Tiểu Luận - Quan Hệ Kinh Tế Quốc Tế - Đề Tài - Vị Thế Của Đồng Usd Trong Nền Kinh Tế Thế Giới

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 3 1 1 CÂU CHUYỆN 3 1 2 CÂU HỎI THẢO LUẬN 4 1 3 ĐỊNH HƯỚNG TRẢ LỜI 4 1 3 1 Vai trò của đồng đô la trong nền kinh tế thế giới qua các giai đoạn 4 1 3 2 Vai trò của đồng đô la so với một s[.]

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

1.1 CÂU CHUYỆN 3

1.2 CÂU HỎI THẢO LUẬN 4

1.3 ĐỊNH HƯỚNG TRẢ LỜI 4

1.3.1.Vai trò của đồng đô la trong nền kinh tế thế giới qua các giai đoạn 4

1.3.2 Vai trò của đồng đô la so với một số đồng tiền khác (euro, nhân dân tệ,…) 8

1.3.3 Phản ứng của một số nước lớn (Nga, Trung Quốc,…) 10 1.4 KẾT LUẬN 11

1.5 TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây, xu hướng toàn cầu hóa đã đẩy mạnh xuất khẩu và đầu tư ra nước ngoài, dẫn đến những thay đổi về quy

mô và quyền lực tài chính giữa các nước phát triển và đang phát triển Trong khi nền kinh tế Hoa Kỳ đã đóng vai trò chính trong nền kinh tế thế giới suốt từ sau thế chiến thứ 2 cho đến những năm 1990, từ cuối thế kỷ qua đã chứng kiến sự nổi lên của một số nền kinh tế lớn như

Ấn Độ, Trung Quốc, Liên Bang Nga, Những thay đổi này đã gây tác động đến dòng vốn quốc tế và tỷ giá hối đoái, từng bước hình thành

sự điều chỉnh quốc tế Thêm vào đó, sự kiện ngày 11/9/2001 và cuộc chiến chống khủng bố đã tác động xấu đến cán cân thanh toán của Hoa Kỳ mà đỉnh cao là đổ vỡ tín dụng tại Hoa Kỳ, dẫn đến khủng hoảng tài chính toàn cầu Chính sự mất cân đối ngân sách kỷ lục tại Hoa Kỳ và sự nổi lên của các nền kinh tế mới nổi đã khiến cho USD mất giá 16% tính từ tháng 3/2009 Tỷ trọng USD trong dự trữ thế giới giảm từ 72% năm 1999 (đồng euro bắt đầu lưu hành) xuống 62,8% vào quý 2 năm 2009 Mặc dù có chiều hướng đi xuống nhưng USD vẫn là đồng tiền đóng vai trò chủ đạo trong các giao dịch quốc tế và kinh tế Hoa Kỳ vẫn chiếm vị trí số 1 trong nền kinh tế toàn cầu Vì vậy,

nhóm chúng em quyết định chọn câu chuyện “Vị thế của đồng USD

trong nền kinh tế thế giới”

1.1 CÂU CHUYỆN

Đồng đô la Mỹ là đơn vị tiền tệ chính thức của Hoa Kỳ Hiện nay ngoài Hoa Kỳ, trên thế giới còn có một vài quốc gia dùng đô la Mỹ làm

đơn vị tiền tệ chính thức của mình và nhiều quốc gia cho phép sử dụng đồng đô la Mỹ (nhưng không chính thức) Trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất, cả thế giới sử dụng chế độ bản vị vàng, USD mới xuất hiện như đồng tiền của một quốc gia Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, chế độ bản vị vàng sụp đổ cho đến khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, đồng USD trở thành đồng tiền chủ chốt của thế giới

Từ 1973-1980, các giao dịch quốc tế dựa trên chế độ tỷ giá thả nổi mới được hình thành Đồng USD trở về với vai trò là một đồng tiền quốc gia, nhưng vẫn là một đồng tiền mạnh Từ 1980-1985 là giai đoạn đỉnh cao, đồng USD liên tục tăng giá Tuy nhiên, đồng USD liên tục mất giá sau cuộc khủng bố nhắm vào nước Hoa Kỳ ngày 11/9/2001 và tiếp tục giảm mạnh sau cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu nhưng có xu hướng tăng trở lại

