đảng, nhà nước

và nhân dân Lào

VI KIẾN NGHỊ

1- Kiến nghị:

Trung tâm dạy nghề thanh niên tỉnh Hủa Phăn ngoài nhiệm vụ tiếp thu thực hiện dự án, để phát triển được nghề nuôi trồng nấm thì phải có các cơ sở,

hộ nông dân, thanh niên tiếp thu kỹ thuật nuôi trồng nấm Ngoài 10 lớp thuộc

dự án đã được triển khai thực hiện thì Tỉnh đoàn Hủa Phăn, trực tiếp là Trung tâm dạy nghề thanh niên Hủa Phăn cần chủ động lồng ghép các chương trình của tỉnh để mở thêm nhiều lớp tập huấn kỹ thuật với mục tiêu tuyên truyền phổ biến hướng dẫn kỹ thuật trồng nấm tại các huyện có điều kiện phát triển nghề nấm để cho nhiều người dân được biết, từ đó Trung tâm sản xuất ra nhiều giống nấm đáp ứng nhu cầu của khách hàng

2- Dự kiến các nội dung sẽ triển khai tiếp theo

Đề nghị Tỉnh đoàn Hủa Phăn đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động

để nhân dân hiểu ý nghĩa của dự án, có kế hoạch thu gom dự trữ nguyên liệu phục vụ nghề sản xuất nấm được thường xuyên

Đề nghị Trung tâm dạy nghề thanh niên tỉnh Hủa Phăn, sau khi kết thúc

dự án đội ngũ cán bộ kỹ thuật của Trung tâm cần chủ động xây dựng phương

án duy trì sản xuất và phát triển sản xuất giống nấm, nuôi trồng nấm thương phẩm đi vào hoạt động ổn định và bền vững

VII KẾT LUẬN

Dự án hợp tác quốc tế về “Chuyển giao công nghệ, hỗ trợ xây dựng trung tâm sản xuất giống nấm, nuôi trồng và chế biến nấm tại tỉnh Hủa Phăn -

Nước công hoà dân chủ nhân dân Lào”, đã đạt được mục tiêu đề ra về kinh tế

- chính trị - xã hội và an ninh quốc phòng Sản phẩm của dự án được đánh giá

là công trình Kỷ niệm 30 năm ngày ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác, 45 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Lào, 34 năm ngày Quốc khánh nước CHDCND Lào (02/12/1975 – 02/12/2009) Thể hiện chính sách nhất quán và quyết tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong việc tăng cường mối quan hệ hữu nghị truyền thống, tình đoàn kết đặc biệt với Đảng, Nhà nước và nhân dân Lào

Kết quả của dự án được đánh giá là công trình thắm tình đoàn kết của nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La với nhân dân các dân tộc tỉnh Hủa Phăn Xứng đáng với khẩu hiệu: “ Tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào, Sơn La - Hủa Phăn mãi mãi xanh tươi đời đời bền vững” Thông qua đó tăng cường thắt chặt và phát triển mối quan hệ tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt keo sơn và bền vững của nhân dân các dân tộc vùng biên giới phía Bắc nước CHDCD Lào với nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La

Trong thời gian tới, để tiếp tục phát huy kết quả các hoạt động hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ giữa hai tỉnh Sơn La và Hủa Phăn đồng thời nhằm tiếp tục tăng cường tình đoàn kết hữu nghị truyền thống giữa hai nước Việt Nam - Lào, tạo điều kiện cùng hợp tác phát triển kinh tế khoa học

kỹ thuật và nâng cao đời sống của nhân dân các dân tộc hai tỉnh Sơn La và Hủa Phăn, sở Khoa học và công nghệ tỉnh Sơn La đề nghị Bộ khoa học và công nghệ tạo điều kiện giúp đỡ và đưa vào kế hoạch năm 2010 và các năm tiếp theo các nhiệm vụ hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ của tỉnh Sơn

La với tỉnh Hủa Phăn nước CHDCND Lào, trước hết trong năm 2010 về nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sản xuất vật liệu xây dựng (gạch ngói nung và không nung) phục vụ cho nhu cầu vật liệu xây dựng của tỉnh Hủa Phăn /

Trần Văn Thinh

Phụ Lục:

Kỹ thuật phân lập giống (Tạo ra giống gốc)

A Kỹ thuật chung

I - Khái niệm chung:

