Học thuyết hình thái kinh tế xã hội và quá trình phát triển lịch sử tự nhiên của các hình thái kinh tế xã hội ý nghĩa của học thuyết này đối với sự nghiệp đổi mới đi lên chủ nghĩa xã hội ở việt nam hiện nay

Tính cÃp thi¿t căa đÁ tài Hãc thuyÁt hình thái kinh tÁ - xã hái là mát phần cāa chā ngh*a duy vật lách sā, duy vật bián chứng đß ra nhÿng quy luật cơ bản cho sā phát trián cāa xã hái..

TR¯âNG Đ¾I HâC BÁCH KHOA THÀNH PHÞ Hà CHÍ MINH

B Þ MÔN LÝ LU¾N CHÍNH TRà

BÁO CÁO TI ÂU LU¾N MÔN : TRI ¾T HâC – MÁC LÊNIN

PHÁT TRIàN LàCH SĀ TĀ NHIÊN CĀA CÁC HÌNH THÁI KINH TÀ - XÃ HàI

Ý NGH)A CĀA HâC THUYÀT NÀY ĐàI VâI SĀ NGHIàP ĐàI MâI ĐI LÊN

CHĀ NGH)A XÃ HàI à VIàT NAM HIàN NAY

1 Huỳnh Phạm Thành Danh MSSV: 2152458

2 Trần Nguyßn Gia Bảo MSSV: 2153214

3 Nguyßn Nam Cưßng MSSV: 2152455

Thành ph á Hß Chí Minh, Tháng 8/2022

BÁO CÁO PHÂN CÔNG NHI àM VĀ VÀ K¾T QUÀ

NHÓM TR¯äNG

(ghi rõ h ọ tên, ký tên)

TrÅn Nguyßn Gia BÁo

M āc lāc

PHÄN Mä ĐÄU 5

CH¯¡NG 1 : HâC THUY¾T HÌNH THÁI KINH T¾ Xà HÞI VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRI ÂN LàCH SĂ TĀ NHIÊN CĂA CÁC HÌNH THÁI KINH T¾ - Xà HÞI 7

1.1 Khái ni ám và cÃu trúc căa hình thái kinh t¿ - xã hßi 7

1.1.1.Khái ni ệm hình thái kinh tế - xã hội 7

1.1.2 C ấu trúc của hình thái kinh tế - xã hội 9

1.2.Quá trình phát tri Ãn lách să tā nhiên căa các hình thái kinh t¿ - xã hßi 11

1.2.1 Sự tác động của những quy luật khách quan khiến các hình thái kinh tế - xã hội phát tri ển một cách lịch sử tự nhiên 11

1.2.2 Sự bỏ qua trong quá trình phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội 12

TiÃu k¿t ch°¢ng 1 15

CH¯¡NG 2 : GIÁ TRà CĂA HâC THUY¾T HÌNH THÁI KINH T¾ - Xà HÞI VÀ Ý NGH)A CĂA HâC THUY¾T NÀY ĐÞI VàI CON Đ¯âNG PHÁT TRIÂN ĐÂT N¯àC VIàT NAM 16 2.1 Giá trá căa hãc thuy¿t hình thái kinh t¿ - xã hßi 16

2.1.1 Giá trị lý luận của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội 16

2.1.2 Giá trị thực tiễn của học thuyết hình thái kinh tế xã hội 19

2.2 Ý ngh*a căa hãc thuy¿t hình thái kinh t¿ - xã hßi đßi vái con đ°ãng phát triÃn căa đÃt n°ác Viát Nam 22

2.2.1 Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội 22

2.2.2 Th ực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa 23

2.2.3 Hoàn thi ện nền kinh tế thị tr°ờng định h°ớng xã hội chủ nghĩa 25

2.2.4 K ết hợp chặt chẽ giũa phát triển kinh tế với chính trị và các mặt khác của đời sống xã h ội 26

Ti ểu kết ch°¢ng 2 28

PHÄN K¾T LU¾N 30

DANH M ĀC TÀI LIàU THAM KHÀO 31

PH ÄN Mä ĐÄU

1 Tính cÃp thi¿t căa đÁ tài

Hãc thuyÁt hình thái kinh tÁ - xã hái là mát phần cāa chā ngh*a duy vật lách sā, duy vật bián chứng đß ra nhÿng quy luật cơ bản cho sā phát trián cāa xã hái Ngày nay, mặc cho sā phát trián nhanh chóng cāa xã hái, lý luận hình thái kinh tÁ - xã hái vẫn giÿ nguyên giá trí và vai trò đái vãi khoa hãc và thßi đại

