GCCN Việt Nam mang trong mình sứ mệnh xóa bỏ chế độ tư bảnchủ nghĩa, chế độ bóc lột, tự giải phóng, giải phóng nhân dân lao động và toàn thểngười dân ra khỏi sự áp bức bóc lột xây dựng t
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
Giảng viên hướng dẫn: ThS ĐOÀN VĂN RE Sinh viên th c hi n ự ệ Mã sốố sinh viên Đi m sốố ể
Nguyêễn Trầần Minh Khương 2011455
Thành phố Hồ Chí Minh – 2022
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
KHOA KHOA HỌC ỨNG DỤNG
BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
BÁO CÁO KẾT QUẢ LÀM VIỆC NHÓM VÀ BẢNG ĐIỂM BTL
Môn: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC (MSMH: SP1035)
Nhóm/Lớp: DT04 - Tên nhóm: 07 - HK: 213 - Năm học: 2022
Đề tài:
GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC XÂY DỰNG GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM THỜI KỲ ĐẨY MẠNH
CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC
Họ và tên nhóm trưởng: Trần Đăng Khoa, Số ĐT: 0867900743 Email: khoa.trandang@hcmut.edu.vn
Trang 3MỤC LỤC
DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT 3
I MỞ ĐẦU 4
1 Tính cấp thiết của đề tài 4
2 Đối tượng nghiên cứu 5
3 Phạm vi nghiên cứu 5
4 Mục tiêu nghiên cứu 5
5 Phương pháp nghiên cứu 6
6 Kết cấu của đề tài 6
Chương 1 GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA 7
GIAI CẤP CÔNG NHÂN 7
1.1 Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân 7
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân 7
1.1.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 9
1.1.3 Những điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 10
1.2 Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay 12
1.2.1 Giai cấp công nhân hiện nay 12
1.2.2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay .14 Tóm tắt chương 1 16
Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC XÂY DỰNG GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC 18
2.1 Khái niệm, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam 18
Trang 42.1.1 Khái niệm giai cấp công nhân Việt Nam 18
2.1.2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam 18
2.2 Tính tất yếu khách quan và tác dụng của thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta 19
2.2.2 Tính tất yếu thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta 19
2.2.3 Tác dụng của thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta 20
2.3.1 Thực trạng xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thời gian qua 22
2.3.2 Giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thời gian tới 25
Tóm tắt chương 2 28
III KẾT LUẬN 29
IV TÀI LIỆU THAM KHẢO 30
Trang 5DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT
I MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin giai cấp công nhân vừa là "con đẻ"của nền sản xuất đại công nghiệp TBCN vừa là giai cấp đại biểu cho LLSX tiên tiến,PTSX hiện đại SMLS của GCCN là đấu tranh xóa bỏ chế độ người bóc lột người giảiphóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và giải phóng nhân loại thoát khỏi áp
Trang 6bức bóc lột, nghèo nàn, lạc hậu để đi lên xây dựng xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và xãhội cộng sản chủ nghĩa SMLS của GCCN được thể hiện cụ thể qua các nội dung sau: GCCN Việt Nam là lực lượng xã hội to lớn, luôn đi đầu trong các hoạt động củaĐảng và nhà nước, là một lực lượng đang phát triển bao gồm những người lao độngchân tay và trí óc, tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào các quá trình sản xuất và táisản xuất vật chất GCCN Việt Nam mang trong mình sứ mệnh xóa bỏ chế độ tư bảnchủ nghĩa, chế độ bóc lột, tự giải phóng, giải phóng nhân dân lao động và toàn thểngười dân ra khỏi sự áp bức bóc lột xây dựng thành công xã hội cộng sản chủ nghĩa.Ngoài ra cần phải không ngừng phát triển về số lượng và chất lượng nâng cao bảnlĩnh, trình độ học vấn và tay nghề, nâng cao năng lực ứng dụng công nghiệp hóa vàosản xuất nhằm tăng năng suất chất lượng và hiệu quả công việc.