Tất cả các loại nấm ăn nấm dược liệu đang được nuôi trồng nhân tạo đều

có nguồn gốc thiên nhiên, qua một quá trình chọn lọc và tuyển chọn người ta

đã tạo được những chủng nấm ăn có năng xuất cao, chất lượng tốt như ngày nay

Để tạo ra giống nấm tốt ta phải tiến hành phân lập giống nấm (tạo ra nguồn gen tốt) từ quả thể nấm, từ nuôi cấy bào tử nấm, từ hệ sợi nấm mọc trong cơ chất (trong thân gỗ, trong rễ cây vv ) nuôi cấy trên môi trường thạch vô trùng tạo ra hệ sợi nấm thuần chủng mang đầy đủ tính ưu việt của nguồn gene, giống này được gọi là giống gốc (original spawn) Từ nguồn giống gốc người ta mới tiến hành nhân giống nấm thành giống cấp 1; giống cấp 2; giống cấp 3 để phục vụ cho sản xuất nấm thương phẩm Chất lượng của giống gốc nấm có thể ảnh hưởng rất lớn tới năng xuất chất lượng và hiệu quả sản xuất nấm Vì vậy điều kiện để tạo được giống gốc nấm cần có trang thiết bị ưu tiên

đặc biệt và cần có những cán bộ có tay nghề cao, kinh nghiệm nhiều để tiến hành phân lập giống nấm gốc Để có thể triển khai công việc chúng ta phải chuẩn bị và có một số trang thiết bị như sau:

II - Trang thiết bị, vật tư, dụng cụ:

1 Nồi hấp vô trùng (Autoclave)

Tuỳ theo điều kiện có thể sử dụng nồi khử trùng bằng Inox; bằng hộp

kim, đun bằng điện, than hoặc ga

Nồi hấp có chế độ điều chỉnh được áp suất và nhiệt độ (có chế độ tự

động càng tốt) Công suất của nồi tuỳ theo quy mô sản xuất có thể dùng nồi

hấp xách tay đến những loại nồi hiện đại hẹn giờ, đặt trước chế độ hấp

Thông thường để hấp khử trùng môi trường làm giống gốc, người ta chỉ

để nồi hoạt động ở áp suất 0,9 - 1,1 atmatphen, thời gian hấp từ 90 phút đến

110 phút Tuy nhiên theo kinh nghiệm ta phải quan sát màu sắc của môi

trường không bị sẫm màu quá (đây là dấu hiệu của đường bị cháy - Caramen

hoá) làm cho môi trường thạch bị nghèo dinh dưỡng (Môi trường có mầu nâu

sáng là tốt)

Quy trình vận hành nồi hấp phải theo đúng trình tự thao tác mới đảm bảo

áp suất và nhiệt độ trong môi trường tương ứng Để thể hiện mối tương quan

giữa nhiệt độ và áp suất trong nồi hấp người ta đã tính và thể hiện trên bảng 1

Vì vậy khi hấp khử trùng các môi trường nuôi cấy sợi nấm ta phải tiến

hành bước đầu là: Đuổi không khí (xả air) để tạo ra môi trường trong nồi bão

hoà hơi nước, có áp suất và nhiệt độ thích hợp với chế độ hấp

Bảng 1: Mối tương quan giữa áp suất và nhiệt độ trong quá trình hấp môi

trường

áp lực

Pound/inch

áp suất (atm)

Nhiệt độ khi loại hết không khí (0c)

Nhiệt độ khi loại 2/3 không khí (0c)

Nhiệt độ khi loại 1/2 không khí (0c)

Nhiệt độ khi loại 1/3 không khí (0c)

Nhiệt độ khi chưa loại không khí (0c)

2 Tủ cấy vô trùng (Box cấy - Laminer)

- Sử dụng các tủ cấy vi sinh vật bình thường dễ lau chùi vệ sinh

- Tủ có hệ thống đèn cực tím khử trùng (Nhtra-violet) đèn chiếu sáng,

quạt hút gió, màng lọc bụi vi khuẩn)

- Trước khi sử dụng và sau khi phân lập giống đều phải vệ sinh tủ bằng cách thu dọn hết các đầu mẩu nấm vương vãi, lau bằng nước sạch, bằng cồn,

định kỳ phải xông box cấy bằng foocmol Nồng độ 0.5%

- Trước khi phân lập giống phải bật đèn tím trước 2 - 2,5 giờ, sau đó tắt

đèn đợi khoảng 30 phút mới bắt đầu thao tác cấy trong tủ cấy vô trung

Tuyệt đối tuân thủ các trình tự về kỹ thuật và an toàn lao động, tránh để

đổ cồn gây bỏng, phải bình tĩnh xử lý khi có sự cố , dùng vải ướt dấp nước trùm lên khu vục bị cháy

3 Các dụng cụ khác

- Kim khêu (que cấy giống gốc)