Chā ngh*a Mác - Lênin và tư tưáng Hß Chí Minh là há tháng được chính đảng và nhà nưãc sā dÿng đá vạch ra đưßng lái và cương l*nh cāa đảng Cáng Sản Viát Nam Viát Nam trong quá trình phát trián quá đá (bß qua tư bản chā ngh*a) đã dùng hãc thuyÁt kinh tÁ - xã hái là cơ sá khoa hãc và là con đưßng phát trián

Viát Nam đang trong quá trình đái mãi vãi 35 nm vãi nhißu thành tāu, tuy nhiên vẫn còn nhißu hạn chÁ và nhÿng thách thức trong tương lai Viác làm rõ cơ sá lý luận, đặc biát là hãc thuyÁt kinh tÁ xã hái, nhằm lāa chãn con đưßng đi lên chā ngh*a xã hái, giải quyÁt nhÿng bất cập thāc tÁ là cần thiÁt và có giá trá thāc tißn và lý luận cao

Nhóm em nhận thấy đß tài <Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội và quá trình phát

triển lịch sử tự nhiên của các hình thái kinh tế - xã hội ý nghĩa của học thuyết này đối với sự nghiệp đổi mới đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay= khá là ráng lãn và

phức tạp, tuy nhiên nó thá hián được cách hoạt đáng cāa đảng và nhà nưãc và giải thích được sā đái mãi chā ngh*a xã hái á Viát Nam hián nay nên nhóm em chãn đß tài này

Có thá nhóm em trình đá còn hạn chÁ nên có thá mắc phải thiÁu sót trong quá trình viÁt tiáu luận nên mong nhận được sā đóng góp cāa Cô Cảm ơn Cô vì nhÿng lần giúp đỡ

đá nhóm em hoàn thành được bài tiáu luận này

2 Đßi t°ÿng, ph¿m vi nghiên cÿu căa tiÃu lu¿n

- Đái tượng nghiên cứu cāa tiáu luận:

+ Hãc thuyÁt hình thái kinh tÁ - xã hái

+ Quá trình phát trián lách sā tā nhiên cāa các hình thái kinh tÁ - xã hái

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Hãc thuyÁt Mác – Lênin vß hình thái kinh tÁ - xã hái

+ Sā vận dÿng hãc thuyÁt Mác - Lênin vß hình thái kinh tÁ - xã hái trong sā nghiáp đái mãi đi lên chā ngh*a xã hái á Viát Nam hián nay.

3 Māc tiêu, nhiám vā căa tiÃu lu¿n

Thông qua viác nghiên cứu hãc thuyÁt kinh tÁ - xã hái so sánh vãi quá trình phát trián lách sā tā nhiên cāa hình thái kinh tÁ xã hái, tiáu luận phát trián theo hưãng rút

ra giá trá cơ bản, cũng như vai trò cāa hãc thuyÁt này đái vãi sā nghiáp đái mãi đi lên chā ngh*a xã hái á nưãc ta hián nay Nhầm đạt được mÿc tiêu đó, tiáu luận cāa nhóm

em có các nhiám vÿ như sau:

- Trình bày khái niám và cấu trúc cāa hình thái kinh tÁ - xã hái

- Phân tích quá trình phát trián lách sā tā nhiên cāa các hình thái kinh tÁ - xã hái

- Đánh giá giá trá lý luận và thāc tißn cāa hình thái kinh tÁ - xã hái

- Rút ra nhÿng ý ngh*a cāa viác nghiên cứu hình thái kinh tÁ - xã hái đái vãi sā nghiáp đái mãi đi lên chā ngh*a xã hái á Viát Nam hián nay

4 Ph°¢ng pháp nghiên cÿu

Chā ngh*a duy vật lách sā là há tháng quan điám và bián chứng cāa triÁt hãc, được trá thành phương pháp luận cāa nhißu nhà nghiên cứu Chā ngh*a duy vật bián chứng có cát lõi là phương pháp duy vật và phép bián chứng Hai phương pháp trên được sā dÿng đá nghiên cứu đß tài này, kÁt hợp vãi mát vài phương pháp nghiên cứu khác như là: Phương pháp phân tích; Phương pháp táng hợp; Phương pháp so sánh;