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là quá trình chuyển đổi căn bản, toàndiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội từ sử dụnglao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng vớicông nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển củacông nghiệp và tiến bộ khoa học - công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao.Trong thời gian qua việc xây dựng giai cấp công nhân trong thời kỳ đẩy mạnhcông nghiệp hóa hiện đại hóa rất được nhà nước chú trọng về mọi mặt và đạt đượcnhiều kết quả khả quan như việc nhà nước cơ cấu lại cấu trúc kinh tế, sắp xếp và đổimới doanh nghiệp nhà nước thu hút đầu tư nước ngoài khuyến khích khởi nghiệp, đẩymạnh xuất khẩu hàng hóa và lao động, chuyển giao các kỹ thuật công nghệ cao từnước ngoài, xây dựng các cơ sở hạ tầng, các khu công nghiệp khu chế xuất, đã thúcđẩy nền kinh tế phát triển tạo ra hàng triệu việc làm cho các lao động Bên cạnh nhữngthuận lợi đó cũng còn nhiều mặt bất lợi cần được giải quyết như: lượng công nhânnhiều nhưng tay nghề và trình độ không cao thừa nguồn lao động từ những ngành kinh
tế không được đầu tư, ý thức của những người lao động còn kém không chịu phấn đấu,lợi ích của một số bộ phận công nhân nhận được không tương xứng với công sức mình
bỏ ra, còn nhiều hoàn cảnh công nhân khó khăn chưa nhận được sự quan tâm khích lệcủa nhà nước
Trang 7Xuất phát từ tình hình thực tế trên, nhóm chọn đề tài: “Giai cấp công nhân và
sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Thực trạng và giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” để nghiên cứu.
2 Đối tượng nghiên cứu
Thứ nhất, giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
Thứ hai, thực trạng và giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam
thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
3 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu thực trạng và giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân
Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
4 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:
Thứ nhất, làm rõ lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân
và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân; giai cấp công nhân Việt Nam và sứ mệnhlịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam; công nghiệp hoá, hiện đại hoá
Thứ hai, đánh giá thực trạng xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy
mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thời gian qua
Thứ ba, đề xuất giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ
đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thời gian tới
5 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủnghĩa duy vật lịch sử Đồng thời kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu, trong đó chủ
Trang 8yếu nhất là các phương pháp: phương pháp thu thập số liệu ; phương pháp phân tích vàtổng hợp; phương pháp lịch sử - logic;…
6 Kết cấu của đề tài
Ngoài mục lục, phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm 2chương:
Chương 1: Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Chương 2: Thực trạng và giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân ViệtNam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Trang 9II NỘI DUNG Chương 1 GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA
GIAI CẤP CÔNG NHÂN
1.1 Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân
1.1.1.1 Khái niệm giai cấp công nhân:
Giai cấp công nhân được biết đến như con đẻ của nền đại công nghiệp tư bảnchủ nghĩa, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuấthiện đại C.Mác và Ph.Ăngghen đã sử dụng nhiều thuật ngữ khác nhau để chỉ giai cấpcông nhân như giai cấp vô sản; giai cấp công nhân hiện đại; giai cấp công nhân đạicông nghiệp Ngoài ra, các ông còn dùng những thuật ngữ có nội dung hẹp hơn để chỉcác loại công nhân trong các ngành sản xuất khác nhau, trong những giai đoạn pháttriển khác nhau của công nghiệp như: công nhân khoáng sản, công nhân công trườngthủ công, công nhân công xưởng công nhân nông nghiệp
Dù được diễn đạt bằng nhiều thuật ngữ khác nhau, song giai cấp công nhânđược các nhà kinh điển xác định theo hai phương diện cơ bản: phương diện kinh tế -
xã hội và phương diện chính trị - xã hội
Về phương diện kinh tế - xã hội:
Là sản phẩm và là chủ thể của nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp công nhân