- Dao lam hoặc dao dọc giấy

- Tất cả các dụng cụ như dao, kéo đều được hấp hoặc luộc khử trùng, sau đó sấy khô (vô trung ở nhiệt độ 170 - 175oC trong 2 giờ)

Sau mỗi lần sử dụng đều phải cọ rửa sạch sẽ Có thể hấp, sấy khử trùng 1 lần rồi dùng dần

III - Chuẩn bị môi trường để phân lập giống gốc

- Mỗi tác giả hoặc mỗi loại giống nấm khi phân lập giống gốc người ta thường có bí quyết riêng tạo ra môi trường thích hợp nhất để mô nấm, sợi

nấm, bào tử nấm sinh trưởng, có thể thêm các yếu tố vi lượng hoặc chất chiết hữu cơ từ cây chủ mà nấm đó đang sống, với một số loại nấm rễ (nấm phải sống có cây chủ như nấm thông, việc bổ sung dịch chiết là bắt buộc

Còn lại đa số các chủng giống nấm ăn khác thường sử dụng môi trường

đơn giản là môi trường PDA (Potato - Dextroza - Agar) nếu không có Dextrara người ta có thể dùng Glucore để thay thế

- Cách làm môi trường PDA (PGA)

+ Khoai tây rửa sạch gọt vỏ hoặc không

+ Khoai tây (không bị mọc mầm) 200 gam thái nhỏ vuông như con xúc sắc cách khoảng 1cm Cho khoai tây vào trong 1 lít nước sạch đun sôi Thời gian sôi

15 phút (khoai vừa chín) không bị nhừ quá Dùng vải 3 - 5 lọc lấy phần nước luộc khoai

+ Đun nước lọc từ khoai tây cho vào đó 20 gam Glucose (hoặc Dextrose)

và 20 gam thạch Dùng đũa khuấy cho tan đều thạch và đường Nếu nước bị cạn hoặc đặc cho thêm nước cất nóng cho đủ 1lít, đun sôi thêm 3 - 5 phút, sau

đó rót môi trường PGA vào các ống nghiệm hoặc đĩa thuỷ tinh, chai thuỷ tinh Thao tác rót thạch, làm nút bông cũng giống như làm môi trường cấp 1 để nhân giống gốc sang cấp 1 (tốt nhất glucôza cho vào môi trường đang đun sau khi đã vớt hết bọt)

- Hấp khử trùng các ống môi trường, để nghiêng tạo thành ống thạch nghiêng Một lần có thể làm nhiều hay ít tuỳ nhu cầu sản xuất, số chưa dùng

đến bọc giấy sạch hoặc li non cho vào tủ lạnh để dùng dần

- Môi trường để phân lập giống gốc thường được chuẩn bị trong các ống nghiệm rộng 2cm dài 20cm

điều tra, sưu tập giống nấm dài ngày Lúc đó phải chú ý chọn địa điểm sạch, kín gió để tiến hành phân lập giống nấm

IV- Một số cách phân lập giống gốc nấm

1 Phân lập từ bào tử nấm

- Thường dùng cách này trong nghiên cứu, chọn tạo giống nấm, chọn các cá thể đột biến Trong sản xuất ít dùng vì thời gian lâu, khó kiểm soát các hệ sợi sinh trưởng từ các bảo tử đơn tính

- Cách tiến hành: Pha loãng bao tử nấm thu được từ các quả thể nấm, cấy bào tử nấm trên đĩa hoặc ống thạch trên đường zích zăc bằng que cấy vi sinh Quan sát dưới kính hiển vi nếu thấy các bào tử nảy mầm cấy truyền sang ống thạch mới để tạo được dòng đơn tính phục vụ cho nghiên cứu lai tạo hoặc tuyển chọn giống mới

2 Phân lập cơ chất, môi trường có chứa hệ sợi nấm

Khi điều tra khảo sát trái mùa hoặc không đúng thời kỳ nấm mọc, chỉ biết cây gỗ đó thường có quả thể nấm mọc ra Người ta có thể chặt lấy một mẩu gỗ ở điểm đặc trưng nhất của thân cây rồi cấy vào ống thạch (mẩu gỗ chỉ cần kích thước 1mm x 1mm x 0.5mm) thao tác phải tiến hành nhanh, gọn, chính xác để tránh bị nhiễm các loại nấm tạp

- Phương pháp này cũng hay được sử dụng với các loại nấm quý có thời gian sinh trưởng dài lâu như nấm hương hoặc các loại nấm rễ như nấm đỏ (buốc phèo) Rusula sản phẩm hay mọc dưới tán cây chẹo ở vùng Lạng Sơn