Phương pháp tháng kê&

5 K¿t cÃu tiÃu lu¿n

Tiáu luận bao gßm Phần má đầu, Phần kÁt thúc, Danh mÿc tài liáu tham khảo, và

2 phần kÁt cấu chính là 2 chương

- Ch°¢ng 1: Hãc thuyÁt hình thái kinh tÁ - xã hái và quá trình phát trián lách sā tā

nhiên cāa hình thái kinh tÁ - xã hái

- Ch°¢ng 2: Giá trá cāa hãc thuyÁt hình thái kinh tÁ - xã hái và ý ngh*a cāa hãc

thuyÁt này đái vãi sā phát trián đất nưãc Viát Nam

PH ÄN NÞI DUNG

CH¯¡NG 1 : HâC THUY¾T HÌNH THÁI KINH T¾ Xà HÞI VÀ QUÁ

- XÃ H ÞI

1.1 Khái niám và cÃu trúc căa hình thái kinh t¿ - xã hßi

1.1.1 Khái niệm hình thái kinh tế - xã hội

Ph°¢ng pháp tiếp cận

TriÁt hãc Mác-Lênin là mát trong nhÿng tư tưáng có giá trá lâu đßi, có tính lách

sā cho đßi sau, làm tißn đß đá phát trián quan niám duy vật lách sā Tuy nhiên các nhà triÁt hãc thßi xưa, đặc biát là trưãc thßi C.Mác đã đi tìm nguyên nhân phát trián lách sā, coi cá nhân quyÁt đánh đÁn toàn bá lách sā Đái vãi các nhà triÁt hãc duy vật trưãc C Mác, khuyÁt điám chung là phương pháp tư duy siêu hình trong xem xét bản chất con ngưßi và xã hái Hã quy con ngưßi vào bản tính tā nhiên, tÿ đó làm tuyát đái hóa vai trò cāa tā nhiên, đáa lý vào sā phát trián xã hái hoặc lại áp dÿng các quy luật tā nhiên vào thāc tÁ trong khi có mát sá l*nh vāc lại không phù hợp Tÿ đó ta có nhận xét rằng, các nhà triÁt hãc trưãc thßi C.Mác đã nhận dián thiÁu thāc tißn, mát sá không xuất phát

tÿ thāc tÁ, không hiáu vai trò hoạt đáng thāc tißn có tính cách mạng cāa con ngưßi

Tÿ nhÿng nhược điám trên, Các-Mác và Ph ngghen đã bắt đầu tiÁp cận và nghiên cứu vß lách sā xã hái là con ngưßi thāc tißn, sáng và vận đáng thāc tißn Nghiên cứu vß thāc tÁ con ngưßi, các nhà thāc tißn đã chß ra được rằng, đáng lāc thúc đẩy hã sáng, sinh tßn, hoạt đáng trưãc hÁt đó chính là nhu cầu và lợi ích, cÿ thá hơn là đầu tiên phải có nhu cầu vß vật chất đá có thá sinh sáng và sinh tßn Ph ngghen nhấn mạnh rằng, <cái sā thật hián nhiên là trưãc hÁt con ngưßi cần phải n, uáng, á và mặc, ngh*a

là phải lao đáng, trưãc khi có thá đấu tranh đá giành quyßn tháng trá, trưãc khi có thá hoạt đáng chính trá, tôn giáo, triÁt hãc, v.v =1 C Mác và ngghen cũng đã nêu: <Xã hái - cho dù nó có hình thức gì đi nÿa - là cái gì? Là sản phẩm cāa sā tác đáng qua lại giÿa nhÿng con ngưßi=2 Ta cũng thấy được rằng nhÿng phương pháp nghiên cứu, tiÁp

cận thāc tißn vào triÁt hãc có vai trò quan trãng, làm tißn đß cho sā phát trián, đi lên cāa

1 C Mác và Ph ngghen: Toàn tập, NXB Chính trá Quác Gia , t.19, tr.166

2 C Mác và Ph ngghen: Toàn tập, Sđd, t.27, tr.657

xã hái , tÿ đó chúng ta có quan niám đúng đắn vß thāc tißn và vai trò cāa thāc tißn đái vãi đßi sáng xã hái Ngoài ra còn giải đáp được nhÿng bí ẩn, bÁ tắc cāa lý luận triÁt hãc

cũ cāa nhÿng nhà triÁt hãc trưãc Đặc biát, hai ông lý giải mát cách khoa hãc trên lập trưßng duy vật bián chứng mái quan há giÿa vật chất và ý thức; mái quan há giÿa ý thức

xã hái và tßn tại xã hái; luận giải được vai trò cāa sản xuất vật chất và chß ra nhÿng quy luật vận đáng, phát trián cāa xã hái loài ngưßi, thāc chất nó là nhÿng quy luật phản ánh hoạt đáng thāc tißn cāa con ngưßi trong lách sā3 Tāu chung lại thì con ngưßi, bằng nhÿng hoạt đáng, đã tạo nên lách sā, tạo ra xã hái