là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tínhchất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao Họ lao động bằng phương thứccông nghiệp ngày càng hiện đại với những đặc điểm nổi bật: sản xuất bằng máy móc,lao động có tính chất xã hội hóa, năng suất lao động cao và tạo ra những tiền đề củacải vật chất cho xã hội mới Theo C Mác và Ph Ăngghen, công nhân công nghiệpcông xưởng là bộ phận tiêu biểu cho giai cấp công nhân hiện đại C.Mác và
Ph.Ăngghen mô tả quá trình phát triển của giai cấp công nhân: “Trong công trường
Trang 10thủ công và trong nghề thủ công, người công nhân sử dụng công cụ của mình, còn trong công xưởng thì người công nhân phải phục vụ máy móc" 1
Về phương diện chính trị - xã hội:
Từ lịch sử phát triển của chủ nghĩa tư bản, giai cấp công nhân còn là sản phẩm
xã hội của quá trình phát triển tư bản chủ nghĩa, một xã hội có “điều kiện tồn tại dựa
trên cơ sở chế độ làm thuê” Trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, “giai cấp vô
sản là giai cấp những công nhân làm thuê hiện đại, vì mất các tư liệu sản xuất của bản thân, nên buộc phải bán sức lao động của mình để sống”.2
C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ rõ, đó là giai cấp của những người lao động không
có sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội Họ phải bán sức lao động cho nhà tưbản và bị chủ tư bản bóc lột giá trị thặng dư Đối diện với nhà tư bản, công nhân lànhững người lao động tự do, với nghĩa là tự do bán sức lao động của mình để kiếmsống Lao động sống của công nhân là nguồn gốc của giá trị thặng dư và sự giàu cócủa giai cấp tư sản cũng chủ yếu nhờ vào việc bóc lột được ngày càng nhiều hơn giá trịthặng dư Chính điều này khiến cho giai cấp công nhân trở thành giai cấp đối khángvới giai cấp tư sản
Từ phân tích trên, theo chủ nghĩa Mác - Lênin: “Giai cấp công nhân là một tập
đoàn xã hội, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại; họ lao động bằng phương thức công nghiệp ngày càng hiện đại và gắn liền với quá trình sản xuất vật chất hiện đại, là đại biểu cho phương thức sản xuất mang tính xã hội hóa ngày càng cao Họ là người làm thuê do không có tư liệu sản xuất, buộc phải bán sức lao động để sống và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư; vì vậy lợi ích cơ bản của họ đối lập với lợi ích cơ bản của giai cấp tư sản Đó là giai cấp có sứ mệnh phủ định chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản trên toàn thế giới” 3
1 Hội đồng xuất bản C.Mác và Ph.Ăng-ghen toàn tập (1994) C.Mác và Ph.Ăng-ghen: Toàn tập Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tập 23, tr.605.
2 Hội đồng xuất bản C.Mác và Ph.Ăng-ghen toàn tập (1994) C.Mác và Ph.Ăng-ghen: Toàn tập Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tập 4, tr.610.
3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.55.
Trang 111.1.1.2 Đặc điểm giai cấp công nhân
C.Mác và Ph.Ăngghen đã đưa ra quan niệm khoa học về giai cấp công nhân vàlàm sáng tỏ những đặc điểm quan trọng của nó với tư cách là một giai cấp cách mạng
có sứ mệnh lịch sử thế giới Có thể khái quát những đặc điểm chủ yếu của giai cấpcông nhân bao gồm:
Đặc điểm nổi bật của giai cấp công nhận là lao động bằng phương thức côngnghiệp với đặc trưng công cụ lao động là máy móc, tạo ra năng suất lao động cao, quátrình lao động mang tính chất xã hội hóa
Giai cấp công nhân là sản phẩm của nền đại công nghiệp và là chủ thể của quátrình sản xuất vật chất hiện đại Do đó, giai cấp công nhân là đại biểu cho lực lượngsản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất tiên tiến, quyết định sự tồn tại và pháttriển của xã hội hiện đại
Nền sản xuất đại công nghiệp và phương thức sản xuất tiên tiến đã rèn luyệncho giai cấp công nhân những phẩm chất đặc biệt về tính tổ chức, kỷ luật lao động,tinh thần hợp tác và tâm lý lao động công nghiệp Đó là một giai cấp cách mạng và cótinh thần cách mạng triệt để
Những đặc điểm trên chính là những phẩm chất cần thiết để giai cấp công nhân
có vai trò lãnh đạo cách mạng
1.1.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Theo chủ nghĩa Mác - Lênin, “sứ mệnh lịch sử tổng quát của giai cấp công
nhân là thông qua chính đảng tiên phong, giai cấp công nhân tổ chức, lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xóa bỏ các chế độ người bóc lột người, xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh” 4
C Mác đã viết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: “Thực hiện sự
nghiệp giải phóng thế giới ấy, - đó là sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản hiện đại” 5
4 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.57.