3 Phân lập giống nấm gốc từ quả thể nấm

- Phương pháp này được dùng phổ biến nhất trong quá trình nhân giống nấm

Đây được coi như kỹ thuật nuôi cấy mô, tế bào hiện đại trong nghề sản xuất nấm và nuôi trồng nấm

- Sử dụng phương pháp này có ưu điểm là bảo tồn được các đặc tính ưu việt của nấm về năng xuất, chất lượng Thời gian nuôi cấy nhanh, tương đối chủ động về nguồn gen và có thể chọn lựa những cây giống đạt yêu cầu để

đưa vào phân lập giống gốc Đối với mỗi loại giống nấm khác nhau có cách làm riêng để có thể tạo ra giống gốc nấm tốt nhất có sinh lực khoẻ Sau đây chúng ta tiến hành dùng phương pháp này với các giống gốc cụ thể là giống nấm sò, giống gốc nấm rơm, giống gốc nấm mỡ, giống gốc nấm mộc nhĩ

B Kỹ thuật phân lập giống gốc

I- Phân lập giống gốc nấm rơm (Voluariella voluaceae)

1 Chuẩn bị:

- Nồi hấp, phòng cấy được chuẩn bị như phần A đã trình bày

- Môi trường sử dụng là môi trường PDA một số tác giả còn bổ sung thêm nước chiết đun từ rơm, rạ băm ngắn, bổ sung thêm KH2PO4 : 2gam (2%)

Quả nấm rơm tách thành hai nửa

trong 1lít môi trường thạch

2 Thời điểm phân lập chọn cá thể:

- Buổi sáng hoặc chiều sau khi tưới 3 - 4 giờ

- Chọn cây nấm to, rắn chắc có thể mọc trên mặt mô nấm hoặc cạnh mô + Màu sắc đặc trưng của nấm rơm là màu (lông chuột) sám tro hoặc màu

- Hái cây nấm đặt vào giấy báo gói dạng cái phễu (như hình vẽ)

- Vận chuyển nấm phải nhẹ nhàng và càng nhanh càng tốt tới nơi tiến hành phân lập giống

3 Cách tiến hành

- Rửa quả nấm cho sạch bụi, đất rác bằng nước cất

- Dùng giấy thấm, thấm khô hết nước ở vỏ ngoài quả nấm

- Dùng bông thấm cồn 700c lau nhẹ xung quanh phía ngoài và gốc nấm (có thể làm liền một lúc 5 - 7 quả thể nấm rơm) sau đó đặt và đĩa thuỷ tinh và

đưa vào trong bõ cấy

- Vệ sinh tay (lau cồn)

- Dùng dao bổ đôi quả nấm rơm ở phía trên đầu sau đó dùng tay tách thành 2 nửa quả thể nấm (như hình vẽ)

Chân nấm

Mũ nấm

Quả nấm

- Dùng kim nhọn, sắc hơ trên đèn cồn để nguội rồi khêu 1 mẩu thịt nấm

ở phần giao nhau giữa gốc và mũ nấm Kích thước mẩu mô nấm bằng hạt tấm hoặc 1/2 hạt gạo (yêu cầu miếng mô nấm được khêu gọn, không bị dập nát, cạnh được cắt sắc, gọn)

Hình vẽ:

- Dùng kim khêu đưa mô nấm sang ống thạch đã chuẩn bị sẵn (tay trái cầm ống thạch đốt miệng ống trên ngọn lửa đèn cồn Tay phải dùng kim khêu đặt nhẹ miệng mô nấm vừa khêu vào giữa mặt thạch trong ống sau đó ngón tay út của tay phải cầm nút bông nút lại miệng ống nghiệm)

Yêu cầu động tác nhanh, chính xác, không để mô nấm chạm vào thành ống nghiệm

- Một quả thể nấm rơm có thể phân lập sang 8 -10 ống nghiệm

4 Ghi ký mã hiệu và nuôi sợi, chọn lọc

- Từng ống giống gốc phải được ghi ký hiệu giống nấm, ngày phân lập và các thông tin cần thiết khác như địa điểm thu hái, người phân lập vv

- Chuyển các ống giống gốc nấm rơm vào phòng nuôi sợi nấm có nhiệt độ trung bình thay đổi trong khoảng 300 - 320c không cần ánh sáng

- Sau thời gian 1 ngày, 2 ngày, 3 ngày kiểm tra và loại bỏ các ống thạch bị nhiễm nấm khác, nhiễm khuẩn hoặc không có dấu hiệu sinh trưởng của mẩu mô nấm