Khái ni ệm hình thái kinh tế - xã hội

Hãc thuyÁt hình thái kinh tÁ - xã hái là mát nái dung cơ bản cāa chā ngh*a duy vật lách sā, vạch ra nhÿng quy luật cơ bản cāa sā vận đáng và phát trián xã hái, là phương pháp luận khoa hãc đá nhận thức, cải tạo xã hái Vãi sā biÁn đái to lãn trong thßi đại hián nay thì lý luận và hãc thuyÁt hình thái kinh tÁ vẫn đóng góp mát vai trò cāc kì quan trãng trong dòng chảy xã hái, kinh tÁ, phát trián hián nay, giúp cho kinh tÁ thÁ giãi đi theo mát quỹ đạo cá đánh vãi ít rāi ro nhất Ngoài ra, hãc thuyÁt hình thái kinh tÁ - xã hái còn giúp cho Đảng và Nhà nưãc ta tạo ra và vận dÿng cương l*nh, đưßng lái, chính sách, chā trương mát cách hợp lý, hiáu quả, xác đánh quá đá lên xã hái chā ngh*a Hãc thuyÁt hình thái kinh tÁ xã hái Mác-Lênin bao gßm há tháng quan điám như sau : Thứ nhất là sản xuất vật chất là cơ sá, nßn tảng cāa sā vận đáng, sā phát trián cāa

xã hái, bián chứng giÿa lāc lượng sản xuất và quan há sản xuất Thứ hai là bián chứng giÿa cơ sá hạ tầng và kiÁn trúc thượng tầng cāa xã hái Thứ ba là sā phát trián các hình thái kinh tÁ - xã hái là mát quá trình lách sā - tā nhiên

Định nghĩa về sản xuất :

Sản xuất là hoạt đáng không ngÿng sáng tạo ra các giá trá vật chất và tinh thần nhằm mÿc đích thßa mãn nhu cầu tßn tại và phát trián cāa con ngưßi Quá trình sản xuất dißn ra trong xã hái loài ngưßi chính là sā sản xuất xã hái - sản xuất và tái sản xuất ra đßi sáng hián thāc.4 Tÿ thāc tißn ta cũng dß dàng thấy được rằng, sản xuất là mát trong

nhÿng phương thức cơ bản nhất, đá duy trì sā cung cầu, sā tßn tại cāa vật chất có trong

3 Giáo trình TriÁt hãc Mác-Lênin, NXB Chính trá Quác Gia, Hà Nái (2006), tr.130

4 Giáo trình TriÁt hãc Mác-Lênin, Sđd, tr.131

tā nhiên Kinh tÁ và sản xuất luôn đi đôi vãi nhau, nÁu không có sản xuất thì kinh tÁ trá nên vô ngh*a trong thāc tißn

Sản xuất xã hái tức là sản xuất và tái sản xuất trong đßi thāc bao gßm ba phương dián không tách rßi là sản xuất vật chất, sản xuất tinh thần và sản suất bản thân con ngưßi

- Sản xuất tinh thần : Sản xuất tinh thần là các sáng tạo hoạt đáng đá đáp ứng các nhu cầu cāa ngưßi nhằm giải quyÁt nhu cầu sáng, sinh tßn cāa con ngưßi

- Sản xuất vật chất : là quá trình con ngưßi sā dÿng các công cÿ lao đáng đá tác đáng vào vật chất tā nhiên đá biÁn đái và cải tạo ra được vật chất hß trợ và sā dÿng cho sā phát trián con ngưßi