5 Hội đồng xuất bản C.Mác và Ph.Ăng-ghen toàn tập (1994) C.Mác và Ph.Ăng-ghen: Toàn tập Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tập 20, tr.393.
Trang 12Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân thể hiện trên ba nội dung cơ bản: Nộidung kinh tế; nội dung chính trị - xã hội; nội dung văn hóa, tư tưởng.
Nội dung kinh tế: Giai cấp công nhân là đại biểu cho quan hệ sản xuất mới, sảnxuất ra của cải vật chất ngày càng nhiều đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của conngười và xã hội Bằng cách đó, giai cấp công nhân tạo tiền đề vật chất - kỹ thuật cho
sự ra đời của xã hội mới
Giai cấp công nhân đại biểu cho lợi ích chung của xã hội Chỉ có giai cấp côngnhân là giai cấp duy nhất không có lợi ích riêng với nghĩa là tư hữu Nó phấn đấu cholợi ích chung của toàn xã hội Nó chỉ tìm thấy lợi ích chân chính của mình khi thựchiện được lợi ích chung của cả xã hội
Để thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình về nội dung kinh tế, giai cấp công nhânphải đóng vai trò nòng cốt trong quá trình giải phóng lực lượng sản xuất, thúc đẩy lựclượng sản xuất phát triển để tạo cơ sở cho quan hệ sản xuất mới, xã hội chủ nghĩa rađời
Nội dung chính trị - xã hội:
Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động, dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản, tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ quyền thống trị của giai cấp thốngtrị, xóa bỏ chế độ bóc lột, áp bức Thiết lập nhà nước kiểu mới, mang bản chất giai cấpcông nhân, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện quyền lực của nhân dân,quyền dân chủ và làm chủ xã hội của tuyệt đại đa số nhân dân lao động
Giai cấp công nhân và nhân dân lao động sử dụng nhà nước của mình, do mìnhlàm chủ như một công cụ có hiệu lực để cải tạo xã hội cũ và tổ chức xây dựng hội mới,phát triển kinh tế và văn hóa, xây dựng nền chính trị dân chủ - pháp quyền, quản lýkinh tế - xã hội và tổ chức đời sống xã hội phục vụ quyền và lợi ích của nhân dân laođộng, thực hiện dân chủ, công bằng, bình đẳng và tiến bộ xã hội, theo lý tưởng và mụctiêu của chủ nghĩa xã hội
Nội dung văn hóa, tư tưởng:
Thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân trong tiến trình cáchmạng cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng cần
Trang 13phải tập trung xây dựng hệ giá trị mới: lao động; công bằng; dân chủ; bình đẳng và tự
do
Giai cấp công nhân thực hiện cuộc cách mạng về văn hóa, tư tưởng bao gồm cảitạo cái cũ lỗi thời, lạc hậu, xây dựng cái mới, tiến bộ trong lĩnh vực ý thức tư tưởng,trong tâm lý, lối sống và trong đời sống tinh thần xã hội Xây dựng và củng cố ý thức
hệ tiên tiến của giai cấp công nhân, đó là chủ nghĩa Mác Lênin, đấu tranh để khắc phục
ý thức hệ tư sản và các tàn dư còn sót lại của các hệ tư tưởng cũ Phát triển văn hóa,xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, đạo đức và lối sống mới xã hội chủ nghĩa làmột trong những nội dung căn bản mà cách mạng xã hội chủ nghĩa trên lĩnh vực vănhóa tư tưởng đặt ra đối với sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện đại
1.1.3 Những điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
1.1.3.1 Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Thứ nhất, do địa vị kinh tế của giai cấp công nhân Giai cấp công nhân là con đẻ,