Khi đại dịch covid-19 bùng phát ở Hoa Kỳ có thể khiến hàng triệu người mất việc làm và kìm hãm sự phát triển kinh tế ở Xứ cờ hoa, nhưng dịch bệnh này chưa làm mất đi giá trị của đồng bạc xanh Đồng USD vẫn tăng giá và chủ yếu nhờ chiếm đa số trong dự trữ tiền tệ của thế giới Bên cạnh đó, trong thời kỳ khủng hoảng, các nhà đầu tư vẫn muốn đặt tiền của họ vào nơi an toàn, ngay cả khi nền kinh tế Hoa Kỳ cũng gặp khó khăn Một lý do khác khiến USD trở nên hấp dẫn là nhu cầu cấp bách về tiền mặt của các doanh nghiệp lâm vào tình trạng khủng hoảng vì Covid-19 làm giảm doanh thu của họ USD cũng là đồng tiền được giao dịch nhiều nhất trên thị trường ngoại hối thế giới Hiện nay, đồng đô la Mỹ được coi “vũ khí đáng gờm nhất” của nước này trên mặt trận kinh tế Theo ước tính, khoảng 60% trong tổng

số 12,8 nghìn tỷ đô la dự trữ tiền tệ toàn cầu hiện được lưu trữ bằng

đô la, mang lại cho Hoa Kỳ một lợi thế to lớn so với các quốc gia khác

1.2 CÂU HỎI THẢO LUẬN

Vai trò của đồng đô la trong nền kinh tế thế giới qua các giai đoạn

Vai trò của đồng đô la so với một số đồng tiền khác (euro, nhân dân tệ,…)

Phản ứng của một số nước lớn (Nga, Trung Quốc,…)

1.3 ĐỊNH HƯỚNG TRẢ LỜI

các giai đoạn

1.3.1.1 Trước Chiến tranh thế giới thứ nhất

Trước Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất nền kinh tế thế giới vận hành theo hệ thống bản vị vàng (tiền tệ của mỗi nước được quy đổi ra vàng theo một tỷ lệ được định rõ) Hệ thống này dẫn tới các tỷ lệ hối đoái cố định - tức là, tiền tệ của mỗi nước có thể đổi ra tiễn của mỗi quốc gia khác theo một tỷ giá không thay đổi xác định trước Tỷ giá hối đoái cố định đã khuyến khích thương mại thế giới phát triển bằng việc xóa đi tính không chắc chắn liên quan tới các tỷ giá dao động, nhưng lại có hai nhược điểm Thứ nhất, dưới hệ thống bản vị vàng, các nước có thể không kiểm soát được các mức cung tiền của chính mình: đúng hơn, mức cung tiền của mỗi nước được xác định bởi đồng

tiền vàng được sử dụng đề quyết toán các khoản nợ của mình với những nước khác Thứ hai, chính sách tiền tệ ở tất cả các nước bị ảnh hưởng mạnh bởi nhịp độ sản xuất vàng Trong giai đoạn này đồng USD chỉ đơn thuần đóng vai trò là 1 đồng tiền quốc gia

1.3.1.2 Sau Chiến tranh thế giới thứ hai

Các quốc gia đã cố gắng phục hồi lại hệ thống bản vị vàng, nhưng

nó đã sụp đổ hoàn toàn trong cuộc Đại khủng hoảng của những năm

1930 Sự sụp đổ này đã là cho quan hệ tài chính - tiền tệ quốc tế trở nên rối ren dân đến sự hình thành các liên minh tiền tệ do một số nước tư bản đầu sỏ cầm đầu Khu vực đồng đô la do Hoa Kỳ cầm đầu tồn tại bên cạnh các “đối thủ không hơn kém” là khu vực đồng Bảng Anh và khu vực đồng Phơ-răng Pháp Nhưng sau Đại chiến thế giới lần thứ II, Hoa Kỳ trở thành một cường quốc mạnh nhất thế giới về ngoại thương, về tín dụng quốc tế và là nước có dự trữ vàng lớn nhất thế giới (chiếm khoảng 3⁄4 tổng dự trữ vàng của toàn bộ thế giới tư bản) Đây chính là những yếu tố tạo nên thế mạnh cho đồng đô la Hoa

Kỳ trên trường quốc tế, đưa đồng tiền này “lên ngôi” đồng tiền chủ chốt của thế giới