Tÿ đó ta thấy sản xuất vật chất là hoạt đáng đặc trưng cāa con ngưßi Đó là hoạt đáng cơ sá và là cơ bản nhất, quyÁt đánh sā tßn tại và phát trián cāa con ngưßi và xã hái loài ngưßi, là tißn đß trāc tiÁp tạo ra tư liáu sinh hoạt cāa con ngưßi.Trong quá trình sản xuất vật chất, con ngưßi đßng thßi có hai mặt quan há Mát mặt, con ngưßi quan há vãi tā nhiên, còn mặt khác, con ngưßi quan há vãi nhau Mặt con ngưßi quan há vãi tā nhiên chính là biáu thá cāa lāc lượng sản xuất Tuy nhiên, không phải mãi quan há cāa con ngưßi vãi tā nhiên đßu tạo ra lāc lượng sản xuất (chẳng hạn như quan há tình cảm, quan há thẩm mỹ, quan há nhận thức ) Chß có nhÿng quan há mà trong đó sā tác đáng giÿa con ngưßi vãi tā nhiên tạo thành cāa cải vật chất phÿc vÿ nhÿng nhu cầu cāa hã, đßng thßi giúp hã cải biÁn chính bản thân mình mãi được gãi là nhÿng quan há tạo ra lāc lượng sản xuất

1.1.2 C ấu trúc của hình thái kinh tế - xã hội

L ực l°ợng sản xuất

Lāc lượng sản xuất là sā kÁt hợp cơ bản giÿa con ngưßi và tư liáu sản xuất (trong

tā nhiên, ) , tạo ra sức sản xuất và biÁn đái đá tạo ra và biÁn đái các vật chất theo nhu cầu cāa con ngưßi Tÿ đó, ta thấy được lāc lượng sản xuất là mát há tháng gßm các yÁu

tá kÁt hợp lại vãi nhau, ngưßi lao đáng, tư liáu, ) cùng vãi các mái quan há tạo ra vật chất phÿc vÿ cho mÿc đích riêng cāa con ngưßi Nó là thưãc đo nng lāc trong quá trình sản xuất vật chất

Trong lāc lượng sản xuất thì yÁu tá cơ bản nhất là con ngưßi Ngưßi lao đáng là ngưßi có, kinh nghiám, trí thức, sáng tạo nhằm đá sản xuất ra vật chất Ngưßi lao đáng

có vai trò chā thá trong sản xuất vật chất như cấu nói cāa V.I.Lênin : <Lāc lượng sản xuất hàng đầu cāa toàn thá nhân loại là ngưßi công nhân, là ngưßi lao đáng=5

Tư liáu sản xuất là mát trong nhÿng thành phần quan trãng cấu thành nên lāc lượng sản xuất, gßm đißu kián vật chất đá tiÁn hành tá chức sản xuất Tư liáu sản xuất bao gßm có tư liáu lao đáng và đái tượng lao đáng Đái tượng lao đáng đơn giản là đái tượng ta cần tác đáng lên, đá biÁn đái phù hợp vãi mÿc đích sā dÿng Còn tư liáu lao đáng là nhÿng yÁu tá vật chất cāa sản xuất mà con ngưßi dāa vào đó đá tác đáng lên đái tượng lao đáng, tÿ đó tư liáu lao đông gßm có công cÿ lao đáng và phương tián lao đáng, trong đó công cÿ lao đáng vai trò quan trãng và quyÁt đánh nên sā cấu thành lāc lượng sản xuất Công cÿ lao đáng có thá xem là vật trung gian giÿa con ngưßi và vật chất và công cÿ lao đáng con giÿ vai trò quyÁt đánh đÁn nng suất lao đáng, là tiêu chuẩn phân biát trong thßi đại kinh tÁ Ngày nay trong Cách mạng công nghiáp lần thứ

4 thì công cÿ lao đáng không ngÿng cải tiÁn, hoàn thián và sā phát trián cāa công cÿ đã làm biÁn đái toàn bá tư liáu sản xuất, quá trình sản xuất Ngoài ra thì ngưßi lao đáng còn đóng mát vai trò cāc kì quan trãng vì hã là chā thá sáng tạo, là ngưßi có trình đá, các tư liáu sản xuất đßu phÿ thuác vào trình đá sā dÿng cāa mình

Quan hệ sản xuất

Quan há sản xuất là quan há giÿa ngưßi vãi ngưßi trong quá trình sản xuất vật chất và tái sinh sản xuất, là mát quan há vật chất quan trãng nhất - quan há kinh tÁ, trong các mái quan há vật chất giÿa ngưßi vãi ngưßi Quan há sản xuất là mát trong nhÿng

tư liáu cāa quan há xã hái và luôn giÿ vai trò nhất đánh vì quan há sản xuất là quan há đầu tiên Quan há sản xuất bao gßm quan há vß sá hÿu đái vãi tư liáu sản xuất, quan há trong tá chức quản lý và trao đái hoạt đáng vãi nhau, quan há vß phân phái sản phẩm lao đáng