sản phẩm của nền đại công nghiệp, có tính xã hội hóa ngày càng cao, là chủ thể củaquá trình sản xuất vật chất hiện đại Vì thế, giai cấp công nhân đại diện cho phươngthức sản xuất tiên tiến và lực lượng sản xuất hiện đại Do lao động bằng phương thứccông nghiệp ngày càng hiện đại, giai cấp công nhân là người sản xuất ra của cải vậtchất chủ yếu cho xã hội, làm giàu cho xã hội có vai trò quyết định sự phát triển của xãhội hiện đại
Điều kiện khách quan này là nhân tố kinh tế định giai cấp công nhân là lực lượngphá vỡ quan hệ sản quy xuất tư bản chủ nghĩa, giành chính quyền về tay mình, chuyển
từ giai cấp “tự nó” thành giai cấp “vì nó” Giai cấp công nhân là lực lượng duy nhất có
đủ điều kiện để tổ chức và lãnh đạo xã hội, xây dựng và phát triển lực lượng sản xuất
và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, tạo nền tảng để xây dựng chủ nghĩa xã hội,không còn chế độ người bóc lột người
Thứ hai, do địa vị chính trị - xã hội của giai cấp công nhân quy định
Là giai cấp sản xuất ra của cải vật chất chủ yếu cho xã hội, nhưng trong chủnghĩa tư bản giai cấp công nhân không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu, phải bản sức
Trang 14lao động để kiếm sống, bị bóc lột nặng nề, vì vậy lợi ích cơ bản của họ đối lập trựctiếp với lợi ích cơ bản của giai cấp tư sản và thống nhất với lợi ích cơ bản của đa sốnhân dân lao động
Là con đẻ của nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp công nhân có những phẩmchất của một giai cấp cách mạng như: tính tổ chức và kỷ luật, tự giác và đoàn kết trongcuộc đấu tranh tự giải phóng mình và giải phóng xã hội Giai cấp công nhân đượctrang bị lý luận tiên tiến là chủ nghĩa Mác - Lênin, có đội tiền phong là Đảng Cộng sảndẫn dắt
Giai cấp công nhân là giai cấp đại biểu cho tương lại, cho xu thế đi lên của tiếntrình phát triển lịch sử đây là đặc tính quan trọng, quyết định bản chất cách mạng củagiai cấp công nhân Tình trạng nghèo khổ của giai cấp công nhân dưới chủ nghĩa tưbản là hậu quả của sự bóc lột, áp bức mà giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản tạo ra đốivới công nhân, đó là trạng thái mà cách mạng sẽ xóa bỏ để giải phóng giai cấp côngnhân và giải phóng xã hội
1.1.3.2 Điều kiện chủ quan để giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử
Sự phát triển của bản thân giai cấp công nhân cả về số lượng và chất lượng.Thông qua sự phát triển này có thể thấy sự lớn mạnh của giai cấp công nhân cùng vớiquy mô phát triển của nền sản xuất vật chất hiện đại trên nền tảng của công nghiệp,của kỹ thuật và công nghệ Sự phát triển về số lượng phải gắn liền với sự phát triển vềchất lượng của giai cấp công nhân hiện đại Chất lượng giai cấp công nhân phải thểhiện ở sự tự giác nhận thức được vai trò và trong trách của giai cấp mình đối với lịch
sử, do đó giai cấp công nhân phải được giác ngộ về lý luận khoa học và cách mạng củachủ nghĩa Mác - Lênin
Là giai cấp đại diện tiêu biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến, chất lượng củagiai cấp công nhân còn phải thể hiện ở năng lực và trình độ làm chủ khoa học kỹ thuật
và công nghệ hiện đại Để phát triển giai cấp công nhân về số lượng và chất lượng,theo chủ nghĩa Mác - Lênin phải đặc biệt chú ý đến hai biện pháp cơ bản: Phát triểncông nghiệp - “tiền đề thực tiễn tuyệt đối cần thiết” và sự trưởng thành của Đảng Cộngsản - hạt nhân chính trị quan trọng của giai cấp công nhân