Tháng 7 năm 1944 Hoa Kỳ đã đứng ra triệu tập Hội nghị tiền tệ -tài chính quốc tế tại thành phố Bretton-woods với sự tham gia của 44 nước đề thoả thuận về việc thiết lập các quan hệ tài chính tiền tệ quốc

tế mới cho thời kỳ sau chiến tranh thế giới lần II Được gọi là chế độ tiền tệ woods Nội dung chủ yếu của chế độ tiền tệ Bretton-woods:

Thừa nhận USD là đồng tiền chuẩn làm trụ cột cho chế độ tiền tệ này Nó được coi là phương tiện dự trữ và thanh toán quốc tế, đóng vai trò chủ chốt trong các quan hệ tiền tệ, thanh toán và tín dụng quốc

tế Nhiều thập kỷ qua, đồng đôla vẫn là đồng tiền các nước trên thế giới có xu hướng sử dụng trong kinh doanh

Hầu hết các ngân hàng trung ương trên thế giới giữ phần lớn lượng dự trữ ngoại tệ bằng đồng đôla Mặt khác, hầu hết các hàng hóa được giao dịch trên toàn cầu (như dầu lửa) cũng được định giá bằng đồng tiền của nước Hoa Kỳ này

Việc sử dụng USD trong thanh toán quốc tế và các quan hệ đối ngoại khác không hạn chế, các đồng tiền của các nước khác phải liên

hệ chặt chẽ với USD theo chế độ tỷ giá cố định

Các nghiệp vụ về vàng được thực hiện theo 1 giá chính thức là 35 USD = 1 ounce vàng Đô la Mỹ được tự do chuyển đổi ra vàng theo giá đó Ngân hàng trung ương của các nước thành viên phải can thiệp vào thị trường vàng đề giữ giá vàng chính thức luôn luôn ở mức 35 USD = 1 ounce vàng

Các nước phải thực hiện ngay các biện pháp thiết thực đề loại trừ chế độ kiểm soát và quản chế ngoại hối, đồng thời thiết lập chế độ tiền

tệ tự do chuyển đổi

Thiết lập một tổ chức tiền tệ quốc tế nhằm điều chỉnh các quan hệ tiền tệ - tài chính quốc tế theo những nguyên tắc của chế độ tiền tệ Bretton-woods

1.3.1.3 Giai đoạn từ 1973 đến những năm 1980

Qua 2 lần phá giá USD năm 1973 Hoa Kỳ và các quốc gia khác

đã chấp thuận cho phép tỷ giá hối đoái thả nổi Chế động tiền tệ Bretton Woods sụp đổ Hệ thống tiền tệ thế giới hình thành nên 1 số chế độ tiền tệ mới:

+ Chế độ tiền tệ Gia-mai-ca ra đời trên cơ sở Hiệp định được ký

kết giữa các nước thành viên IMF tại Gia-mai-ca vào những năm 1976-1978 Chế độ tiền tệ này thừa nhận SDR là cơ sở của chế độ tiền của các nước SDR trở thành một đơn vị tiền tệ tính toán quốc tế mới Giá trị của nó được xác định theo phương pháp rổ tiền tệ, lúc đầu rổ tiền tệ gồm 16 đồng tiền mạnh nhất của thế giới Hiện nay, tham gia “rổ tiền tệ” là 5 đồng tiền mạnh của những quốc gia có tiềm lực về kinh tế, tài chính Như vậy chế độ tiền tệ Gia-mai-ca thực chất

là chế độ bản vị SDR

+ Chế độ tiền tệ châu Âu: Chế độ tiền tệ châu Âu là một chế độ

tiền tệ quốc tế khu vực Chế độ tiền tệ này ra đời trong bối cảnh mâu thuẫn giữa ba trung tâm thế lực quốc tế trong lĩnh vực thương mại, tiền tệ tài chính ngày càng trở nên gay gắt Nó được xây dựng trên

cơ sở Hiệp định tiền tệ do các nước trên lục địa châu Âu ký kết vào tháng 3-1979 Chế độ tiền tệ châu Âu dựa vào ECU - một đơn vị tiền

tệ quốc tế khu vực của các nước châu Âu Giá trị của ECU được đảm bảo bằng dự trữ vàng và ngoại hối của các nước thành viên

Đồng USD lại trở về vị trí đồng tiền quốc gia Nhưng do tiềm lực kinh tế của Hoa Kỳ rất lớn, cho nên USD vần còn là một đồng tiền

mạnh đồng thời nó vẫn chiếm 1 tỷ trọng đáng kể trong quỹ dự trữ ngoại hối quốc gia của các nước