Ta nhận thấy được rằng các mái quan há sản xuất có tác đáng qua lại vãi nhau, chi phái ảnh hưßng lẫn nhau, trong đó quan há sản xuất giÿ mát vai trò nhất đánh quyÁt

5 Tiáu luận Hình thái kinh tÁ xã hái : ho-chi-minh/logistics-and-supply-chain-ielts/tieu-luan-hinh-thai-kinh-te-xa-hoi/17048305

www.studocu.com/vn/document/dai-hoc-giao-thong-van-tai-phan-hieu-tp-đánh nhất Quan há sản xuất hình thành mát cách khách quan, là quan há đầu tiên, cơ bản chā yÁu, quyÁt đánh mãi quan há xã hái Ngoài ra, ta còn thấy mái quan há sản xuất

và lāc lượng sản xuất là mái quan há bián chứng, trong đó cả hai tác đáng trāc tiÁp lên nhau và ảnh hưáng lẫn nhau

Ki ến trúc th°ợng tầng

KiÁn trúc thượng tầng là toàn bá nhÿng quan điám, tư tưáng xã hái vãi nhÿng thiÁt chÁ xã hái tương ứng cùng nhÿng quan há nái tại cāa thượng tầng hình thành trên mát cơ sá hạ tầng nhất đánh

Cấu trúc cāa kiÁn trúc thượng tầng bao gßm toàn bá nhÿng quan điám tư tưáng

vß chính trá, pháp quyßn, đạo đức, tôn giáo, nghá thuật, triÁt hãc cùng nhÿng thiÁt chÁ

xã hái tương ứng như nhà nưãc, đảng phái, giáo hái, các đoàn thá và tá chức xã hái khác Các yÁu tá vß quan điám tư tưáng và thiÁt chÁ xã hái có quan há vãi nhau, cùng vãi nhÿng quan há nái tại trong các yÁu tá đó hợp thành kiÁn trúc thượng tầng cāa xã hái.6

Các yÁu tá thượng tầng đßu có đặc điám mà quy luật riêng nhưng chúng có mái quan há và tác đáng lẫn nhau và đßu nảy sinh trên cơ sá hạ tầng, tuy vậy có mát sá không liên há vãi cơ sá hạ tầng cāa nó, dơn cā như nghá thuật, triÁt hãc, chß có liên

há gián tiÁp vãi nó

1.2 Quá trình phát triÃn lách să tā nhiên căa các hình thái kinh t¿ - xã hßi

1.2.1 Sự tác động của những quy luật khách quan khiến các hình thái kinh tế - xã

h ội phát triển một cách lịch sử tự nhiên

Hình thái kinh tÁ - xã hái là mát phạm trù trung tâm cāa quan điám duy vật, dùng

đá chß xã hái á tÿng giai đoạn lách sā nhất đánh, vãi mát kiáu quan há xã hái đặc trưng cho nó và được xây dāng trên mát trình đá nhất đánh cāa lāc lượng sản xuất và vãi mát kiÁn trúc thượng tầng được xây dāng trên nhÿng quan há xã hái ấy

Karl Marx đưa ra kÁt luận rằng:<Tôi coi sự phát triển của các hình thái kinh tế -

xã hội là một quá trình lịch sử - tự nhiên= Hay V.I.Lênin cũng tÿng khẳng đánh: <Chỉ

6 Giáo trình triÁt hãc Mác-Lênin, Sđd, tr.138

có đem quy những quan hệ xã hội vào quan hệ sản xuất, và đem quy những quan hệ sản xuất vào trình độ của những lực lượng sản xuất thì người ta mới có được một cơ sở vững chắc để quan niệm sự phát triển của những hình thái kinh tế - xã hội là một quá trình lịch sử - tự nhiên.=7

KÁt cấu cāa hình thái kinh tÁ - xã hái bao gßm ba yÁu tá cơ bản có mái quan há

bián chứng giÿa chúng: Lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất (cơ sá hạ tầng) và kiến

là sā thá hián các mái quan há giÿa ngưßi vãi ngưßi trong l*nh vāc tinh thần, là phương dián tinh thần cāa đßi sáng xã hái KiÁn trúc thượng tầng có tác đáng ảnh hưáng ngược lại vãi quan há sản xuất, tương tā vãi quan há sản xuất và lāc lượng sản xuất