Trang 15Đảng Cộng sản là nhân tố chủ quan quan trọng nhất để giai cấp công nhân thựchiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình
Đảng Cộng sản đội tiên phong của giai cấp công nhân ra đời và đảm nhận vai tròlãnh đạo cuộc cách mạng là dấu hiệu về sự trưởng thành vượt bậc của giai cấp côngnhân với tư cách là giai cấp cách mạng
Ngoài hai điều kiện thuộc về nhân tố chủ quan nêu trên, chủ nghĩa Mác - Lênin
còn chỉ rõ: “để cuộc cách mạng thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đi
tới thắng lợi, phải có sự liên minh giai cấp giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác do giai cấp công nhân thông qua đội tiên phong của nó là Đảng Cộng sản lãnh đạo Đây cũng là một điều kiện quan trọng không thể thiếu để thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân” 6
1.2 Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay
1.2.1 Giai cấp công nhân hiện nay
So với giai cấp công nhân truyền thống ở thế kỷ XIX thì giai cấp công nhân hiện nayvừa có những điểm tương đồng, vừa có những điểm khác biệt, có những biến đổi mới trongđiều kiện lịch sử
Về những điểm tương đối ổn định so với thế kỷ XIX:
Giai cấp công nhân hiện nay vẫn đang là lực lượng sản xuất hàng đầu của xã hộihiện đại Họ là chủ thể của quá trình sản xuất công nghiệp hiện đại mang tính xã hội hóangày càng cao Ở các nước phát triển, sự phát triển của giai cấp công nhân tỷ lệ thuận với sựphát triển kinh tế Cũng giống như thế kỷ XIX, ở các nước tư bản chủ nghĩa với chế độ sởhữu tư nhân tư bản chủ nghĩa sản sinh ra tình trạng bóc lột này vẫn tồn tại Thực tế đó chothấy, xung đột về lợi ích cơ bản giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân (giữa tư bản vàlao động) vẫn tồn tại, vẫn là nguyên nhân cơ bản, sâu xa của đấu tranh giai cấp trong xã hộihiện đại ngày nay Phong trào cộng sản và công nhân ở nhiều nước vẫn luôn là lực lượng điđầu trong các cuộc đấu tranh vì hòa bình, hợp tác và phát triển, vì dân sinh, dân chủ, tiến bộ
6 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.64.
Trang 16xã hội và chủ nghĩa xã hội Từ những điểm tương đồng đó của công nhân hiện đại so vớicông nhân thế kỷ XIX, có thể khẳng định: Lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân trong chủ nghĩa Mác - Lênin vẫn mang giá trị khoa học và cách mạng, vẫn có ý nghĩathực tiễn to lớn, chỉ đạo cuộc đấu tranh cách mạng hiện nay của giai cấp công nhân, phongtrào công nhân và quần chúng lao động, chống chủ nghĩa tư bản và lựa chọn con đường xãhội chủ nghĩa trong sự phát triển của thế giới ngày nay
Những biến đổi và khác biệt của giai cấp công nhân hiện đại:
Thứ nhất, xu hướng “trí tuệ hóa” tăng nhanh:
Gắn liền với cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, với sự phát triển kinh tế trithức, công nhân hiện đại, với sự phát triển kinh tế tri thức, công nhân hiện đại có xu hướngtrí tuệ hóa Tri thức hóa và trí thức hóa công nhân là hai mặt của cùng một quá trình, của xuhướng trí tuệ hóa đối với công nhân và giai cấp công nhân Đã có thêm nhiều khái niệmmới để chỉ công nhân theo xu hướng này, đó là “công nhân tri thức”, “công nhân trí thức”,
“công nhân áo trắng, … Hao phí lao động hiện đại chủ yếu là hao phí về trí lực chứ khôngcòn thuần túy là hao phí sức lực cơ bắp Cùng với nhu cầu về vật chất, nhu cầu về tinh thần