- ống giống gốc đẹp, có chất lượng là ống giống có hệ sợi nấm dày, mượt, mọc

đều và bám sát vào mặt thạch trong ống, không có sợi ký sinh

- Sau thời gian từ 8 - 10 ngày sợi gốc nấm rơm có thể mọc kín mặt thạch trong ống, khi đó ta có thể sử dụng để nhân giống cấp I hoặc cất giữ bảo quản

- Sau một thời gian bảo quản và cấy truyền giống giống gốc phải được kiểm tra chất lượng bằng cách nuôi trồng khảo nghiệm ngoài tự nhiên để đánh giá mức độ thoái hoá, có thể sử dụng tiếp được không hay là phải thay thế giống gốc mới Nấm rơm có chu trình phát triển và sinh trưởng nhanh nhất, vì vậy nấm rơm cũng có tốc độ thoái hoá nhanh, vì vậy khi phân lập, lưu giữ và nhân giống nấm rơm cần chú ý tới năng suất, chất lượng và những biến dị của quả thể nấm rơm

II - Phân lập giống gốc nấm sò (pheuratus sp)

1 Chuẩn bị

Vị trí khêu lấy mô nấm Vị trí đặt mô nấm

trong ống thạch

- Thiết bị nồi hấp, tủ cấy vô trùng tương tự như đối với nấm rơm

- Môi trường phân lập thường bổ xung thêm nước chiết của giá đỗ tươi, của quả thể nấm sò tươi (khoảng 10gam giá đỗ, 100gam quả thể nấm sò đun sôi 8 - 10 phút, lọc lấy nước, trộn cùng nước khoai tây cho đủ 1 lít)

2 Thời điểm phân lập - chọn mẫu:

- Nấm sò thường mọc thành cụm

- Hái nấm buổi sáng khi chưa tưới nấm (Tốt nhất khi mặt trời chưa mọc)

- Chọn cụm nấm to, dày, cánh nấm mập, cân đối giữa thân gốc thon đều tới cánh nấm Chọn tiếp cây nấm đẹp nhất trong cụm nấm, cắt ngang cuống nấm sát với cụm

- Cách gói, vận chuyển cũng giống như với nấm rơm

3 Cách tiến hành:

- Nấm sò mọc trên các bịch cơ chất treo trên dây hoặc đặt trên giàn giá nên tương đối sạch Để lau bụi hoặc bào tử ta chỉ cần dùng bông thấm cồn lau nhẹ

trên mũ nấm (chú ý bông không qúa đẫm cồn dễ làm nhũn nấm)

- Dùng tay xé đôi cây nấm theo chiều dọc

Dùng kim khêu mô nấm ở khoang dày nhất của thân nấm rồi chuyển sang ống thạch

Hình vẽ:

- Kích thước mẩu mô nấm bằng hạt tấm hoặc 1/3 hạt gạo

- Trên một cánh nấm người ta có thể phân lập được nhiều mẫu ống giống gốc (mỗi lần lấy mẩu mô mới ta lại dùng tay xé 1 phần cánh nấm sò để tạo ra

1 phần mới ở cánh nấm để phân lập không bị dính vào vết lấy trước đó)

4 Ghi ký mã hiệu, nuôi sợi và chọn lọc:

- Các định kỳ kiểm tra, chọn loại giống như đối với nấm rơm

- Nấm sò có nhiều chủng giống thích hợp với các biên độ nhiệt khác nhau Chủng Pleurotus florida (ký hiệu F) thích hợp ở nhiệt độ 20 - 24oc

Thời gian sợi mọc kín mặt thạch từ 14 -18 ngày có thể sử dụng hoặc bảo quản

III- Phân lập giống gốc nấm mộc nhĩ (Auricularia sp)

- 1 lít môi trường PGA bổ sung: 2gam KH2PO4; 2gam MgSO4; H2O

Cho các muối vô cơ cùng với thời điểm bổ xung thạch, glucose vào nước chiết khoai tây

2 Thời điểm phân lập - Chọn mẫu

- Mộc nhĩ có thể được trồng trên thân gỗ hoặc túi mùn cưa Hiện nay trong nuôi trồng mộc nhĩ công nghiệp người ta dùng bịch mùn cưa tạp, có phối trộn phụ gia hữu cơ, vô cơ và ủ một thời gian sau đó mới đem đóng bịch trồng mộc nhĩ nên cho năng suất cao đạt 100% mộc nhĩ tươi trên nguyên liệu mùn cưa khô

- Chọn mộc nhĩ trồng nhân tạo trên mùn cưa tạp làm nguồn gen để phân lập (không dùng cánh mộc nhĩ mọc trên các loại cơ chất như: lõi ngô, bã mía,

vỏ lạc vv )