Sā vận đáng cāa cāa xã hái tuân theo quy luật khách quan, không phÿ thuác vào

ý muán cāa con ngưßi, ngußn gác sā thay thÁ và phát trián giÿa các hình thái hình thái kinh tÁ - xã hái là: Mßi sā phát trián cāa lāc lượng sản xuất đßu tạo ra khả nng, đißu kián và đặt ra yêu cầu khách quan đái vãi sā biÁn đái quan há sản xuất Sā phát trián

vß chất cāa quan há sản xuất tất yÁu làm thay đái chất lượng cāa cơ sá hạ tầng NÁu cơ

sá hạ tầng thay đái vß chất thì dẫn đÁn nhÿng thay đái và phát trián cơ bản cāa kiÁn trúc thượng tầng Các yÁu tá cơ cấu do đó dẫn đÁn sā thay đái cāa tÿng hình thái kinh tÁ xã hái, tÿ đó dẫn đÁn sā thay đái hình thái kinh tÁ xã hái này sang hình thái kinh tÁ xã hái khác cao hơn, tiên tiÁn hơn Sā tháng nhất giÿa logic và lách sā trong cách tiÁn hành lách

sā - tā nhiên cāa xã hái loài ngưßi bao gßm sā phát trián tuần tā cāa lách sā phát trián toàn thÁ giãi và sā phát trián bß qua các hình thái kinh tÁ- xã hái cāa các quác gia và dân tác cÿ thá

7 Giáo trình TriÁt hãc Mác-Lênin, NXB Chính trá Quác Gia, Hà Nái, tr.138

TiÁn trình lách sā xã hái loài ngưßi là kÁt quả cāa sā tháng nhất giÿa logic và lách

sā Xu hưãng cơ bản, xu hưãng chung cāa sā vận đáng và phát trián trong lách sā loài ngưßi là do sā chi phái cāa quy luật khách quan Logic cāa toàn bá quá trình lách sā loài ngưßi là sā liên tiÁp cāa các quá trình hình thái kinh tÁ - xã hái tÿ thấp đÁn cao Đó

là con đưßng tất yÁu cāa tiÁn trình lách sā Mặt khác, sā phát trián cāa xã hái loài ngưßi còn mang tính lách sā Hình thái kinh tÁ - xã hái là nhÿng khác biát vß chất trong quá trình lách sā, vãi nhÿng đißu kián vß không gian và thßi gian cÿ thá, tiêu chí sā phát trián cāa lāc lượng sản xuất, kiáu quan há sản xuất, kiáu kiÁn trúc thượng tầng tương ứng

1.2.2 Sự bỏ qua trong quá trình phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội

Xã hái loài ngưßi đã trải qua 5 hình thái kinh tÁ - xã hái tương ứng vãi 5 phương thức sản xuất :

- Hình thái kinh tÁ - xã hái cáng đßng nguyên thāy

- Hình thái kinh tÁ - xã hái chiÁm hÿu nô lá Hình thái kinh tÁ - xã hái phong kiÁn

- Hình thái kinh tÁ - xã hái tư bản chā ngh*a

- Hình thái kinh tÁ - xã hái cáng sản chā ngh*a

Theo V.I Lênin: <Tính quy luật chung cāa sā phát trián lách sā toàn thÁ giãi đã không loại trÿ mà trái lại, còn bao hàm mát sá giai đoạn phát trián mang nhÿng đặc điám hoặc vß hình thức, hoặc vß trình tā cāa sā phát trián đó= Bản chất cāa viác <bß qua= mát hay vài hình thái kinh tÁ - xã hái, sā phát trián rút ngắn xã hái đó là rút ngắn các giai đoạn, bưãc đi cāa nßn vn minh loài ngưßi mà cát lõi là sā tng trưáng nhảy vãt cāa lāc lượng sản xuất’’8

Thāc tißn lách sā đã chứng minh toàn bá lách sā xã hái loài ngưßi phát trián tuần

tā qua tất cả các giai đoạn cāa các hình thái kinh tÁ - xã hái đã có Nhưng do đặc điám

vß lách sā, vß không gian , thßi gian, vß sā tác đáng cāa nhân tá khách quan và chā quan,

có nhÿng quác gia phát trián tuần tā, nhưng có nhÿng quác gia phát trián bß qua mát

8 Giáo trình TriÁt hãc Mác-Lênin, Sđd, tr.140

hay vài hình thái kinh tÁ - xã hái nào đó Quy Luật kÁ thÿa sā phát trián lách sā luôn luôn cho phép đißu đó đá vươn tãi trình đá tiÁn tiÁn cāa nhân loại.