1.3.1.4 Giai đoạn đỉnh cao 1980-1985

Trong khoảng thời gian từ tháng 1 năm 1980 đến tháng 3 năm

1985 đồng USD không ngừng tăng giá, tỷ giá danh nghĩa của USD tăng gần 50% và tỷ giá thực cũng tăng với một tỷ lệ tương tự Một trong những nguyên nhân chính khiến cho đồng USD lên giá mạnh là

vì Chính phủ Hoa Kỳ áp dụng chính sách thắt chặt tiền tệ nhưng nới lỏng chính sách tài khoá dẫn đến thâm hụt ngân sách (từ 16 tỷ $ năm

1979 lên 204 tỷ $ năm 1986) Tuy nhiên việc USD liên tục lên giá làm phát sinh nhiều mối quan tâm lớn đó là ảnh hưởng lớn đến xuất khẩu

và gây thâm hụt cán cân vãng lai

1.3.1.5 Sau cuộc khủng bố 11/9 và cuộc khủng hoảng tài chính

toàn cầu cho đến nay

Sau sự kiện khủng bố tại Hoa Kỳ và sự ra đời chính thức của đồng Euro, đồng USD liên tục mất giá so với các các ngoại tệ khác và vàng Đồng euro ngày càng được các công ty cũng như các chính phủ

từ Trung Quốc đến Trung Đông chấp nhận nhiều hơn như một ngoại

tệ dự trữ Đồng đô la Mỹ có lúc trồi sụt, gây thiệt hại kinh tế, mất an toàn cho nền tài chính tiền tệ các nước và nhiều nước chủ trương thay thế vị trí độc tôn của USD bằng euro Theo Quỹ Tiền tệ thế giới (IMF), dự trữ ngoại tệ toàn cầu trong quí 1 - 2006 xấp xỉ 4,34 ngàn tỷ USD Trong số đó, đồng USD chiếm 66,3% và đồng euro 24,8% Kinh

tế toàn cầu, vốn đang bị tác động bởi cuộc khủng hoảng thị trường tài chính và sự suy giảm kinh tế của Hoa Kỳ, hiện đang đứng trước mối

nguy hiểm, với đồng USD giảm giá và vượt khỏi tầm kiểm soát Sự kiện 11/9/2001 và cuộc chiến chống khủng bố đã tác động xấu đến cán cân thanh toán của Hoa Kỳ, mà đỉnh cao là đổ vỡ tín dụng tại Hoa

Kỳ và dẫn đến khủng hoảng tài chính toàn cầu Chính sự mất cân đối ngân sách kỷ lục tại Hoa Kỳ và sự nổi lên của các nền kinh tế mới nổi

đã khiến cho USD mất giá 16% tính từ tháng 3/2009 và trên 20% tính

từ năm 2002 và còn tiếp tục xuống giá Tỉ trọng USD trong dự trữ thế giới giảm từ 72% vào năm 1999 (đồng euro bắt đầu lưu hành) xuống còn 62,8% vào quí 2/2009

Đồng thời, thị trường tiền tệ thế giới có nhiều biến động với việc đồng USD giảm giá kỷ lục so với các đồng tiền chủ chốt cũng như so với các đồng tiền châu Á khác Từ tháng 7 đến tháng 9/2007, giá trị đồng USD đã giảm 5,4% so với đồng Euro và giảm 6,8% so với đồng Yen Nhật Đồng USD xuống dốc không phanh và chạm đáy so với đồng Mark Đức hồi đầu năm 1995, tương đương với khoảng 1,455-1,457 USD/Mark, còn đồng Euro tăng lên với 1 Euro đổi được 1,48 USD Đồng đôla Canada (CAD) đã tăng lên mức cao nhất trong gần nửa thế kỷ qua so với đồng USD, tương đương với 1 CAD đạt xấp xỉ 1,05 USD Đồng Bảng Anh đã có lúc tăng lên 2,0317 USD/bảng Anh -mức cao nhất kể từ năm 1981