và văn hóa tinh thần của công nhân ngày càng tăng, phong phú, đa dạng hơn và đòi hỏi chấtlượng hưởng thụ tinh thần cao hơn
Thứ hai, xu hướng “trung lưu hóa” gia tăng:
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chủ nghĩa tư bản đã có một số điều chỉnh nhất định vềphương thức quản lý, các biện pháp điều hòa mâu thuẫn xã hội Một bộ phận công nhân đãtham gia vào sở hữu một lượng tư liệu sản xuất của xã hội thông qua chế độ cổ phần hóa
Về mặt hình thức, họ không còn là “vô sản” nữa và có thể được “trung lưu hóa” về mứcsống, nhưng về thực chất, ở các nước tư bản, do không chiếm được tỷ lệ sở hữu cao nên quátrình sản xuất và phân chia lợi nhuận vẫn bị phụ thuộc vào những cổ đông lớn Việc làm vàlao động vẫn là nhân tố quyết định mức thu nhập, đời sống của công nhân hiện đại Quyềnđịnh đoạt quá trình sản xuất, quyền quyết định cơ chế phân phối lợi nhuận vẫn thuộc về giaicấp tư sản
Giai cấp công nhân vẫn bị bóc lột nặng nề bởi các chủ thể mới trong toàn cầu hóanhư các tập đoàn xuyên quốc gia, nhà nước của các nước tư bản phát triển
Trang 17Là giai cấp giữ vai trò lãnh đạo, Đảng Cộng sản - đội tiên phong của giai cấp côngnhân, giữ vai trò cầm quyền trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở một số quốc gia xãhội chủ nghĩa
Từ khi nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên ra đời - Nhà nước Xôviết, giai cấp công nhân vàđội tiền phong của mình đã trở thành giai cấp lãnh đạo giành chính quyền và xây dựng nhànước xã hội chủ nghĩa ở các quốc gia đi lên chủ nghĩa xã hội: ở Liên Xô và Đông Âu trướcđây và ở các nước xã hội chủ nghĩa hiện nay Công nhân hiện đại cũng tăng nhanh về sốlượng, thay đổi lớn về cơ cấu trong nền sản xuất hiện đại Cơ cấu xã hội, cơ cấu nghềnghiệp, cơ cấu thu nhập giữa các bộ phận công nhân rất khác nhau trên phạm vi toàn cầucũng như trong mỗi quốc gia
1.2.2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay
Nội dung kinh tế:
Thông qua vai trò của giai cấp công nhân trong quá trình sản xuất với công nghệhiện đại, năng suất, chất lượng cao, đảm bảo cho phát triển bền vững, sứ mệnh lịch sử củagiai cấp công nhân đối với sự phát triển xã hội ngày càng thể hiện rõ, bởi sự phát triển sảnxuất của chủ nghĩa tư bản trong thế giới ngày nay với sự tham gia trực tiếp của giai cấpcông nhân và các lực lượng lao động - dịch vụ trình độ cao lại chính là nhân tố kinh tế - xãhội thúc đẩy sự chín muồi các tiền đề của chủ nghĩa xã hội trong lòng chủ nghĩa tư bản
Đó lại là điều kiện để phát huy vai trò chủ thể của giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh
vì dân sinh, dân chủ, tiến bộ xã hội và chủ nghĩa xã hội
Mặt khác, mâu thuẫn lợi ích cơ bản giữa giai cấp công nhân với giai cấp tư sảncũng ngày càng sâu sắc ở từng quốc gia và trên phạm vi toàn cầu Toàn cầu hóa hiện nayvẫn mang đậm tính chất tư bản chủ nghĩa với những bất công và bất bình đẳng xã hội lạithúc đẩy cuộc đấu tranh chống chế độ bóc lột giá trị thặng dư trên phạm vi thế giới, phấnđấu cho việc xác lập một trật tự xã hội mới công bằng và bình đẳng, đó là từng bước thựchiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong kinh tế - xã hội
Nội dung chính trị - xã hội:
Ở các nước tư bản chủ nghĩa, mục tiêu đấu tranh trực tiếp của giai cấp công nhân
và nhân dân lao động là chống bất công và bất bình đẳng xã hội; mục tiêu lâu dài là giành