- Chọn cụm nấm dày, chắc, cánh nấm còn gọn, mép chưa xoăn, cánh nấm có màu hồng thịt hoặc màu đen, ít có lông ở mặt dưới

- Hái nấm vào buổi sáng chưa tưới nước, chọn cây nấm có gốc nhỏ, gọn

- Sau khi hái gói và bảo quản, vận chuyển tới ngay nơi phân lập giống

- Đối với giống gốc mộc nhĩ người ta thường cấy chuyển lần 2

+ Sau khi khêu mô nấm từ cánh mộc nhĩ vào ống thạch để tròng phòng nuôi sợi 6 - 8 ngày ở nhiệt độ 24 - 26oc có hệ sợi nấm đã mọc trên mặt thạch, lúc này ta cắt chuyển một miếng thạch có sợi mộc nhĩ sang ống mới, ta sẽ có ống giống gốc tuyệt đối thuần chủng

4 Ghi ký mã hiệu - Nuôi sợi, chọn lọc

- Giống gốc mộc nhĩ được nuôi sợi trong phòng có nhiệt độ 24 -26oc Thời gian từ 10 đến 13 ngày

Tuyệt đối không cần ánh sáng Nếu chiếu sáng sợi nấm sẽ bị già (lão hoá) và có xu hướng bết hình thành mô sẹo (nấm quả thể) ngay trong ống giống hoặc chuyển sang màu nâu

- Định kỳ 3, 6, 9, 12 ngày tiến hành để kiểm tra để chọn loại những ống giống không đạt

Tiêu chuẩn ống giống gốc tốt: Sợi trắng muốt, đậm, dày và mọc sát với mặt thạch Không có hoặc rất ít sợi ký sinh

- Khi sợi mọc kín bề mặt ống thạch ta có thể dùng để nhân giống cấp I hoặc đưa vào bảo quản

+ Lưu ý:

- Trong tất cả các loại nấm, khi cần lấy để nhân giống gốc, nên lấy vào buổi sáng trước khi mặt trời mọc, hoặc sau khi tưới nấm tối thiểu được 4 giờ

và đưa ngay vào phòng bảo quản (nơi phân lập giống)

III- Phân lập giống gốc nấm mỡ (Agaricus bisporus)

+ Dùng 200gam - 300 gam phân ngựa khô hoà tan trong 1lít nước, đun sôi 15 - 20 phút nhỏ lửa sau đó lọc lấy 300ml nước chiết trộn với nước chiết khoai tây để làm môi trường PGA Cho đủ thành phần trong 1lít

- Nấm mỡ thường chỉ có 1 vụ trong năm và lấy quả thể phân lập từ những lứa đầu nên phải chuẩn bị nhiều môi trường ống thạch nghiêng ngay từ đầu

2- Thời điểm phân lập - chọn mẫu:

- Nấm mỡ mọc thành lứa phụ thuộc vào nhiệt độ, thời tiết rất nhiều Sau khi cấy giống 28 - 35 ngày có nấm mọc Lứa đầu thường gọi là nấm bói: Nấm mọc thưa, quả to, chắc

- Người ta thường lấy quả thể nấm mỡ bói hoặc ở lứa 1 để phân lập giống gốc

- Chọn quả nấm mỡ mọc trên cơ chất chuẩn (rơm rạ) có thời gian mọc sợi, ra quả thể hợp lý (từ khi cấy giống đến khi ra nấm là 28 - 35 ngày)

- Hái nấm buổi sáng khi chưa tưới Chọn quả nấm chắc, cân đối, màu trắng tự nhiên, cuống nấm cân đối với mũ nấm Quả nấm mọc riêng lẻ hoặc thành cụm dày hàng chục cái nấm để phân lập)

- Để nguyên cả gốc, rễ nấm, chỉ gạt bỏ đất bám và cơ chất dính ở rễ nấm

- Bao gói, bảo quản và chuyển nhanh tới nơi phân lập giống nấm

3- Cách tiến hành

- Cắt chân nấm dài 1 - 1,5cm, rửa sạch bằng nước cất

- Dùng cồn, giấy thấm lau và thấm khô quả nấm Chuyển vào tủ cấy phân lập giống (có labo dùng Hgcl2 nồng độ 0,1% để lau nấm rồi rửa bằng nước cất vô trùng)

- Dùng dao Inox bổ đôi quả nấm theo chiền dọc (chỉ bổ nấm ở trên đầu sau đó dùng tay tách đôi 2 nửa quả nấm, không để lưỡi dao chạm vào mặt mô nấm mới tách)