Viát Nam tiÁn lên chā ngh*a xã hái, bß qua chā ngh*a tư bản không trāc tiÁp mà phải trải qua mát giai đoạn trung gian, xây dāng <mát nháp cầu nhß= đi lên chā ngh*a

xã hái Bß qua há tháng tư bản chā ngh*a có ngh*a là: <bß qua viác xác lập vá trí tháng trá cāa quan há sản xuất và kiÁn trúc thượng tầng tư bản chā ngh*a, nhưng tiÁp thu, kÁ thÿa nhÿng thành tāu mà nhân loại đã đạt được dưãi chÁ đá tư bản chā ngh*a, đặc biát

vß khoa hãc và công nghá, đá phát trián nhanh lāc lượng sản xuất, xây dāng nßn kinh

tÁ hián đại.= 9Có ngh*a á đó còn tßn tại á mức đá nhất đánh các quan há sản xuất tư bản

và tißn tư bản, chúng vận đáng và tác đáng đÁn sā phát trián cāa nßn kinh tÁ - xã hái

Vì vậy, trong thāc tißn cần có nhÿng chính sách đá các quan há này vận đáng, đóng góp vào sā tng trưáng chung, đßng thßi hạn chÁ tác đáng tiêu cāc cāa chúng đÁn chā ngh*a

xã hái

Trên phạm vi quác gia, chúng ta bß qua viác tìm ra vá trí tháng trá cāa quan há

tư bản trong sản xuất, nhưng á mát sá l*nh vāc nhất đánh như xí nghiáp và đặc khu kinh tÁ, quan há kinh tÁ tư bản vẫn tßn tại như mát kiáu quản lý hoạt đáng theo lý thuyÁt tư bản chā ngh*a ngày càng gia tng Các quy luật kinh tÁ cāa chā ngh*a tư

9 Vn kián Đại hái đại biáu toàn quác lần thứ IX, Nxb Chính trá quác gia Sā thật, Hà Nái, 2001, tr 84

bản Sā thao túng và đißu khián cāa quan há sản xuất tư bản chā ngh*a vẫn dißn ra trong quá trình sản xuất, nhưng vãi không gian và thßi gian cÿ thá Mức đá không gian và thßi gian này được quy đánh bái các quy đánh và pháp luật cāa nhà nưãc xã hái chā ngh*a.

TiÃu k¿t ch°¢ng 1

Qua chương thứ nhất, chúng ta hiáu được khái niám, cấu trúc và quá trình phát trián cāa lách sā tā nhiên cāa các hình thái kinh tÁ xã hái Mßi xã hái trải qua các giai đoạn phát trián khác nhau, mßi giai đoạn phát trián đßu gắn vãi mát hình thái kinh tÁ xã hái tương ứng Thāc tÁ, trong lách sā phát trián cāa loài ngưßi, chúng ta đã trải qua 5 hình thái kinh tÁ xã hái tÿ thßi nguyên thāy đÁn cận đại Như Marx đã viÁt: <Tôi cho rằng sā phát trián cāa các hình thái kinh tÁ và xã hái là mát quá trình lách sā tā nhiên.=

Vì vậy, khi nói vß quy luật khách quan cāa lách sā, thì quy luật đó xét cho cùng là sā phát trián cāa toàn bá quá trình sản xuất mái quan há giÿa lāc lượng sản xuất và quan

há sản xuất Các mâu thuẫn bên trong do tất yÁu kinh tÁ quyÁt đánh Hián thân cāa các quy luật tā nhiên là các quy luật xã hái - nhÿng quy luật mà con ngưßi sā dÿng đá xây dāng xã hái loài ngưßi

Trong cuác sáng, con ngưßi có nhÿng mái liên há nhất đánh, đó là quan há, trong sản xuất ta gãi là quan há sản xuất Quan há sản xuất được hình thành bái trình đá cāa lāc lượng sản xuất, tÿ đó có thá làm thay đái các quan há xã hái khác như chính trá, đạo đức Vãi sā phát trián cāa khái lượng sản xuất, mâu thuẫn vãi quan há sản xuất là tất yÁu, vß mặt khách quan dẫn đÁn <cũ có mãi=, thay đái quan há sản xuất cũ bằng quan

há sản xuất mãi thông qua cách mạng Tÿ đó có thá nói rằng, thay đái phương thức sản xuất dẫn đÁn thay đái quan há xã hái, tinh thần và các quan há khác, kéo theo sā thay đái cāa nßn kinh tÁ xã hái hình thức