Trên các thị trường châu Á, đồng USD liên tục giảm giá so với đồng baht Thái Lan và đạt ngưỡng 34 Baht/USD - mức thấp nhất kể

từ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997-1998 Kể từ đầu năm

2007, giá của đồng Baht đã tăng 7%, sau khi tăng 12% vào năm 2006 Đồng Peso của Philippines cũng đã tăng lên mức cao nhất trong 7 năm qua so với đồng USD, trong khi đồng đôla Singapore tăng cao

nhất kể từ 10 năm nay Tại Ấn Độ, đồng Rupee tăng 12% so với đồng USD trong năm Còn đồng Rupiah của Indonesia, đồng Won của Hàn Quốc, đồng đôla Đài Loan đều tăng mạnh so với đồng USD Đồng Nhân dân tệ (NDT) của Trung Quốc liên tục lập các mức cao kỷ lục mới trong nhiều phiên giao dịch liên tiếp Nếu tính từ đầu năm đến nay, đồng NDT đã 67 lần lập mức cao kỷ lục và tăng tổng cộng trên 4% Đồng đôla Australia (AUD) cũng đã tăng lên 0,9023 USD/AUD -mức cao nhất trong 23 năm qua

1.3.2 Vai trò của đồng đô la so với một số đồng tiền khác (euro,

nhân dân tệ,…)

Các nền kinh tế vật lộn để vượt qua đại dịch khiến đồng bạc xanh mất giá liên tục Nhiều người đặt câu hỏi vị thế đồng tiền thanh toán quốc tế của USD liệu có bị lấn áp bởi đồng NDT và EURO?

Trên thực tế, khi đại dịch mới bùng phát vào đầu tháng 3, tỷ giá đồng bạc xanh tăng vọt lên mức cao nhất trong hơn 3 năm khi nhà đầu

tư đổ xô tìm nơi trú ẩn an toàn cho dòng vốn Tuy nhiên, hiện tại, Hoa

Kỳ và nhiều quốc gia vẫn chật vật thoát khỏi sự sụp đổ kinh tế do đại dịch với mức hồi phục vô cùng chậm chạp Khi mức thâm hụt ngân sách gia tăng, triển vọng lãi suất tuột dốc của Hoa Kỳ trong tương lai lâu dài

mang đến tác động tiêu cực đến đồng USD Chỉ số USD index tiếp tục

lao xuống mức thấp nhất trong 27 tháng qua vào tuần trước, chỉ còn 92,477 Hồi tháng 3, chỉ số này vẫn đang ở ngưỡng 102 trước khi trượt

dài trong các tháng sau đó Hiện, chỉ số USD index được niêm yết ở mức 93,16

"Nền kinh tế Hoa Kỳ đang hoạt động tương đối vượt trội so với khu vực đồng EURO và Nhật Bản, ít nhất là trong vài năm tới khi tác động của đại dịch Covid-19 đang chững lại Thêm vào đó, quỹ phục hồi kinh

tế trị giá 750 tỷ EUR mới của Liên minh châu Âu (EU) cũng khiến giới đầu tư phấn khởi và gia tăng niềm tin vào đồng EURO như một lựa chọn thay thế”, chuyên gia Patrik Schowitz của JPMorgan Asset Management nhận định

Chuyên gia về quản lý tài sản đa quốc gia còn phân tích: “Việc cắt giảm lãi suất, thu hẹp lợi thế khiến đồng USD cũng trở thành kênh đầu

tư kém hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư Điều này sẽ khiến dòng vốn

đổ vào các loại tiền tệ tích trữ khác Trong khi thị hiếu đầu tư mang tính chất chu kỳ này khó có thể đảo ngược nhanh chóng, kịch bản xấu cho đồng USD có thể tiếp diễn lâu dài và mức trượt giảm còn nghiêm trọng hơn”

Chung quan điểm này, viện đầu tư BlackRock cũng cho rằng sự suy yếu của đồng USD duy trì dài hơi bởi các yếu tố không thuận lợi với đồng bạc xanh tiếp diễn “Triển vọng đồng USD như một phương án trú

ẩn đầu tư có thể duy trì Trong khi đó, cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ vẫn còn đầy những kịch tính và cần được quan sát thêm”, chiến lược gia của BlackRock viết trong một báo cáo

Trong bối cảnh này, các chuyên gia cũng lo ngại liệu vị thế đồng USD có thể lung lay trong rổ tiền tệ quốc tế Nhà kinh tế học cao cấp của công ty nghiên cứu Capital Economics, Jonas Goltermann lo ngại đồng USD đang bị “phóng đại nghiêm trọng” Vị này cho hay sự rớt giá