- Dùng kim khêu cắt một mẩu mô thịt nấm bằng hạt tấm hoặc 1/2 hạt gạo tương tự như thao tác đối với nấm rơm, nấm sò

Kim Khêu

4 Ghi ký mã hiệu - nuôi sợi, chọn lọc

- Nấm mỡ thích hợp ở nhiệt độ 22oc + - 20c và tuyệt đối không cần ánh sáng

- Định kỳ kiểm tra, chọn lọc loại bỏ các ống bị nhiễm nấm dại, nhiễm khuẩn và cả những ống sợi mọc kém (dấu hiệu sợi thưa mảnh hoặc thành dạng gần như sợi chỉ, mọc không đều theo hình phóng xạ tròn đều loại bỏ)

- ống giống gốc tốt: Có hệ sợi mọc đều về các hướng, sợi dày, mượt, đậm

Quy Trình công nghệ nhân giống nấm

I Nguyên lý chung

- Trong sản xuất nông nghiệp hiện nay, các loại giống vật nuôi cây trồng

được coi như yếu tố quyết định và được đầu tư khoa học công nghệ nhiều nhất

- Trong sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu Để đảm bảo có được giống nấm có chất lượng tốt năng suất cao đòi hỏi phải có nghiên cứu chọn tạo giống nấm, áp dụng nhiều KT- KH công nghệ để tạo được nguồn giống nguyên chủng tốt nhất (nguồn gen) giống nguyên chủng

Quả nấm mỡ

- Từ nguồn giống nguyên chủng (Chỉ là một đĩa Petri hoặc một Tube giống gốc) muốn có giống nguyên chủng đảm bảo giữ nguyên được các đặc tính ưu việt và có đủ số lượng giống nấm trên hàng ngàn hàng vạn tấn nguyên liệu người ta phải tiến hành nhân giống nấm các cấp giống nấm cấp 1 cấp 2 cấp 3 Trong các chương trình dự án lớn cho các vùng để chủ động sản xuất nguồn giống nấm tại chỗ đem lại hiệu quả và thuận tiện cho sx nấm hàng hoá người ta phải đầu tư trang thiết bị phòng nhân giống nấm và tiếp nhận công nghệ nhân giống nấm từ các cơ qua nghiên cứu khoa học TW

- Sơ đồ quy trình công nghệ nhân giống nấm các cấp được trình bày trên hình vẽ:

Quy trình công nghệ nhân giống nấm các cấp được trình bày và chuyển giao theo thứ tự như sau:

Quy Trình công nghệ nhân giống nấm cấp 1 nấm sò

1 Khái niệm chung

- Giống nấm cấp một là giống được cấy truyền từ nguồn giống gốc phân lập từ quả thể nấm hoặc từ nuôi cấy bào tử

- Tuỳ theo nhu cầu nhân giống cấp một người ta có thê nhân Giống nấm

Nguồn gen: Bào tử hệ sợi nấm, cây nấm tươi

Giống gốc (nguyên chủng) trên môi trường thạch

Giống nấm cấp 1 trên môi trường thạch

Giống nấm cấp hai trên môi trường hạt thóc

Giống nấm cấp 3 trên môi trường hạt thóc, mùn cưa

hoặc que sắn

cấp một từ giống gốc theo tỷ lệ 1/10, 1/20 … 1/100 (từ một ống giống gốc

có thể cấy truyền thành 10, 20,…,100 ống giống cấp 1)

- Môi trường để nhân giống cấp 1 thường dùng phổ biến nhất là môi trường PDA (khoai tây,dextrozavà thạch agar) Trong các cơ sở sx ngươi ta thường thay thế dextroza bằng glucoza dễ kiếm và rẻ tiền hơn

- Đối với một số loài nấm đặc biệt người ta có thể bổ sung thêm nước chiết của chất hữu cơ như: nước chiết của cám gạo ,nước chiết của đại mạch

- Công thức sản xuất môi trường thông thường là:Phù hợp cho các loại giống nấm + Khoai tây: 200g, giá đỗ: 200g, cám gạo: 25g; cám ngô: 25g

+ Glucoza hoặc dextroza : 20g

+ Thạch Agar : 20g

+ Nước cất vừa đủ :1000ml

2 Các bước tiến hành như sau :

2.1 Chuẩn bị môi trường cấp 1

- Khoai tây rửa sạch (Có thể gọt vỏ hoặc ko) thái miếng hình khối dạng con xúc xắc đun sôi trong 15 – 20 phút để khoai tây chín

- Lọc lấy nươc luộc của khoai tây

-Thêm đường Glucoza:20g và thạch 20g bổ xung nước cất cho vừa đủ 1000 ml

- Hoà tan đường và thạch tạo thành dung dịch dinh dưỡng đồng nhất và đun sôi

2.2 Rót môi trường dinh dưỡng

- Dùng phễu kẹp có cao su, rót dung dịch qua phễu vào các ống nghiệm thuỷ tinh kích thước 2 x 20 cm hoặc 1,5x15 cm lượng môi trường trong ống nghiệm chiếm khoảng 1/4 ống nghiệm (như hình vẽ minh hoạ) mưc độ từ 10-

và nút bằng bông sạch dùng giấy báo hoặc giấy thếp bịt đầu ống nghiệm

2.3 Hấp khử trùng môi trường :

- Môi trường cấy sợi giống nấm cấp 1 trước khi sử dụng phải được thanh trùng

- Sau khi rót hết môi trường phải tiến hành thanh trùng ngay trong nồi khử trùng autoclave

Chế độ hấp thanh trùng là hơi nước ở áp suất 0,91,1 atm; thời gian 90 120phút, đạt nhiệt độ 120 độ C

Các bước thao tác nồi áp suất (autoclava) được hướng dẫn trong phần sử dụng trang thiết bị cho người có trách nhiệm vận hành

- Sau khi thanh trùng, chuyển các ống thạch còn nóng ra để nghiêng tạo thành ống thạch nghiêng như sơ đồ hình vẽ:

Hình Vẽ:

- Để các ống thạch nghiêng nguội tự nhiên và đông rắn, lúc đó ta gói các ống thạch trong giấy báo đã khử trùng và cất để dùng dần

* Chú ý : Để kiểm tra môi trường thạch đã khử trùng đảm bảo ta lấy

ngẫu nhiên 2-3 ống thạch để trong tủ ấm 30-37 0C từ 48-72h nếu không có hiện tượng mốc, nhiễm là đạt

2.4 Cấy truyền giống gốc sang giống cấp 1

- Các thao tác cấy truyền giống gốc sang các ống môi trường cấp 1 được thực hiện trong box cấy vô trùng được đặt trong phòng cấy giống có điều hoà nhiệt độ và màng lọc không khí trong phòng

- Đảm bảo hiệu quả đạt 95%

- Các thao tác được thực hiện đúng theo động tác chuẩn theo hình vẽ sơ

đồ minh hoạ

Hình vẽ:

Giống cấp I khi đã cây

Hình vẽ sơ đồ minh hoạ quá trình nhân giống nấm cấp 1

2.5 Nuôi sợi giống nấm cấp 1:

- Sau khi cấy truyền từ giống gốc sang ống nghiệm cấp 1, Tuỳ theo từng loại giống nấm ta để các ống giống cấp 1 trong các điều kiện nhiệt độ khác nhau để sợi nấm sinh trưởng

- Sau thời gian 3 ngày; 7 ngày; 10 ngày ta tiến hành kiểm tra định kỳ để loại bỏ các ống giống bị nhiễm tạp hoặc sợi phát triển kém

- Khi sợi nấm bị mọc kín mặt thạch nghiêng trong ống nghiệm thì sử dụng để cấy truyền sang môi trường cấp 2 (nhân giống cấp 2) Nếu chưa nhân giống cấp 2 thì tiến hành bảo quản giống cấp 1 trong các điều kiện thích hợp như: Bảo quản lạnh, bảo quản khô lạnh, bảo quản nhiệt độ thấp, …

Quy Trình công nghệ nhân giống nấm cấp 1 nấm mộc nhĩ

1 Khái niệm chung:

- Giống nấm cấp một là giống được cấy truyền từ nguồn giống gốc phân lập từ quả thể nấm hoặc từ nuôi cấy bào tử

- Tuỳ theo nhu cầu nhân giống cấp một người ta có thê nhân Giống nấm cấp một từ giống gốc theo tỷ lệ 1/10, 1/20 … 1/100 (từ một ống giống gốc

có thể cấy truyền thành 10, 20,…,100 ống giống cấp 1)

- Môi trường để nhân giống cấp 1 thường dùng phổ biến nhất là môi trường PDA (khoai tây,dextrozavà thạch agar) Trong các cơ sở sx ngươi ta thường thay thế dextroza bằng glucoza dễ kiếm và rẻ tiền hơn

- Đối với một số loài nấm đặc biệt người ta có thể bổ sung thêm nước chiết của chất hữu cơ như: nước chiết của cám gạo ,nước chiết của đại mạch

- Công thức sản xuất môi trường thông thường là:Phù hợp cho các loại giống nấm

+ Khoai tây: 200g, giá đỗ: 200g, cám gạo: 25g; cám ngô: 25g

+ Glucoza hoặc dextroza : 20g